İklim Krizinin Bir Yıllık Bilançosu: On Binlerce Can Kaybı

İklim krizinin etkileri 2026 yılında dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan doğal afetlerle daha da belirgin hale geldi. Yıl boyunca etkili olan aşırı sıcaklar, şiddetli yağışlar, seller ve orman yangınları milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkiledi.

İngiliz gazetesi The Guardian’ın hazırladığı değerlendirmeye göre, iklim kaynaklı afetlerde on binlerce kişi hayatını kaybetti. Açıklanan can kaybı verilerinin ihtiyatlı tahminlere dayandığı ve gerçek bilançonun daha ağır olabileceği belirtildi.

Avustralya’dan Güney Asya’ya, Afrika’dan Avrupa’ya uzanan afet zinciri, iklim değişikliğinin yalnızca belirli bölgeleri değil, dünyanın tamamını etkileyen bir kriz haline geldiğini ortaya koydu. Bilim insanları, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması gerektiği yönündeki uyarılarını yıl boyunca yineledi.

2026 yılının dördüncü en sıcak ocak ayı yaşanırken Avustralya’nın güney eyaletlerinde sıcaklık rekorları kırıldı. Victoria başta olmak üzere birçok bölgede termometreler mevsim normallerinin yaklaşık 20 derece üzerine çıktı. Port Augusta ve Andamooka’da sıcaklık 50 dereceye ulaştı.

Aşırı sıcaklar sağlık sistemini de etkiledi. Melbourne’de sıcaklığa bağlı rahatsızlıklar nedeniyle hastanelere yapılan başvurular yüzde 25 arttı. Ülkenin farklı bölgelerinde çıkan orman yangınlarıyla mücadele edilirken bilim insanları, iklim değişikliğinin söz konusu sıcak hava dalgasının yaşanma olasılığını beş kat artırdığına dikkat çekti.

Yılın dördüncü en sıcak şubat ayında Brezilya’nın Minas Gerais eyaletindeki Juiz de Fora kenti, tarihinin en yağışlı ayını yaşadı. Rekor düzeydeki yağışlar, özellikle yamaçlarda kurulu yoksul yerleşim bölgelerinde toprak kaymalarını tetikledi.

Yüzlerce evin zarar gördüğü afette 72 kişi yaşamını yitirdi, 10 binden fazla kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Rio de Janeiro ve São Paulo’da da etkili olan seller, ulaşımı ve günlük yaşamı olumsuz etkiledi.

Mart ayında dünyanın farklı bölgelerinde şiddetli yağışlar ve seller büyük can kayıplarına neden oldu. Etiyopya’da sel ve toprak kaymaları nedeniyle en az 131 kişi hayatını kaybederken Kenya’da 80, Tanzanya’da ise 18 kişi yaşamını yitirdi. Afganistan’da şiddetli yağışların yol açtığı toprak kaymalarında en az 30 kişi öldü.

Arap Yarımadası’nda etkili olan kuvvetli rüzgarlar ve sağanak yağışlar, çöl kentlerinde su baskınlarına neden oldu. Umman’da tenis topu büyüklüğünde dolu yağarken Birleşik Arap Emirlikleri’nde yıldırım fırtınaları kentleri sular altında bıraktı. Rusya’nın güneyinde yaşanan seller nedeniyle evler suya gömüldü, 300 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Arjantin ve Şili’de ise geniş tarım arazileri sular altında kaldı.

Aynı ay Dünya Meteoroloji Örgütü, gezegenin enerji sisteminde endişe verici bir birikim yaşandığını açıkladı. Fazla enerjinin yüzde 90’dan fazlasının okyanuslarda depolandığı bildirildi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, küresel iklimin acil durumda olduğunu belirterek fosil yakıt emisyonlarının hızla azaltılması çağrısında bulundu.

Nisan ayında etkili olan Sinlaku Süper Tayfunu, Mikronezya, Guam ve Saipan’da büyük yıkıma yol açtı. Yılın en sıcak ikinci nisan ayında meydana gelen fırtına, 12 Nisan’da saatte 295 kilometre hıza ulaştı. Sinlaku, batı Pasifik’te yılın bu döneminde kaydedilen en güçlü sistemlerden biri oldu.

Tayfun nedeniyle 12 kişi hayatını kaybetti, 43 bin kişi elektriksiz kaldı. Geniş çaplı tahliyelerin gerçekleştirildiği bölgede maddi hasarın 1,5 milyar dolara ulaştığı tahmin edildi.

Güney Asya’da yüz milyonlarca kişi mayıs ayında aşırı sıcaklarla karşı karşıya kaldı. Yılın en sıcak ikinci mayıs ayında Hindistan ve Bangladeş’in bazı kentlerinde sıcaklıklar 45 dereceyi aşarken Pakistan’ın Sindh eyaletinde termometreler 52 dereceyi gösterdi.

Bölgede sıcaklığa bağlı en az 47 ölüm bildirildi. Bilim insanları, iklim krizinin muson yağmurları öncesindeki sıcak dönemleri uzattığını ve daha ölümcül hale getirdiğini belirtti.

Haziran ayında okyanus yüzey sıcaklıkları yeni rekorlara ulaşırken Antarktika ve Arktik bölgelerinde de olağan dışı sıcaklıklar kaydedildi. Antarktika’daki Esperanza araştırma üssünde sekiz gün süren sıcak hava dalgası yaşandı. Bölgede sıcaklık 6 Haziran’da 15 dereceye çıkarak rekor kırdı. Arktik bölgesi de tarihinin en sıcak haziran ayını geçirdi. Sibirya’daki Beliy Adası’nda 25 Haziran’da 28,3 derece ölçüldü.

Aynı dönemde Batı Afrika’da mayıs ve haziran boyunca etkili olan şiddetli yağışlar yaklaşık 100 kişinin ölümüne neden oldu. Fildişi Sahili’nde 59, Gana’da 35 ve Togo’da beş kişi hayatını kaybetti. Araştırmacılar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bu yağışların meydana gelme olasılığını beş kat artırdığını ve yağışları yüzde 23 daha yoğun hale getirdiğini bildirdi.

Temmuz ayında sıcaklıklar rekor seviyelere yaklaşırken Kuzey Amerika ve Avrupa’da geniş çaplı orman yangınları yaşandı. Kanada’da yaklaşık bin yangında 3 milyon hektarlık alan kül oldu. Yangınlardan yükselen duman New York’a kadar ulaştı. Toronto, 15 Temmuz’da hava kalitesi bakımından dünyanın en kötü kenti olarak kayıtlara geçti.

Avrupa’da uzun süren kuraklıklar Yunanistan, Portekiz, İtalya, Norveç, Almanya, İspanya ve Fransa’da yangın riskini artırdı. Kıta genelinde 686 bin hektar alan yandı. Bu miktar, son 20 yılın ortalamasının iki katına çıktı.

ABD’de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü etkinlikleri öncesinde ülke nüfusunun yaklaşık yarısı sıcaklık uyarısı altındaydı. Dünya Kupası karşılaşmalarında da aşırı sıcak ve nem etkili oldu. En az dokuz maç tehlikeli hava koşullarında oynanırken şiddetli fırtınalar nedeniyle üç karşılaşma bir saatten fazla ertelendi.

Avrupa’da 50 bin ölüm

Ağustos ayında Nepal’de yaşanan buzul ve kaya kütlesi çökmesi, yılın en ağır afetlerinden biri oldu. Himalayalar’daki Lhende Khola vadisinde yaklaşık 2 kilometrekarelik kaya ve buzul kütlesi 1.400 metre aşağıya düştü. Çökme sonrasında oluşan sel ve enkaz akışı yerleşim alanlarını etkiledi.

Afette en az 1.300 kişi hayatını kaybetti, 5 binden fazla kişi kayboldu. Yaklaşık 8 bin 600 kişi ise tıbbi yardıma ihtiyaç duydu.

Avrupa’da haziran-ağustos dönemini kapsayan yaz mevsimi, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak yaz olarak kayıtlara geçti. Aşırı sıcakların kıta genelindeki kentlerde yaklaşık 50 bin kişinin ölümüne yol açtığı hesaplandı. Bu ölümlerin üçte ikisinin iklim kriziyle bağlantılı olduğu belirtildi.

Romanya’da ise Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin düşmesi nükleer enerji üretimini etkiledi. Santralin soğutulması için yeterli su sağlanamaması nedeniyle ülkenin tek nükleer santrali kapatılmak zorunda kaldı.

Eylül ayında Asya, tarihinin en sıcak eylül dönemini yaşadı. Şiddetli fırtınalar, seller ve aşırı yağışlar yüzlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin ise tahliye edilmesine neden oldu.

Japonya’yı etkileyen Dujuan Tayfunu en az 10 kişinin ölümüne yol açtı. Izu Oshima Adası’nda 48 saat içinde 832 milimetre yağış ölçüldü. Hindistan ve Nepal’de normal seviyelerin dokuz katına ulaşan yağışlar nedeniyle en az 102 kişi hayatını kaybetti.

