Aksaray: Cemaleddin Aksarayi Zaviyesi

Cemaleddin Aksarayi Zaviyesi; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Coğlakı Mahallesi, Ervah Mezarlığı’nın güneybatısında yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapının kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe mevcut değildir. Zaviye, 791 / 1388-89 yılında ölen Cemaleddin-i Aksarayi hayatta iken yapılmış olmalıdır. 1978 yılına kadar sağlam olan yapı Perekzadeler tarafında yıktırılarak yerine 1979-80 yılında bir mescit inşa dilmiştir. 2009 yılında ise V.G.M. tarafından mevcut yapı yıktırılarak yerine aslına uygun biçimde yeniden inşa edilmiştir.

Doğu-batı yönündeki eğimli arazinin düzeltilmesiyle üzerine inşa edilmiştir. Zaviyeli tip camilerdendir. Ortadaki büyük yanlardaki küçük üç mekandan oluşmaktadır. Doğu-batı yönünde uzanan düzgün olmayan dörtgen planlı bir yapıdır. Yapının önündeki avluda Cemaleddin Aksarayi ile onun neslinden gelenlerin kabirleri vardır. Düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Yapı üç yönden bir ihata duvarıyla kuşatılmıştır.

Doğudaki ihata duvarı tonoz üzengi seviyesine kadar yüksek olup üzerinde yuvarlak kemerli avlu giriş kapsı vardır. Kapının kuzeyinde yine duvar üzerinde basık kemerli iki pencere yer almaktaydı. Ortadaki mekan diğerlerine nazaran daha büyük olup kare planlıdır. Üzeri pandantif geçişli sekizgen kasnağa oturan bir kubbeyle örtülüdür. Kuzey cephenin ortasındaki basık kemerli kapıyla iç mekana girilmektedir.

Duvarlar sade olup tek hareketlilik giriş kapısının olduğu kuzey duvarı ile kıble duvarı sağlamaktadır. Kıble duvarının ortasında yarım daire planlı mihrap nişi yer almaktadır. Mihrabın her iki yanında düz lentolu birer pencere iç mekanı aydınlatmaktadır. Doğudaki mekan kuzey-güney yönünde uzanan dikdörtgen planlı olup üzeride aynı yönde uzanan bir beşik tonozla örtülüdür.

Kuzeybatıdaki basık kemerli kapıdan iç mekana girilmektedir. Kuzey duvarında düz lentolu bir pencere, güney duvarında ise dikdörtgen bir niş vardır. Tonoz dıştan iki yöne eğimli taş çatıyla örtülüdür. Batıdaki mekan da kuzey-güney yönünde uzanan dikdörtgen planlı olup üzeri de aynı yönde uzanan beşik tonoz örtüye sahiptir. Doğudaki mekandan daha küçüktür. Kuzeydoğudaki basık kemerli kapıdan iç mekana girilmektedir.

Kuzey duvarında düz lentolu bir pencere ile doğu duvarında ocak olmak üzere batı duvarında birer dikdörtgen niş görülmektedir. Tonoz dıştan iki yöne eğimli taş çatıyla örtülüdür.Gerek iç mekanda gerekse cephelerde süsleme unsuru bulunmamaktadır. Avluda yer alan Cemaleddin Aksarayi’nin baş şahidesi Osmanlı Türkçesi ile cel-i talik hatla 14 satırdan oluşmaktadır.

Paylaşın

Aksaray: Hacı Bektaş Zaviyesi

Hacı Bektaş Zaviyesi; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Susadı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Susadı Camii, Eski Camii, Susadı Zaviyesi Camii, Hacı Bektaş Zaviyesi Camii, , Susadı Zaviyesi, Sultan Hacı Bektaş Zaviyesi gibi isimlerle kaynaklarda zikredilmektedir. Yapının kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığı kesin olarak bilinmemektedir.

