Elazığ: Palu Köprüsü

Palu Köprüsü; Elazığ’ın Palu İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Murat Nehri üzerinde bulunan eski Palu Köprüsü’nün kitabesi mevcut olmayıp Roma Dönemi’nde inşa edildiği düşünülmektedir.

Köprünün kuruluş yapısı ve kemerlerinin Selçuklu köprü mimarisini yansıtması, Artukoğulları döneminde yapılan onarımlar nedeniyledir.

156.50 metre uzunluğunda ve 3,5 metre genişliğinde olan köprü, 2010 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından restore ettirilmiştir.

Eski dönemlerde güney-kuzey bağlantısını sağlayan tek ulaşım ve geçiş yeri olması nedeniyle tarihi kaynaklara İstanbul ‘u Bağdat’a bağlayan köprü olarak geçmiştir.

Paylaşın

Elazığ: Eski Hükümet Konağı

Eski Hükümet Konağı; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Çarşı Mahallesi, Gazi Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İzzet Paşa Cami’nin 50 metre güneybatısında bulunan tarihi bina, 1896 yılında Vali Enis Paşa tarafından Hükümet Konağı olarak inşa ettirilmiştir. Eski Hükümet Konağı, geç dönem Osmanlı sivil mimarisi eserlerinden biridir. İki katlı yapının zemine oturma alanı 970 m² olup zemin kat  kesme taştan yapılmıştır.

Binanın köşeleri dışa taşkın olup çıkıntılı kısımları kesme taştan payelerle süslenmiştir. Yuvarlak kemerli pencerelerin kenarlarında payeler yer alır. Kuzey ve güneyden olmak üzere iki giriş kapısı bulunmaktadır. Kuzeydeki ana kapı ilk dönemlerde çıkmalı ve revaklı şekilde yapılmış sonradan revaklar kaldırılmıştır.

Yuvarlak kapı kemerlerini taşıyan payelerin başlıkları, kabartma volütlerle ve orta kısımları palmet dalları ile bezenmiştir. Kemerlerdeki kilit taşları da kıvrım dallarla süslüdür. Bina içerisinde toplam 33 oda bulunmaktadır. Bina, 1973 yılında taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiştir.

2007- 2009 yılları arasında restore edildikten sonra bir müddet sergi ve galeri salonu olarak kullanılmıştır. Elazığ Valiliği binasının yıkılarak yeniden inşa edilmesi nedeniyle Valilik Makamı geçici olarak bu binaya taşınmıştır. Binanın hemen  batı kısmında ” Postane Meydanı” olarak bilinen genişçe bir alan mevcuttur.

Postane Meydanı adını,  alanda bulunan  PTT binasından almaktadır. 15 Temmuz hain darbe girişiminde, Elazığ halkının bu meydanda toplanması ve darbeye karşı cesurca dik durması nedeniyle meydanın adı 15 Temmuz Demokrasi Meydanı olarak değiştirilmiştir.

Paylaşın

Elazığ: Harput, Ulu Camii

Ulu Camii; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Paşa Demirbağ Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

2000 metrekarelik bir alan üzerine kurulu olan Harput Ulu Camisinin yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak vergi kitabesinde 1156-1157 tarihlerinde Harput hükümdarı Fahrettin Karaaslan tarafından yaptırıldığı kabul edilmektedir. Harput Ulu Cami Anadolu’daki en eski Türk camilerindendir.

Cami 1899, 1905, 1996 yıllarında restore edilmiştir. Harput Ulu Camisinin içi, iç avlu, son cemaat yeri ve iç cami olmak üzere üç kısımdan meydana gelmiştir. Dikdörtgen planlı duvarları moloz taştan, kubbe kemerleri ve minaresi ise tuğladan inşa edilen caminin iki kapısı vardır.

Caminin minaresi eğri bir şeklide durmaktadır. Kimilerine göre kalın gövdeli ve gittikçe daralarak inşa edilen bu minare bilinçli olarak eğri inşa edilmiştir, kimilerine göre ise bir deprem sonrasında minare eğri bir şekle dönüşmüştür.

Caminin inşa kitâbesi yoktur. Avlunun kuzey kanadında, kemer ayağının üzerinde ve sivri kemer gözleri arasında duvardaki bir nişe gömülü on bir satırlık Arapça vergi kitâbesi ise yapıma ilişkin Artuklu Sultanı Kararslan bin Davud bin Sökmen bin Artuk tarafından 1156-1157 tarihlerinde yaptırıldığı bilgisini vermektedir.