Tayland’ın başkenti Bangkok’ta meydana gelen sellerde sekiz kişi yaşamını yitirdi. Afetlerden yaklaşık yarım milyon kişi etkilendi.

Ekim ayında Birleşmiş Milletler’in afet yardımı kuruluşu, yıl sonunda etkisini artırması beklenen güçlü El Niño koşullarına karşı ülkeleri hazırlıklı olmaya çağırdı. Bilim insanları, şiddetli El Niño’nun yol açabileceği sıcaklık artışları nedeniyle şubat ayına kadar dünya genelinde 450 binden fazla kişinin hayatını kaybedebileceği öngörüsünde bulundu.

Endonezya’da son 10 yılın en ağır orman yangını sezonu yaşandı. Yaklaşık 2 milyon hektar ormanlık alan yandı. Yangınların oluşturduğu yoğun dumanın bir ay içerisinde 3 bin 560 kişinin ölümüne neden olduğu tahmin edildi.

Şili’de son 76 yılın en yoğun ekim yağışları Santiago çevresinde sellere ve tahliyelere yol açtı. Amazon Havzası’nda ise kuraklık nedeniyle Rio Negro, Madeira ve Tapajós nehirlerinin su seviyeleri rekor düşük değerlere yaklaştı. Artan orman yangınları, Manaus kentinde hava kalitesini dünyanın en kötü ikinci seviyesine düşürdü.

Kasım ayına gelindiğinde küresel sıcaklıklar sanayi öncesi dönemin 2,04 derece üzerine çıktı. Böylece 2023 yılında kaydedilen rekor seviyeye ulaşıldı. 2026’nın tarihin en sıcak dört yılından biri olması beklenirken atmosferdeki karbondioksit miktarının da son 2 milyon yılda görülmeyen seviyelere çıktığı bildirildi.

Öte yandan yıl genelinde enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler, küresel fosil yakıt emisyonlarının seyrine ilişkin farklı bir tablo ortaya koydu. Petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının maliyetlerinin düşmesi nedeniyle fosil yakıt kaynaklı emisyonların yıl genelinde gerilemesi bekleniyor.

2026 boyunca yaşanan afetler, aşırı sıcaklıkların, şiddetli yağışların, kuraklıkların ve orman yangınlarının farklı kıtalarda aynı anda etkili olabildiğini gösterdi. Can kayıpları, zorunlu göçler ve ekonomik zararlar, iklim krizinin çevresel etkilerinin yanı sıra sağlık, ekonomi, enerji ve altyapı alanlarında da ciddi sonuçlar doğurduğunu ortaya koydu.

Paylaşın

Arıkan’dan Fon Vurgunu Tepkisi: Ülkemizi Kim Yönetiyor?

Şanlıurfa’daki temasları kapsamında basın mensuplarıyla bir araya gelen Saadet Partisi Genel Başkanı Arıkan, fon vurgunu başta olmak üzere gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye’de yaşanan fon vurgununu gündemine alan Arıkan, Borsa İstanbul, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Takasbank ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) gibi kurumların eş zamanlı hareket etmesini sağlayan koordinasyonun kim tarafından yürütüldüğünün açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi.

Türkiye’deki yönetim mekanizmasına ilişkin soru işaretleri bulunduğunu belirten Arıkan, “Bugün ben şu sorunun cevabını merak ediyorum; bizim ülkemizi kim yönetiyor? Bizim ülkemizdeki orkestranın şefi kim? Bu sorunun cevabıyla alakalı net bir cümle kuramıyoruz” dedi.

Fon vurgunuyla ilgili süreçte kamu kurumlarının eş zamanlı hareket etmesine dikkati çeken Arıkan, bu koordinasyonu sağlayan mekanizmanın açıklanması gerektiğini vurguladı.

Arıkan, “Bütün bu kurumlar eş zamanlı hareket edebilirken, bu eş zamanlı koordinasyonu kim sağlıyor? Bunun cevabı hâlâ bulunamadı. Herkes söylüyor, bütün muhalefet söylüyor. Muhalefeti bırakın, iktidar da söylüyor. Bu devasa kurumların eş zamanlı hareket etme talimatını kim veriyor?” ifadelerini kullandı.

AK Parti Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın konuya ilişkin “Bulmaya çalışıyoruz” açıklamasını da değerlendiren Arıkan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde yetkilerin tek elde toplandığını hatırlattı. Cumhurbaşkanı’nın yaşananlardan haberdar olmadığı yönündeki açıklamasının ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirtti.

Arıkan, “2017 referandumuyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçtikten, yetkiler tek elde toplandıktan sonra Sayın Cumhurbaşkanı’nın haberi olmadan bu kurumların harekete geçmesi, böyle bir organizasyonun gerçekleşmesi büyük bir yolsuzluğun olduğunu ortaya koyuyor” diye konuştu.

Yaşanan fon vurgununun yalnızca yolsuzluk olarak değerlendirilmesinin yeterli olmayacağını savunan Arıkan, konunun ilk gündeme geldiği dönemde de bunu “fon terör örgütü” olarak tanımladıklarını söyledi.

İktidarın diğer terör örgütleriyle mücadelede sergilediği tutumu bu konuda da göstermesini isteyen Arıkan, “Başka terör örgütlerine gösterilen hassasiyetin fon terör örgütüne de gösterilmesini talep ediyoruz. Nasıl ki geçtiğimiz dönemlerde meydanlarda terör örgütlerinin inlerine girdiklerini, onları darmadağın ettiklerini anlatan konuşmalar yapıldıysa bugün de meydanlarda ‘Fon terör örgütünün inlerine girdik’ cümlelerini iktidardan kurmasını talep ediyoruz” dedi.

Geçmişte gündeme gelen paralel devlet yapılanmasıyla mücadeleyi hatırlatan Arıkan, finans alanındaki yapılanmalara karşı da benzer bir kararlılık gösterilmesi gerektiğini ifade etti.

“Dün paralel devlet diye hükümet nasıl ayağa kalktıysa, nasıl mücadele başlattıysa bugün de paralel finans yapılanması karşısında iktidarın aynı hassasiyeti göstermesini istiyoruz” diyen Arıkan, fon vurgununun arkasındaki isimlerin ve organizasyonun kimler tarafından yönetildiğinin ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi.

Arıkan, “Yoksa mesele aklımıza şu soruyu getirecek; paralel yapıların varlığı değil, o yapının arkasında ipleri kimin elinde tuttuğu acaba? Bu soruyu sormak durumunda kalıyoruz” ifadelerini kullandı.

Paylaşın

Anket: AK Parti Yüzde 30, YENİ Parti Yüzde 28,4

Ankara Araştırma ve Danışmanlık (Ank-Ar), 26 Ekim-3 Kasım tarihleri arasında 28 ilde 2 bin 95 kişiyle gerçekleştirdiği Seçmen Gündemi Araştırması’nın sonuçlarını açıkladı.

Araştırmanın genel seçim anketinde, kararsızlar ve oy kullanmayacağını belirtenler dağılım dışında bırakıldığında AK Parti yüzde 30 ile ilk sırada yer alırken, YENİ Parti yüzde 28,4 ile ikinci sırada ölçüldü. İki parti arasındaki fark 1,6 puan olarak kaydedildi.

Araştırma kapsamında katılımcılara, “Yarın genel seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?” sorusu yöneltildi. Katılımcıların yüzde 18’i oy kullanmayacağını belirtirken, yüzde 9,8’i kararsız olduğunu ifade etti. Fikri olmadığını ya da soruyu yanıtlamak istemediğini belirtenlerin oranı ise yüzde 4,6 oldu.

Kararsızlar, oy kullanmayacaklar ve yanıt vermeyenler dağılım dışında tutulduğunda AK Parti yüzde 30 ile ilk sırada yer aldı. YENİ Parti yüzde 28,4 ile ikinci sırada bulunurken, iki parti arasındaki fark 1,6 puan olarak hesaplandı.

Ankette DEM Parti yüzde 9 ile üçüncü sırada yer alırken, İYİ Parti yüzde 8,6, MHP yüzde 6,8 oy oranına ulaştı. Anahtar Partisi yüzde 4,7, Zafer Partisi yüzde 4 ve Yeniden Refah Partisi yüzde 3,1 olarak ölçüldü. CHP’nin oy oranı ise yüzde 2,6’da kaldı.

  • AK Parti: Yüzde 30
  • YENİ Parti: Yüzde 28,4
  • DEM Parti: Yüzde 9
  • İYİ Parti: Yüzde 8,6
  • MHP: Yüzde 6,8
  • Anahtar Partisi: Yüzde 4,7
  • Zafer Partisi: Yüzde 4
  • Yeniden Refah Partisi: Yüzde 3,1
  • CHP: Yüzde 2,6
  • Diğer partiler: Yüzde 2,6

Araştırma sonuçları, kararsız seçmenler dağıtılmadan elde edilen oranları yansıtıyor.

