YENİ Parti, Fon Vurgununa İlişkin İkinci Dosyayı Açıkladı

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, POLSAN’ın yatırım ve fon işlemlerine ilişkin hazırladıkları dosyayı açıkladı. İçişleri Bakanlığı bütçesinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşüldüğü güne dikkat çeken Özlale, dosyanın bir örneğini İçişleri Bakanı’na da sunacaklarını söyledi.

Dosyayı daha önce ilgili yetkililere ilettiklerini ancak herhangi bir yanıt alamadıklarını belirten Özlale, polislerin birikimlerini ilgilendiren konunun siyasi tartışmaların dışında tutulmasını istediklerini ifade etti.

POLSAN’ın 157 bin polisin birikimlerini değerlendiren önemli bir kurum olduğunu vurgulayan Özlale, elde ettikleri verilere göre sandığın aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve menkul kıymetlerdeki toplam yatırımının 2025 yılı sonunda 15 milyar 270 milyon liraya ulaştığını açıkladı.

Özellikle aracı kurumlardaki yatırım tutarının bir yılda yaklaşık 8 kat arttığını belirten Özlale, portföy yönetim şirketlerindeki yatırımların 2 milyar 450 milyon liraya, menkul kıymet yatırımlarının ise yaklaşık 2 milyar 900 milyon liraya yükseldiğini kaydetti. Söz konusu üç yatırım kaleminin toplam büyüklüğünün bir önceki yıl yaklaşık 7 milyar lira seviyesinde olduğunu ifade eden Özlale, POLSAN’ın yatırım tercihlerinde önemli bir değişim yaşandığını savundu.

Özlale’nin gündeme getirdiği bir diğer konu ise Tera Grubu oldu. Elde ettikleri belgelerde POLSAN’ın varlıkları VakıfBank’ta saklanırken, bu varlıklar üzerinde işlem yapabilmesi için Tera’ya yetki verildiğinin görüldüğünü öne süren Özlale, Tera’nın veri tabanındaki kayıtların da bu iddiayı desteklediğini söyledi.

Varlıkların bir bankada saklanmasının, bu varlıklar üzerinde işlem yapma yetkisinin kimde olduğu sorusunu ortadan kaldırmadığını belirten Özlale, POLSAN yönetiminden Tera’ya yetki verilip verilmediğinin, yetkinin kapsamının ve hangi yönetim kurulu kararına dayandığının açıklanmasını istedi.

Özlale ayrıca, alım satım kayıtları, karşı taraflar, vekâletler ve varsa ödünç ve teminat işlemlerinin incelenmesi gerektiğini belirterek, İçişleri Bakanlığı’nın da konuya ilişkin kamuoyunu bilgilendirmesi çağrısında bulundu.

Özlale’nin açıklamalarındaki en dikkat çekici başlıklardan biri de Asra Portföy tarafından yönetilen ELZ hisse senedi fonuna yapılan yatırımlar oldu.

Özlale’nin aktardığına göre, fon tasfiyelerinin başladığı 17 Eylül ve Tera Grubu’nun holdingine kayyum atandığı 14 Ekim sonrasında POLSAN, 20 Ekim’de ELZ fonundan 1 milyon 251 bin 377 pay satın aldı. Özlale, söz konusu tarihte fonun toplam pay sayısındaki net artışın da POLSAN’ın aldığı pay miktarıyla aynı olduğunu ileri sürdü.

Fon piyasasında ciddi değer kayıplarının yaşandığı dönemde POLSAN’ın bu fona ek kaynak aktarmasını eleştiren Özlale, sandığın ELZ fonundaki payının üçte birden fazla seviyeye çıktığını belirtti.

Özlale, ELZ fonunun bir ayda yüzde 12,36 değer kaybettiğini, aynı dönemde BIST 100 endeksindeki kaybın yüzde 9,94 olduğunu söyledi. POLSAN’ın 11 Kasım’da elindeki yaklaşık 6 milyon 323 bin payı satarak fondan zararla çıktığını öne süren Özlale, yatırım kararının hangi portföy analizi ve risk değerlendirmesiyle alındığının açıklanmasını istedi.

POLSAN’ın Yönetim ve Denetim Yapısı Değiştirildi

Özlale, fon krizinin yaşandığı dönemde POLSAN’ın yönetim ve denetim yapısında da önemli değişiklikler gerçekleştirildiğine dikkat çekti.

Tera Grubu’nun holdingine kayyum atanmasının ertesi günü, 15 Ekim’de 11887 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının imzalandığını, düzenlemenin 16 Ekim’de yayımlandığını belirten Özlale, yeni düzenlemeyle Emniyet Genel Müdürü’nün doğrudan POLSAN Yönetim Kurulu Başkanı olduğunu söyledi.

Üç kişilik denetim kurulunda Devlet Denetleme Kurulu’nun belirlediği üye sayısının ikiden bire düşürüldüğünü, iki üyeyi belirleme yetkisinin ise İçişleri Bakanı’na geçtiğini ifade eden Özlale, Bakanlığın doğrudan inceleme başlatma yetkisi bulunduğunu belirterek sonuçların kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Özlale, POLSAN’ın bağlı şirketi Ankara Sigorta’nın mali tablolarına ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. Şirketin yılın ilk altı ayında ciddi zarar ettiğini, daha sonra bu zararı telafi edebildiğini belirten Özlale, kıymetli madenler ve diğer finansal varlıklar kaleminin 1,23 milyar liradan 4,69 milyar liraya yükseldiğini söyledi.

Bu kalemin hangi varlıklardan oluştuğunun mali tablolardan anlaşılamadığını ifade eden Özlale, polislerin birikimlerinin nasıl değerlendirildiğine ilişkin ayrıntılı açıklama yapılması gerektiğini vurguladı.

POLSAN’ın yatırım politikalarının ve işlem kayıtlarının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirten Özlale, sandığın güncel yatırımlarının varlık bazında kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Özlale’nin talepleri arasında Tera ile ilgili yetki ve işlem kayıtlarının incelenmesi, ELZ fonuna ilişkin yatırım kararlarının ve oluşan zararın açıklanması, denetim raporlarının yayımlanması ve varsa alacaklar için yapılan başvuruların kamuoyuna duyurulması da yer aldı.

Polislerin birikimlerinin düşük veya orta riskli varlıklarda değerlendirilmesinin esas olması gerektiğini savunan Özlale, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“157 bin polisimizin birikimi genel açıklamalarla geçiştirilemez. O emaneti yöneten herkes, polislerimizin çocukları için biriktirdiği emaneti yöneten herkes, aldığı kararın ve kullandığı yetkinin hesabını vermek zorundadır. Polis bu ülkenin güvenliğini koruyor; polisin birikimini korumak da onu yönetenlerin, yani İçişleri Bakanlığı’nın sorumluluğundadır.”

Özlale, POLSAN’ın yatırım süreçlerine ilişkin iddiaların takipçisi olacaklarını ve kamuoyunun aydınlatılması için gerekli açıklamaların yapılmasını beklediklerini belirtti.

Paylaşın

Bahçeli’den Bölgesel Gelişmelere İlişkin Dikkat Çeken Açıklamalar

MHP Lideri Devlet Bahçeli, partisinin grup toplantısında yaptığı konuşmada, bölgesel çatışmalardan Türkiye’nin dış politika yaklaşımına, eğitim sisteminden Sözcü TV’ye yönelik operasyona kadar birçok başlığa değindi.

Konuşmasına Malatya’nın Yeşilyurt ilçesinde meydana gelen helikopter kazasında hayatını kaybeden 4 asker için taziye mesajı yayımlayarak başlayan Bahçeli, görev başında rahatsızlanarak yaşamını yitiren Mühimmat Er Kağan Öcal’ı da andı.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nı (COP31) değerlendiren Bahçeli, zirvenin Türkiye’nin uluslararası alandaki konumunu güçlendirdiğini ifade etti. 95 ülkeden 102 devlet başkanı ve liderin katıldığı toplantının Türkiye’yi küresel diplomasinin merkezlerinden biri hâline getirdiğini belirten Bahçeli, temiz enerji, yeşil sanayileşme, döngüsel ekonomi ve iklim finansmanı gibi konuların geleceğin şekillenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.

Bölgesel gelişmelere de değinen Bahçeli, Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğünü, Yemen’deki çatışmaların bölgesel istikrarsızlığı derinleştirdiğini ve İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının devam ettiğini belirtti. İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Bahçeli, taraflar arasında henüz uzlaşma sağlanamadığına dikkat çekti.

Bölgede yaşanan gelişmelerin yalnızca can kayıplarına değil, zorunlu göçlere, ekonomik kayıplara ve çevresel tahribata da yol açtığını kaydeden Bahçeli, “Barışın olmadığı bir coğrafyada istikrar olmaz” dedi.

Türkiye’nin Orta Doğu, Kafkasya ve Doğu Avrupa eksenindeki konumuna işaret eden Bahçeli, küresel krizlerin merkezinde dengeli bir dış politika izlenmesinin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Güçlü devlet ve millet yapısının önemine dikkat çeken MHP lideri, devletin temel sorumlulukları arasında bağımsızlığın, egemenliğin, toprak bütünlüğünün ve vatandaşların haklarının korunmasının bulunduğunu ifade etti.

Konuşmasının önemli bölümünü eğitim sistemine ayıran Bahçeli, eğitimin yalnızca mesleki yeterlilik kazandırmakla sınırlı olmadığını söyledi. Eğitim sisteminin hem devletin ve özel sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli kadroları yetiştirmesi hem de toplumun değerlerine bağlı, iyi vatandaş ve güçlü şahsiyetler kazandırması gerektiğini belirtti.