Cami, köyün hemen girişinde yer almaktadır. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan ve dıştan yaklaşık 20.00 X11.00 m. ölçülerinde düzgün olmayan dikdörtgen şeklinde bir plana sahiptir. İki bölümden oluşan yapı iki kubbe ile örtülmüştür. Bugün oldukça harap bir haldedir.

Sadece güney ve doğu duvarı ( cephe) ile kuzeybatı köşesi ve ilk kubbenin bir kısmı günümüze gelebilmiştir. Diğer duvarlar, tehlike arz etmesi üzerine köylüler tarafından yıkılmıştır. Yıkımdan sonra, küçücük bir taş dahi olsa başka hiç bir yapıda kullanılmamış olupolduğu gibi yapının içinde bırakılmıştır.

Doğu ve batı cephesinde caminin iki bölümden müteşekkil olduğunu gösteren ve kubbeyi taşıyan büyük ve geniş sivri kemerler eski resimlerden açıkça görülmektedir. Caminin doğu ve batı cephesinde yaklaşık aynı eksende olmak üzere ve her bir bölüme bir tanesi denk gelecek şekilde düz lentolu ve dikdörtgen şeklinde toplam dört adet pencere iç mekanı aydınlatmaktadır.

İki kare mekandan oluşan yapı, Türk üçgeni geçişli iki kubbe ile örtülüdür. Her iki kubbe dört yönden doğrudan duvarlara oturmaktadır. Moloz taş malzemeden inşa edilen kubbelerin kaplama düzgün kesme taşları dökülmüştür.

Kubbeler doğu ve batı duvarının tam orta yerinde bulunan, 1.10 X0.75 m. ölçüsünde ve dikdörtgen şeklinde, karşılıklı duran iki duvar payesine oturan farklı kalınlıklardaki üst üste bindirilmiş üç sivri kemerle taşınmaktadır.

Eski Fotoğraflardan anlaşılacağı üzere mihrab önü kubbesi diğerine nazaran daha yüksek tutulmuş ve eteğinde güneye bakan dikdörtgen şeklinde bir penceresi varmış. Caminin dört köşesindeki beden duvarlarının kubbe eteğine üçgen şeklinde bir pah yaparak geçtiği görülmektedir.

Kıble duvarının ortasında iki mihrap uygulaması söz konusudur. İlki orjinal yapıya ait taş mihrap iken: ikincisi sonradaneklenen alçı mihraptır. Asıl yapıya ait olan ilk mihrab, taş malzemeden yapılmış olup üzerinde yer alan alçı tezyinatın dökülen yerlerinden görüldüğü kadarıyla; nişi dıştan ters “U” biçiminde saran geniş bir tek bordür dolanır.

(Görseller: Fikri Aktan)

Paylaşın

Aksaray: Sultan Ana Zaviyesi

Sultan Ana Zaviyesi; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Gözlükuyu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Ane Zayiyesi olarak da adlandırılan yapının tarihi kesin olarak belli değildir. 1210/1795 tarihli mütevelli atanması hakkındaki bir kayıtta yapının bir diğer ismi de İbrik Zaviyesi’dir. Ancak kaynaklardan anlaşıldığı kadarıyla, Ana Sultan’ın muhtemelen kocası olan Oğulca oğlu Kaya Paşa’nın 706/1307 tarihli vakfiyesine göre bu tarihten önce yapılmıştır. Zaviyenin sahibi olan Ana Sultan kocasından önce ölmüş olup hangi tarihte vefat ettiği belli değildir. Zaviye, vakfiye tarihine göre Anadolu Selçuklu Devletinin son hükümdarı II.Mesud döneminden kalmadır.

Zaviye tamamen yıkılmış olup temel izleri toprak altında kalmıştır. Tepe üzerinde yapılan tetkikler neticesinde, türbenin güneydoğusunda, tepenin de aşağıya meyilli güney yüzeyinde soyguncuların mezar sanarak açmış oldukları çukurlarda, düzgün kesme taşlarla örülmüş temel izleri yer yer görülmektedir. Etrafta ise bol miktarda düzgün yontulmuş kesme taşlar görülmektedir. Burasının, bugün mevcut olmayan zaviyeye ait olması gerekmektedir.