Paylaşın

Hatimoğulları: MESEM’ler Derhal Kapatılmalı

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, partisinin Gençlik Meclisi tarafından Diyarbakır’da “Ekmek, Barış ve Adalet İçin Bütçe” şiarıyla düzenlenen Gençlik Forumu’na katıldı.

Gençlerin sorunlarını dinleyen Hatimoğulları, ekonomik koşullardan eğitim sistemine, işsizlikten kadınların yaşadığı sorunlara kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

“Ekmek, Barış ve Adalet” mücadelesinin bir kampanyayla sınırlı olmadığını, partilerinin temel mücadele başlıklarından biri olduğunu söyleyen Hatimoğulları, Türkiye’de gençliğin toplumsal ve siyasal mücadelede önemli bir rol üstlendiğini ifade etti. Geçmiş dönemlerdeki işçi direnişlerinden demokrasi ve kadın hareketlerine kadar birçok alanda gençlerin öncülük ettiğini belirten Hatimoğulları, mevcut barış sürecinin emek, demokrasi, gençlik ve ekoloji hareketlerinin sesini daha güçlü duyurabileceği bir zemin olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Gençler arasında uyuşturucu, sanal bahis ve kumar bağımlılığının yaygınlaşmasına dikkat çeken Hatimoğulları, işsizlik ve yoksulluk nedeniyle umudunu kaybeden gençlerin farklı yönelimlere sürüklendiğini belirtti. Yılmaz Güney’in Umut filminden örnek veren Hatimoğulları, ekonomik sorunlar nedeniyle gençlerin iş ve emek mücadelesinden uzaklaşarak sanal bahis, kumar ve uyuşturucu gibi alanlarda çözüm aramasının geleceği tehdit ettiğini ifade etti.

Uyuşturucu bağımlılığına karşı kapsamlı bir mücadele yürütülmesi gerektiğini söyleyen Hatimoğulları, bağımlılığın gençlerin toplumsal ve kültürel yaşamla bağlarını da zayıflattığını savundu. Bu mücadelenin temelinde örgütlenmenin bulunduğunu belirten Hatimoğulları, özellikle ortaokul ve lise çağındaki gençlere ulaşılması gerektiğini vurguladı.

Mesleki Eğitim Merkezleri’ni (MESEM) eleştiren Hatimoğulları, öğrenci emeğinin en fazla sömürüldüğü alanlardan birinin bu merkezler olduğunu söyledi. Gaziantep’te 17 yaşındaki Halil İbrahim Yaz’ın MESEM kapsamında çalışmaya başladığı ilk gün inşaattan düşerek hayatını kaybetmesini hatırlatan Hatimoğulları, olayın iş cinayeti olduğunu belirtti.

MESEM kapsamında çalışan çocukların iş sağlığı ve güvenliğinin yeterince gözetilmediğini savunan Hatimoğulları, “DEM Parti olarak MESEM’ler derhal kapatılmalı diyoruz” ifadelerini kullandı.

Çıraklık eğitimi ve staj dönemlerinde yaşanan sorunlara da değinen Hatimoğulları, bu dönemlerdeki sigorta girişlerinin emekliliğe sayılması ve prim günlerine eklenmesi gerektiğini söyledi. Bu talebin hem gençleri hem de emeklilik bekleyen milyonlarca kişiyi ilgilendirdiğini belirterek konunun takipçisi olacaklarını kaydetti.

“4 bin lira kredi neye yeter?”

Bütçe görüşmelerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Hatimoğulları, Milli Eğitim Bakanlığı’na ayrılan kaynağın yetersiz olduğunu ve mevcut bütçenin önemli bölümünün okullardaki ihtiyaçlara yansımadığını ileri sürdü. Okullarda öğrencilerin temel temizlik ihtiyaçlarının dahi karşılanamadığını söyleyen Hatimoğulları, her öğrenciye bir öğün ücretsiz yemek verilmesi taleplerini yineledi.

Kamu kaynaklarının farklı fonlara aktarıldığını savunan Hatimoğulları, öğrencilere bir öğün yemek sağlanması için bütçe ayrılmamasını eleştirdi. Üniversite öğrencilerinin barınma ve geçim sorunlarına da değinen Hatimoğulları, 4 bin liralık KYK kredisinin temel ihtiyaçları karşılamaya yetmediğini belirtti.

Enflasyon ve hayat pahalılığının yurttaşlar üzerindeki etkisinin sürdüğünü ifade eden Hatimoğulları, gıda fiyatlarındaki artışın öğrencilerden emeklilere kadar geniş kesimleri etkilediğini söyledi.

İşsizlik ve yoksulluğun gençleri yurt dışına göçe yönelttiğini belirten Hatimoğulları, Türkiye’de 4 milyon 566 bin işsiz genç bulunduğunu söyledi. Atama bekleyen öğretmenlerin yanı sıra mezuniyet sonrasında iş bulma ve kamuya atanma konusunda umutsuzluk yaşayan gençlerin sorunlarını gündeme getirdi.

Gençlerin beklentilerinden ve umutlarından vazgeçmemesi gerektiğini ifade eden Hatimoğulları, işsizlik ve yoksullukla mücadele edilebileceğini belirterek Türkiye’nin üretim kapasitesinin doğru planlanması gerektiğini savundu.

Kadınların eğitimde fırsat eşitliğinden yararlanamadığını ve ekonomik nedenlerle eğitimini bırakmak zorunda kalan kadın öğrencilerin daha dezavantajlı durumda bulunduğunu söyleyen Hatimoğulları, üniversitelerde yaşanan taciz ve şüpheli kadın kayıplarına da dikkat çekti.

Gülistan Doku, Rojvelat Kızmaz ve Rojin Kabaiş dosyalarını hatırlatan Hatimoğulları, bu olayların aydınlatılması ve ailelerin adalet arayışlarının karşılık bulması gerektiğini söyledi. Rojin Kabaiş’in ailesine yönelik tehdit iddialarını da gündeme getiren Hatimoğulları, özellikle Kürt illerindeki üniversitelerde genç kadınların karşılaştığı sorunlara karşı ortak mücadele yürütülmesi çağrısında bulundu.

Yükseköğretim Kurulu’nu (YÖK) de eleştiren Hatimoğulları, gençlerin anadilinde demokratik eğitim hakkı için yürüttüğü mücadelenin büyütülmesi gerektiğini ifade etti.

Okullarda yaşanan silahlı saldırılara da değinen Hatimoğulları, ortaokul ve lise öğrencilerinin silahla okullara girerek saldırılar gerçekleştirmesinin toplumsal açıdan ciddi bir sorun olduğunu söyledi. Okullardaki şiddetin artışını sistemsel sorunlarla ilişkilendiren Hatimoğulları, gençlerin bu sorunların çözümünde aktif rol alması gerektiğini belirtti.

Gençlik hareketlerinin farklı ülkelerdeki toplumsal değişim süreçlerinde oynadığı role işaret eden Hatimoğulları, örgütlenmenin önemini vurguladı. DEM Parti olarak ülke yönetimine talip olduklarını belirten Hatimoğulları, işsizlik ve yoksullukla mücadele için üretime dayalı bir ekonomi programının uygulanması gerektiğini savundu.

Gençlerin mahallelerde, okullarda ve işyerlerinde örgütlenmesi gerektiğini söyleyen Hatimoğulları, komünal yaşam ve ortak yönetim anlayışının geliştirilmesinin önemine de değindi.

Konuşmasının sonunda Türkiye’nin farklı toplumsal kesimlerinin ortak sorunlarının bulunduğunu belirten Hatimoğulları, Türk, Kürt, Arap, Laz ve Çerkes yurttaşların barış, ekmek ve adalet mücadelesinde ortaklaşabileceğini ifade etti. Gençlere umutlarını kaybetmeme ve mücadeleyi büyütme çağrısı yapan Hatimoğulları, sorunların birlikte hareket edilerek çözülebileceğini söyledi.

Paylaşın

Zorla Gülümsemek Mutluluğu Azaltıyor

Yeni araştırma, özellikle maddi baskı altında tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan kişilerin daha az mutlu, daha sinirli ve öfkeli hissedebildiğini ortaya koydu.

Haber Merkezi / Gülümsemek ruh halini iyileştirebilir ancak yeni bir araştırma, sürekli gülümsemeye zorlanmanın tam tersi bir etki yaratabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, özellikle maddi baskı altında tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan kişiler kendilerini daha az mutlu, daha sinirli ve öfkeli hissedebiliyor.

Florida Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Nicholas Coles, doktora eğitimi sırasında yıllarca yapay bir gülümsemenin bile insanların kendilerini daha mutlu hissetmelerini sağlayabileceğine ilişkin araştırmaları inceledi. Ancak bu bulgular, Coles’ın kendi deneyimleriyle örtüşmedi.