Eğitimin bu iki temel işlevinin birbirini tamamladığını dile getiren Bahçeli, öğretim ve terbiyenin aynı ölçüde önemsenmesi gerektiğini kaydetti. Bu iki unsurun birlikte ele alınmaması durumunda eğitim sisteminin eksik kalacağını ifade eden Bahçeli, çocuklara hangi davranışların kazandırılmak istendiği sorusunun toplum tarafından yanıtlanması gerektiğini söyledi.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin yönetiminde önemli çalışmalar yürütüldüğünü savunan Bahçeli, Bakan Tekin’e yönelik eleştirileri de değerlendirdi. Bu eleştirileri “ezber, havada bir propaganda ve hamaset” olarak nitelendiren Bahçeli, eğitim konusunun siyasi tartışmaların ötesinde, çok yönlü biçimde ele alınması gerektiğini belirtti.

Eğitim kurumlarında yaşanan olumsuz olayların toplumun dikkatini doğal olarak eğitim sistemine çevirdiğini ifade eden Bahçeli, bu tartışmaların kapsamlı bir değerlendirme fırsatı olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Dijital çağla birlikte dünyada ve Türkiye’de değerler erozyonu yaşandığını savunan Bahçeli, modern yaşamın geleneksel ve kültürel değerlerden uzaklaşmayı beraberinde getirdiğini ileri sürdü. Geçmişiyle bağları zayıflayan toplumlarda anlam boşluklarının ortaya çıktığını belirten Bahçeli, genç nesillerin kendi tarihinden, kültüründen ve değerlerinden kopuk bir düşünce dünyasına teslim edilmesinin tehlikeli olduğunu dile getirdi.

Eğitim sisteminin yalnızca kariyer ve meslek kazandıran bir araç olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Bahçeli, sorumluluk sahibi, toplumsal değerlerine bağlı ve kişilik gelişimini tamamlamış bireyler yetiştirilmesinin önemine dikkat çekti. Bahçeli, eğitim sisteminin bu doğrultuda yeniden ele alınması gerektiğini belirterek mevcut adımların daha ileriye taşınması çağrısında bulundu.

“Sözcü yöneticilerine sormak lazım”

Grup toplantısının ardından salondan ayrılırken Sözcü TV’ye yönelik operasyon hakkında kendisine yöneltilen soruyu yanıtlayan Bahçeli, “Bu sorunun sebep ve sonuçlarını Sözcü yöneticilerine sormak lazım” ifadelerini kullandı.

Paylaşın

İlişkilerde Aşırı Seçicilik Mutluluğa Engel Olabilir

Partner seçiminde dış görünüş, gelir düzeyi ve fiziksel özellikler gibi kriterlere gereğinden fazla önem vermek, uzun vadeli ve mutlu bir ilişki kurma şansını azaltabilir. Uzmanlara göre aşırı seçicilik, gerçekçi olmayan beklentiler ve toplumsal kalıplar, potansiyel ilişkilerin daha başlamadan sona ermesine neden olabiliyor.

Haber Merkezi / İdeal partnerini bulmak isteyen birçok kişi, ilişkiye başlamadan önce belirlediği kriterleri gözden geçiriyor. Dış görünüşten ekonomik duruma, boy uzunluğundan yaşam tarzına kadar pek çok özellik partner seçiminde belirleyici rol oynayabiliyor. Ancak bu beklentilerin giderek katılaşması, kişinin karşısındaki insanı gerçekten tanımasına engel olabiliyor.

Bir ilişkide beklentilere sahip olmak elbette doğaldır. Ancak geçici özellikleri ön plana çıkarmak, kusursuz partner arayışına girmek ve gerçekçi olmayan ölçütler belirlemek, kişinin kendisine uygun insanları gözden kaçırmasına yol açabilir. İşte partner seçiminde aşırı seçici davranıldığını gösteren 7 önemli işaret:

1. Yüzeysel Özelliklere Takılmak

Partner seçiminde dış görünüş, giyim tarzı veya etnik köken gibi özellikleri öncelik haline getirmek, uzun vadeli ilişki açısından önemli olabilecek kişilik özelliklerini geri plana itebilir. Fiziksel çekim bir ilişkinin başlangıcında etkili olsa da güven, anlayış, saygı ve uyum gibi unsurlar ilişkinin geleceğinde çok daha belirleyici olabilir.

Yalnızca yüzeysel kriterlere odaklanmak, aslında iyi bir partner olabilecek kişilerin henüz tanınmadan elenmesine neden olabilir.

2. Geçici Özelliklere Odaklanmak

Popülerlik, dış görünüş, giyim tarzı veya belirli hobiler zaman içerisinde değişebilir. Bu nedenle partner seçiminde geçici özellikleri temel ölçüt haline getirmek, uzun vadede yanıltıcı olabilir.

Bir insanın bugün sahip olduğu fiziksel özellikler veya sosyal statüsü gelecekte aynı kalmayabilir. Buna karşılık dürüstlük, sadakat, empati ve karşılıklı saygı gibi değerler, sağlıklı bir ilişkinin temelini oluşturan daha kalıcı unsurlardır.

3. Katı Kriterler Belirlemek

Boy, gelir düzeyi, fiziksel görünüm veya yaşam tarzı gibi konularda kesin ve esnek olmayan kurallar koymak, potansiyel partnerlerin sayısını önemli ölçüde azaltabilir.

Özellikle sosyal medyada yaygınlaşan ideal partner formülleri, insanların ilişkilerden beklentilerini şekillendirebiliyor. Kusursuz bir profil arayışına giren kişiler ise nezaket, sadakat, güvenilirlik ve duygusal uyum gibi çok daha önemli özellikleri gözden kaçırabiliyor.

4. Başkalarının Beklentilerini Benimsemek

Partner seçiminde belirlenen kriterlerin tamamı kişinin kendi değerlerinden kaynaklanmayabilir. Reklamlar, filmler, sosyal medya içerikleri ve yakın çevrenin yönlendirmeleri, ideal ilişki algısını zaman içerisinde değiştirebilir.

Bu noktada kişinin kendisine şu soruyu sorması önem taşıyor: Belirlediğim kriterler gerçekten benim mutluluk anlayışımı mı yansıtıyor, yoksa toplumun benden beklediği ideal partner profilini mi takip ediyorum?

Başkalarını memnun etmek için oluşturulan standartlar, kişinin kendi ihtiyaçlarını ve gerçek beklentilerini tanımasını zorlaştırabilir.

5. Yakın Çevrenin Uyarılarını Görmezden Gelmek

Kişinin kendisini iyi tanıyan arkadaşları veya güvendiği bir terapist, partner seçimindeki beklentilerinin gerçekçi olmadığına dikkat çekebilir. Özellikle benzer uyarıların farklı kişilerden sürekli gelmesi, üzerinde düşünülmesi gereken bir işaret olabilir.

Elbette herkesin ilişki tercihleri kendisine aittir. Ancak dışarıdan gelen yapıcı eleştirileri tamamen reddetmek yerine değerlendirmek, kişinin kendi seçimlerini daha sağlıklı bir şekilde sorgulamasına yardımcı olabilir.

6. Buluşmalarda Aşırı Seçici Olmak

Aşırı seçicilik, flört hayatında birbirine zıt iki şekilde ortaya çıkabilir.

İlk durumda kişi, beklentilerini o kadar yüksek tutar ki yıllarca kimseyle tanışmaya veya buluşmaya yanaşmaz. Aradığı özelliklerin tamamını taşıyan birini bulamayacağı düşüncesi, yeni ilişkilere kapılarını kapatmasına neden olur.

İkinci durumda ise kişi sürekli yeni insanlarla buluşmasına rağmen kimseye ikinci bir şans vermez. Her buluşmayı adeta bir seçme sınavına dönüştürür ve karşısındaki insanı en küçük kusurunda eleme eğilimi gösterir.

Her iki yaklaşım da insanların birbirlerini zaman içerisinde tanıma ve gerçek uyumu keşfetme fırsatını ortadan kaldırabilir.

7. Gerçekçi Olmayan Beklentiler Kurmak

Partner seçiminde boy, gelir, fiziksel özellikler, eğitim, yaşam tarzı ve benzeri çok sayıda kriteri aynı anda karşılayan birini aramak, seçenekleri ciddi biçimde daraltabilir.

Bu kriterlerin her biri tek başına makul görünse bile hepsinin aynı kişide bulunmasını beklemek, arayışın gerçekçi olmayan bir noktaya ulaşmasına neden olabilir. Demografik hesaplamalar da belirli özelliklerin aynı kişide birleşme olasılığının sanıldığından çok daha düşük olabileceğini gösteren bir perspektif sunabilir.

Önemli olan, kişinin kendi değerlerinden vazgeçmesi değil, gerçekten vazgeçilmez olan özelliklerle yalnızca tercih meselesi olan ayrıntıları birbirinden ayırabilmesidir.

Kusursuz Partner Arayışından  Vazgeçmek Gerekiyor

Sağlıklı bir ilişki kurmak, bütün beklentilerden vazgeçmek anlamına gelmiyor. Aksine kişinin kendi ihtiyaçlarını tanıması, temel değerlerini belirlemesi ve geçici özelliklere gereğinden fazla önem vermemesi gerekiyor.

Kusursuz insanı aramak yerine karşılıklı saygı, güven, iletişim ve duygusal uyum üzerine kurulabilecek bir ilişkiye fırsat vermek, daha gerçekçi bir yaklaşım olabilir. Çünkü uzun vadeli mutluluk, çoğu zaman kusursuz bir partner bulmaktan değil, doğru kişiyle sağlıklı bir ilişki geliştirebilmekten geçiyor.

Paylaşın

Bilimsel Araştırmalara Göre Sizi Daha Sevimli Kılan Yedi Alışkanlık

İnsanlarla ilk karşılaştığımızda bıraktığımız izlenim, çoğu zaman düşündüğümüzden daha önemli. Ancak bir kişinin sevilmesini sağlayan unsurlar yalnızca dış görünüşü, konuşma tarzı veya sosyal statüsü değil.

