Trabzon: Zağnos Burcu

Zağnos Burcu; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eski Trabzon yerleşimini çevreleyen şehir surlarının batı kısmında inşa edilmiştir. Doğu cephesinde Abdullahpaşa çeşmesi bulunmaktadır. Kuzey cephesinden surlarla bitişik nizamdır.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş kullanılmıştır. Yapı, bir zemin kat, iki normal kat ve bir asma kattan oluşmaktadır. Yapı doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır.

Yapının içten üst örtüsü, sivri tonoz olup dıştan üst örtüsü düz çatıdır. Yapının girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Girişe dört basamaklı tek kollu, taş basamaklı merdiven ile ulaşılmaktadır.

Giriş açıklığı yuvarlak kemerdir. Giriş kapısı tek kollu ve demirdir. Beden duvarlarında kesme taş söveli, mazgal korkuluklu ve dikdörtgen formlu pencereler yer almaktadır. Yapının iç ve iç duvarları taş yüzeylidir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Zağnos Paşa Köprüsü

Zağnos Paşa Köprüsü; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Farklı dönemlerde pek çok onarım gören yapı, Roma döneminde inşa edildiği ileri sürülmektedir, ancak, ilk yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Yazılı kaynaklara göre, 15. yüzyılda Zağnos Mehmet Paşa tarafından onartılan köprü, 1888 yılında da genişletilip onarılmıştır. Yapıda Bizans ve Osmanlı devirlerine ait işçilik de görülmektedir.

Kâgir olarak inşa edilen köprü, günümüzde, iki mesnetli tek gözlü ve yuvarlak kemerlidir. Köprüde malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır.

Köprünün korkuluğu özgün değildir. Yapı, ulaşımın sağlanması amacıyla konsolların yardımıyla genişletilmiş ve üzerine betonarme tabliye ilave edilmiştir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Yeniköy Köprüsü

Yeniköy Köprüsü; Trabzon’un Arsin İlçesi, Yeniköy Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yanbolu Deresi üzerinde yer alan köprü, tek gözlü ve sivri kemerlidir. Köprünün kemer ve korkuluk bitimleri kesme taş, diğer kısımları moloz taş ile inşa edilmiştir.

Korkuluk bitimlerinde, dört yüzünde madalyon yer alan kare formlu baba taşları bulunmaktadır. Girişleri basamaklı olan köprünün yürünen kısmı düzenli moloz taş ile örülmüştür. Üst gövdesi kavislidir.

Doğu batı doğrultulu köprünün kemer ayakları dere yatağının üzerine oturtulmuştur. Köprünün uzunluğu yaklaşık 27,20 metre, genişliği ise yaklaşık 4,25 metredir. Ana taşıt yolu ile bağlantısı olamayan köprüye stabilize yol ile ulaşılmaktadır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Yenicuma Camii

Yenicuma Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Yenicuma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kilise olarak inşa edilen yapı, St. Eugenios Kilisesi adıyla anılmaktayken camiye çevrildikten sonraki dönemde Cami-i Cedid olarak adlandırılmıştır. Yapı 1. Alexios tarafından 13. yüzyılın başlarında kilise olarak inşa edilmiştir. Cami-i Cedid, Trabzon kentinin Cami-i Atik’ten (Fatih Camii) sonraki ikinci, sur dışındaki ilk camisidir. Yapının 1486-1523 tarihleri arasında camiye çevrildiği yazılı kaynaklardan kesin olarak anlaşılmaktadır.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda kesme ve ince yonu taş malzeme kullanılmıştır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapı, üç nefli ve üç apsislidir. Camiye çevrildikten sonra bir mihrap ve minber eklenmiştir. Günümüzdeki girişi kuzey cephesinde olup, yazılı kaynaklara göre, kilisenin asıl girişi olan batı kapısının pencereye çevrildiği, binanın yanında günümüze ulaşamamış bir medrese olduğu, güney cephesinde büyük değişiklikler yapıldığı, küçük apsisin dar Bizans pencereleri yerine geniş pencereler yapılarak değiştirildiği, mihrap duvarında da bu tip değişikliklerin yapıldığı bilinmektedir.

Yapının giriş kapısı çift kanatlı, ahşap ve çerçevesi basık kemerlidir. Yapı cephelerinde basık ve yuvarlak kemerli farklı boyutta pencereler bulunmaktadır. Kuzey portalinin duvarla birleştiği batı kenarına minare eklenmiştir. Minare tek şerefelidir. Kuzey nefin tümü, Osmanlı Dönemi’nde eklenen ahşap galeri katıyla birlikte kadınlar mahfili, kuzey portali ise son cemaat mahalli olarak kullanılmaktadır.