Daha önce müşteri hizmetleri alanında çalıştığını belirten Coles, Florida’daki bir tema parkında görev yaptığı dönemde iş yerinde yeterince gülümsemediği gerekçesiyle hakkında tutanak tutulduğunu anlattı. Coles, gülümsemenin mutluluğu artırdığına ilişkin bilimsel bulguların kendi çalışma deneyimiyle çeliştiğini fark etmesinin araştırmaya yönelmesinde etkili olduğunu ifade etti.

Bu çelişkiden hareket eden Coles ve meslektaşları, insanların yalnızca bir kez gülümsemek yerine sürekli gülümsemek zorunda kaldıklarında nasıl etkilendiklerini araştırdı. Çalışma, kısa süreli ve gönüllü bir gülümsemenin ruh halinde sınırlı bir iyileşme sağlayabildiğini, ancak baskı altında tekrarlanan gülümsemelerin mutluluğu azaltabildiğini gösterdi.

Zorla Gülümsemenin Etkisi Araştırıldı

Coles, araştırmacılar Annabel Dang ve Joao Francisco Goes Braga Takayanagi ile birlikte, müşteri hizmetleri çalışanlarının karşılaştığı koşulları laboratuvar ortamında incelemek amacıyla bir deney tasarladı. Araştırmanın sonuçları 1 Ekim’de Journal of Experimental Social Psychology dergisinde yayımlandı.

Deneyde, katılımcılara gülümseme görevini başarıyla yerine getirememeleri durumunda alacakları ücretin azaltılabileceği söylendi. Ayrıca gülümseme görevinin kaç kez tekrarlanacağı da değiştirildi. Böylece araştırmacılar, hem tekrarlanan gülümsemenin hem de maddi baskının duygular üzerindeki etkisini ölçmeyi amaçladı.

Çevrimiçi olarak gerçekleştirilen deneye başlangıçta 1.201 kişi katıldı. Nihai değerlendirmede ise 1.174 katılımcının verileri kullanıldı. Katılımcılara farklı duygusal tepkiler oluşturmak amacıyla çeşitli görseller gösterildi. Görseller arasında yavru kediler ve çiçekler gibi olumlu çağrışım yapan konuların yanı sıra hırsızlık ve hayvanlara kötü muamele gibi rahatsız edici görüntüler de yer aldı.

Katılımcılardan, kendilerine verilen talimat doğrultusunda ya bilinçli olarak gülümsemeleri ya da yüz ifadelerini doğal akışına bırakmaları istendi. Deney grubuna göre bu görev bir kez veya 10 kez tekrarlandı.

Araştırmacılar, maddi baskının etkisini ölçmek için katılımcıların yarısını, gülümseme talimatını yerine getirmemeleri durumunda 6 dolarlık ödemelerinden 2 dolar kesilebileceği konusunda uyardı. Ancak deney sonunda hiçbir katılımcının ödemesinde kesinti yapılmadı ve herkes tam ücretini aldı.

Tekrarlanan Gülümseme Mutluluğu Azaltabiliyor

Katılımcılar her görevin ardından kendilerini ne kadar mutlu hissettiklerini bildirdi. Sonuçlar, gülümsemenin ruh hali üzerindeki etkisinin hem tekrarlanma sayısına hem de kişinin üzerinde hissettiği baskıya bağlı olarak değiştiğini ortaya koydu.

Olumsuz görüntülere bakan katılımcılarda tek seferlik gülümsemenin ruh halini bir miktar iyileştirdiği görüldü. Bu etki, olası bir maddi kesinti konusunda uyarılan kişilerde de ortaya çıktı. Ancak gülümseme tekrarlanmaya başladığında olumlu etki zayıfladı. Tekrarlanan gülümsemeye maddi kayıp tehdidi de eklendiğinde ise bu olumlu etki tamamen ortadan kalktı.

Olumlu görüntülerin gösterildiği grupta ise farklı bir sonuç elde edildi. Bir kez gülümsemek, yüz ifadelerini doğal akışına bırakan katılımcılara kıyasla belirgin bir mutluluk artışı sağlamadı. Buna karşılık, tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan veya bu konuda baskı hisseden katılımcıların mutluluk düzeyleri, doğal tepki veren kişilerin gerisinde kaldı.

Araştırmanın ayrıntılı analizleri, zorla gülümsemenin yalnızca mutluluk düzeyini düşürmekle kalmayabileceğini de gösterdi. Olumlu görüntülerin sunulduğu koşullarda, tekrarlanan ve baskı altında gerçekleştirilen gülümsemelerin artan sinirlilik ve öfkeyle ilişkili olduğu belirlendi.

Coles, sonuçların tek seferlik gülümsemeyle sürekli gülümseme zorunluluğu arasındaki farkı ortaya koyduğunu belirterek, laboratuvar ortamında elde edilen olumlu sonuçların gerçek hayattaki koşullar eklendiğinde tersine dönebildiğini ifade etti.

İş Yerinde Gülümseme Zorunluluğunun Duygusal Bedeli

Araştırma sonuçları, özellikle müşteri hizmetleri sektöründe çalışanlardan gün boyunca güler yüzlü ve neşeli görünmelerinin beklenmesinin neden olumsuz duygusal sonuçlar doğurabileceğine ilişkin önemli veriler sunuyor.

İş yerlerinde çalışanların sürekli gülümsemesini zorunlu kılan uygulamalar da bu kapsamda tartışılıyor. ABD merkezli perakende şirketi Target, müşterilere belirli bir mesafeden yaklaşıldığında çalışanların gülümsemesini gerektiren politikası nedeniyle daha önce eleştirilere konu olmuştu.

Bu tür uygulamaların çalışanların duygularını doğal biçimde ifade etme özgürlüğünü kısıtlayabileceğini belirten Coles, zorunlu gülümsemenin yalnızca çalışanları değil, müşterileri de etkileyebileceğine dikkat çekti. Kendiliğinden gelişmeyen, belirli kurallar doğrultusunda sergilenen samimiyetin etkileşimin her iki tarafında da duygusal baskı yaratabileceğini savundu.

Mutlu Olmaya Çalışmak Her Zaman Mutluluk Getirmiyor

Araştırma, insanların mutluluklarını artırmak için sürekli çaba göstermelerinin her zaman beklenen sonucu vermeyebileceği yönündeki tartışmaları da gündeme taşıdı.

Uzun yıllardır duygusal refah ve mutluluk üzerine çalışan Coles, insanların sürekli daha mutlu olmaya odaklanmak yerine mevcut yaşamlarında sahip oldukları olumlu unsurları takdir etmelerinin önemine dikkat çekti.

Araştırmacıya göre, olumlu duyguları sürekli olarak ortaya çıkarmaya çalışmak, zaman zaman bu duyguların doğal biçimde yaşanmasını zorlaştırabiliyor. Mutlu görünme zorunluluğu da kişinin gerçek duygularıyla dışarıya yansıttığı ifade arasında bir gerilim yaratabiliyor.

Coles, toplumda insanların kendilerini mevcut durumlarından daha mutlu hissetmeleri için büyük bir çaba gösterildiğini, buna karşılık sahip olunanlarla yetinmenin ve mevcut yaşamdan memnuniyet duymanın yeterince önemsenmediğini belirtti.

Paylaşın

Özgür Özel: O Sandığa Varacağız, O Seçimi Alacağız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin 1. Olağan Kurultayı’nda yaptığı konuşmada, “Biz bu seçimi kazanacak cesarete, Türkiye’yi yönetecek maharete sahibiz. O sandığa varacağız, o seçimi alacağız” dedi.

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin 1. Olağan Kurultayı’nda partililere ve kamuoyuna seslendi. Konuşmasında partisinin siyasi mücadelesine, yerel seçim sürecine ve muhalefetin karşı karşıya kaldığı baskılara değinen Özel, iktidarın devlet gücünü kullanarak siyasi rakiplerini yıldırmaya çalıştığını savundu.

Kurultay salonundaki partililere seslenerek konuşmasına başlayan Özel, siyasi mücadelelerinin kolay bir süreçten geçmediğini belirtti. Partililerin zorluklara rağmen mücadeleyi sürdürdüğünü ifade eden Özel, “Bu salonda yenilgiyi kabul etmeyenleri, acıya katlananları görüyorum. Biz bu salona düz bir yoldan gelmedik. Önümüze kırmızı halı serilmedi. Karşımızdaki kapılar ardına kadar açık değildi” dedi.

31 Mart yerel seçimlerine de değinen Özel, partisinin kısa sürede seçim hazırlıklarını tamamlayarak iktidar karşısında başarı elde ettiğini söyledi. Seçim zaferinin ardından siyasi normalleşme için sorumluluk aldıklarını belirten Özel, iktidarın ise siyasi rekabet yerine devlet gücünü kullanarak muhalefet üzerinde baskı kurmaya yöneldiğini ileri sürdü.