Haber Merkezi / Psikoloji alanında yapılan araştırmalar, günlük hayatta sergilenen küçük davranışların insanların birbirlerine yönelik algılarını önemli ölçüde etkileyebildiğini ortaya koyuyor.

Özellikle karşısındaki insana değer verdiğini hissettiren, onu gerçekten dinleyen ve iletişim sırasında samimi davranan kişiler daha olumlu değerlendirilebiliyor. Üstelik bu özellikler doğuştan gelen kişilik ayrıcalıkları değil; zamanla geliştirilebilen alışkanlıklar.

Peki, bilimsel araştırmalara göre sizi daha sevimli ve yaklaşılabilir kılan davranışlar neler?

1. Daha Fazla Soru Sorun

İnsanların kendilerini değerli hissetmelerinin en etkili yollarından biri, anlattıklarına gerçekten ilgi göstermektir. Bunun için yalnızca konuşmayı sürdürmek değil, karşınızdaki kişiyi tanımaya yönelik sorular sormak da önem taşıyor.

Harvard Üniversitesi araştırmacılarının 2017 yılında Journal of Personality and Social Psychology dergisinde yayımladığı üç çalışmada, daha fazla soru soran, özellikle de karşısındakinin yanıtlarına ilişkin takip soruları yönelten kişilerin sohbet partnerleri tarafından daha çok beğenildiği belirlendi.

Araştırmacılara göre soru sormak, kişinin karşısındakini dinlediği, anlamaya çalıştığı ve söylediklerine değer verdiği izlenimini yaratıyor.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Karşınızdaki kişinin anlattığı konuyla ilgili ayrıntıları sorun.
– Sadece kendi konuşma sıranızı beklemeyin.
– “Peki, sonra ne oldu?” veya “Bu konuda sen ne düşünüyorsun?” gibi sorular yöneltin.

2. İyi Bir Dinleyici Olun

İyi bir dinleyici olmak, sosyal ilişkilerde tahmin edilenden çok daha güçlü bir etkiye sahip. Birisi konuşurken sürekli telefona bakmak, sözünü kesmek veya konuyu kendinize çevirmek, karşı tarafın önemsenmediğini düşünmesine neden olabilir.

2025 yılında Communications Psychology dergisinde yayımlanan araştırma, yabancılar arasındaki sosyal bağların kurulmasında kaliteli dinlemenin rolünü inceledi. Araştırma, dinleme davranışlarının insanlar arasındaki sosyal bağlantıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

İyi dinlemek yalnızca sessiz kalmak anlamına gelmiyor. Göz teması kurmak, uygun tepkiler vermek, konuşmacının duygularını anlamaya çalışmak ve anlattıklarını takip etmek de bu davranışın parçaları.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Konuşurken telefonunuzu bir kenara bırakın.
– Karşınızdaki kişinin sözünü kesmeyin.
– Anlattığı konuyla ilgili düşüncelerinizi paylaşmadan önce onu anlamaya çalışın.

3. İçten Gülümseyin

Bir gülümseme, sözcüklere ihtiyaç duymadan sıcaklık ve yakınlık mesajı verebilir. İnsanlar çoğu zaman kendilerine samimi bir gülümsemeyle yaklaşan kişileri daha arkadaş canlısı ve güvenilir olarak değerlendirebiliyor.

2017 yılında Journal of Cognitive Psychology dergisinde yayımlanan bir araştırmada, gülümsemenin yüz ifadeleri üzerinden mutluluk ve güvenilirlik algısını etkilediği gösterildi. Araştırmacılar, gülümsemenin belirginleşmesinin kişilerin daha güvenilir algılanmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Bununla birlikte, burada önemli olan sürekli gülümsemek değil, duruma uygun ve doğal bir yüz ifadesi kullanmak. Zoraki bir gülümseme, samimiyetin yerini tutmuyor.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– İnsanlarla karşılaştığınızda sıcak bir yüz ifadesi kullanın.
– Selam verirken göz teması kurun.
– Sohbet sırasında doğal tepkiler vermekten çekinmeyin.

4. Samimi İltifatlar Edin

Bir insanın yaptığı işi, gösterdiği çabayı veya sahip olduğu güzel bir özelliği fark etmek, aranızdaki iletişimi güçlendirebilir. Ancak iltifatın etkili olması için abartılı veya yapmacık değil, samimi olması gerekiyor.

Erica J. Boothby ve Vanessa K. Bohns tarafından yürütülen ve 2021 yılında Personality and Social Psychology Bulletin dergisinde yayımlanan araştırmada, insanların iltifat ettiklerinde karşı tarafın ne kadar mutlu olacağını çoğu zaman hafife aldığı belirlendi.

Beş ayrı çalışmaya dayanan araştırmaya göre insanlar, iltifatlarının karşı tarafı rahatsız edebileceğini gereğinden fazla düşünüyor. Oysa iltifat alan kişiler genellikle beklenenden daha olumlu duygular yaşıyor.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Birinin başarısını fark ettiğinizde bunu dile getirin.
– Sadece fiziksel görünüşe değil, emeğe ve beceriye de iltifat edin.
– Gerçekten beğendiğiniz bir özelliği açıkça ifade edin.

5. Teşekkür Etmeyi Unutmayın

Teşekkür etmek küçük bir nezaket davranışı gibi görünse de insanlar arasındaki yakınlığın gelişmesine katkı sağlayabiliyor. Bir kişinin yaptığı iyiliği fark etmek ve bunu dile getirmek, ona değer verdiğinizi gösteriyor.

Lisa A. Williams ve Monica Y. Bartlett tarafından 2015 yılında Emotion dergisinde yayımlanan araştırma, teşekkür etmenin yeni sosyal ilişkilerin kurulmasını kolaylaştırabileceğini ortaya koydu.

Araştırmada, kendilerine teşekkür edilen kişilerin yeni tanıştıkları insanlarla iletişimi sürdürmeye daha istekli oldukları görüldü. Araştırmacılar bu etkinin önemli nedenlerinden birinin teşekkür eden kişinin daha sıcak ve düşünceli algılanması olduğunu belirtti.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Küçük yardımları bile fark edin.
– Teşekkür ederken ne için minnettar olduğunuzu belirtin.
– İnsanların emeklerini ve katkılarını görmezden gelmeyin.

6. Kendinizden Bahsedin

İyi bir iletişim yalnızca soru sormaktan ve dinlemekten ibaret değil. Karşınızdaki insanla kendi düşüncelerinizi, deneyimlerinizi ve duygularınızı da paylaşmanız gerekiyor.

1994 yılında Psychological Bulletin dergisinde yayımlanan ve farklı araştırmaları değerlendiren bir meta-analiz, kişisel paylaşım ile insanlar arasındaki beğeni ve yakınlık arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu ortaya koydu.

Araştırmaya göre insanlar, kendileri hakkında daha kişisel bilgiler paylaşan kişileri daha fazla beğenebiliyor. Ayrıca karşılıklı kişisel paylaşım, ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunuyor.

2013 yılında Journal of Experimental Social Psychology dergisinde yayımlanan bir çalışma da sohbet sırasında kişisel bilgilerin karşılıklı ve dengeli biçimde paylaşılmasının beğeni ve yakınlık duygusunu artırabildiğini gösterdi.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Sadece soru soran kişi olmayın, kendinizden de bahsedin.
– Deneyimlerinizi ve düşüncelerinizi paylaşın.
– Karşılıklı güven geliştikçe daha kişisel konulara yer verin.

Burada önemli olan her şeyi anlatmak değil, paylaşımda denge kurmak. Sürekli kendinden bahsetmek de iletişimi tek taraflı hale getirebilir.

7. Küçük İyilikler Yapın

İnsanların sizi daha çok sevmesini sağlayan alışkanlıklardan biri de karşılık beklemeden nazik ve yardımsever davranmaktır. Bazen bir arkadaşınıza zor bir gününde destek olmak, bir iş arkadaşınızın yükünü hafifletmek veya ihtiyacı olan birine yardım etmek, uzun konuşmalardan çok daha güçlü bir izlenim bırakabilir.

Michael Dufner ve Sascha Krause tarafından 2023 yılında Psychological Science dergisinde yayımlanan araştırma, insanların ilk karşılaşmalarda nasıl algılandığını inceledi. Daha sıcak, nazik, yardımsever ve arkadaş canlısı davranan katılımcıların genel olarak daha fazla beğenildiği belirlendi.

Araştırmacılar, özellikle karşılıklı etkileşimlerde sergilenen sıcak ve düşünceli davranışların kişinin sohbet partneri tarafından daha fazla sevilmesiyle ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Günlük hayatta nasıl uygulanır?

– Birinin yardıma ihtiyacı olduğunu fark ettiğinizde destek olun.
– İnsanlara karşı nazik ve saygılı davranın.
– Küçük iyilikleri karşılık beklemeden yapın.
– Başkalarının zor zamanlarında yanlarında olduğunuzu hissettirin.

Daha Sevimli Görünmenin Sırrı: Samimiyet

Bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu ortak nokta, insanların kendilerini dinleyen, anlayan, önemseyen ve yanlarında rahat hissettikleri kişilere daha fazla yakınlık duyabilmesi.

Daha sevimli bulunmak için sürekli başkalarını memnun etmeye çalışmak, her zaman gülümsemek veya olduğunuzdan farklı görünmek zorunda değilsiniz. Aksine, samimi olmak, karşılıklı iletişime önem vermek ve küçük nezaket davranışlarını günlük hayatın bir parçası haline getirmek çok daha anlamlı.

Unutmayın: İnsanlar çoğu zaman kendilerine ne söylediğinizi değil, sizin yanınızda nasıl hissettiklerini hatırlar.

Paylaşın

Evliliğinizin Boşanmaya Doğru Gittiğinin 7 İşareti

Evliliklerde yaşanan sorunlar her zaman büyük kavgalar, aldatma ya da ciddi anlaşmazlıklarla ortaya çıkmıyor. Bazen giderek azalan sohbetler, birbirine gösterilmeyen ilgi, küçük düşürücü şakalar ve duygusal uzaklaşma, ilişkinin geleceği hakkında önemli ipuçları veriyor.