Kitabesinde; “Besmeleden sonra, Allah’ın rızasını tahsil ve Allah’a yakınlaşmak kasdiyle bu binayı yaptıran ol bir kişidir ki, büyük Baş Buğ ve Emirdir. Alimlerin Efendisi, Cenab-ı Hak tarafından yardım görmüş, kuvvetlenmiş, dünyadaki bütün mücahitlerin muzafferi, Dinin medar-ı iftiharı Müslümanların en güzeli, İmamların zahiri, halkın ve devletin yardımcısı, halk arasında şan şeref sahibi, Ümmetin tacı, mülk sahiplerinin güneşi, Sultanların aziz ve şerifi, İslam askerlerinin şerefi, mücahitlerin yardımcısı, Allah’ı tanımayan ve şirk koşanların katili, şerefi göklerden alıcı, sultanların kılıcı, Emirlerin Efendisi, Çiftçilerin babası sıfatında olan Artuk oğlu Sokmanın oğlu, Davud’un oğlu Karaarslandır. Halifenin de yardımcısıdır. Allah onun saltanatını, tac-ü tahtını ve halkını daim ve baki etsin. Allah’ın laneti, Allah yolundan ve emrinden ayrılanların ve dönenlerin üzerine olsun.” yazmaktadır.

Kurşunlu Camisine nakledilen ve halen bu camide kullanılmakta olan Harput Ulu Camisinin meşhur dış minberi, tahta oymacılık sanatı açısından oldukça önemli bir eserdir.

Paylaşın

Elazığ: Yusuf Ziya Paşa Külliyesi

Yusuf Ziya Paşa Külliyesi; Elazığ’ın Keban İlçesi, Kallar Mahallesi, İnönü Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yûsuf Ziyâ Paşa’nın Erzurum valiliği sırasında 1209-1212 (1794-1798) yılları arasında yaptırdığı külliye bir avlu etrafında cami, medrese, kütüphane, çeşme ile bunların biraz uzağında türbe, çeşme ve hamamdan meydana gelmektedir.

Bu yapılardan medrese günümüze ulaşmamıştır. Ayrıca külliyede yeri tam olarak tesbit edilememekle birlikte vaktiyle bir hanın da olduğu bilinmektedir. Cami Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1965-1966 yıllarında restore edilmiştir.

Arazinin eğiminden dolayı teraslanmış bir avlu üzerinde cami ve kütüphane yer almaktadır. Avluya üç kapıyla ulaşım sağlanır.

Bunlardan kuzeydoğu ve kuzeybatı yönlerinde bulunan iki kapıdan merdivenle inilerek, güneydekinden ise çıkılarak avluya girilmektedir. Kuzeydoğudaki kapının alınlığında ve kuzeybatıdaki kapının kemeri üzerinde 1212 (1798) tarihini veren kitâbeler mevcuttur.

Paylaşın

Elazığ: Hoca Hasan Hamamı

Hoca Hasan Hamamı; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Bedri Hoca Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hamam, yine aynı yerdeki Hoca Pınarı ve Hoca Mescidi ile kenarları 100 metrelik bir eşkenar üçgen oluşturacak konumda inşa edilmiş. Bu ilginç planlamaya adını veren “hoca”nın hangi hoca olduğu ise bilinmiyor.

Yaklaşık 16 metreye 16 metrelik alanı, çok yüksek ve görkemli kubbesiyle çok ferah bir hamam olduğu anlaşılan Hoca Hamamı’nın 1634 yılında yapıldığına ilişkin bilgiler var.

Doğu ve batı yönlerinde iki kapısı bulunan hamamın, doğuda yeralan ana kapısı, taş sanatının ender örneklerinden ve adeta saray kapısını andırmakta.

Sadece temelleri kalmış olan sıcaklığın, haç şeklinde planlanmış dört halvet ve dört eyvandan oluştuğu, ayrıca; soğukluğun, diğer hamamlarda rastlanmayan şekilde sadece ışıklıktan değil, güneye açılan iki pencereden ışık aldığı gözlemleniyor .

Klasik Osmanlı Hamamları tipindedir. Sıcaklık, ılıklık ve soyunma kısmı mevcuttur. Soyunma yeri kare planlı ve üzeri kubbe ile örtülüdür. Sıcaklık kısmı ise dört halvetlidir. İki kapısı vardır. Doğu kapısının üzerinde kubbeli methal kısmı vardır. Batıdaki kapısı ise sadedir.

Paylaşın

Elazığ: Kurşunlu Camii

Kurşunlu Camii; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Nasrettin Hoca Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Harput’ta Osmanlı Devri camilerinin en güzel örneklerinden biridir. 1738 – 1739 yıllarında yapılmıştır. Cami dikdörtgen plânlıdır. Kare plânlı harim kısmının üzeri kubbe ile örtülüdür.