Cami, tepenin zirvesinde, türbenin kuzeyinde bulunmaktadır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen plana sahip, 10.00 X 7.00 m. ölçülerinde oldukça sade ve küçük bir kiliseden çevrilmiştir. Doğusunda bulunan apsis içten yarım yuvarlak dıştan beşgen şeklindedir. Dıştan oldukça sade bir görünüşe sahiptir. Kuzey ve güney cephesinde hareket unsurunu, doğu cephesiyle birleşen 0.40 m. genişliğindeki bir kademe sağlamaktadır. Bunun dışında güney cephede açılan mihrap nişinin, şapelin inşa tekniğine uymayan taş örgüsü dikkati çekmektedir. Doğu cephesi, doğudan kayalıklara dayanmakta olup en hareketli kısmı meydana getirmektedir.

Beşgen şeklinde dışa taşan apsis cephesinin yan kenarları sağır, orta üç cephe ise yuvarlak kemerli üç pencere ile hareketlendirilmiştir Pencerelerin üzerine denk gelen kısımları yine yuvarlak kemer şeklinde diğer kenarlarda ise düz, küçük konsolların taşıdığı dikdörtgen bir kuşak tek ahengi oluşturmaktadır. Tüm cepheleri, yerden yaklaşık 0.50 m. yükseklikten itibaren0.10 m.’lik dikdörtgen bir kuşak dolanmaktadır. Batı cephesinin ortasında 1.10 m. genişliğinde yüksek tutulmuş düz lentolu yuvarlak kemer alınlıklı bir giriş kapısı bulunmaktadır. Kapının üstünde düz lentolu bir pencere iç mekanı aydınlatmaktadır.

Apsis yarım kubbe, tek nef ise bugün mevcut olmayan beşik tonozla örtülüdür. Yapı, doğu-batı doğrultusunda uzanan tek nefli bir şapelden müteşekkildir. Batı duvarında sadece giriş kapısı bulunmaktadır. Kuzey duvarı tamamen sadedir. Batı duvarındaki yuvarlak kemerli bir kapı ile iç mekana girilmektedir. Doğu duvarı ise içten yarım yuvarlak şeklinde olup ortada açılan üç pencere ile iç mekanın aydınlatılması sağlanmıştır. Apsisin, yarım kubbe ile birleştiği yerde bir silme görülmektedir. Güney duvarının ortasında ise tek hareketliliği sağlayan mihrab bulunmaktadır. İç mekanı, cephelerde olduğu gibi diz seviyesinde bir kuşak dolanmaktadır.

Kuzey ve güney duvarının üst kısmında karşılıklı dörder, doğuda iki pencere arasında bir adet küçük kare nişler bulunmaktadır. Kuzey ve güneydekiler muhtemelen ahşap kirişleri yerleştirmek için yapılmış olabilir. Yine bu duvarlar doğudaki apsisle içeriye doğru taşan 0.50 m derinliğinde bir kademe yaparak birleşmektedirler. Kıble duvarının tam ortasında olmayıp biraz doğuya kaydırılmıştır. Sadece açılmış bir niş ten ibarettir.0.30 m. derinliğinde, 1.00 m. yüksekliğinde üçgen şeklinde sonlanan ve içten beyaz sıvalı dikdörtgen şeklinde niş şeklindedir. Zaviye günümüzde mevcut değildir. Defineciler tarafından yapılan kazılarda zaviyenin temel izleri yer yer görülmektedir. Türbenin güneyinde yer almaktadır.