Günümüzde müezzin mahfili, transeptin üzerindeki kubbeyi taşıyan ayaklardan kuzeybatıdakinin bitişiğinde yer almaktadır. Vaaz kürsüsü ise günümüzde mihrabın hemen doğusunda yer almaktadır. İç mekânda nefler ve apsisin tamamı cami için ibadet alanına dönüştürülmüştür. İç mekânda duvarlar günümüzde sıvalı ve beyaz boyalıdır. Duvarlarda az miktarda süsleme bulunmaktadır. Ortada bulunan kubbenin üzeri yoğun kalem işiyle süslenmiştir.

Kadınlar mahfiline harim girişinin batısında bulunan iki kollu merdiven ile ulaşılmaktadır. Mihrap mukarnaslı olup çevresi çeşitli motiflerle süslenmiştir. Üzeri farklı renklerde boyanan mihrap oldukça gösterişlidir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmış olup sadedir. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe ve yanlarda tonozdur. Yapının dıştan üst örtüsü kubbe kenarlarında kırma çatıdır. Çatı malzemesi Alaturka kiremittir.

Trabzon: Yeni Camii

Yeni Camii; Trabzon’un Akçaabat İlçesi, Orta Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Yapı, kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapı, yazılı kaynaklara göre, Hicri 1327 (Miladi 1909/1910) yılında inşa edilmiştir. Yapı 2007 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.

Açık olan son cemaat yeri, kuzey cephesinde, dört adet sütun ile beş adet sivri kemerli düzene sahiptir. Bu bölümün üzeri üç adet küçük kubbe ile örtülüdür. Caminin harimine doğu batı ve kuzey cephelerinden giriş sağlanmaktadır. Kuzey cephesi giriş kapısı sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kapının her iki yanında ikişer adet yivli sütunçe bulunmaktadır. Sütun başlıkları ve kemerin üstünde bulunan alınlıkta bitkisel motifli bezemeler yer almaktadır.

Sütun başlıklarının hizasında kemerin üstünde Arapça yazıların olduğu pano bulunmaktadır. Panonun üzerinde büyük boyutlu çiçek motifi yer almaktadır. Bu cephede doğu ve batı köşelere doğru yivli ve mukarnaslı nişler bulunmaktadır. Yapının doğu ve batı giriş kapıları sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kapının her iki yanında ikişer adet sütunçe bulunmaktadır.

Kapının hemen çevresinde dönen silmede ve sütun başlıklarını birleştiren lentoda taş işlemeler mevcuttur. Kapıların üzerinde küçük sundurmalar bulunmaktadır. Yapının harim kısmının dıştan üst örtüsü, ortada çokgen kasnak üzerinde bir kubbe ve kenarlarda düz çatıdır. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe ve kenarlarda tonozdur. Son cemaat yerinin dıştan üst örtüsü ise yan yana üç adet küçük kubbedir.

Çatı saçakları taş profilli ve kademeli olup tüm cephelerde devam etmektedir. Kuzeybatı köşesinde bulunan minaresi tek şerefelidir. Yapının cephelerinde çift sıra pencere düzeni mevcuttur. Alt sıra pencereler, üst sıra pencerelere oranla daha büyük boyutludur. Alt sıradaki pencerelerin her iki kenarında sütunçeler bulunmaktadır. Üstte sütun başlıkları silme ile birleşmektedir. Üst sıradaki pencere silmeleri profilli ve kademelidir.

Pencereler sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kuzey ve güney cephesinde orta aksın üzerinde, doğu ve batı cephelerde son cemaat yerinde dairesel formlu pencere bulunmaktadır. Kadınlar mahfiline, harimden, doğu ve batı yönünde bulunan iki kollu, ahşap merdivenler ile çıkılmaktadır. U planlı kadınlar mahfili, farklı boyutlarda on adet taş sütunla taşınmaktadır. Mihrap taş malzemeden yapılmış olup mukarnaslıdır.

Gösterişli olan mihrap çok yoğun bir taş işlemesine sahiptir. Her iki yanında sütunçeler bulunmaktadır. Sütunçeler üstte lento ile birleşmekte ve lentonun üzerinde kemer bulunmaktadır. Minber ve vaaz kürsüsü de taş malzemeden yapılmıştır. Her ikisi de farklı motiflerde taş işlemesine sahiptir. İç mekânda duvarları sıvalı olan caminin beden duvarlarında, kubbelerinin içerisinde, pencere kenarlarında ve mahfil duvarlarında yoğun kalem işi bezemeler mevcuttur.

Trabzon: Yalıboyu Camii

Yalıboyu Camii; Trabzon’un Araklı İlçesi, Yalıboyu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Son cemaat yeri kapalıdır. Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır.

Kuzeybatı köşesinde tek şerefeli minaresi bulunmaktadır. Yapının cephelerinde çift sıra pencere düzeni mevcuttur. Doğu ve batı cephesinde üçer adet, güney cephesinde ise iki adet pencere bulunmaktadır. Pencereler yuvarlak kemerli ve tek kanatlıdır. Caminin harim girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Ana giriş kapısı yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve demirdir.