Kubbe kasnağında dört penceresi vardır. Kubbelerinin kurşunla kaplı olması nedeniyle bu ismi almıştır. Caminin son cemaat mahalli üç kubbelidir. Minaresi kesme taştan yapılmıştır.

Kurşunlu Camii Çınarı;

Kurşunlu Cami ile aynı yaşlarda olan ve  avlusunda bulunan devasa çınar ağacı 1.60 m çapında gövdeye sahiptir. Anıt ağaç olarak tescillenip koruma altına alınmıştır.

Osmanlı camilerinin ortak özelliklerinden olan cami avlularındaki çınar ağaçları; Osmanlı İmparatorluğunu sembolize etmelerinin yanı sıra,  çınar ağaçlarının bir paratoner işlevi görmesi, nemi seven kökleri sayesinde cami duvarlarını nemden koruması, yapraklarının havadaki tozları tutması ve zamanla geniş bir alana yayılan dal ve yapraklarının cami cemaati için altında dinlenecekleri  bir şemsiye gibi  gölgelik oluşturması  vb.    faydalarına istinaden Osmanlı döneminde,  cami avlularının geneline çınar ağaçları dikilmiştir.

Osman Bey’in rüyasında çınar ağacını  görmesi ve bu rüya sonucunda  Şeyh Edebali’nin kızıyla evlenmesi neticesinde, Osmanlı  ile bütünleşen ve sembolleşen çınar ağacının ülkemizdeki tek yaygın tür olan “Doğu Çınarı”nın ömrü 600 küsür  yıldır. Osmanlı’nın ömrünün de 600 küsür yıl olması ilginç bir tevafuktur.

Paylaşın

Elazığ: Ağa Camii

Ağa Camii; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Nasrettin Hoca Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

1889’da yeniden yaptırılmış.Klasik Osmanlı mimarisi üslubunda olan bu yapı, dikdörtgen planlı. İbadet mekanının üzerini örten kubbenin çökmesinden sonra restore edildiğini ve üzerinin çatı ile örtüldüğünü biliyoruz.Caminin orijinal olan minaresi kesme taştan yapılmış.Osmanlılar döneminde 967 H. (1559 M) yılında yaptırılmıştır. Harput’a girişte solda yer alır. Dikdörtgen planlı olan ve tamamen yıkılan bina restore edilmiş ve ibadete açık hale getirilmiştir. İnce işçilik gösteren minaresi kesme taştan yapılmıştır.

Ağa Camii, Harput’un Ağa mahallesinde Hükumet ve Saraçhane caddelerinin birleştiği köşe başında olup Kıble tarafı Hükumet, Batı tarafı Saraçhane caddeleri, önü hususi mezarlıkla, Doğu bitişiği ise Cevheriye medresesiyle çevrilmişti. Medresenin önünden camiye giden yolun yanı başında (Üç lüle) çeşmesi vardı. Ağa Camii, daha önceleri (Pervane ) camii namiyle ahşap bir mescit halindeymiş…. (1589-946.H) tarihinde Harput köylerinden Sarını Ağaları tarafından tamir edildiğinden (Ağa Camii) namını almıştır. (1889 -1306.H) tarihinde ise Sarahatun camiinin banisi meşhur Müftü Hacı Ahmed Ef.nin torunu alim ve fazıl Hacı Abdülhamit Ef.nin himmet ve yardımlarıyla, harabiye yüz tutmuş olan bu cami yıktırılarak kârgir, kubbeli ve minareli olarak yeniden yaptırılmıştır.

Minaresi beyaz kesme taşlardan yapılmış, camiin büyüklüğiyle mütenasip ve oldukça zariftir.Cami, bu suretle mükemmel olarak yapıldıktan sonra, o zaman Sivas’da mektupçu bulunan Kesirikli Süleyman Faik bey merhum, Sıvas tezgahlarında hususi olarak bizzat yaptırdığı güzel ve çok büyük bir kilimi hediye olarak bu camiye göndermişti. Caminin banisi olan Hacı Abdülhamit Ef. bundan çok mütehassis olmuş ve o günden sonra Süleyman Faik beyin aleyhinde birisi tek kelime söylese hemen müdafaa eder ve sözünü ağzında bırakırmış.

Bu kilim, Caminin dört sütun arasındaki orta yerini tamamen kaplamıştı. Camiin mimari bakımdan bir fevkaladeliği yoktur. 80 santim genişliğinde dört taş duvarla yükseltilmiş ve bu duvarların ortasında dört yuvarlak sütün üzerine bir kubbe oturtulmuş ve etrafı ise düz tonos şeklinde yapılmıştır. Yarım asır evvel camiin damı ve kubbesi toprakla örtülüydü. Zaman geçtikçe harabiye yüz tutmuş olduğundan son zamanlarda yine halkın yardımıyla üzerine çatı yapılmıştı.