Türbe, Cami ile zaviyenin arasında kayalıklarda yer almaktadır. Yerden yaklaşık 2 m. yükseklikte yer alan güneydeki giriş kısmına tırmanmak suretiyle ulaşılmaktadır. Giriş. 0.50 m. genişliğinde ve kare bir form arz etmektedir. Köylüler bugün mevcut olmayan ahşap bir kapısından ve sandukanın baş kısmında bulunan yeşil bir yemeniden bahsetmektedirler. 2.5 m. uzunluğundaki bir dehlizden sonra iki basamakla inilen türbeye ulaşılmaktadır. Düzgün bir form arz etmeyen esas mekan yaklaşık 2,5 m. genişliğe ve 1 m. yüksekliğe sahiptir. Ortasında 1.90 m uzunluğunda, baş kısmı 0.45 m., ayak kısmı 0.35 m. ebatlarında Ana Sultan’ ın gömüldüğü yer bulunmaktadır. Sandukası ise soyguncular tarafından tahrip edilmiştir. Türbe içinde mum veya çıra yakıldığı duvarlarda yer yer görülen is izlerinden anlaşılmaktadır.

Paylaşın

Aksaray: Melik Mahmud Gazi Hankahı

Melik Mahmud Gazi Hankahı; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Şeyh Hamit Mahallesi, 3301. Sokak’ında, Yusuf Hakiki Baba Türbesi’nin batısında yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı üzerinde kim tarafından ve ne zaman yapıldığını gösteren bir kitabesi bulunmamaktadır. Özellikle halk arasında ve bazı kaynaklarda “Darphane” olarak bilinen yapı kaynaklarda Melik Mahmud Gazi Hankahı olarak geçmektedir.

“Zaviyeli cami” plan tipinde olan yapı iki eyvanlıdır. Kesme taş, moloz taş ve tuğla malzemeden inşa edilmiştir. Yaklaşık kuzey- güney yönünde uzanmaktadır. Girişin olduğu kısım iki katlı iken diğer kısımlar tek katlıdır.Cepheler kalan izlerden görüldüğü kadarıyla sade olup süsleme bulunmamaktadır.

Giriş ünitesinin her iki yanında simetrik düzenlenmiş odalar görülmektedir. Odalardan kuzeydekiler doğu-batı yönünde uzanan dikdörtgen planlı ve üzeri aynı yönde uzana beşik tonoz örtülüdür. Giriş ünitesinin güneydoğu ve güneybatısındaki kapı açıklıklarından güneydeki ilk odalara girilmektedir. Bu odalardan kuzeydoğudakinde
bir tandır bulunmuştur.

Giriş ünitesinin güneyindeki kapı açıklığından ana mekana girilmektedir. Ana mekanın kuzey duvarının ortasındaki sivri kemerli kapı açıklığı dıştan ters “U” biçiminde iki bordürle sınırlandırılmıştır. En dıştaki bordürde iç içe geçme yapan daire şeklindeki motiflerden oluşmaktadır. En içteki bordür ise iki kaval silmenin örgü yaptığı bir düzenlemeye sahiptir.

Ana mekanın yarım altıgen biçiminde dışa taşan kısmın tam ortasında beşgen planlı bir mihrap nişi yer almaktadır. Niş günümüzde mevcut olmayan alçı süslemeye sahiptir. Ana mekanın kuzeybatısındaki “L” biçimindeki bir merdivenle ikinci kata çıkılmaktadır.

Merdivenin altındaki kapı açıklığıyla batıdaki, doğu-batı yönünde uzanan dikdörtgen planlı ve üzeride aynı yönde uzanan beşik tonoz örtülü mekana girilmektedir. Ana mekanın batı ve güneydoğusunda bir kapı açıklığıyla girilen kare planlı ve kubbeli iki mekana geçilmektedir. Bu mekanlardan güneydoğudaki mekanın kuzey duvarında bir niş vardır.