Kadınlar mahfiline, son cemaat yerinden, doğuda bulunan merdiven ile çıkılmaktadır. Mahfil iki adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mihrap kesme taş malzemeden yapılmış olup sade taş işçiliğine sahiptir. Mihrabın çevresinde dikdörtgen formda çerçevesi bulunmaktadır. Mihrap ve çerçevesi farklı renklerle boyanarak süslenmiştir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır.

Her ikisi de sadedir ve özgün değildir. Yapının iç mekân duvarları beyaz boyalı olup tüm beden duvarlarında farklı figürlerde yoğun kalem işi süslemeler mevcuttur. İçten üst örtüsü düz tavanlıdır. Tavanın ortasında çokgen formların kademelenerek oluşturduğu göbek bölümü bulunmaktadır. Tavan yoğun ahşap işçiliğine sahip olup farklı renklerle boyanmıştır.

Trabzon: Yalı Camii

Yalı Camii; Trabzon’un Sürmene İlçesi, Orta Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlı olan yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır ve çatı kaplama malzemesi Marsilya kiremittir.

Yapının minaresi doğu cephesinde bulunmaktadır. Minare sonradan yapılmış olup iki şerefelidir. Caminin son cemaat yeri girişi kuzey cephesinden bulunmaktadır. Giriş açıklığı dikdörtgen formludur. Giriş kapısı çift kanatlı ve demirdir. Harim giriş kapısı son cemaat yerinde bulunmaktadır. Harim giriş açıklığı yuvarlak kemerli olup çevresinde taş söve bulunmaktadır.

Giriş kapısı çift kanatlı ve ahşaptır. Yapının cephelerinde çift sıra pencere düzeni mevcuttur. Alt sıra pencereler üst sıra pencerelere oranla daha büyük boyutludur. Tüm pencereler yuvarlak kemerlidir. Kadınlar mahfiline, son cemaat yerinde bulunan merdiven ile çıkılmaktadır. Mahfil dört adet taş sütun ile taşınmaktadır. Mihrap taş malzemeden yapılmış olup kademelidir. Minber ve vaaz kürsüsü özgün değildir.

İç duvarları günümüzde sıvalı olan caminin, duvarlarında kalem işi süslemeler bulunmaktadır. Yapının mahfil katında ahşap işçiliği mevcuttur. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe yanlarda düz tavan olup düz tavan bölümü ahşaptır. Kubbe dört adet taş sütun ile taşınmaktadır. Sütunlar birbirine yuvarlak kemerlerle bağlanmaktadır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Karaçam Camii

Karaçam Camii; Trabzon’un Çaykara İlçesi, Uzuntarla Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı, doğu batı doğrultusunda eğimli bir arazide yer almaktadır. Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak taş ve ahşap kullanılmıştır. Ahşap hatıllar arasında moloz taşlardan yığma olarak inşa edilmiştir. Kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen planlı olan yapı, son cemaat yeri, harim ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Son cemaat yeri açıktır.

Açık olan son cemaat yerinin batı bölümünde ahşap malzemeden ek bir mekân inşa edilmiştir. Yapının dıştan üst örtüsü iki yönde kırma çatı olup, çatı kaplama malzemesi alaturka kiremittir. Çatı saçakları geniştir ve saçak altları ahşap malzeme ile kaplanmıştır. Minaresi güney yönünde, yapıdan ayrı bulunmaktadır. Sonradan inşa edilen minare tek şerefelidir.

Yapının güney cephesinde dört, doğu cephesinde üç ve kuzey cephesinde iki adet pencere açıklığı bulunmaktadır. Ahşap pencereler, tek kanatlı ve dikdörtgen formludur. Caminin harim girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Ahşap giriş kapısı yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve ahşap sövelidir. Giriş kapısı yoğun ahşap işlemelere sahiptir. Kadınlar mahfiline kuzey yönünde bulunan, tek kollu ahşap merdiven ile çıkılmaktadır.

U planlı kadınlar mahfil iki adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mihrap taş malzemeden yapılmış olup günümüzde sıvalı ve boyalıdır. Mihrap üzerinde hiçbir süsleme bulunmamaktadır. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır. Minber ve kadınlar mahfili korkulukları yoğun ahşap işlemesine sahiptir. İçten üst örtüsü düz tavanlıdır. Çokgen formlu göbek kısmı içe doğru kademeli ve işlemelidir.

Trabzon: Filak Camii

Filak Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı, kuzey güney doğrultusunda eğimli bir arazide yer almaktadır. Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak taş ve ahşap kullanılmıştır. Yapının bodrum katı taş malzeme ile, üst sırası ise ahşap malzeme ile yığma tekniğiyle inşa edilmiştir. Yazılı kaynaklara göre, 19. yüzyılın sonlarına doğru inşa edilmiştir.

Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlı olan yapı, son cemaat yeri, harim ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Son cemaat yeri kuzey ve batı cephesi boyunca uzanmaktadır. Son cemaat yerinin kuzey cephesi kapalı, batı cephesi ise açıktır. Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatı olup, sac malzeme ile kaplanmıştır.

Çatı saçakları geniş tutulmuş, saçak altları ahşap malzeme ile kaplanmıştır. Doğu cephesinde bulunan ve 1980 yılında inşa edilen minaresi çift şerefelidir. Yapının yalnızca güney cephesinde çift sıra pencereleri bulunmaktadır. Pencereler dikdörtgen formlu ve ahşap sövelidir. Harim girişi kuzey cephesinde yer almaktadır.

Ahşap giriş kapısı, yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve ahşap sövelidir. Giriş kapısı yoğun ahşap işlemeye sahiptir. Kadınlar mahfiline son cemaat yerinde bulunan merdiven ile ulaşılmaktadır. U planlı kadınlar mahfili, iki adet ahşap dikme ile taşınmaktadır.

Mihrap ahşap malzemeden yapılmıştır ve yoğun ahşap süslemeye sahiptir. Minber ve vaaz kürsüsü de ahşap malzemeden yapılmıştır. Mihrap, minber, vaaz kürsüsü ve kadınlar mahfili korkuluklarında yoğun ahşap işlemelere yer verilmiştir. İçten üst örtüsü düz tavanlıdır ve ahşap malzemeden yapılmıştır. Çokgen formundaki göbek kısmı içe doğru kademeli ve işlemelidir.

Trabzon: Turnalı Camii

Turnalı Camii; Trabzon’un Araklı İlçesi, Turnalı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş ve ahşap kullanılmıştır. Doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlı olan yapı, harim ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapının, yazılı kaynaklara göre, Os’lu (Turnalı Köyü’nün eski adı) Müderris Hacı Hasan Efendi tarafından, Hicri 1257 (Miladi 1841/1842) yılında yaptırıldığı kabul edilmektedir.

Harim giriş kapısı üzerinde yer alan kitabede, Bayburtlu şair İrşadi’nin (1806-1877) Os’lu Hacı Hasan Efendi için yazdığı methiye yer almaktadır. Metinde, caminin Hicri 1257 (Miladi 1841/1842) yılında inşa edildiği geçmektedir. Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır ve çatı kaplama malzemesi alaturka kiremittir. Çatı saçakları geniş tutulmuştur ve saçak altları ahşap malzeme ile kaplanmıştır.

Yapının kuzeydoğu yönünde yapıdan ayrı minaresi bulunmaktadır. Kesme taş malzemeden yapılan minaresi tek şerefelidir. Batı yönde bulunan minarenin giriş kapısı, yuvarlak kemerli, tek kanatlı ve ahşaptır. Yapının cephelerinde tek sıra pencere düzeni mevcuttur. Güney cephesinde iki adet, doğu cephesinde ise bir adet pencere bulunmaktadır. Pencereler dikdörtgen formlu ve tek kanatlıdır.

Caminin harim girişi batı cephesinde yer almaktadır. Ana giriş kapısı yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Çevresinde yuvarlak kemer formlu silme dönmektedir. Alınlığında kitabesi bulunmaktadır. Kapının kemerinde, alınlığında ve silmesinde yoğun olarak taş işlemeler mevcuttur. Kadınlar mahfiline, harimden, giriş kapısının batısında bulunan tek kollu, ahşap merdiven ile çıkılmaktadır.

U planlı kadınlar mahfili altı adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mihrap kesme taş malzemeden yapılmış olup çevresinde dikdörtgen formda çerçevesi bulunmaktadır. Mihrap ve çerçeve, yoğun olarak taş işlemelere sahiptir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır. Özellikle minber yoğun ahşap işçiliğine sahiptir. Yapının iç mekân duvarları beyaz boyalı olup tüm beden duvarlarında farklı figürlerde yoğun kalem işi bezemeler mevcuttur.

Tavan ile beden duvarlarının birleşme kısmında, Allah’ın doksan dokuz ismi olan Esma’ül Hüsna yazılı bir kuşak yer almaktadır. Mahfil çıkmasında, mahfil döşemesinde ve mahfili taşıyan dikmelerde de yoğun ahşap işçiliği görülmektedir. İçten üst örtüsü düz tavanlıdır. Tavan göbeği, kademeli çokgen formlar içerisinde daire şeklindedir. Tavan ahşap malzemeden yapılmış olup özellikle göbek kısmında yoğun ahşap işçiliği bulunmaktadır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)