Dejeneratif Disk Hastalığı Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

Dejeneratif disk hastalığı ve neden olduğu sırt ağrısı, sağlık sistemi üzerinde önemli bir sosyoekonomik yüktür. Yaşlandıkça, neredeyse herkes omurilik disklerinde bir miktar aşınma yaşamaktadır. Ancak dejeneratif disk hastalığı olarak bilinen hastalığın semptomları herkeste görülmeyebilir. Dejeneratif disk hastalığının neden olduğu ağrı, disk bütünlüğünü kaybettiğinde ortaya çıkmaktadır.

Haber Merkezi / 60 yaşından büyük çoğu insanda bir miktar disk dejenerasyonu vardır, ancak hepsi rahatsızlık hissetmezler. Bir disk başarısız olduğunda, vertebral faset eklemleri birbirine sürtünür ve ağrıya neden olur. Ağrının başka bir nedeni bulunamazsa hastaya dejeneratif disk hastalığı tanısı konur.

Omurilik diskleri

Omurgadaki omur diskleri, kemikler için amortisör görevi görür. Diskler, omurganın elastik, esnek ve güçlü kalmasını sağlar. Bir disk şunlardan oluşmaktadır;

  • Dışta sinirler olan güçlü bir dış sargı olan anulus fibrosus. Bu alan hasar görürse, ağrı genişleyebilir.
  • Omurilik diskinin yumuşak iç çekirdeği olan çekirdek pulposus. Diskin dış katmanlarına sızarlarsa şişmeye, hassasiyete ve yoğun miktarda ağrıya neden olabilecek proteinleri tutar.

Dejeneratif disk hastalığının nedenleri

Yaşlanma nedeniyle sıvı kaybı, intervertebral disklerin sıkışmasına neden olabilir. Bu meydana geldiğinde, diskler sisteme gelen darbeleri iyi idare edemezler. Günlük aktiviteler disk bileşenlerini yırtarak dokuların şişmesine ve ağrımasına neden olur. Bir disk çok az kan akışı alır. Kendini tamir edemez, bozulmaya başlar.

Dejeneratif disk hastalığının belirtileri

  • Hareket veya ayakta durma sırasında şiddetlenen ağrı
  • Kas spazmları
  • Siyatik sinir ağrısı
  • Bacak kas zayıflığı
  • Bacak veya ayağın uyuşması
  • Ayak bileği veya dizde azaltılmış refleksler
  • Bağırsak veya mesane fonksiyonu ile ilgili sorunlar

Dejeneratif disk hastalığının teşhisi ve tedavisi

MRI taraması gibi tanısal görüntüleme, disklerdeki hasarı ortaya çıkarabilir, ancak tek başına dejeneratif disk hastalığını doğrulayamaz. Tanı koymak için bir doktor hastanın geçmişini gözden geçirecek ve fiziki muayene yapacaktır.

Hastanın semptomları gözden geçirilir, teşhis konulur ve tedavi planı belirlenir. Sırt ağrısı ve dejeneratif disk hastalığını kontrol etmek, omurga kaslarının esnekliğini ve gücünü artıracak egzersiz gerektirir. Fiziksel aktiviteye ek olarak, ek tedavi gerekli olabilir;

  • Fizik Tedavi
  • Masaj
  • Ağrı kesiciler
  • Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar
  • Disk değiştirme veya spinal füzyon cerrahisi
  • Etkilenen bölgeye sıcak veya soğuk uygulama
  • Omurga ekleminin mobilizasyonu

Dejeneratif disk hastalığı beslenme, kilo verme ve sağlıklı yaşam tarzı ile de yönetilebilir.

Paylaşın

Hamilelikte Sırt Ağrısı; Risk Faktörleri, Tedavisi, Önlenmesi

Sırt ağrısı, hamile kadınları hamileliğin ilk aşamasında olmasa da sonraki aşamalarında etkileyebilir. Hamilelikte bel ağrısı prevalansı yüzde 48-56’dır. Aslında o kadar yaygındır ki çoğu durumda bu hamileliğin normal bir parçası olarak görülür.

Haber Merkezi / Tüm hamile kadınların yaklaşık üçte biri, hamilelik sırasında günlük yaşam aktivitelerini engelleyen şiddetli sırt ağrısı yaşayabilir. Ayrıca, hamile kadınların üçte birinden fazlasında geceleri ortaya çıkan sırt ağrıları, uykusuzluğa neden olabilir