İkinci Kat; Ana mekanın kuzeybatısındaki merdivenle sivri kemerli açıklıktan ikinci kata çıkılmaktadır. Giriş koridoru ortada bir sivri kemerle ikiye ayrılmış olup kuzeydeki kısım kubbe güneydeki ise tonoz örtülüdür. Giriş ünitesinin her iki yanında alt kattaki mekan düzenlemesinin aynısı görülmektedir. Bu katta doğu uçtaki mekan diğerlerine nazaran daha sağlam olup kare planlı ve tromp geçişli kubbelidir.

 

Paylaşın

Aksaray: Kadıoğlu Medresesi

Kadıoğlu Medresesi; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Taşpazarı Mahallesi, Taşpazarı Caddesi ile Paşacık Caddesi’nin kesiştiği yerdedir.Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı hakkında bilgi verebilecek herhangi bir kitabe üzerinde bulunmamaktadır. Bedriyye / Köhne Medresesi olarak da bilinmektedir. Medrese, Cıncıklı Mescid’in 37 m. güneybatısındadır. Günümüzde kapalıdır. Açık avlulu, revaklı ve “L” planlı ve tek katlı9 medrese düzgün kesme taş malzemeyle yapılmıştır. Avlu bir ihata duvarı ile sokaktan ayrılmıştır. Kuzeydoğu-güneybatı yönündeki yapı yaklaşık olarak 30.80 X 19.15 m. ölçülerindedir.

Medrese 8 hücre ve bir dershaneden oluşmaktadır. Tüm mekanlar içten düz tavan, dıştan Marsilya kiremidi kaplı kırma bir çatı ile örtülüdür. Medresenin cepheleri sade olup süsleme unsurları bulunmamaktadır. Cephelerdeki tek hareketlilik beri bir öğrenci hücresine açılan düz lentolu pencerelerle sağlanmaktadır. Hücreler kuzey ve kuzeybatıda, dershane güneybatıda, avlu ise güneydoğuda yer almaktadır.

Güneydoğudaki kapı açıklığından avluya geçilmektedir. Avlu düzgün olmayan dörtgen bir şemaya sahiptir. Avludan dört basamaklı taş merdivenle revaklara çıkılmaktadır. Revaklar da medresenin şekline uygun olup “L” formundadır. Revak, kare altlıklara oturan sekizgen ayakların taşıdığı yuvarlak kemerlerle avluya açılmaktadır. Kemerlerin kilit taşları dışarı taşıntı yapılara vurgulanmıştır.

Revaklar ahşa tavanla örtülüdür. Revakların gerisindeki hücreler ise dikdörtgen bir plana sahiptir. Her bir hücre, düz lentolu iki pencere ve bir kapı açıklığı ile revaka açılmaktadır. Dikdörtgen planlı ve ahşap malzemeden düz tavanlı hücrelerden kuzey ve kuzeybatıdakiler birerdüz lentolu pencere ile, güneydoğudaki köşe oda üç adet, diğer iki ikişer pencere ile dışarıya bakmaktadır. Yapının güneyindeki dershane kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan dikdörtgen bir plana sahiptir.

Orjiinalde kerpiç malzemeden inşa edilmiş olan dershane restorasyondan sonra taş malzeme ile yeniden yapılmıştır. Avluya bakan cephesinde revak bulunmamaktadır. Dershane iki sokağın kesiştiği köşede olması nedeniyle de beş adet pencere ile sokaklara bakarken, üç adet pencere ile de avluya açılmaktadır. Kuzeybatı köşedeki düz lentolu bir kapı ile iç mekana girilmektedir. İç mekan ahşap malzemeden bir tavanla örtülmüştür. Batı duvarında ortadaki büyük ve geniş üç adet niş görülmektedir.

