Pemfigus ve pemfigoid deri ve/veya mukozanın nadir görülen otoimmün kabarcıklı hastalıklarıdır. Pemfigus derinin dış katmanını (epidermis) etkileyerek kolayca yırtılabilen lezyonlara ve kabarcıklara neden olur.
Haber Merkezi / Pemfigoid, epidermis ile dermis arasındaki derinin alt katmanını etkileyerek kolayca kırılmayan gergin kabarcıklar oluşturur. Bazen pemfigoid, kabarcıksız kurdeşen veya egzamaya benzeyebilir.
Pemfigus terimi, epidermisin bileşenlerini tanıyan ve hücreler arası bağlantıların bozulmasına, bütünlüğün bozulmasına ve kabarcık oluşumuna yol açan desmoglein 1 ve desmoglein 3 gibi otoantikorların neden olduğu kabarcıklanma bozukluklarını tanımlamak için çok spesifik bir şekilde kullanılır.
Pemfigoid, öncelikle cildi, özellikle de alt karın bölgesini, kasık ve ekstremitelerin fleksör yüzeylerini etkileyen bir grup subepidermal, kabarcıklı otoimmün hastalıktır. Burada otoantikorlar (anti-BPA-2 ve anti-BPA-1) epidermisin ve mukozanın bazal katmanına yöneliktir.
Hastanın bağışıklık sistemi virüslere ve zararlı bakterilere saldıran antikorlar üretir. Pemfigus ve pemfigoid bağlamında bağışıklık sistemi aşırı aktiftir ve antikorlar bunun yerine deri veya mukoza zarlarındaki sağlıklı hücrelere saldırır. Bunun sonucunda cilt hücreleri birbirinden ayrılır, cilt katmanları arasında sıvı birikir ve kabarcıklar oluşur ve cildin geniş bir alanını kaplayabilir.
Pemfigusun birkaç farklı türü vardır.
Pemfigus Vulgaris (PV): PV bu rahatsızlıkların en yaygın olanıdır. Kabarcıklar yumuşak ve kırılgandır ve önce ağızda oluşabilir, daha sonra cilde ve hatta cinsel organlara yayılabilir. Kabarcıklar sıklıkla ağrılıdır ancak kaşıntılı değildir ve ağızda çiğnemeyi ve yutmayı zorlaştırır. Ağrıyla ilişkili bir enfeksiyon olmadığı sürece PV kalıcı yara izine neden olmaz.
Pemfigus Foliaceus (PF): PF’nin daha az şiddetli bir türüdür. Kabarcıklar önce kafa derisinde ve yüzde oluşabilir, daha sonra göğse ve sırta yayılabilir. Ağızda kabarcıklar oluşmaz. Kabarcıklar genellikle ağrılı değildir, yüzeyseldir ve kabuklar oluşturur.
Pemfigus Vejetaryenler: Bu tip, esas olarak kasıklarda ve koltuk altlarında daha kalın yaralara neden olur.
IgA Pemfigus: Bu tip, IgA antikorunun epidermal hücre proteinlerine bağlanmasından kaynaklanır. Pemfigus foliaceus’a benzeyebilir veya küçük püstüller şeklinde görünebilir.
Paraneoplastik Pemfigus (PNP): PNP, belirli kanser türleriyle ilişkilidir. Kabarcıklar ağız içinde oluşur ve akciğerleri etkileyerek ölümcül sonuçlara yol açabilir. Ağız, dudak ve yemek borusunda yaralar neredeyse her zaman mevcuttur ve farklı türde cilt lezyonları meydana gelir. PNP akciğerleri etkileyebilir. Bazı hastalarda tanı, doktorları gizli bir tümörü aramaya sevk edecektir. Bazı hastalarda tümör iyi huylu olabilir ve tümörün cerrahi olarak çıkarılması durumunda hastalık iyileşir.