Haber Merkezi / Psikologların ve uzun yıllara yayılan bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu bulgulara göre, boşanmaya giden süreçte fark edilmesi gereken 7 ince davranış bulunuyor.

Bir evliliğin sona yaklaşması çoğu zaman bir gecede gerçekleşmiyor. Çiftler arasındaki bağ, günlük hayatın içine yerleşen küçük davranışlarla zaman içerisinde zayıflayabiliyor. ABD’li psikolog ve ilişki araştırmacısı John Gottman’ın çalışmaları da evliliklerdeki iletişim biçiminin ilişkinin geleceği açısından önemli olduğunu gösteriyor.

Gottman ve çalışma arkadaşlarının araştırmaları; küçümseme, sürekli eleştirme, savunmaya geçme ve iletişimi tamamen kesme gibi davranışların evliliklerde ciddi sorunlarla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bu işaretlerin bazıları, çiftler tarafından sıradan ilişki problemleri olarak değerlendirilebiliyor.

İşte psikologlara ve uluslararası araştırmalara göre evliliğinizin boşanmaya doğru gittiğini gösterebilecek 7 işaret…

1. Sürekli Eleştiri

Her ilişkide zaman zaman eleştiri ve anlaşmazlık yaşanabilir. Ancak eleştirilerin davranışlardan uzaklaşıp doğrudan kişinin karakterini hedef almaya başlaması, ilişkinin sağlığı açısından önemli bir uyarı işaretidir.

Örneğin, eşinizin geç kalmasına tepki göstermek yerine sürekli olarak onun sorumsuz, düşüncesiz veya beceriksiz olduğunu söylemek, yapıcı iletişimin yerini kişisel saldırıya bırakmasına neden olabilir.

Gottman’ın araştırmalarında sürekli eleştiri, evliliklerde yıkıcı iletişim kalıplarından biri olarak değerlendiriliyor. Bu davranış zamanla karşılıklı kırgınlıkları artırırken eşlerin birbirini anlamasını da zorlaştırıyor.

2. Küçümseme Ve Alay

Bir eşin diğerini küçümsemesi, onunla alay etmesi, gözlerini devirerek tepki vermesi veya kendisini daha üstün görmesi, evlilikteki duygusal bağın zayıfladığına işaret edebilir.

Özellikle tartışmalar sırasında kullanılan aşağılayıcı ifadeler, karşı tarafın kendisini değersiz ve yetersiz hissetmesine yol açabilir.

John Gottman’ın araştırmalarında küçümseme, boşanmayla en güçlü biçimde ilişkilendirilen olumsuz iletişim davranışlarından biri olarak öne çıkıyor. Çünkü küçümseme yalnızca bir anlaşmazlığı değil, eşe duyulan saygının da aşındığını gösterebiliyor.

3. Bitmeyen Savunma

Evlilikte her sorunun bir suçlusu olması gerektiğini düşünmek, çiftlerin çözüm üretmesini zorlaştırıyor. Eşlerden biri bir sorun dile getirdiğinde diğerinin hemen bahaneler üretmesi, karşı saldırıya geçmesi veya bütün sorumluluğu karşı tarafa yüklemesi, savunmacı iletişimin göstergeleri arasında yer alıyor.

Örneğin, “Beni hiç dinlemiyorsun” diyen bir eşe “Sen de zaten her şeyi abartıyorsun” yanıtının verilmesi, asıl sorunun konuşulmasını engelliyor.

Bu davranış sürekli tekrarlandığında çiftler sorunları çözmek yerine haklı çıkmaya odaklanıyor. Böylece küçük anlaşmazlıklar bile giderek büyüyen çatışmalara dönüşebiliyor.

4. Sessizliğe Sığınmak

Her tartışmanın kavgaya dönüşmesini önlemek için susmak bazen doğru bir tercih olabilir. Ancak sorunları çözmek yerine sürekli görmezden gelmek, zamanla eşler arasında aşılması güç bir mesafe oluşturabilir.

Psikolojide duvar örme (stonewalling) olarak adlandırılan bu davranış, kişinin tartışma sırasında iletişimi kesmesi, karşılık vermemesi veya duygusal olarak ortamdan uzaklaşması anlamına geliyor.

Gottman’ın araştırmalarına göre iletişimden geri çekilme, evliliklerin geleceği açısından dikkate alınması gereken davranışlardan biri. Özellikle sorunlar konuşulmadığında kırgınlıklar birikiyor ve eşler birbirlerinin dünyasından giderek uzaklaşıyor.

5. Birlikte Zaman Geçirmemek

Bir zamanlar birlikte kahve içmekten, yürüyüşe çıkmaktan veya gün içerisinde yaşananları paylaşmaktan keyif alan çiftlerin zamanla birbirinden uzaklaşması önemli bir işaret olabilir.

Aynı evde yaşamak, aynı sofraya oturmak veya aynı odada bulunmak her zaman duygusal yakınlığın devam ettiği anlamına gelmiyor.

Eşlerin birbirinin gününü merak etmemesi, ortak etkinliklerden kaçınması ve birlikte geçirilen zamanı bir zorunluluk olarak görmesi, ilişkinin duygusal açıdan zayıfladığını gösterebilir.

John Gottman’ın 14 yıllık bir dönemi inceleyen araştırması, özellikle evliliğin ilerleyen dönemlerinde olumlu duygusal etkileşimin azalmasının boşanmayla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.

6. Duygusal İlgisizlik

Evlilikte duygusal yakınlık yalnızca sevgi sözcükleriyle değil, karşı tarafın ihtiyaçlarına gösterilen ilgiyle de besleniyor.

Eşiniz üzgün olduğunda bunu fark etmemek, yaşadığı sorunları önemsiz görmek veya iyi haberlerini paylaşırken ilgisiz davranmak, ilişkinin duygusal temelini zayıflatabiliyor.

Bu durum zamanla eşlerden birinin kendisini evliliğin içinde yalnız hissetmesine neden olabiliyor. Özellikle karşılıklı empati ve anlayışın kaybolması, çiftlerin birbirine destek olma kapasitesini azaltıyor.

2026 yılında Journal of Marital and Family Therapy dergisinde yayımlanan 263 çiftin incelendiği bir araştırma da iletişim biçimleri ile ilişki doyumu arasındaki bağlantıya dikkat çekiyor. Araştırmada, taleplerin karşılanmadığı ve tarafların birbirinden uzaklaştığı iletişim kalıplarının daha düşük ilişki doyumuyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

7. Çaba Göstermekten Vazgeçmek

Bir evliliğin geleceği açısından en önemli işaretlerden biri de eşlerin sorunları çözmek için artık çaba göstermemesidir.

Önceleri tartışma sonrasında barışmak, özür dilemek veya yanlış anlaşılmaları gidermek için adım atan çiftler, zamanla bu çabadan vazgeçebilir.

Artık kimin haklı olduğunun bile önemsenmemesi, sorunların konuşulmasına gerek duyulmaması ve ilişkinin geleceği hakkında ortak kararlar alınmaması, duygusal kopuşun derinleştiğini gösterebilir.

Gottman’ın uzun dönemli araştırmalarında da yalnızca olumsuz davranışların artması değil, olumlu duygusal etkileşimlerin azalması evliliğin geleceğiyle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle bir ilişkinin tehlikede olduğunu gösteren işaretler arasında sevgi, ilgi ve onarım çabasının giderek kaybolması da bulunuyor.

Bu işaretler evliliğin biteceği anlamına mı geliyor?

Evlilikte bu davranışlardan birinin görülmesi, boşanmanın kaçınılmaz olduğu anlamına gelmiyor. Her çift zaman zaman iletişim sorunları, duygusal uzaklaşma ve anlaşmazlıklar yaşayabiliyor. Önemli olan, bu davranışların ne kadar sık tekrarlandığı ve eşlerin sorunları çözmek için istekli olup olmadığı.

Uluslararası araştırmalar, çiftlerin iletişim biçimlerinin ve çatışmaları ele alma yöntemlerinin evlilik doyumuyla yakından ilişkili olduğunu gösteriyor. Özellikle sürekli eleştiri, küçümseme, savunmacılık ve iletişimden kaçınma gibi davranışlar uzun vadede ilişkinin zarar görmesine neden olabiliyor.

Uzmanların yaklaşımına göre sorunların erken fark edilmesi, açık iletişim kurulması ve gerektiğinde çift terapisine başvurulması ilişkinin onarılması için önemli adımlar arasında yer alıyor. Çünkü bazen bir evliliği sona yaklaştıran şey büyük bir olay değil, zaman içerisinde biriken ve konuşulmayan küçük kırgınlıklar olabiliyor.

Paylaşın

Kaygıyı Azaltmak İsterken Daha Fazla Artırıyor Olabilirsiniz!

Kaygıdan kurtulmak için başvurulan bazı alışkanlıklar, kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygıyı daha da artırabiliyor. Sürekli güvence aramak, bazı durumlardan kaçınmak ve kontrol ihtiyacını sınırsız hale getirmek, kaygı döngüsünün güçlenmesine neden olabiliyor.

Haber Merkezi / Uzmanlara göre bu döngüyü kırmanın yollarından biri, kaygıyı kabul etmek ve kendinize sağlıklı sınırlar koymayı öğrenmektir.

Günlük yaşamda hemen herkes zaman zaman kaygı hissedebilir. Geleceğe ilişkin belirsizlikler, maddi sorunlar, sağlık endişeleri veya sosyal ilişkilerde yaşanan güçlükler bu duyguyu tetikleyebilir. Kaygı ortaya çıktığında insanların ilk tepkisi ise çoğu zaman rahatsızlık veren duygudan bir an önce kurtulmaya çalışmak olur. Ancak bu amaçla geliştirilen bazı davranışlar, farkında olmadan kaygının kalıcı hâle gelmesine zemin hazırlayabilir.

