İklim krizinin etkileri 2026 yılında dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan doğal afetlerle daha da belirgin hale geldi. Yıl boyunca etkili olan aşırı sıcaklar, şiddetli yağışlar, seller ve orman yangınları milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkiledi.
İngiliz gazetesi The Guardian’ın hazırladığı değerlendirmeye göre, iklim kaynaklı afetlerde on binlerce kişi hayatını kaybetti. Açıklanan can kaybı verilerinin ihtiyatlı tahminlere dayandığı ve gerçek bilançonun daha ağır olabileceği belirtildi.
Avustralya’dan Güney Asya’ya, Afrika’dan Avrupa’ya uzanan afet zinciri, iklim değişikliğinin yalnızca belirli bölgeleri değil, dünyanın tamamını etkileyen bir kriz haline geldiğini ortaya koydu. Bilim insanları, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması gerektiği yönündeki uyarılarını yıl boyunca yineledi.
2026 yılının dördüncü en sıcak ocak ayı yaşanırken Avustralya’nın güney eyaletlerinde sıcaklık rekorları kırıldı. Victoria başta olmak üzere birçok bölgede termometreler mevsim normallerinin yaklaşık 20 derece üzerine çıktı. Port Augusta ve Andamooka’da sıcaklık 50 dereceye ulaştı.
Aşırı sıcaklar sağlık sistemini de etkiledi. Melbourne’de sıcaklığa bağlı rahatsızlıklar nedeniyle hastanelere yapılan başvurular yüzde 25 arttı. Ülkenin farklı bölgelerinde çıkan orman yangınlarıyla mücadele edilirken bilim insanları, iklim değişikliğinin söz konusu sıcak hava dalgasının yaşanma olasılığını beş kat artırdığına dikkat çekti.
Yılın dördüncü en sıcak şubat ayında Brezilya’nın Minas Gerais eyaletindeki Juiz de Fora kenti, tarihinin en yağışlı ayını yaşadı. Rekor düzeydeki yağışlar, özellikle yamaçlarda kurulu yoksul yerleşim bölgelerinde toprak kaymalarını tetikledi.
Yüzlerce evin zarar gördüğü afette 72 kişi yaşamını yitirdi, 10 binden fazla kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Rio de Janeiro ve São Paulo’da da etkili olan seller, ulaşımı ve günlük yaşamı olumsuz etkiledi.
Mart ayında dünyanın farklı bölgelerinde şiddetli yağışlar ve seller büyük can kayıplarına neden oldu. Etiyopya’da sel ve toprak kaymaları nedeniyle en az 131 kişi hayatını kaybederken Kenya’da 80, Tanzanya’da ise 18 kişi yaşamını yitirdi. Afganistan’da şiddetli yağışların yol açtığı toprak kaymalarında en az 30 kişi öldü.
Arap Yarımadası’nda etkili olan kuvvetli rüzgarlar ve sağanak yağışlar, çöl kentlerinde su baskınlarına neden oldu. Umman’da tenis topu büyüklüğünde dolu yağarken Birleşik Arap Emirlikleri’nde yıldırım fırtınaları kentleri sular altında bıraktı. Rusya’nın güneyinde yaşanan seller nedeniyle evler suya gömüldü, 300 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Arjantin ve Şili’de ise geniş tarım arazileri sular altında kaldı.
Aynı ay Dünya Meteoroloji Örgütü, gezegenin enerji sisteminde endişe verici bir birikim yaşandığını açıkladı. Fazla enerjinin yüzde 90’dan fazlasının okyanuslarda depolandığı bildirildi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, küresel iklimin acil durumda olduğunu belirterek fosil yakıt emisyonlarının hızla azaltılması çağrısında bulundu.
Nisan ayında etkili olan Sinlaku Süper Tayfunu, Mikronezya, Guam ve Saipan’da büyük yıkıma yol açtı. Yılın en sıcak ikinci nisan ayında meydana gelen fırtına, 12 Nisan’da saatte 295 kilometre hıza ulaştı. Sinlaku, batı Pasifik’te yılın bu döneminde kaydedilen en güçlü sistemlerden biri oldu.