Paylaşın

Aksaray: Beramuni Medresesi

Beramuni Medresesi; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Sofular Mahallesi, İl Milli Eğitim Müdürlüğü eski binasının bahçesinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Muhtelif kaynaklarda Taciye Medresesi, Darülhadis şeklinde de anılmaktadır. Yapıdan sadece portalin bir kısmı ayakta kaldığı için üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren bir kitabe bulunmamaktadır. Mevcut kalıntının olduğu yer yapının gerçek yeri değildir. Başka bir mahalden buraya getirilmiştir.

Düzgün kesme taş malzemeden yapılmıştır. Farklı boyutlardaki beş bordür görülmektedir. Doğudan itibaren en dışta dışbükey sade bir bordür, ikinci bordürde cel-i sülüs hatlı ayet kıvrık dal ve rumilerden oluşan bitkisel süslemelerle bir arada kullanılmıştır.

Kıvrık dal, palmet ve rumilerden oluşan girift bitkisel bezemeli üçüncü bordürü mukarnaslı dördüncü bordür devam etmektedir. Son bordür ise iki kaval silmenin birbirine dolanarak saç örgüsü biçiminde meydana gelen bir geometrik bezemeli son bordür görülmektedir.

Paylaşın

Aksaray: Belisırma Kaya Camii

Kaya Camii; Aksaray’ın Güzelyurt İlçesi, Belisırma Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. Etrafında Bizans dönemine ait, kilise, şapel ve mezarlar bulunmaktadır. Ancak kayaya oyma olmasından dolayı hangi döneme ait olduğu belli değildir.

Tamamen ana kayanın oyulması ile elde edilmiştir. İç mekanda yer yer çatlaklar bulunan yapı sağlam olup ibadete açıktır. Caminin sadece batı cephesi mevcuttur. Rastgele oyulmuş merdiven basamakları ile batı cephesindeki kapı açıklığına ulaşılmaktadır.

Yuvarlak kemerli kapı açıklığı dıştaki düz lentolu, içteki yuvarlak kemerli iki kademeli bir niş içine alınmıştır. Girişin yaklaşık 1 m. üstünde yuvarlak kemerli pencere açıklığı görülmektedir. Tamamen ana kayanın oyulması ile meydana getirilen eserin harimi kubbe, giriş ünitesi ise düz dam şeklindedir.

Giriş ünitesine batı cephedeki düz lentolu kapı ile geçilmektedir. Giriş ünitesi 4.26 X 2.14 m. ölçülerinde olup kuzey-güney yönünde uzanan dikdörtgen bir plana sahiptir. Kuzey ve güneyden yerden yükseltişmiş birer sevi vardır. Batı duvarının ortasında giriş kapısı, kapının da hemen üstünde mazgal şeklinde düzenlenmiş bir pencere görülmektedir.

Kıble duvarının ortasında mihrap, iç içe düzenlenmiş farklı kalınlıklardaki dört sivri kemerli bir niş içine alınmıştır. mihrap nişi yarım daire formunda olup altı sıra mukarnas kavsaralıdır. Mukarnaslar basit ve sadedir. İç mekanda minber bulunmamaktadır.

Paylaşın

Aksaray: Sofular Eski Camii

Sofular Eski Camii; Aksaray’ın Gülağaç İlçesi, Sofular Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı üzerinde kitabeler yer almaktadır. İnşaa tarihi silinmiştir. Köylülerden alınan bilgiye göre eski cami olan kaya oyma mekan, 1954 yılında Demircili ustalar tarafından genişletilerek günümüzdeki yapı ortaya çıkmıştır. Cami sağlam olup ibadete kapalıdır. Doğu ve kuzeydoğudan ana kayaya bitişik haldedir. Doğu-batı yönünde dikdörtgen planlı olup 17.65 X 14.65 m. ölçülerindedir.

Düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Caminin cepheleri genelde sade olup pencere düzenlemesi iki katlıdır. Güney cephede doğudaki tek kat ve üst seviyede olmak üzere üç adet, batı cephede üçerden altı adet, kuzey cephede ise bir tanesi üstte ve giriş kapısının üstünde olmak üzere üç tane düz lentolu pencere iç mekanı aydınlatmaktadır.