Kaygıyı azaltmak için sürekli kontrol etmek, başkalarından güvence istemek veya endişe yaratan durumlardan uzaklaşmak başlangıçta rahatlatıcı görünebilir. Fakat bu davranışlar tekrarlandıkça kişi, kaygıyla ancak bu yöntemler sayesinde başa çıkabileceğine inanmaya başlayabilir. Böylece kısa süreli rahatlama sağlayan alışkanlıklar, uzun vadede kaygıyı besleyen bir döngüye dönüşebilir.

Kaygıyı Artıran Alışkanlıklara Dikkat!

Kaygıyla mücadele ederken en sık karşılaşılan davranışlardan biri kaçınmadır. Örneğin, panik atak yaşama korkusu bulunan bir kişi, kalabalık ortamlara girmekten veya araba kullanmaktan uzak durabilir. Başlangıçta kendisini güvende hissetmesini sağlayan bu tercih, zamanla günlük yaşamını kısıtlayabilir. Kaçınılan durumların sayısı arttıkça kişinin hareket alanı da daralır.

Bir diğer yaygın davranış ise aşırı kontrol ve sürekli güvence arama ihtiyacıdır. Maddi konularda kaygı yaşayan biri, parasının yetip yetmeyeceğinden emin olmak için banka hesaplarını gün içerisinde defalarca kontrol edebilir. Benzer şekilde, ilişkisiyle ilgili endişeleri bulunan bir kişi, her şeyin yolunda olduğuna dair çevresinden tekrar tekrar onay bekleyebilir.

Teknoloji ve internet kullanımı da kaygı döngüsünü besleyen alışkanlıklar arasında yer alır. Özellikle sağlık konusunda endişe duyan kişiler, vücutlarında hissettikleri en küçük değişikliği araştırmak, hastalık belirtilerini incelemek veya yapay zekâ araçlarına tekrar tekrar soru sormak yoluyla rahatlamaya çalışabilir. Ancak alınan yanıtlar kısa süreli bir rahatlama sağlasa bile yeni soruların ve endişelerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Sosyal kaygı yaşayan kişilerde ise farklı bir davranış biçimi öne çıkar. Arkadaşlarından gelen davetlere başlangıçta olumlu yanıt veren kişiler, buluşma zamanı yaklaştığında yargılanma veya olumsuz değerlendirilme korkusuyla planlarını son anda iptal edebilir. Bu durum, sosyal ilişkilerin zayıflamasına ve kişinin kendisini daha yalnız hissetmesine yol açabilir.

Kaygıyla Mücadelede İlk Adım: Onu Kabul Etmek

Kaygıyı yönetmenin önemli yollarından biri, bu duyguyu tamamen ortadan kaldırılması gereken bir düşman olarak görmemektir. Kaygı hissetmemek için sürekli mücadele etmek, kişinin yaşadığı duygudan daha fazla rahatsız olmasına neden olabilir. Başka bir ifadeyle, kişi zamanla yalnızca kaygıdan değil, kaygılı olmaktan da endişe duymaya başlayabilir.

Bu nedenle kaygının zaman zaman yaşanmasının doğal olduğunu kabul etmek önem taşır. Kaygının sonsuza kadar sürmeyeceğini, rahatsız edici olsa da bu duyguyla başa çıkmanın mümkün olduğunu hatırlamak, sürecin yönetilmesine yardımcı olabilir. Belirsizliğin hayatın kaçınılmaz bir parçası olduğunu kabullenmek de bu yaklaşımın önemli bir bölümünü oluşturur.

Kendinize Kaygı Sınırları Koymanın 3 Yolu

Kaygıyı besleyen alışkanlıkları fark etmek ve değiştirmek için öncelikle kişinin kendi davranışlarını değerlendirmesi gerekir. Bu süreçte atılabilecek adımlar şöyle sıralanabilir:

1. Kaygı nedeniyle nelerden kaçındığınızı belirleyin: Kendinize, “Kaygı sorunum olmasaydı şu anda hayatımda neyi farklı yapardım?” sorusunu yöneltin. Katılmaktan vazgeçtiğiniz etkinlikleri, ertelediğiniz işleri ve sürekli tekrarladığınız kontrol davranışlarını belirleyin. Böylece kaygının günlük yaşamınızı hangi alanlarda etkilediğini daha net görebilirsiniz.

2. Davranışlarınıza somut sınırlar getirin: Kaygıyı azaltmak amacıyla tekrarladığınız alışkanlıkları bir anda tamamen bırakmak yerine, bunları kademeli olarak sınırlandırmayı deneyin. Örneğin, banka hesaplarınızı günde yalnızca bir kez kontrol etmek veya sosyal bir davete yanıt vermeden önce gerçekten ne istediğinizi düşünmek başlangıç için uygulanabilecek adımlar arasında yer alır.

3. Belirsizliğe tahammül etmeyi öğrenin: Her durumu kontrol etmek veya gelecekte yaşanabilecek bütün olasılıkları önceden hesaplamak mümkün değildir. Bu nedenle belirsizlik karşısında hemen güvence aramak yerine, zamanla bu duyguyla kalabilmeyi öğrenmek önem taşır. Küçük adımlarla kaçındığınız durumlarla yüzleşmek, kaygıyla başa çıkma becerinizi geliştirebilir.

Kaygıyı Kontrol Etmek Yerine Yönetmeyi Öğrenin

Kaygıyla başa çıkmak, hayatın her alanında kusursuz bir kontrol sağlamaya çalışmak anlamına gelmez. Aksine, hangi davranışların kaygıyı beslediğini fark etmek ve bunlara sağlıklı sınırlar koyabilmek gerekir.

Kısa süreli rahatlama uğruna sürekli kaçınmak, kontrol etmek veya güvence aramak yerine kaygıya rağmen günlük yaşamı sürdürmeye odaklanmak daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir. Kaygı günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlıyor, ilişkileri veya iş hayatını etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak da önem taşır.

Unutulmaması gereken en önemli nokta, kaygı hissetmenin bir başarısızlık olmadığıdır. Amaç hiçbir zaman kaygı yaşamamak değil; kaygının hayatınızı yönetmesine izin vermeden onunla başa çıkabilmeyi öğrenmektir.

Paylaşın

Sözcü TV’ye Kayyum Atandı: Siyasi Liderlerden Tepki

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Sözcü Medya Grubu’na sabah saatlerinde polis operasyonu düzenlendi. Aralarında şirket yöneticilerinin de bulunduğu dört kişi hakkında gözaltı kararı verildi.

Sözcü Medya Grubu’nun İstanbul’daki binasına sabah saatlerinde Terörle Mücadele (TEM) ekipleri tarafından mahkeme kararıyla operasyon düzenlendi.

Arama ve el koyma işlemlerinin gerçekleştirildiği soruşturma kapsamında, şirket yöneticisi ve yetkilisi olduğu belirtilen dört kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Gözaltına alınanlar arasında Sözcü Medya Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Funda Tuncer Sıdalı ile eski Genel Müdür Asım Akgül’ün de yer aldığı öğrenildi.

Operasyonun ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı yazılı bir açıklama yaparak soruşturmanın ayrıntılarını paylaştı. Terör Suçları Soruşturma Bürosu’nca yürütülen dosyanın, grubun sahibi Burak Akbay hakkındaki “FETÖ/PDY üyeliği” ve “Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’a muhalefet” suçlamalarına dayandığı bildirildi.

Başsavcılık; Akbay hakkında daha önce hazırlanan iddianamedeki iddiaları hatırlatırken, yeni soruşturmada Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporlarının incelendiğini belirtti. Açıklamada, Akbay’ın yurt dışındaki banka hesaplarından Estetik Yayıncılık AŞ ile Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ’ye finansman aktardığı ve örgütsel faaliyetlerin bu şirketler üzerinden sürdürüldüğüne dair kuvvetli şüphe bulunduğu ifade edildi.

Operasyonun ilk saatlerinde Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye kayyum atandığı yönünde bilgiler paylaşılsa da başsavcılığın resmi açıklamasıyla durum netleşti. İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği, soruşturma kapsamında Mega Ajans ve Reklamcılık Ticaret AŞ’nin yönetimine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nu (TMSF) kayyum olarak atadı.

Operasyon sırasında açıklama yapan Sözcü Medya Grubu avukatı Ersan Barkın, soruşturmanın hukuki dayanağına itiraz etti. Barkın, başsavcılığın daha önce Yargıtay tarafından bozulan ve suç oluşturmadığına hükmedilen bir dosyaya dayanarak işlem yaptığını savundu.

Sözcü Grubu’nun geçmişteki davasında gazete sahibi, yazarları ve çalışanlarına verilen mahkumiyet kararları, Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından 26 Kasım 2024’te bozulmuş; yeniden görülen davada ise 5 Mart 2025 tarihinde tüm sanıklar beraat etmişti.

Siyaset ve Medya Dünyasından Sert Tepkiler

Operasyon ve kayyum kararı, muhalefet liderleri ile gazetecilerin tepkisini çekti:

Özgür Özel (CHP Genel Başkanı): Halk TV’nin ardından Sözcü TV’nin de benzer bir müdahaleyle karşılaştığını belirten Özel, iktidarın eleştiriye tahammül edemediğini savundu. Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Özel, “Köşeye sıkıştılar, bataklığa battılar. Bunun için kendilerinden olmayan ne varsa kim varsa boğmaya çalışıyorlar. Ne susacağız ne korkacağız ne de teslim olacağız” ifadelerini kullandı.