Özel, “Biz tarihin en büyük yerel seçim başarısını hep birlikte kazanan kadrolarız. İktidar partisiyle sadece bir seçimde yarıştık. Dört ayda seçime hazırlandık ve iktidarın karşısına çıktık. 31 Mart günü seçimleri biz kazandık. İktidarı ilk kez yenilgiyle tanıştırdık” ifadelerini kullandı.

Seçimlerin ardından siyasetin kısır çekişmelerinden uzaklaşarak vatandaşların sorunlarına odaklanmak istediklerini dile getiren Özel, buna karşın partisinin baskılarla karşı karşıya kaldığını savundu.

Partisinin örgütlenme ve saha çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Özel, 45 ile gerçekleştirdikleri ziyaretlerde vatandaşlarla doğrudan temas kurduklarını söyledi. Partinin sınırlı imkânlarla çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Özel, kendilerine destek veren milyonlarca insanın bulunduğunu ifade etti.

Mücadeleden vazgeçmeyeceklerini vurgulayan Özel, “Yıkılmadık, ayağa kalktık. Teslim olmadık. O gün bugün millet ayaktadır, umut ayaktadır. Bu millet artık YENİ Parti ile birlikte yarınlara yürekten inanmaktadır” diye konuştu.

Konuşmasında müesses nizamın değişmesi gerektiğini savunan Özel, siyasi mücadelede kararlılık mesajı vererek, “Ya müesses nizamın paslı zincirleri milleti saracak ya da millet bu zincirleri söküp atacak. Ben millete inanıyorum” dedi.

Muhalefetin farklı kesimlerinin baskıyla karşı karşıya olduğunu söyleyen Özel, toplumsal barışın sağlanabilmesi için siyasi ayrımların ötesinde ortak bir demokrasi ve adalet anlayışının oluşturulması gerektiğini belirtti.

Geçmişte yaşanan acılar ve farklı siyasi kesimlerin uğradığı mağduriyetler üzerinden değerlendirmelerde bulunan Özel, Abdullah Tayyip Olçok ile Berkin Elvan için birlikte yas tutulabildiği ve farklı kesimlerin adalet taleplerinde buluşabildiği bir Türkiye’nin mümkün olduğunu söyledi.

Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Tayfun Kahraman, Osman Kavala, Can Atalay ve Ekrem İmamoğlu’nun isimlerini anan Özel, bu isimler için adalet talebinde ortaklaşmanın gerçek çözümün önünü açacağını ifade etti.

Özel, “Biz AK Parti’nin suni barışına değil, milletin samimi barışına talibiz. Milletin hasret kaldığı barışı, milletin elleriyle kuracağız” dedi.

Yeni Parti’nin farklı kimlik ve inanç gruplarını bir araya getirmeyi hedeflediğini belirten Özel, partinin siyasi ve toplumsal yaklaşımına ilişkin mesajlar verdi.

Türk, Kürt, Arap, Zaza, Laz, Çerkes, Gürcü, Roman, Boşnak ve Pomak yurttaşların yanı sıra farklı inanç gruplarına da hitap ettiklerini söyleyen Özel, Cumhuriyet, Atatürk, ülkenin üniter yapısı ve bayrağıyla sorunu olmayan bütün demokratları parti çatısı altında buluşmaya davet etti.

Özel, “YENİ Parti, Türk milletinin yeni partisidir. YENİ Parti tüm Türkiye’nin partisidir” ifadelerini kullandı.

“O seçimi kazanacağız”

Konuşmasının son bölümünde yaklaşan seçimlere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özel, toplumun bir kesiminde seçimlerin kazanılabileceğine yönelik soru işaretleri bulunduğunu belirtti. Partisinin hem seçimleri kazanabilecek hem de ülkeyi yönetebilecek kadro ve iradeye sahip olduğunu savunan Özel, seçmenlere umutlarını kaybetmemeleri çağrısında bulundu.

Özel, “Biz bu seçimi kazanacak cesarete, Türkiye’yi yönetecek maharete sahibiz. Kazanacak yüreğimiz, yönetecek aklımız, memleketi ayağa kaldıracak irademiz var” dedi.

Değişimin mümkün olup olmadığını sorgulayan ve kendisini siyasetin dışında hisseden vatandaşlara seslenen Özel, seçimlerin kazanılması konusunda kararlı olduklarını vurgulayarak, “Asla umudunuzu kaybetmeyin. O sandığa varacağız, o seçimi alacağız” diye konuştu.

Özgür Özel, partisinin 1. Olağan Kurultayı’nda yaptığı konuşmayı kendi yazdığını belirttiği bir şiirle tamamladı. Konuşma boyunca demokrasi, adalet, toplumsal barış ve seçim hedeflerini öne çıkaran Özel, partisinin siyasi mücadelesini sürdüreceği mesajını verdi.

Paylaşın

Alzheimer’ın Erken İşaretleri Derin Uykuda Saklı

Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de yapılan araştırma, Alzheimer hastalığıyla ilişkili tau proteininin derin uyku sırasında beyin dalgalarının koordinasyonunu bozduğunu ortaya koydu.

Haber Merkezi / Araştırmacılar, bu değişimin hafıza pekiştirme sürecini olumsuz etkileyebileceğini belirledi.

İnsanların günlük yaşamda yaşadıkları olayları, öğrendikleri bilgileri ve geçmiş deneyimlerini hatırlamasını sağlayan epizodik bellek, yaş ilerledikçe zayıflayabiliyor. Çocukluk anılarından kısa süre önce yaşanan sıradan olaylara kadar pek çok deneyimin hatırlanmasında rol oynayan bu bellek türündeki gerilemenin nedenleri ise bilim dünyasında araştırılmaya devam ediyor.

Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’deki araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, yaşlanma sürecindeki hafıza kaybına ilişkin önemli bulgular ortaya koydu. Nörobilimci Omer Sharon ve ekibi, derin uyku sırasında beyin dalgalarının koordinasyonunun bozulması, hafıza performansının düşmesi ve Alzheimer hastalığıyla ilişkili tau proteininin birikmesi arasında bağlantı tespit etti.

Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, beynin ön korteksinde biriken tau proteini, gece boyunca hafızanın korunmasına yardımcı olan yavaş beyin dalgalarının düzenini ve yayılımını etkiliyor.

Derin Uyku Hafızanın Pekişmesinde Önemli Rol Oynuyor

Uyku, farklı beyin aktivitesi kalıplarının görüldüğü çeşitli evrelerden oluşuyor. Rüyaların büyük bölümünün gerçekleştiği REM uykusunun yanı sıra REM dışı uyku olarak adlandırılan derin uyku evresi de sağlıklı beyin işlevleri açısından önem taşıyor.

Derin uyku sırasında büyük nöron grupları kısa süreliğine pasif hale geliyor, ardından koordineli biçimde yeniden etkinleşiyor. Bu eş zamanlı değişimler, genellikle beynin ön korteksinde başlayan ve farklı bölgelere yayılan yavaş elektriksel dalgalar oluşturuyor.

Araştırmacılara göre söz konusu dalgaların beyin genelinde belirli bir düzen içinde ilerlemesi, hafızanın pekiştirilmesi açısından kritik önem taşıyor. Ancak yaşlanan beyinde tau proteininin birikmesiyle bu koordinasyon zayıflıyor. Dalgalar geniş beyin bölgelerine yayılmak yerine daha kısa mesafelerde kalıyor ve birbirinden bağımsız biçimde ortaya çıkıyor.

Tau Birikimi Beyin Dalgalarının Yayılımını Etkiliyor

Araştırmada bilim insanları, uyku sırasındaki beyin aktivitelerini elektroensefalogram (EEG) yöntemiyle izledi. Çalışmaya 20’li yaşlarının başındaki sağlıklı genç yetişkinler ile yaşları 60’lı yaşların ortalarından 70’li yaşların ortalarına kadar değişen katılımcılar dahil edildi.

Ölçümler, genç ve yaşlı katılımcıların beyin dalgaları arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu gösterdi. Genç yetişkinlerde yavaş dalgalar, kafa derisi üzerinde yaklaşık bir el genişliğine ulaşan mesafelerde koordineli biçimde ilerledi. Yaşlı katılımcılarda ise dalgaların yayılım mesafesi kısaldı ve ortak bir düzen içinde hareket etme özellikleri azaldı.

Araştırmacılar, bu değişikliklerin tau proteini birikimiyle ilişkisini incelemek için pozitron emisyon tomografisi (PET) taramalarından yararlandı. UC Berkeley’de emekli halk sağlığı ve nörobilim profesörü William Jagust ile yürütülen incelemelerde, beynin ön korteksinde daha fazla tau birikimi bulunan kişilerde derin uyku sırasında uzun mesafeli beyin dalgalarının daha fazla bozulduğu belirlendi.