İç mekan, iki sıra halindeki payeye oturan kemerlerin taşıdığı ve kuzey-güney yönünde uzanan üç adet beşik tonoz ile örtülüdür. Tonozlar içten dörder adet atkı kemeri ile desteklenmiştir. Dıştan düz dam örtüye sahiptir. Caminin minaresi bulunmamaktadır. Ancak, caminin güneybatısında ve yerde tespit edilen çokgen sütun parçalarından yapının bir zamanlar köşk minareye sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Harime giriş kuzey cephedeki düz lentolu kapı ile sağlanmaktadır. Harim bir tanesi eski cami olmak üzere iki mekandan oluşmaktadır. mevcut iç mekan 20.60 X 12.60 m. ölçülerindedir. Eski mekan harimin kuzeydoğusunda olup tamamen kaya oyma tarzında olup kuzey-güney yönünde uzanan düzgün olmayan dörtgen bir forma sahiptir. 8.65 X 3.95 m. ölçülerindedir.

Kıble duvarının ortasındaki mihrap yarım daire formundan bir nişe sahiptir. Kavsarası yatay oluk silme şeklinde olup beş sıra halinde düzenlenmiştir. Niş dıştan yuvarlak kemer formunda kaval ve oluk silmelerle sınırlandırılmıştır. Yuvarlak kemer dıştan dörtgen bir silme ile dikdörtgen bir görünüme dönüştürülmüştür. Orijinal minberi bulunmamaktadır

Paylaşın

Bayburt: Ilısu Merkez Camii

Merkez Camii; Aksaray’ın Güzelyurt İlçesi, Ilısu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. İç mekan tamamen kaya oyma şeklinde olması nedeniyle sadece güney cephesi taş malzemeden yapılmıştır. Güneybatıda sonradan eklenen minare vardır. Caminin sadece güney cephesi mevcuttur. Harim ana kaya içinde olması nedeniyle diğer cepheler mevcut değildir. Güney cephedeki düz lentolu üç adet pencere ile iç mekan aydınlatılmaktadır. Güneybatı köşede düz lentolu sonradan eklenmiş giriş kapısı vardır.

İç mekan, tamamen kaya oyma şeklinde olmasından dolayı kare kesitli üç paye ile taşınan tonoz görünümü verilmiş oyma tavanla örtülmüştür. Dıştan ise Marsilya kiremidi kaplı bir kırma çatıyla örtülmüştür. Caminin minaresi sonradan eklenmiştir. Güneydoğu cephenin önünde ve yapıdan bağımsız olup kare kaide üzerine silindirik gövdeli tek şerefeli minaresi görülmektedir.

Harime giriş batı cephenin kuzeyindeki düz lentolu kapıdan sağlanmaktadır. İç mekan doğu-batı yönünde düzgün olmayan dörtgen bir plana sahip olup 14.75 X 11.30 m. ölçülerindedir. Harim tamamen kaya oyması nedeniyle belli bir düzene sahip olmayan kare kesitli üç adet paye iç mekanın bütünlüğünü bozmaktadır. Duvarları beyaz boyalı olup tek hareketlilik güney duvarındadır. Kıble duvarındaki üç adet pencere ile iç mekan aydınlatılmaktadır. Duvarlar belli bir yüksekliğe kadar ahşap malzeme ile kaplanmıştır. duvarların üst kısımları ise beyaz boyalıdır.

Kıble duvarının ortasındaki mermer malzemeden yarım daire planlı kavsaralı mihrap sonradan eklenmiştir. Güneybatı köşedeki minber ahşap malzemedendir. Minberin, aynalık, süpürgelik, köşk altı ve korkuluk kısımları yatay ve diker dikdörtgen panolara bölünmüştür. Bu panolarda basit geometrik şekiller vardır. Caminin kuzeyindeki ahşap mahfil yenilenmiştir. Doğu-batı yönünde boydan boya uzanmaktadır. Mahfil ahşap ayaklarla taşınmaktadır.