Tayfun nedeniyle 12 kişi hayatını kaybetti, 43 bin kişi elektriksiz kaldı. Geniş çaplı tahliyelerin gerçekleştirildiği bölgede maddi hasarın 1,5 milyar dolara ulaştığı tahmin edildi.
Güney Asya’da yüz milyonlarca kişi mayıs ayında aşırı sıcaklarla karşı karşıya kaldı. Yılın en sıcak ikinci mayıs ayında Hindistan ve Bangladeş’in bazı kentlerinde sıcaklıklar 45 dereceyi aşarken Pakistan’ın Sindh eyaletinde termometreler 52 dereceyi gösterdi.
Bölgede sıcaklığa bağlı en az 47 ölüm bildirildi. Bilim insanları, iklim krizinin muson yağmurları öncesindeki sıcak dönemleri uzattığını ve daha ölümcül hale getirdiğini belirtti.
Haziran ayında okyanus yüzey sıcaklıkları yeni rekorlara ulaşırken Antarktika ve Arktik bölgelerinde de olağan dışı sıcaklıklar kaydedildi. Antarktika’daki Esperanza araştırma üssünde sekiz gün süren sıcak hava dalgası yaşandı. Bölgede sıcaklık 6 Haziran’da 15 dereceye çıkarak rekor kırdı. Arktik bölgesi de tarihinin en sıcak haziran ayını geçirdi. Sibirya’daki Beliy Adası’nda 25 Haziran’da 28,3 derece ölçüldü.
Aynı dönemde Batı Afrika’da mayıs ve haziran boyunca etkili olan şiddetli yağışlar yaklaşık 100 kişinin ölümüne neden oldu. Fildişi Sahili’nde 59, Gana’da 35 ve Togo’da beş kişi hayatını kaybetti. Araştırmacılar, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bu yağışların meydana gelme olasılığını beş kat artırdığını ve yağışları yüzde 23 daha yoğun hale getirdiğini bildirdi.
Temmuz ayında sıcaklıklar rekor seviyelere yaklaşırken Kuzey Amerika ve Avrupa’da geniş çaplı orman yangınları yaşandı. Kanada’da yaklaşık bin yangında 3 milyon hektarlık alan kül oldu. Yangınlardan yükselen duman New York’a kadar ulaştı. Toronto, 15 Temmuz’da hava kalitesi bakımından dünyanın en kötü kenti olarak kayıtlara geçti.
Avrupa’da uzun süren kuraklıklar Yunanistan, Portekiz, İtalya, Norveç, Almanya, İspanya ve Fransa’da yangın riskini artırdı. Kıta genelinde 686 bin hektar alan yandı. Bu miktar, son 20 yılın ortalamasının iki katına çıktı.
ABD’de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü etkinlikleri öncesinde ülke nüfusunun yaklaşık yarısı sıcaklık uyarısı altındaydı. Dünya Kupası karşılaşmalarında da aşırı sıcak ve nem etkili oldu. En az dokuz maç tehlikeli hava koşullarında oynanırken şiddetli fırtınalar nedeniyle üç karşılaşma bir saatten fazla ertelendi.
Avrupa’da 50 bin ölüm
Ağustos ayında Nepal’de yaşanan buzul ve kaya kütlesi çökmesi, yılın en ağır afetlerinden biri oldu. Himalayalar’daki Lhende Khola vadisinde yaklaşık 2 kilometrekarelik kaya ve buzul kütlesi 1.400 metre aşağıya düştü. Çökme sonrasında oluşan sel ve enkaz akışı yerleşim alanlarını etkiledi.
Afette en az 1.300 kişi hayatını kaybetti, 5 binden fazla kişi kayboldu. Yaklaşık 8 bin 600 kişi ise tıbbi yardıma ihtiyaç duydu.