Dikkat çeken bulgulardan biri de söz konusu değişikliklerin henüz Alzheimer hastalığı tanısı almamış kişilerde de görülmesiydi. Araştırmacı Sharon, bu katılımcılarda tau proteini bulunmasına rağmen klinik düzeyde Alzheimer belirtileri görülmediğini ve hafıza performanslarının yaşlarına göre normal aralıkta olduğunu belirtti.

“Yalnız Dalgalar” Hafıza Performansıyla İlişkilendirildi

Araştırma ekibi, beyin dalgalarındaki değişikliklerin hafıza üzerindeki etkisini değerlendirmek için katılımcılara akşam saatlerinde birbiriyle ilişkili kelime çiftleri öğretti. Katılımcılardan ertesi gün bu kelimeleri hatırlamaları istendi. Böylece bilgilerin gece boyunca ne ölçüde korunduğu değerlendirildi.

Sonuçlar, beyin dalgaları daha kısa mesafelerde ilerleyen ve birbirinden bağımsız ortaya çıkan kişilerin, öğrendikleri kelime çiftlerini hatırlamakta daha fazla zorlandığını gösterdi. Araştırmacılar, koordinasyonunu kaybeden bu beyin aktivitesi örüntülerini “yalnız dalgalar” olarak adlandırdı.

Çalışmanın bir diğer aşamasında katılımcıların bir bölümü birkaç yıl boyunca takip edildi. Bu süreçte ön korteksteki tau proteini seviyeleri artan kişilerde yavaş dalgaların koordinasyonunun daha da azaldığı ve yeni öğrenilen bilgileri ertesi gün hatırlama becerisinin gerilediği gözlemlendi.

Omurilik Sıvısı Analizleri De Bulguları Destekledi

Araştırmacılar, PET taramalarının maliyetli olması ve özel görüntüleme merkezleri gerektirmesi nedeniyle farklı bir ölçüm yöntemiyle de inceleme yaptı. Washington Üniversitesi’nden nörolog Yo-El Ju ile işbirliği içinde, ayrı bir yaşlı yetişkin grubundan alınan omurilik sıvısı örnekleri analiz edildi.

Bu yöntem, tau proteininin beynin ön korteksindeki dağılımını PET taramaları kadar ayrıntılı göstermese de elde edilen sonuçlar araştırmanın temel bulgularıyla örtüştü.

Derin uyku sırasında daha fazla izole yavaş dalga üreten kişilerin omurilik sıvısında, Alzheimer hastalığıyla ilişkili amiloid proteininin tau proteinine oranının daha yüksek olduğu belirlendi. Farklı katılımcı grupları ve ölçüm yöntemleriyle elde edilen sonuçların birbirini desteklemesi, araştırmacıların bulgulara duyduğu güveni artırdı.

Hafıza Kaybının Erken Belirtilerine Işık Tutabilir

Araştırma, yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan hafıza sorunlarının yalnızca yaş faktörüyle açıklanamayabileceğini gösteriyor. Özellikle beynin ön korteksinde tau proteini birikmesiyle derin uyku sırasında gerçekleşen yavaş dalgaların koordinasyonunun bozulması, hafıza performansındaki düşüşle bağlantılı bulunuyor.

Bilim insanlarına göre uyku sırasında beyin dalgalarının yayılımı ve düzeni, beynin hafıza işlevlerini ne kadar etkili yerine getirdiğine ilişkin önemli göstergeler sunabilir. Bu bulguların, ilerleyen dönemde hafıza sorunlarının erken tespit edilmesine ve yaşla birlikte bilişsel işlevlerin korunmasına yönelik tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Bununla birlikte araştırma, tau proteini birikiminin doğrudan hafıza kaybına neden olduğunu kesin olarak kanıtlamıyor. Tau birikiminin mi beyin dalgalarının koordinasyonunu bozduğu, yoksa dalgalardaki değişimlerin mi tau birikimini etkilediği henüz bilinmiyor.

Araştırmacı Omer Sharon, tau proteini ile “yalnız dalgaların” zaman içinde birlikte arttığını gözlemlediklerini ancak bu süreçte hangisinin önce gerçekleştiğinin henüz belirlenemediğini ifade etti. Bu ilişkinin yönünün ortaya çıkarılması, gelecekte geliştirilecek müdahale ve tedavi yöntemlerinin belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Paylaşın

İnsanlığın CO2 Üretimi 30 Yılda Yüzde 74 Arttı

İnsan vücudunun besinleri enerjiye dönüştürmesi sırasında ortaya çıkan karbondioksit miktarı, 1985-2015 yılları arasında yüzde 74 artarak yıllık 2,05 milyar tona ulaştı.

Haber Merkezi / Bath Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen araştırmaya göre bu artışın temel nedeni, kişi başına düşen karbondioksit üretimindeki yükseliş değil, dünya nüfusunun büyümesi.

Bath Üniversitesi öncülüğünde yürütülen yeni bir araştırma, insan metabolizması sonucu ortaya çıkan küresel karbondioksit üretiminin boyutlarını ortaya koydu.

The Lancet Planetary Health dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, insanların besinleri enerjiye dönüştürmesi sırasında üretilen karbondioksit miktarı, 1985 yılında yıllık 1,18 milyar metrik ton seviyesindeyken 2015 yılında 2,05 milyar metrik tona yükseldi. Böylece söz konusu dönemde insan metabolizmasından kaynaklanan CO2 üretimi yüzde 74 arttı.

Araştırmacılar, bu yükselişin yüzde 60’tan fazlasının dünya nüfusundaki artıştan kaynaklandığını belirledi. Kişi başına düşen karbondioksit üretimindeki değişimin ise toplam artış üzerindeki etkisinin oldukça sınırlı olduğu tespit edildi.

Araştırmaya, Bath Üniversitesi Egzersiz, Beslenme ve Metabolizma Merkezi’nden Profesör Javier Gonzalez liderlik etti. Gonzalez, insan metabolizmasının küresel ölçekte ne kadar karbondioksit ürettiğine ilişkin bugüne kadar yeterince kapsamlı veriye sahip olunmadığını belirterek, çalışmanın karbon döngüsünün anlaşılmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

Metabolik CO2 İle Fosil Yakıt Emisyonları Arasındaki Fark

Araştırmacılar, insan metabolizması sonucu ortaya çıkan karbondioksit ile fosil yakıtların yakılmasıyla atmosfere salınan CO2’nin birbirinden farklı süreçler olduğunu vurguladı.

İnsanlar nefes verirken vücutlarında üretilen karbondioksitin büyük bölümünü atmosfere bırakıyor. Bu karbonun kaynağı ise tüketilen besinler. Bitkiler, büyüme süreçlerinde atmosferdeki karbondioksiti fotosentez yoluyla bünyelerine alıyor. İnsanlar da bitkisel ve hayvansal besinleri tüketerek bu karbonu besin zinciri aracılığıyla alıyor ve metabolizma sonucunda yeniden atmosfere salıyor. Bu süreç, doğal karbon döngüsünün bir parçasını oluşturuyor.

Fosil yakıtların yakılması ise farklı bir mekanizmaya dayanıyor. Kömür, petrol ve doğal gaz, milyonlarca yıl boyunca yer altında depolanmış karbon içeriyor. Bu yakıtların kullanılmasıyla uzun süredir yer altında bulunan karbon atmosfere taşınıyor ve atmosferdeki karbondioksit miktarının artmasına katkıda bulunuyor.

Bu nedenle insan solunumuyla ortaya çıkan CO2 ile fosil yakıt kaynaklı emisyonların iklim üzerindeki etkileri aynı şekilde değerlendirilmiyor.

Binlerce Ölçüm Ve Nüfus Verisi İncelendi

Araştırma ekibi, insan metabolizmasından kaynaklanan karbondioksit miktarını hesaplamak için bebeklikten ileri yaşlara kadar farklı yaş gruplarından elde edilen binlerce ölçümü analiz etti.

İnsan vücudunun günlük faaliyetleri sırasında ürettiği CO2 miktarına ilişkin veriler, dünya genelindeki nüfus ve vücut ağırlığı istatistikleriyle birleştirildi. Böylece farklı yaş gruplarındaki insanların metabolik karbondioksit üretimi hesaplanarak 1985-2015 dönemindeki değişim ortaya konuldu.

Elde edilen sonuçlar, toplam üretimdeki artışın başlıca nedeninin nüfus artışı olduğunu gösterdi. Bireylerin metabolik karbondioksit üretimindeki değişimler ise bu yükselişte daha düşük bir paya sahip oldu.

Araştırmacılara göre insan metabolizmasından kaynaklanan CO2 üretiminin hesaplanması, küresel karbon bütçelerinin daha doğru oluşturulması açısından önem taşıyor. Özellikle nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu kentlerde insanların metabolik faaliyetleri, yerel karbon ölçümlerinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında bulunuyor.

Karbonun atmosfer, okyanuslar, kara ve canlı organizmalar arasındaki hareketini inceleyen küresel karbon döngüsünün daha doğru modellenmesi, bu tür biyolojik kaynakların da hesaplamalara dahil edilmesini gerektiriyor.