Paylaşın

Aksaray: Kaya Camii

Kaya Camii; Aksaray’ın Güzelyurt İlçesi, Aşağı Mahalle, Şehit Celal Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. Sağlam ve kullanıma elverişli olmasına karşın ibadet edilmemektedir. Kaya oyma+yığma tekniğinde inşa edilmiştir. Yapının yığma kısımlarında moloz taş ve kaba yonu kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Cami (Erkekler kısmı), mekan/mescid (kadınlar kısmı) ve son cemaat yerinden oluşmaktadır. Caminin sadece son cemaat yeri yığma tarzındadır.

Caminin cephelerinde süslemem unsuru bulunmamaktadır. Sadece kuzey ve batı cephe de hareketlilik söz konusudur. Bu cephelerde iç mekanla bağlantılı kaya oyma açıklıklar yer almaktadır. Caminin kuzeybatı cephesi ile, mescidin kuzey cephesi düz lentolu açıklıklarla aydınlatılmaktadır. Caminin kuzeyinde ise önündeki sokağa eyvan şeklinde bakan son cemaat yeri yer almaktadır.

Son cemaat yeri içten iki atkı kemerinin desteklediği bir tonoz ile, dıştan düz dam şeklinde bir örtüye sahiptir. Cami ve mescid ise içten düz dam dıştan kayadan konik külah şeklinde bir örtüyle sonlanmaktadır. Caminin kuzeyinde 4.20 X. 2.85 m. ölçülerinde doğu-batı yönünde dikdörtgen planlı olup, kuzeye eyvan şeklinde açılmaktadır. Mekanın yan duvarları sade ve sağır iken, güney duvarının ortasında düz lentolu kapı açıklığı, kapının da batısında üçgen şeklinde sonlanan bir mihrabiye yer almaktadır.

Mihrabiye, kavsarasında küçük bir pencere ile harime bağlanmaktadır. Son cemaat yerinin güney duvarındaki düz lentolu bir kapı açıklığı ile harime girilmektedir. İç mekan 6.00 X 5.50 m. ölçülerinde düzgün olmayan yaklaşık kare bir plana sahiptir. Harim batıdaki dikdörtgen kesitli paye ile batıdaki daha küçük iki sahına ayrılmaktadır. Harimin kuzeydoğusunda geni bir niş vardır.

İç mekan kuzeybatı duvarındaki geniş bir açıklıkla da sokağa bakmaktadır.  İç mekanın güney duvarı iki kademeli bir düzenlemeye sahiptir. Ortadaki mihrabın batısında bir adet, doğusunda ise iki adet dilimli kemerli üç niş görülmektedir. Mekan/mescid ise, erkekler bölümünün hemen güneybatısındadır. Düzgün olmayan dörtgen bir forma sahiptir. Kuzeybatısındaki iki açıklıkla iç mekana girilmektedir.

Güneydoğusunda geniş bir niş yer almaktadır. İç mekan kuzeydoğudaki dikdörtgen bir açıklıkla erkekler kısmına bağlanmaktadır. Kıble duvarının ortasında dikdörtgen derin bir niş şeklinde iki kademeli mihrap yer almaktadır. Mihrap kavsaranın üstünde tavana kadar yükselmekte ve bir yuvarlak kemerle sonlanmaktadır.

Mihrab basık kemerli olup kavsarasında üst üste iki adet ters “V” motifi vardır. Mescidin kıble duvarında ortadaki geniş yanlardaki dar, düz lentolu ve yarım daire formunda üç adet mihrap nişi bulunmaktadır. Nişler düz lentolu küçük pencerelerle dışarıya bakmaktadır. Cami hariminin güneybatı köşesindeki minber, kayanın oyulması ile elde edilmiş olup altı basamaklıdır

Paylaşın