Avrupa’da haziran-ağustos dönemini kapsayan yaz mevsimi, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak yaz olarak kayıtlara geçti. Aşırı sıcakların kıta genelindeki kentlerde yaklaşık 50 bin kişinin ölümüne yol açtığı hesaplandı. Bu ölümlerin üçte ikisinin iklim kriziyle bağlantılı olduğu belirtildi.
Romanya’da ise Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin düşmesi nükleer enerji üretimini etkiledi. Santralin soğutulması için yeterli su sağlanamaması nedeniyle ülkenin tek nükleer santrali kapatılmak zorunda kaldı.
Eylül ayında Asya, tarihinin en sıcak eylül dönemini yaşadı. Şiddetli fırtınalar, seller ve aşırı yağışlar yüzlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin ise tahliye edilmesine neden oldu.
Japonya’yı etkileyen Dujuan Tayfunu en az 10 kişinin ölümüne yol açtı. Izu Oshima Adası’nda 48 saat içinde 832 milimetre yağış ölçüldü. Hindistan ve Nepal’de normal seviyelerin dokuz katına ulaşan yağışlar nedeniyle en az 102 kişi hayatını kaybetti.
Tayland’ın başkenti Bangkok’ta meydana gelen sellerde sekiz kişi yaşamını yitirdi. Afetlerden yaklaşık yarım milyon kişi etkilendi.
Ekim ayında Birleşmiş Milletler’in afet yardımı kuruluşu, yıl sonunda etkisini artırması beklenen güçlü El Niño koşullarına karşı ülkeleri hazırlıklı olmaya çağırdı. Bilim insanları, şiddetli El Niño’nun yol açabileceği sıcaklık artışları nedeniyle şubat ayına kadar dünya genelinde 450 binden fazla kişinin hayatını kaybedebileceği öngörüsünde bulundu.
Endonezya’da son 10 yılın en ağır orman yangını sezonu yaşandı. Yaklaşık 2 milyon hektar ormanlık alan yandı. Yangınların oluşturduğu yoğun dumanın bir ay içerisinde 3 bin 560 kişinin ölümüne neden olduğu tahmin edildi.
Şili’de son 76 yılın en yoğun ekim yağışları Santiago çevresinde sellere ve tahliyelere yol açtı. Amazon Havzası’nda ise kuraklık nedeniyle Rio Negro, Madeira ve Tapajós nehirlerinin su seviyeleri rekor düşük değerlere yaklaştı. Artan orman yangınları, Manaus kentinde hava kalitesini dünyanın en kötü ikinci seviyesine düşürdü.
Kasım ayına gelindiğinde küresel sıcaklıklar sanayi öncesi dönemin 2,04 derece üzerine çıktı. Böylece 2023 yılında kaydedilen rekor seviyeye ulaşıldı. 2026’nın tarihin en sıcak dört yılından biri olması beklenirken atmosferdeki karbondioksit miktarının da son 2 milyon yılda görülmeyen seviyelere çıktığı bildirildi.
Öte yandan yıl genelinde enerji piyasalarında yaşanan gelişmeler, küresel fosil yakıt emisyonlarının seyrine ilişkin farklı bir tablo ortaya koydu. Petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının maliyetlerinin düşmesi nedeniyle fosil yakıt kaynaklı emisyonların yıl genelinde gerilemesi bekleniyor.
2026 boyunca yaşanan afetler, aşırı sıcaklıkların, şiddetli yağışların, kuraklıkların ve orman yangınlarının farklı kıtalarda aynı anda etkili olabildiğini gösterdi. Can kayıpları, zorunlu göçler ve ekonomik zararlar, iklim krizinin çevresel etkilerinin yanı sıra sağlık, ekonomi, enerji ve altyapı alanlarında da ciddi sonuçlar doğurduğunu ortaya koydu.




