Tülay Hatimoğulları (DEM Parti Eş Genel Başkanı): Kayyum uygulamalarına tepki gösteren Hatimoğulları, “Artık yeter. Kayyımı olağan bir yönetim biçimi haline getiremezsiniz. Halk TV’den sonra şimdi de Sözcü TV’ye kayyım atandı. Kayyım, muhalif basını susturmanın olağan aracına dönüştürüldü. Basın tek sesliliğe zorlanıyor, halkın haber alma hakkı gasp ediliyor. Bu kayyım düzenini kabul etmiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Erkan Baş (Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı): Müdahaleyi basın ve haber alma özgürlüğü çerçevesinde eleştiren Baş, “Tele1, Halk TV ve şimdi Sözcü TV! Sabah 4.20’de stüdyo basarak televizyon kanalına kayyum atayan iktidar, gerçeğe, halkın gerçekleri öğrenme hakkına karşı savaşıyor. Susmayacağız, gerçekleri haykırmaya devam edeceğiz” dedi.

Müsavat Dervişoğlu (İYİ Parti Genel Başkanı): Müdahaleyi “fiili çökme girişimi” olarak nitelendiren Dervişoğlu, “Hangi gerekçeye dayandırılmaya çalışılırsa çalışılsın; demokrasiye, hukuka, adalet duygusuna ve halkın haber alma hürriyetine yöneltilmiş açık bir darbedir. Türkiye konuşacak ve hakikatin sesi susturulamayacaktır” dedi.

Ümit Özdağ (Zafer Partisi Genel Başkanı): Muhalif medya kuruluşlarının hedef alındığını savunan Özdağ, “Muhalif tek bir basın organı kalmayıncaya kadar bütün televizyon ve gazeteler düşman ceza hukuku uygulaması ile kapatılıyor” sözleriyle karara tepki gösterdi.

Gazeteciler: Faruk Bildirici, TELE1 ve Halk TV süreçlerini hatırlatarak müdahaleye dikkat çekerken; Çiğdem Toker uygulamaların halkın haber alma hakkı üzerindeki etkisini vurguladı. Hilmi Hacaloğlu da kayyum kararına tepki gösteren isimler arasında yer aldı.

Soruşturma kapsamında dört şüphelinin gözaltı işlemleri devam ederken, adli sürecin seyri ve dosyaya ilişkin olası yeni kararlar kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Paylaşın

Avrupa Komisyonu’ndan Türkiye İçin Enflasyon Uyarısı

Avrupa Komisyonu, Sonbahar Ekonomik Tahminleri raporunda, Türkiye için 2026 yılı enflasyon beklentisini yüzde 28,3’ten yüzde 31,2’ye, 2027 yılı beklentisini ise yüzde 20,1’den yüzde 26’ya çıkardı.

Komisyon, Türkiye’de dezenflasyon sürecinin yılın ilk yarısında duraksadığını, üçüncü çeyrekten itibaren ise yeniden kademeli bir düşüş eğilimine girdiğini belirtti.

Avrupa Komisyonu’nun raporuna göre Türkiye’de enflasyonun önümüzdeki iki yılda daha önce öngörülenden yüksek seyretmesi bekleniyor. Kurum, 2026 yılı için daha önce yüzde 28,3 olarak açıkladığı enflasyon tahminini yüzde 31,2’ye yükseltti. 2027 yılına ilişkin beklenti de yüzde 20,1’den yüzde 26’ya çıkarıldı.

Komisyon, enflasyonun 2028 yılında yüzde 19,5 seviyesine gerileyeceğini öngörüyor. Bu tahminler, Türkiye’de fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde de ekonomi gündemindeki ağırlığını koruyacağına işaret ediyor.

Raporda, dezenflasyon sürecinin 2026 yılının ilk yarısında duraksadığı, yılın üçüncü çeyreğinden itibaren ise kademeli olarak yeniden başladığı ifade edildi. Yıllık tüketici enflasyonunun eylül ayında yüzde 30 seviyesinin hemen altına gerilediği bilgisi de paylaşıldı.

Avrupa Komisyonu, yüksek enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekti. Sıkı para ve maliye politikalarının ekonomik faaliyetleri sınırladığı belirtilen raporda, yüksek fiyat artışlarının iç talepte zayıflamaya neden olduğu vurgulandı.

Bu gelişmeler doğrultusunda Türkiye ekonomisinin büyüme tahminleri de aşağı yönlü revize edildi. Komisyon, 2026 yılı büyüme beklentisini yüzde 3’ten yüzde 2,8’e, 2027 yılı tahminini ise yüzde 4’ten yüzde 3,5’e düşürdü. Türkiye ekonomisinin 2028 yılında yüzde 3,9 büyümesi bekleniyor.

Raporda, enflasyonun gerilemesi ve para ile maliye politikalarının ilerleyen dönemde daha gevşek bir görünüme kavuşmasıyla iç talebin yeniden güçlenebileceği değerlendirmesine yer verildi.

Komisyon, Türkiye’nin dış ticaret ve kamu maliyesi görünümüne ilişkin tahminlerini de paylaştı. Artan ihracat talebi ve elverişli ticaret haddi koşullarının cari açığın azalmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Güçlü nominal gayrisafi yurt içi hasıla büyümesinin kamu borcunun milli gelire oranındaki düşüşü destekleyeceği belirtilirken, söz konusu oranın 2028 yılında yüzde 22,4 seviyesine gerileyeceği tahmin edildi.

Avrupa Komisyonu, Euro Bölgesi’ne ilişkin ekonomik beklentilerini de güncelledi. Bölgenin 2026 yılı büyüme tahmini yüzde 0,9’dan yüzde 1,2’ye yükseltilirken, 2027 yılında yüzde 1,2, 2028 yılında ise yüzde 1,3 büyüme öngörüldü.

Euro Bölgesi’nde enflasyonun 2026 yılında yüzde 3,2, 2027 yılında ise yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Avrupa Komisyonu’nun son tahminleri, Türkiye’de enflasyonla mücadelenin önümüzdeki yıllarda da ekonomi politikalarının temel gündem maddelerinden biri olacağını ortaya koyuyor.

Paylaşın

Selülit Tedavisinde Altı Önemli Adım

Ciltte kızarıklık, şişlik ve ağrıya yol açan selülit enfeksiyonunun tedavisinde iyileşme sürecini destekleyen ve komplikasyonları önleyen 6 önemli adım öne çıkıyor.

Haber Merkezi / Selülit, ciltte kızarıklık, şişlik ve ağrıya neden olan yaygın bir bakteriyel deri enfeksiyonudur. Tedavide temel amaç, enfeksiyonu ortadan kaldırmak ve olası komplikasyonları önlemektir. Genellikle antibiyotiklerle kontrol altına alınabilen hastalık, bazı ciddi vakalarda hastanede tedavi gerektirebilir.

1. Ağızdan Antibiyotik Tedavisi

Selülit tedavisinde genellikle 7-10 gün süren reçeteli ağızdan antibiyotikler kullanılır. Enfeksiyona çoğunlukla Streptokok veya Stafilokok gibi bakteriler neden olur.

Antibiyotik tedavisine başladıktan birkaç gün sonra belirtilerde hafifleme ve ciltte iyileşme görülebilir. Ancak enfeksiyonun tekrarlamasını veya tamamen iyileşmeden yeniden ortaya çıkmasını önlemek için ilaçlar, doktorun önerdiği süre boyunca kullanılmalıdır. Tedavi süresi konusunda doktorun talimatlarına uyulması önemlidir.

2. Yarayı Temizleyin ve Gerekirse Boşaltın

Selülit, cilt altında apse adı verilen irin birikintilerinin oluşmasına neden olabilir. Bu durumda doktor, gerekli görürse apseyi boşaltarak bölgeyi temizler. Ardından yaranın iyileşmesini desteklemek ve akıntıyı kontrol altına almak amacıyla uygun bir pansuman uygular.

Yeniden enfeksiyon gelişmesini önlemek için yara bakımından önce ve sonra ellerin iyice yıkanması gerekir.

Ayrıca Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), enfeksiyon riski bulunan açık yaralarla yüzme ve su aktiviteleri konusunda dikkatli olunmasını öneriyor. Bu kapsamda jakuzi, yüzme havuzu, göl, nehir ve okyanus gibi ortamlardan uzak durulması tavsiye ediliyor.

3. Ağır Vakalarında Damardan Antibiyotik Tedavisi Gerekebilir

Selülitin ağır seyretmesi veya enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması durumunda ağızdan alınan antibiyotikler yeterli olmayabilir. Yüksek ateş, ciltte kabarcıklar ve enfeksiyon bölgesinden çevreye doğru uzanan kırmızı çizgiler, dikkat edilmesi gereken belirtiler arasındadır.

Bu gibi durumlarda damardan (intravenöz) antibiyotik tedavisi ve hastaneye yatış gerekebilir. Özellikle yüz ve göz çevresinde gelişen selülit vakalarında enfeksiyonun ciddi komplikasyonlara yol açma riski nedeniyle hastanede tedavi uygulanması gerekebilir.

4. Evde Bakımla İyileşme Sürecini Destekleyin

Doktor tarafından verilen tedaviye ek olarak bazı evde bakım uygulamaları, ağrı ve şişliğin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Özellikle kol veya bacaklarda görülen selülit vakalarında etkilenen uzvun kalp seviyesinden yukarıda tutulması, şişliği ve rahatsızlığı hafifletebilir. Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ) ise doktorun önerisi doğrultusunda ağrının kontrol altına alınmasında kullanılabilir.

İyileşme sürecini desteklemek için şu uygulamalar da önerilebilir:

Cildi temiz ve nemli tutmak.
Enfekte bölgeyi uygun bir pansumanla korumak.
Doktorun önerisi doğrultusunda kompresyon bandajı veya çorap kullanmak.
Yeterince dinlenmek.
Stresi azaltmaya ve uyku düzenini korumaya özen göstermek.

Yeterli uyku ve stresin kontrol altında tutulması da yara iyileşmesini destekleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.