Araştırma Nefes Almanın Küresel Isınmaya Neden Olduğunu Göstermiyor

Çalışmada ortaya konulan yüksek karbondioksit miktarının, insan solunumunun küresel ısınmanın başlıca nedenlerinden biri olduğu şeklinde yorumlanmaması gerektiği belirtildi.

Araştırmacılar, insanların metabolik CO2 üretimini azaltmak amacıyla fiziksel aktivitelerini sınırlandırmaları veya beslenme alışkanlıklarını değiştirmeleri gerektiğini savunmuyor. Çalışmanın temel amacı, doğal karbon döngüsünün bir parçası olan biyolojik karbondioksit üretimini daha doğru ölçmek ve fosil yakıt kaynaklı emisyonlarla arasındaki ayrımı netleştirmek.

Profesör Javier Gonzalez de nefes verme yoluyla atmosfere salınan karbondioksitin fosil yakıtların yakılmasıyla ortaya çıkan emisyonlarla aynı olmadığını vurguladı.

Araştırmacılar, insan metabolizmasından kaynaklanan karbondioksit üretiminin küresel ölçekte daha kapsamlı biçimde hesaplanmasının, karbon döngüsüne ilişkin bilimsel modellerin geliştirilmesine ve emisyon azaltma politikalarının etkisinin daha doğru değerlendirilmesine katkı sağlayacağını belirtiyor.

Paylaşın

Yeni Parti’nin Kuruluş Bildirgesi Yayımlandı: Parlamenter Sistem Vurgusu

Yeni Parti’nin kuruluş kurultayı kapsamında hazırlanan bildirge kamuoyuyla paylaşıldı. Cumhuriyet, demokrasi, hukukun üstünlüğü, emek ve sosyal adalet ilkelerinin temel alındığı metinde, Türkiye’nin siyasal ve ekonomik yapısında kapsamlı bir değişim hedeflendiği belirtildi.

Bildirgede, siyasal gücün, ekonomik zenginliğin ve kamu kaynaklarının belirli kesimlerde yoğunlaşmasının mevcut düzenin temel sorunlarından biri olduğu ifade edildi. Yoksulluk, güvencesiz çalışma, yolsuzluk ve adaletsizliğin arttığı savunulan metinde, üretim potansiyelinin yeterince değerlendirilemediği ve toplumsal dayanışmanın zayıfladığı kaydedildi.

Türkiye’nin yalnızca iktidar değişikliğine değil, yeni bir siyasal ve ekonomik düzene ihtiyaç duyduğu belirtilen bildirgede, milli iradenin bütün kurumlarıyla egemen olduğu demokratik Cumhuriyet, üretime dayalı ekonomi ve refahın adil paylaşımı hedefleri sıralandı.

2024 seçimleri ve 19 Mart sürecine vurgu

Bildirgenin değişim iradesinin kaynağına ilişkin bölümünde, 2024 yerel seçimlerinin ardından ortaya çıkan siyasi tabloya ve 19 Mart’ta başlayan sürece değinildi. Seçilmiş yöneticilere, belediyelere, siyasi yol arkadaşlarına ve Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’na yönelik baskıların ardından 21 Mayıs 2026 tarihli mutlak butlan kararının siyasi hareketin kurumsal varlığına müdahale niteliği taşıdığı ileri sürüldü.

Bu müdahalelerin anayasal düzen ve millet egemenliğine yönelik olduğu savunulan bildirgede, Saraçhane’den Türkiye’nin farklı kentlerine yayılan demokrasi mücadelesinin halkın seçme ve seçilme hakkına sahip çıkma kararlılığını gösterdiği ifade edildi.

Yeni Parti’nin bu mücadelenin içinden doğduğu belirtilen metinde, kuruluş sürecinin milletin talebi ve katkılarıyla şekillendiği kaydedildi. Bildirgede, partinin artık kuruluş aşamasını geride bırakarak iktidar hedefi doğrultusunda hareket edeceği belirtildi.

Parti içi demokrasi ve katılımcı siyaset

Yeni Parti’nin siyasi ilkeleri arasında Atatürk önderliğindeki Cumhuriyet Devrimi, insan hakları, laiklik, hukukun üstünlüğü, kamu yararı, emeğin güçlendirilmesi ve toplumsal dayanışma sıralandı. Çağdaş sosyal demokrat kimliğin benimsendiği bildirgede, farklı siyasi geleneklerden ve toplumsal kesimlerden yurttaşların ortak demokratik değişim hedefinde buluşturulmasının amaçlandığı ifade edildi.

Parti yönetiminde üyelerin doğrudan söz ve karar sahibi olacağı bir modelin kurulacağı belirtilen bildirgede, ilçe ve il başkanları ile genel başkanın üyelerin doğrudan iradesiyle belirlenmesi hedefi açıklandı. Adaylık süreçlerinin şeffaf ve adil kurallara göre yürütülmesi, yöneticilerin hesap vermesi ve görev sürelerinin sınırlandırılması da parti yönetimine ilişkin taahhütler arasında yer aldı.

Siyasete katılımın seçim dönemleriyle sınırlı kalmayacağı belirtilen metinde, mahalle, ilçe ve il meclislerinin yaygınlaştırılması, katılımcı bütçe uygulamalarının geliştirilmesi ve sürekli istişare mekanizmalarının oluşturulması öngörüldü. Kadınların, gençlerin, emek örgütlerinin ve sivil toplum kuruluşlarının karar alma süreçlerinde daha etkin rol üstlenmesi hedeflendi.

Parlamenter sisteme dönüş hedefi

Bildirgenin yönetim modeline ilişkin bölümünde, Türkiye’nin güçlü bir Meclis, kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı ve demokratik denetim esaslarına dayanan parlamenter sistemle yönetilmesi hedefi ortaya konuldu.

Kamu yönetiminde liyakat, hukuka bağlılık ve kamu yararının esas alınacağı belirtilirken, kamu ihalelerinde, siyasi finansmanda ve kamu kaynaklarının kullanımında tam şeffaflık sağlanacağı ifade edildi. Yolsuzlukla mücadelede bağımsız yargı ve etkili denetim mekanizmalarının işletileceği kaydedildi.

İfade ve basın özgürlüğü, örgütlenme, barışçıl gösteri ve siyasi katılım haklarının güvence altına alınacağı bildirgede, iktidara yönelik eleştirilerin ve muhalefetin demokratik sistemin güvencesi olarak değerlendirileceği belirtildi.

Yerel yönetimlere ilişkin taahhütlerin de yer aldığı metinde, kayyım uygulamalarına son verilmesi ve seçilmiş yöneticilerin siyasi gerekçelerle görevlerinden uzaklaştırılmasının önüne geçilmesi hedeflendi.

Üretim odaklı ekonomi ve emeğin güçlendirilmesi

Yeni Parti’nin ekonomi politikalarının merkezinde üretim, istihdam, gelir dağılımında adalet ve sosyal refahın artırılması yer aldı. Düşük ücret, güvencesiz çalışma, dış kaynak bağımlılığı ve rant dağıtımına dayalı ekonomik düzenin değiştirilmesinin hedeflendiği bildirgede, kamunun stratejik öncülüğü, özel girişimin yaratıcılığı, örgütlü emeğin gücü ve kooperatiflerin kalkınma sürecinde birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Sanayi ve tarım üretiminin güçlendirilmesi, dijital ve yeşil dönüşümün gerçekleştirilmesi, yüksek katma değerli üretimin geliştirilmesi ve nitelikli istihdamın artırılması ekonomik hedefler arasında sıralandı.

Yapay zekâ ve otomasyonun çalışma hayatında yaratacağı değişime de değinilen bildirgede, teknolojik dönüşüm sürecinde çalışanların haklarının ve istihdam güvencesinin korunacağı belirtildi. Teknolojik gelişmelerin yol açabileceği iş kayıplarına karşı mesleki eğitim, meslekler arası geçiş ve sosyal koruma mekanizmalarının geliştirileceği kaydedildi.

Çalışanların gelirlerinin temel ihtiyaçları karşılamaya yetmediğine dikkat çekilen metinde, ücretlerin alım gücünün kalıcı biçimde artırılması, emeğin milli gelirden aldığı payın yükseltilmesi ve çalışanların vergi yükünün azaltılması hedeflendi. Sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık haklarının güçlendirilmesi de ekonomi politikalarının başlıkları arasında yer aldı.

Emeklilerin yaşam koşullarına ilişkin vaatlerin de sıralandığı bildirgede, emekli aylıklarının insanca yaşamaya yetecek seviyeye çıkarılması, emeklilerin milli gelirden adil pay alması ve staj ile çıraklık dönemlerinden kaynaklanan sigorta hak kayıplarının giderilmesi öngörüldü.