Camiin hem Saraçhane caddesinde, hem de Üçlüle çeşmesinin üst tarafında taş kemerli iki küçük kapısı vardı. Birinci kapıdan içeri girilince sol tarafı mezarlık, sağ taraf ise camiin duvarlarını teşkil ediyordu. Bu koridorun ortasında iki üç basamakla taşlık bir methale çıkılırdı ki, üç büyük kemerle ve ön tarafı yük, ek ağaç parmaklıklarla bu koridordan ayrılmıştı. Bu methalin sağ tarafında ufak bir mihrap vardı. Zeminde geniş ve büyük hasırlar seriliydi, yaz günleri, çok defa bu ayvanda namaz kılınırdı.

Methalden büyük ve kemerli bir kapı ile de iç camiye girilirdi. Kapının her iki tarafında ağaç parmaklıklı maksureler ve bu maksurelerin birisinden de yine ahşap bir merdivenle iki saflık dar bir tahtabend’e çıkılırdı. Camiin tavana yakın 7 küçük ve aşağılarında ise 9 büyük ki, cem’an (16) penceresi vardı. Tavan ve kubbesinin yüksekliği ve pencerelerinin çokluğu ve iç genişliğinin de takribi 20X20 ebadında olması dolayısıyle ziyadar, ferah ve oldukça büyük bir camiydi.

Paylaşın

Elazığ: Ahi Musa Mescidi ve Türbesi

Ahi Musa Mescidi ve Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Cümbüşçü Hafız Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Harput’ta bulunan tek Ahi yapısıdır. Ahi örgütünün Harput’ta da varlığını göstermesi yönünden önemli olan mescidin kitabesinden, 1185’te yaptırıldığı anlaşılıyor.

Mihrabı Yarım bir niş biçimindeki dörtgen planlı mescidin yanındaki kubbeli türbede, mescidi yaptıran Ahi Musa Hervi (Herdi) yatıyor. Gerek türbenin gerek mescidin duvarları yer yer kesme ve moloz taştan yapılmıştır.

Dikdörtgen planlıdır. Moloz taşlarla örülü duvarların üst kısmı düz damlı ve topraktır.Türbe ve mescitten meydana gelen yapı çok yıkık durumdadır. Mescit kısmı dikdörtgen planlıdır.

Ortada iki sivri kemer bulunmaktadır. Kıble tarafında dikdörtgen planlı türbe kısmı mevcuttur. Türbe mescitten sonra yapılmıştır. Duvarlarından anlaşılmaktadır.

Şimdi kaybolan fakat evvelce kopyası alınan kitabesine göre 607 H. ( 1185 M.) tarihinde yaptırılmıştır. Ahiler tarihinde Fütuvvetname sahibi Harput’lu Çobanoğlu’nun yaşadığı malumdur.

Sultan IV. Murat (XVI. Yy.) devrine ait Mahkeme-i Şeriye sicil defterlerinde Ahi Musa Hervi olarak geçmektedir.Ahi yapısı olarak tek örnek olduğundan onarılması gereklidir.

Paylaşın

Elazığ: Ekinözü Çeşmesi

Ekinözü Çeşmesi; Elazığ’ın Kovancılar İlçesi, Ekinözü Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Çeşme, düz kesme taşlarla örülüp. 2 kemer ve 2 sunaktan ibarettir. Düz kemerli ve eyvanlı tiptedir. Kemer payeleri silme taştan yapılmıştır. Soğukpınar ve Ağpınar ( Akpınar) Çeşmesi adında iki tane çeşme bulunmaktadır.

Taşınmaz Kültür Varlıklarının Onarımına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik” kapsamında Bakanlığımızca 30.000,00 TL. Proje uygulama yardımı sağlanan taşınmazlardan, ilimiz Kovancılar ilçesi Ekinözü köyünde bulunan mülkiyeti Halil Bey Rüfekası Beyler Vakfı’ na ait tescilli 2 adet çeşmenin restorasyon işi tamamlanmıştır.

Paylaşın

Elazığ: Üç Lüleli Çeşme

Üç Lüleli Çeşme; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Ahmet Kabaklı Bulvarı üzerinde yer almaktadır.

Üç Lüleli Çeşme’ye Elazığ şehir merkezinden saat başı kalkan Harput otobüsleri ve dolmuşları ile ulaşabilirsiniz.

Kesme taşla yapılan çeşme eyvanlı tiptedir. Eyvan kemeri yuvarlak, üzerinde ay-yıldız, kenarlarda palmet motifleri mevcuttur. Kitabesi mevcuttur.Kitabesine göre 1324 (1906) yılında yaptırılmıştır.

Paylaşın