5. Farklı Hastalık İhtimalini Değerlendirin

Antibiyotik tedavisine rağmen selülit belirtilerinde iyileşme görülmüyorsa veya enfeksiyon sık sık tekrarlıyorsa tanının yeniden değerlendirilmesi gerekebilir.

Çünkü bazı farklı cilt hastalıkları ve enfeksiyonlar selülitle karıştırılabilir. Yanlış teşhis, uygun tedavinin gecikmesine neden olabilir.

Brigham and Women’s Hastanesi Dermatoloji Yataklı Servis Direktörü Dr. Arash Mostaghimi, Health dergisine yaptığı açıklamada, tedaviye yanıt vermeyen veya beklenmedik şekilde tekrarlayan selülit vakalarında farklı olasılıkların değerlendirilmesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Eğer tedaviye yanıt vermeyen veya şaşırtıcı şekilde tekrarlayan bir selülitiniz varsa, ‘Belki de sorun bu değildir. Olası nedenler listesini genişletmeliyiz’ demenin zamanı gelmiş olabilir.”

6. Altta Yatan Risk Faktörlerini Tedavi Edin

Selülite genellikle ciltte doğal olarak bulunan bakteriler neden olur. Bu bakteriler, ciltteki kesik, çatlak veya küçük yaralardan vücuda girerek enfeksiyona yol açabilir.

Dermatit ve ayak mantarı gibi cilt hastalıkları, cilt yüzeyinde çatlaklar oluşturarak bakterilerin vücuda girişini kolaylaştırabilir. Diyabet gibi bazı kronik hastalıklar da cilt enfeksiyonu riskini artırabilir.

Bu nedenle yalnızca mevcut enfeksiyonun tedavi edilmesi yeterli olmayabilir. Selülite zemin hazırlayan cilt hastalıklarının ve diğer risk faktörlerinin de kontrol altına alınması, enfeksiyonun tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Paylaşın

Savaşların Kazananı: Sermaye, Kaybedeni: Halklar

Küresel jeopolitikteki güç dengeleri, yalnızca diplomatik ilişkiler ve devletler arasındaki askeri rekabet üzerinden değil, kapitalist dünya sisteminin çelişkileri, sermaye birikimi mücadelesi ve milyonlarca insanın yerinden edildiği sınır hatları üzerinden de şekillenmektedir.

Haber Merkezi / Marksist emperyalizm kuramı açısından ABD’nin dış politikası, yalnızca ulusal güvenlik veya demokrasi söylemleriyle açıklanabilecek bir olgu değildir. Bu politikalar, dünya kapitalist sistemindeki hegemonik konumun korunması, uluslararası sermayenin çıkarlarının güvence altına alınması, stratejik kaynakların denetimi ve yeni pazar alanlarının kontrol edilmesiyle yakından ilişkilidir.

Lenin’in emperyalizm analizinde ortaya koyduğu üzere, kapitalizmin tekelci aşamasında ekonomik ve siyasal güç, büyük sermaye grupları ve emperyalist devletler arasında yoğunlaşmaktadır. Bu koşullarda askeri müdahaleler, ekonomik yaptırımlar ve siyasal nüfuz mücadeleleri, yalnızca dış politika araçları değil, kapitalist dünya düzeninin yeniden üretilmesinin temel mekanizmaları hâline gelmektedir. ABD’nin uluslararası müdahaleleri de bu tarihsel ve ekonomik bağlam içerisinde değerlendirilmelidir.

Uluslararası ilişkiler uzmanları, araştırmacı gazeteciler ve insan hakları kuruluşlarının önemli bir bölümü, Washington yönetiminin askeri ve ekonomik hamlelerini emperyalist yayılmacılığın araçları olarak tanımlamakta; bu politikaların küresel istikrarsızlığı ve kitlesel göç hareketlerini derinleştirdiğini savunmaktadır. Buna karşılık Batılı strateji çevrelerinin bir bölümü, söz konusu müdahaleleri küresel güvenlik mimarisinin, uluslararası ticaret yollarının ve mevcut uluslararası düzenin korunması çerçevesinde değerlendirmektedir. Marksist açıdan temel mesele, bu güvenlik söylemlerinin hangi sınıfsal ve ekonomik çıkarlarla örtüştüğünü sorgulamaktır.

Askeri Müdahaleler ve Yerinden Edilen Milyonlar

Brown Üniversitesi Watson Uluslararası ve Kamu İşleri Enstitüsü tarafından yürütülen Costs of War (Savaşın Maliyetleri) projesinin yayımladığı verilere göre, ABD’nin 11 Eylül 2001 sonrasında başlattığı “Teröre Karşı Savaş” kapsamındaki askeri operasyonlar, doğrudan veya dolaylı olarak en az 38 milyon insanın evini terk etmesine neden olmuştur. Araştırma raporları; Irak, Afganistan, Suriye, Libya ve Yemen gibi ülkelerdeki müdahalelerin yalnızca fiziki altyapıyı tahrip etmekle kalmadığını, aynı zamanda devlet kurumlarının işlevsizleşmesine, toplumsal dokunun parçalanmasına ve uzun vadeli göç krizlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırladığını göstermektedir.

Marksist perspektiften bakıldığında, bu müdahaleler yalnızca askeri güvenlik politikaları olarak ele alınamaz. Enerji kaynaklarının kontrolü, petrol ve doğal gaz piyasaları üzerindeki nüfuz, stratejik bölgelerin denetimi, silah sanayisinin çıkarları ve uluslararası sermayenin hareket alanının genişletilmesi, emperyalist müdahalelerin ekonomik arka planını oluşturan temel unsurlar arasındadır. Savaş, bu anlamda yalnızca siyasal hâkimiyet kurmanın değil, aynı zamanda kapitalist birikim düzeninin çıkarlarını güvence altına almanın da bir aracı hâline gelebilmektedir.

ABD merkezli araştırmacı gazetecilik platformu The Intercept ve İngiliz The Guardian gazetesinde yayımlanan analizlerde, “insani müdahale” veya “demokrasi ihracı” gerekçesiyle gerçekleştirilen askeri operasyonların hedef ülkelerde kalıcı bir istikrarsızlık ortamı bıraktığına dikkat çekilmektedir. Marksist eleştiri açısından bu söylemler, emperyalist müdahalelerin meşrulaştırılmasında kullanılan ideolojik araçlar olarak da incelenmelidir.

Bu müdahalelerin sonuçları, yalnızca yıkılan kentler, çöken altyapılar ve zayıflayan devlet kurumlarıyla sınırlı değildir. Üretim ilişkilerinin parçalanması, tarımsal ve sanayi üretiminin çökmesi, işsizliğin yaygınlaşması ve insanların geçim kaynaklarını kaybetmesi, toplumsal yaşamı sürdürülemez hâle getirmektedir. Böylece savaşın doğrudan mağduru olan emekçi sınıflar, aynı zamanda savaş sonrasında ortaya çıkan ekonomik yıkımın da en ağır yükünü taşımaktadır.

Ortaya çıkan zorunlu göç hareketleri, bu açıdan yalnızca insani bir kriz değil, emperyalist müdahalelerin ve kapitalist dünya sistemindeki eşitsiz gelişmenin toplumsal sonuçlarından biridir. Yerinden edilen milyonlarca insan, güvenli bir yaşam arayışıyla Avrupa’ya ve komşu ülkelere yönelirken, göçün ekonomik ve siyasal sonuçları da uluslararası sistemin yeni çelişkilerini derinleştirmektedir.

Ekonomik Yaptırımlar ve “Görünmeyen” Göç Dalgaları

Marksist literatür açısından emperyalist tahakkümün sürdürülmesi yalnızca doğrudan askeri güç kullanımına dayanmaz. Finansal sistem üzerindeki hâkimiyet, uluslararası ticaret mekanizmaları, borç ilişkileri, ekonomik yaptırımlar ve sermaye hareketlerinin kontrolü de emperyalist güç ilişkilerinin temel araçları arasındadır.

Uluslararası eleştirel literatür, zorunlu göçün yalnızca sıcak çatışmalardan değil, ekonomik kuşatmalardan ve finansal ablukalardan da kaynaklandığını vurgulamaktadır. Merkezi Washington’da bulunan Ekonomi ve Politika Araştırmaları Merkezi (CEPR) tarafından yayımlanan raporlarda, ABD’nin Venezuela, Küba ve İran gibi ülkelere uyguladığı tek taraflı ekonomik yaptırımların sivil halk üzerindeki yıkıcı etkilerine odaklanılmaktadır. CEPR araştırmalarında, bu yaptırımların gıda ve ilaç tedarikini zorlaştırdığı, ekonomik krizi derinleştirdiği ve geniş toplumsal kesimlerin yaşam koşullarını ağırlaştırdığı belirtilmektedir.

Marksist açıdan ekonomik yaptırımlar, hedef alınan devletlerin siyasal tercihlerini değiştirmeye yönelik diplomatik baskı araçları olmanın ötesinde, o ülkelerin üretim, finansman ve dış ticaret ilişkilerine müdahale edilmesi anlamına da gelmektedir. Uluslararası finans sisteminin ve dolar merkezli ekonomik ilişkilerin sağladığı avantajlar, ABD’ye ekonomik baskıyı sınır ötesine taşıyabilecek önemli bir güç vermektedir.

Bu mekanizmaların yarattığı ekonomik yıkımın bedelini ise çoğunlukla siyasi karar alma süreçlerinde söz sahibi olmayan emekçiler, yoksullar ve toplumun en kırılgan kesimleri ödemektedir. Gıda ve ilaç erişiminin zorlaşması, reel ücretlerin erimesi, işsizliğin artması ve temel kamu hizmetlerinin aksaması, insanları yaşadıkları ülkelerde yaşamlarını sürdüremez hâle getirebilmektedir. Böylece ekonomik baskı, doğrudan askeri çatışma yaşanmaksızın da kitlesel yerinden edilmelerin koşullarını oluşturabilmektedir.