Mukoza Membran Pemfigoid (MMP): MMP gözleri, ağzı ve boğazı etkiler. Oküler sikatrisyel pemfigoid (OCP) olarak adlandırılan klinik bir form, gözleri etkiliyorsa körlüğe, boğazın daha derin kısımlarını etkiliyorsa solunum yetmezliğine neden olabilir.
Büllöz Pemfigoid (BP): BP sıklıkla ciltle sınırlıdır ve kabarcıklar ağırlıklı olarak karın, kasık, sırt, kollar ve bacaklarda görülür. Kabarcıklar kaşınabilir ve acı verebilir.
Gestasyonel Pemfigoid (GP): GP, genellikle hamileliğin ikinci veya üçüncü trimesterinde göbek çevresinde başlayan ve tüm vücuda yayılan kabarcıklı bir döküntü ile karakterizedir.
Epidermolizis Bülloza Acquisita (EBA): EBA, ciltte ve/veya mukozal yüzeylerde kabarcıklı bir döküntü içerir. Kabarcıklar genellikle pemfigoidden daha küçüktür.
Pemfigus ve pemfigoid kalıtsal değildir ancak hastalığın gelişmesine genetik yatkınlık olabilir. Genetik olarak bir bozukluğa yatkın olan bir kişi, hastalık için bir gen (veya genler) taşır, ancak belirli çevresel faktörler gibi belirli koşullar altında tetiklenmediği veya “aktive edilmediği” sürece bu durum ortaya çıkmayabilir. Bu hastalıklara kimlerin yakalanabileceğini tahmin etmek şu anda mümkün değil.
Pemfigus ve pemfigoid tanısı özel testler ve klinik sunumla konur. Test türleri şunları içerir: Lezyon biyopsisi: Biyopsi yoluyla bir deri örneği alınır ve mikroskop altında incelenir. Ayrıca hücreden hücreye ayrışmanın meydana geldiği deri tabakası da belirlenebilmektedir.
Doğrudan immünofloresan – cilt numunesi, ciltteki desmoglein otoantikorlarını tespit etmek için işleme tabi tutulur. Bu antikorların varlığı pemfigusu gösterir. Pemfigoid ve diğer bazal membran otoimmün büllü hastalıklarda diğer otoantikorlar da tespit edilebilir.
Dolaylı immünofloresan veya antikor titresi testi – bu, pemfigusta kan serumundaki desmoglein otoantikorlarını ölçer. Büllöz pemfigoidde BP180 ve BP230 antikorları serumda ölçülebilir. EBA’da anti-tip VII kollajen bulunur. Hastalığın seyrini daha iyi anlamak için kullanılabilir.
Şu anda pemfigus veya pemfigoidin tedavisi yoktur, ancak bu durumlar genellikle kontrol edilebilir. Belirti ve semptomların azalması veya kaybolması (remisyon) mümkündür. Pemfigus ve pemfigoidin tedavisi, hastalığın deri ve mukozal lezyonlarını baskılamaya ve tedavisiyle potansiyel olarak ilişkili komplikasyonları önlemeye yöneliktir.
Çoğu hasta sonunda tüm tedaviyi bıraktıkları ve hastalığa dair hiçbir kanıtın bulunmadığı tam bir remisyona girer. Genel olarak pemfigus ne kadar az yaygınsa, kontrol edilmesi de o kadar kolay olur. Hastalıkların gelişimi, şiddeti ve ilerlemesi aynı değildir ve tedavilere verilen yanıt bireyler arasında farklılık gösterebilir. Sonuç olarak, doktorlar bir bireyin tedavisini planlarken, bireyin özel ihtiyaçlarına ve durumuna göre uyarlanacak birçok farklı faktörü dikkate alacaklardır.