Tarım politikalarında ise planlı üretim, çiftçilerin girdi maliyetlerinin azaltılması ve desteklerin zamanında verilmesi hedeflendi. Küçük aile işletmelerinin, kadın ve genç çiftçilerin ve üretici kooperatiflerinin desteklenmesiyle hem üreticinin gelirinin artırılması hem de tüketicinin uygun fiyatlı ve sağlıklı gıdaya erişiminin sağlanması amaçlandı.

Vergi sisteminde emek ve tüketim üzerindeki yükün azaltılarak servet ve yüksek gelirlerin daha fazla vergilendirilmesi gerektiği belirtilen bildirgede, kamu maliyesinde şeffaflık, fiyat istikrarı ve gelir dağılımında adaletin birlikte sağlanacağı ifade edildi.

Sosyal devlet, eğitim ve barınma hakkı

Bildirgenin sosyal politikalara ilişkin bölümünde eğitim, sağlık, barınma, sosyal güvenlik, bakım hizmetleri ve insanca çalışma koşullarının temel yurttaşlık hakları olarak güvence altına alınması hedeflendi.

İşsizlerin, atanmayı bekleyen öğretmenlerin, mülakat mağdurlarının, engellilerin ve güvencesiz çalışanların haklarının korunacağı belirtilirken, iş cinayetlerinin ve çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması taahhüt edildi. Çocukların yoksulluk nedeniyle sağlıklı beslenme, nitelikli eğitim ve güvenli yaşam koşullarından mahrum kalmaması gerektiği vurgulandı.

Barınma krizine yönelik olarak sosyal konut üretiminin artırılması, dar ve orta gelirli yurttaşların uygun koşullarda konut sahibi olabilmesi veya kirada yaşayabilmesi hedeflendi. Barınma hakkının sosyal devletin temel sorumluluklarından biri hâline getirileceği ifade edildi.

Eğitim alanında laik, bilimsel ve nitelikli kamusal eğitimin güçlendirilmesi, üniversitelerin özerkliğinin ve akademik özgürlüklerin güvence altına alınması öngörüldü. Öğrencilerin barınma, beslenme ve ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması, gençlerin güvenceli iş ve bağımsız yaşam olanaklarına kavuşması da bildirgede yer aldı.

Gençlerin yurt dışına göçünü önlemek amacıyla nitelikli eğitim ve istihdam koşullarının geliştirilmesi, yurt dışındaki bilim insanları ve uzmanlarla kalıcı bilgi ve üretim ağları kurulması hedeflendi.

Kadınların ekonomik bağımsızlığı, yaşam güvenliği ve siyasi eşitliğinin temel politika başlıklarından biri olacağı belirtilen bildirgede, kadına yönelik şiddetle mücadele, koruma mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve İstanbul Sözleşmesi’nin uygulanmaya başlanması taahhüt edildi.

Metinde ayrıca doğanın, canlıların yaşam alanlarının ve hayvan haklarının korunması, Türkiye’nin iklim krizine ve afetlere karşı daha dirençli hâle getirilmesi hedefleri de sıralandı.

Yeni Parti’nin kuruluş bildirgesi, parlamenter sistemin yeniden tesis edilmesinden üretim odaklı ekonomi modeline, parti içi demokrasiden sosyal devlet uygulamalarına kadar geniş bir politika çerçevesi ortaya koydu.

Paylaşın

İmamoğlu’ndan Mesaj: Eski Siyasetin Devri Kapandı

Yeni Parti’nin “Türkiye Yenileniyor” sloganıyla düzenlediği 1. Olağan Kurultayı’nda, tutuklu Cumhurbaşkanı adayı ve İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun yapay zekâ teknolojisiyle hazırlanan video mesajı katılımcılara izletildi.

Mesajında Yeni Parti’nin delegelik sistemini kaldırarak parti üyelerine doğrudan söz ve karar hakkı tanıyan bir değişimi hayata geçirdiğini belirten İmamoğlu, bu adımın Türkiye siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi.

Siyasi partilerde yöneticilerin delegeler aracılığıyla belirlenmesine dayanan sistemin sona ermesini önemli bir değişim olarak değerlendiren İmamoğlu, “Dün, bu ülkede herkesin çok iyi bildiği ama bir türlü içine sindiremediği o eski siyasetin son günüydü. Yöneticileri vatandaşın üstünde gören tepeden inmeci siyaset anlayışının en önemli kalelerinden biri olan delegelik sistemi bugün itibarıyla tarih olmuştur” ifadelerini kullandı.

Delegelik sisteminin yerine üyelerin doğrudan söz sahibi olacağı bir modelin getirildiğini vurgulayan İmamoğlu, liderlerin kendi belirledikleri isimler aracılığıyla seçilmesine dayanan anlayışın sona erdiğini belirterek, “Bugün yeni ve özgür siyasetin ilk günüdür. Söz, karar ve yetkinin asıl sahibi olan üyelere devredildiği gündür” dedi.

“Siyaseti baştan sona değiştirecek bir dönüşüm başlattık”

Yeni Parti’nin hayata geçirdiği değişimin diğer siyasi partilerde de üyelerin haklarını sorgulamasına neden olacağını savunan İmamoğlu, üyelerin yöneticilerini doğrudan seçebilmesinin demokratik siyasetin gelişmesi açısından önemli olduğunu ifade etti.

İmamoğlu, diğer partilerin üyelerinin de kendi yöneticilerini seçme ve denetleme haklarını sorgulayacağını belirterek, üyelerin parti yönetiminde doğrudan söz sahibi olmasının yerel ve ülke yönetiminde vatandaşın etkisini de artıracağını söyledi. Bu değişimin Mustafa Kemal Atatürk’ün siyasi katılım ve milli irade anlayışıyla örtüştüğünü dile getiren İmamoğlu, baskı koşullarına rağmen bu adımı atan Yeni Parti üyelerine teşekkür etti.

“Milletin gönlünde yoksan, bu ülkenin geleceğinde de yoksun”

Konuşmasında iktidara yönelik eleştirilerde de bulunan İmamoğlu, milletle arasına mesafe koyan siyasi partilerin gelecekte varlık gösteremeyeceğini savundu. İktidarın elindeki imkânları korumak için çeşitli yollar denediğini öne süren İmamoğlu, mevcut ekonomik, siyasi ve idari düzenin milletin haklarını gasp ettiğini iddia etti.

“Bütün iktidar gücü elinde olsa da milletin gönlünde yoksan bu ülkenin geleceğinde de yoksun” diyen İmamoğlu, mevcut yönetim anlayışının kendi siyasi varlığını sürdürmek için mücadele ettiğini belirtti. İmamoğlu, millet iradesinin engellenemeyeceğini vurgulayarak, “Millet iradesini teslim etmeyecek. Çünkü biz varız. Milli iradenin üstünlüğü için sonuna kadar varız” ifadelerini kullandı.

“Bu düzene itiraz etmek yetmez”

Türkiye’nin yeni bir siyasi partiye neden ihtiyaç duyduğuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan İmamoğlu, Yeni Parti’nin yalnızca mevcut siyasi düzene karşı çıkmakla yetinmeyeceğini, aynı zamanda alternatif bir yönetim anlayışı ve gelecek programı ortaya koymayı hedeflediğini söyledi.

Gençlerin ülkede gelecek kurma konusunda kaygı yaşadığını belirten İmamoğlu, Türkiye’nin adil, özgür ve müreffeh bir ülke haline getirilmesi gerektiğini ifade etti.

İmamoğlu, “Millet artık yalnızca neye karşı durduğumuzu değil, neyi kuracağımızı da görmek istiyor. Bu düzene itiraz etmek yetmez, yerine adil, özgür ve müreffeh bir Türkiye’yi inşa edecek irade, kadro ve yol haritası gerekir” dedi.

Toplumu kimlik, inanç ve yaşam tarzı üzerinden ayrıştıran siyaset anlayışının tükendiğini savunan İmamoğlu, vatandaşların kutuplaşma yerine ortaklaşmadan yana olduğunu belirtti.

“Türkiye İttifakı’nı hep birlikte büyüteceğiz”

Yeni Parti’nin farklı toplumsal kesimleri ortak hedeflerde buluşturmayı amaçladığını kaydeden İmamoğlu, farklı siyasi geleneklerden, inançlardan ve yaşam biçimlerinden gelen milyonları bir araya getireceklerini söyledi.

Bu kapsamda “Türkiye İttifakı” vurgusu yapan İmamoğlu, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’e de teşekkür ederek kurultay katılımcılarına başarı dileklerini iletti.

Konuşmasının sonunda mücadele sürecinde yaşanan zorluklara değinen İmamoğlu, “Boşuna çekilmiyor hiçbir acı. O günler elbette gelecek. Millet kazanacak. Her şey çok güzel olacak” ifadelerini kullandı.

İmamoğlu’nun video mesajı, konuşmasının sonunda kollarını sıvadığı görüntülerle sona erdi.

Paylaşın