Latin Amerika’daki göç dinamiklerini inceleyen NACLA (North American Congress on Latin America) yayınları ise ABD’nin Soğuk Savaş döneminden bu yana Orta Amerika’da desteklediği otoriter rejimlerin ve bölge ülkelerine dayatılan neoliberal serbest ticaret politikalarının yerel ekonomiler üzerindeki etkilerine dikkat çekmektedir.

Marksist bakış açısıyla neoliberal politikalar, kamusal varlıkların özelleştirilmesi, tarımsal üretimin uluslararası rekabete açılması, emek piyasalarının esnekleştirilmesi ve yerel üretim yapılarının küresel sermayeye bağımlı hâle getirilmesi gibi süreçlerle değerlendirilmelidir. Bu dönüşüm, küçük üreticilerin ve köylülerin ekonomik varlığını tehdit ederken, işçi sınıfının güvencesizleşmesini ve toplumsal eşitsizliklerin büyümesini hızlandırabilmektedir.

Bu perspektife göre ABD’nin güney sınırında yaşanan göç krizi, yalnızca güncel ekonomik sorunların veya sınır güvenliği tartışmalarının sonucu değildir. Bölgedeki tarihsel müdahaleler, otoriter yönetimlerle kurulan ilişkiler, eşitsiz ticaret düzeni ve neoliberal yeniden yapılanma süreçleri de bu krizin tarihsel arka planında yer almaktadır.

Dolayısıyla göç, kapitalist dünya sisteminin merkez ve çevre ülkeleri arasındaki eşitsiz gelişiminin somut sonuçlarından biri olarak ele alınmalıdır. Çevre ülkelerde üretim olanakları daralırken, emek gücü daha iyi yaşam ve çalışma koşulları arayışıyla merkez ülkelere yönelmekte; böylece uluslararası emek piyasalarının yeniden şekillenmesine katkıda bulunmaktadır.

Farklı Yaklaşımlar ve Küresel Güvenlik Tartışmaları

ABD dış politikasını savunan ve konuya farklı bir perspektiften yaklaşan uluslararası analizler de bulunmaktadır. Foreign Affairs dergisinde ve Atlantik Konseyi (Atlantic Council) raporlarında yer alan değerlendirmelerde, küresel göç krizlerinin tek bir aktörün politikalarına indirgenemeyeceği savunulmaktadır. Bu görüşe sahip uzmanlar; yerel otoriter yönetimlerin kendi halklarına uyguladığı baskıların, bölgesel güçlerin vekâlet savaşlarının, iklim değişikliğinin ve yapısal ekonomik eşitsizliklerin yerinden edilme süreçlerinde belirleyici rol oynadığını ifade etmektedir.

Bu değerlendirmelerin önemli bir kısmı, göçün çok nedenli yapısına dikkat çekmesi bakımından dikkate değerdir. Marksist analiz de yerel sınıf ilişkilerini, bölgesel güç mücadelelerini, devletlerin iç siyasal yapılarını ve tarihsel koşulları göz ardı etmez. Ancak bu unsurları birbirinden kopuk ve bağımsız değişkenler olarak değil, kapitalist dünya sisteminin tarihsel ve yapısal ilişkileri içerisinde değerlendirir.

Bu çerçevede ABD’nin uluslararası sistemdeki konumu, yalnızca diğer devletlerle kurduğu diplomatik ilişkiler üzerinden değil, dünya kapitalizminin merkezinde sahip olduğu ekonomik, askeri ve finansal güç üzerinden de anlaşılmalıdır. Küresel sermayenin çıkarları, uluslararası ticaret ağları, enerji piyasaları ve finansal sistem üzerindeki hâkimiyet, ABD’nin dış politika tercihlerinin önemli belirleyicileri arasındadır.

Batılı strateji çevrelerinde ABD’nin askeri ve diplomatik varlığının küresel deniz yollarının güvenliğini sağladığı ve daha büyük ölçekli bölgesel çatışmaları önlediği tezi de dile getirilmektedir. Bu yaklaşıma göre ABD’nin küresel liderlik rolünden çekilmesi, farklı bölgelerde güç boşlukları yaratarak daha büyük istikrarsızlıklara neden olabilir.

Marksist açıdan ise burada sorgulanması gereken temel mesele, söz konusu güvenlik düzeninin kimin çıkarlarını koruduğudur. Uluslararası ticaret yollarının güvenliği, küresel sermayenin mal, enerji ve finans akışının kesintisiz sürdürülmesi açısından stratejik önem taşımaktadır. Ancak bu düzenin korunması, aynı zamanda eşitsiz mülkiyet ilişkilerinin, ekonomik bağımlılık mekanizmalarının ve emperyalist hiyerarşilerin devamlılığına da hizmet edebilmektedir.

Bu nedenle küresel güvenlik söylemi, yalnızca istikrarın korunması açısından değil, mevcut uluslararası ekonomik düzenin hangi sınıfsal çıkarlar doğrultusunda sürdürüldüğü bakımından da değerlendirilmelidir. Bir bölgede sermayenin ve ticaretin güvenliği sağlanırken o bölgenin emekçi halklarının yaşam koşulları, üretim olanakları ve siyasal bağımsızlığı zarar görüyorsa, bu durum güvenlik kavramının sınıfsal niteliğini ortaya koymaktadır.

Küresel Siyasetin İnsani ve Sınıfsal Maliyeti

Uluslararası kaynaklarda ortaya konulan farklı yaklaşımlar karşılaştırıldığında, küresel siyasetin merkezinde hegemonya, sermaye birikimi ve güvenlik arayışları ile toplumsal yaşamın sürdürülebilirliği arasındaki derin çelişki öne çıkmaktadır.

Marksist emperyalizm kuramı açısından ABD’nin askeri müdahaleleri, ekonomik yaptırımları ve siyasal nüfuz politikaları, kapitalist dünya sisteminin eşitsiz güç ilişkilerinden bağımsız değerlendirilemez. Bu politikalar, uluslararası sermayenin çıkarlarının korunması, stratejik kaynakların ve pazarların denetlenmesi, rakip güçlerin sınırlandırılması ve mevcut hegemonik düzenin sürdürülmesiyle bağlantılıdır.

Costs of War ve CEPR gibi araştırma kurumlarının ortaya koyduğu veriler, askeri operasyonların ve ekonomik yaptırımların insani maliyetlerinin büyüklüğünü göstermektedir. Ancak bu maliyetin toplumsal dağılımı da ayrıca önemlidir. Savaş kararlarını alan siyasal ve ekonomik elitler ile savaşın sonuçlarına katlanmak zorunda kalan emekçi halklar aynı konumda değildir. Sermaye grupları savaş ekonomisinden, silah üretiminden ve yeniden inşa süreçlerinden ekonomik kazanç sağlayabilirken, işçiler, köylüler ve yoksul kesimler ölüm, yoksulluk, işsizlik ve zorunlu göçle karşı karşıya kalmaktadır.

Bu çelişki, kapitalist sistemin temel eşitsizliklerinden birini açığa çıkarmaktadır: Ekonomik ve siyasal kararların alınmasında belirleyici güce sahip olan sınıflar, bu kararların insani sonuçlarından çoğu zaman doğrudan etkilenmezken, bedeli en ağır biçimde toplumsal üretimi gerçekleştiren emekçi kesimler ödemektedir.

Göç olgusu da bu sınıfsal ilişkinin önemli bir parçasıdır. Savaş, ekonomik yaptırımlar, neoliberal yeniden yapılanma ve üretim alanlarının tahrip edilmesi sonucunda yerinden edilen insanlar, göç ettikleri ülkelerde çoğu zaman düşük ücretli, güvencesiz ve esnek çalışma koşullarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Böylece zorunlu göç, yalnızca insanların coğrafi olarak yer değiştirmesi değil, uluslararası emek gücünün yeniden dağıtılması sürecinin de bir parçası hâline gelmektedir.

Bu durum, göçmen emeğinin kapitalist ekonomiler açısından taşıdığı çelişkili konumu ortaya koymaktadır. Bir taraftan göçmenler ucuz ve esnek emek gücü olarak sermayenin ihtiyaç duyduğu alanlarda istihdam edilirken, diğer taraftan göçmen karşıtı siyasetler ve milliyetçi söylemler aracılığıyla işçi sınıfının kendi içinde bölünmesi teşvik edilebilmektedir. Böylece ekonomik ve toplumsal sorunların kaynağı olarak sermaye ilişkileri yerine göçmenler hedef gösterilebilmekte, sınıfsal çelişkiler etnik ve ulusal gerilimler üzerinden görünmez kılınabilmektedir.

Sonuç olarak ABD emperyalizmini yalnızca askeri müdahaleler üzerinden değil, ekonomik bağımlılık ilişkileri, finansal tahakküm, neoliberal politikalar ve uluslararası emek piyasalarının yeniden yapılandırılması üzerinden de değerlendirmek gerekmektedir. Savaşlar ve yaptırımlar, bu sistemin birbirini tamamlayan baskı mekanizmaları olarak işleyebilmekte; ortaya çıkan insani yıkım ise küresel kapitalizmin eşitsiz gelişiminin sonuçlarını derinleştirmektedir.

Temel mesele, yalnızca hangi devletin küresel siyasette daha fazla güç sahibi olduğu değil, bu gücün hangi ekonomik ve sınıfsal çıkarlar doğrultusunda kullanıldığıdır.

Emperyalist rekabetin, sermaye birikiminin ve hegemonya mücadelesinin belirlediği bir uluslararası düzende savaşın, yoksulluğun ve zorunlu göçün bedelini en ağır biçimde emekçi halklar ödemektedir. Bu nedenle kalıcı barışın ve göçün yapısal nedenlerinin ortadan kaldırılmasının yolu, yalnızca diplomatik dengelerin yeniden kurulmasından değil, savaşları ve ekonomik bağımlılığı üreten eşitsiz uluslararası ilişkilerin sorgulanmasından geçmektedir.

Paylaşın