Tedavi genellikle aşamalara ayrılır: kontrol, konsolidasyon ve bakım. Kontrol aşamasında, mevcut lezyonların temizlenmesini başlatarak, yeni lezyon oluşumunu azaltarak veya baskılayarak ve kaşıntıyı hafifletme gibi diğer semptomları iyileştirerek bozukluğu kontrol altına almak için yüksek yoğunluklu tedavi kullanılır.
Konsolidasyon aşamasında lezyonların önemli bir kısmı iyileşene kadar tutarlı dozda ilaç kullanılır. İdame aşamasında, yeni lezyonların gelişmesini önlemede başarılı olacak minimum seviyeye ulaşılıncaya kadar ilaç dozu kademeli olarak azaltılır.
Tedavinin temel dayanağı, aynı zamanda bağışıklık sisteminin normal fonksiyonunu da baskılayan antiinflamatuar ilaçlar olan prednizon gibi kortikosteroidlerin kullanılmasıdır. Steroidler doğrudan etkilenen bölgelere (topik olarak) uygulanabilir veya ağızdan alınabilir veya enjeksiyonla verilebilir (sistemik steroidler).
Topikal tedavi genellikle ağrıyı azaltmak ve enfeksiyonu önlemek veya tedavi etmek için verilir. Çoğu kişi, pemfigusun kontrolünü sağlamak için sistemik steroidler alacaktır. Bozukluğun kontrolü sağlandıktan sonra kullanılan steroidlerin dozu azaltılabilir.
Rituksimab artık pemfigus için birinci basamak tedavi olarak kabul ediliyor ve yakın zamanda bu endikasyon için FDA tarafından onaylandı. Rituksimab yeni otoantikorların oluşmasını önleyebilir. Mevcut otoantikor seviyelerinin düşmesi 3-4 ay sürer ve bu süre zarfında bir miktar steroid kullanılması gerekebilir.
Pemfiguslu bireyleri tedavi etmek için kortikosteroidlerle kombinasyon halinde kullanılabilecek diğer ilaçlar arasında mikofenolat mofetil, azatioprin, metotreksat veya siklofosfamid gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar); bağışıklık sistemini değiştiren veya düzenleyen ilaçlar (immünomodülatör ilaçlar) dapson; veya doksisiklin gibi antibiyotikler.
Bu ilaçlar doktorların genel steroid dozunu düşürmesine olanak sağlamak için kullanılabilir. Bazı kişiler terapiye hızla yanıt verir; diğerleri daha yavaş tepki veriyor ya da hiç tepki vermiyor. Ağır vakalarda veya bireylerin diğer tedavilere yanıt vermediği durumlarda, puls steroidler, plazmaferez veya intravenöz immünoglobulin tedavisi (IVIG) kullanılabilir.
Araştırmalar, IVIG tedavisinin, normal, sağlıklı antikorların düzeylerini düşürmeden, pemfigusla ilişkili anormal antikor düzeylerini belirgin şekilde azaltabildiğini göstermiştir. IVIG normalde steroidler ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar gibi diğer tedavilerle birlikte verilir, böylece tedavi azaltıldıkça hastalığın tekrarlaması önlenir.
Pulse steroid tedavisi, kısa bir süre için aşırı yüksek düzeyde steroid verilmesini ifade eder. Plazmaferez, istenmeyen maddelerin (örneğin otoantikorların) kandan uzaklaştırılmasına yönelik bir yöntemdir ve artan enfeksiyon riski nedeniyle artık pek kullanılmamaktadır.
Hastadan kan alınır ve kan hücreleri plazmadan ayrılır. Daha sonra hastanın plazması başka bir insan plazmasıyla değiştirilir ve kan hastaya nakledilir. Bu yaklaşımlar artık yalnızca rituksimabın tolere edilmemesi veya etkisiz olması durumunda en sık kullanılmaktadır.
Koşulların kendisi nadiren ölümcüldür ve ölümlerin çoğu, zarar görmüş dokuların enfeksiyonlarından kaynaklanır. Tedavi edilmezse bu hastalıklar ölümcül olabilir.