Hamileliğe bağlı sırt ağrısı ve risk faktörleri

  • Hamileliğe bağlı sırt ağrısı, daha önce sırt ağrısı olan kadınlarda yaygın olarak görülür.
  • Ağrı genellikle gebeliğin 12. haftası ile 28. haftası arasında en yoğundur ve bundan sonra ağrının yoğunluğu azalır.
  • İkiz gebelikleri olan veya sonraki gebeliklerde (ilk gebelikten sonra) kadınlar daha fazla sırt ağrısı riski altındadır.
  • Hamileliğe bağlı sırt ağrısı, uzun çalışma saatleri ve kötü duruşla da ilişkili olabilir. Kötü ayakkabılar, topuklu ayakkabılar ve uzun saatler ayakta durmak bile hamile bir kadında sırt ağrısına katkıda bulunabilir.
  • Gevşetici ve östrojenlerin neden olduğu hormonal değişikliklere karşı daha yüksek hassasiyet veya daha belirgin kolajen gevşekliği nedeniyle daha genç yaş da hamileler de bir risk faktörüdür.
  • Daha yüksek kilolu (obezite ve aşırı kilolu anneler) ve kısa boylu hamileler daha yüksek sırt ağrısı riski altındadır.
  • Hamilelik sırasında ağrı çeken kadınların doğumdan sonra da sırt ağrısı çekmesi daha olasıdır.

Hamilelik sırasında sırt ağrısının mekanizması

Hamilelik vücutta çeşitli fizyolojik değişikliklere neden olur. Bunlar, hamileliği ve doğumu kolaylaştırmak için omurga ve kalçalarda mekanik ve yapısal değişiklikleri içerir. Değişiklikler ayrıca duruş, yürüyüş (yürüyüşün doğası) ve toplam vücut suyu içeriğini de içerir. Omurga çevresindeki kan damarlarında (epidural kan damarları) hormonal değişiklikler ve tıkanıklıklardır.

Duruştaki ana değişiklik, omurganın (lomber lordoz olarak adlandırılır) öne doğru dışbükeyliğinin artmasıdır. Bu nedenle ağırlığın çoğu, çıkıntılı bir karın ile pelviste aşağıda yoğunlaşır. Bu, bel ağrısına yol açar. Bu da öne doğru düşme eğilimine neden olur.

Artan toplam vücut suyu, vertebral kolon ve pelvis çevresindeki bağ dokularında sıvı toplanması anlamına gelir. Bu, bu eklemlerin etrafındaki gevşekliği arttırır. Bu sıvı tutulması, hamileliğin hormonal değişiklikleri ile de şiddetlenir. Hamilelik sırasında salınan bir hormon gevşetici vardır. Muhtemelen bu dokularda sıvı tutulmasını artırarak pelvik eklemler ve serviks çevresindeki bağları yumuşatır ve bu da kolay doğuma yardımcı olur.

Hamilelik sırasında sırt ağrısının tedavisi ve önlenmesi

  • Hasta eğitimi: Bu hayati önem taşır. İyi duruşun korunması, oturma veya yatma pozisyonundan iyi kalkma yöntemleri, garip kaldırmaların önlenmesi vb. vurgulanmalıdır. Sırt ağrısını şiddetlendirdiği için hastaya sigarayı bırakması önerilir.
  • Fizyoterapi: Üçüncü trimesterde fizyoterapi sırt ağrısını hafifletmeye yardımcı olabilir. Diğer fiziksel tedaviler arasında sırt için mekanik destek, örneğin destek için kama şeklinde bir yastık, bir kemer veya pelvik kuşak vb.
  • Doğum ağrısı, doğumdan sonra sırt ağrısını önlemek için uygun şekilde yönetilebilir.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Sırt Ağrısı Nedir, Ne Sebep Olur?

Sırt ağrısı yaygın bir rahatsızlıktır ve çoğu insanı hayatlarının bir noktasında mutlaka etkiler. Çoğu durumda, akut bir bıçaklanma ağrısından ziyade, sırtta donuk bir sertlik veya gerginliktir. Ağrı, garip bir duruş, bükülme, garip bir şekilde oturma veya yanlış bir şekilde kaldırma ile tetiklenebilir.

Haber Merkezi / Sırt ağrısı ciddi bir hastalık değildir ve genellikle 12 haftada iyileşir. Egzersizler ve ağrı kesiciler tercih edilen tedavidir. Sırt ağrısı, sırtın herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir, ancak genellikle alt sırtı etkiler. Ağrı omurga, boyun veya kalça boyunca da hissedilebilir. Yaygın sırt ağrısı türleri şunları içerir:

  • Boyun ağrısı
  • Ankilozan spondiloz
  • Burkulmalar ve yaralanmalar
  • Kasılmış omuz
  • Kaymış veya şişkin disk (bu, iki omur arasında bir yastık gibi uzanır)
  • Siyatik
  • Artrit
  • Osteoporoz ve vertebra kırıkları
  • İskelet düzensizlikleri (örneğin skolyoz, kifoz, lordoz, sırt ekstansiyonu, sırt fleksiyonu)
  • Diğer durumlar arasında fibromiyalji, stres, hamilelik, böbrek taşları veya enfeksiyonlar, endometriozis vb. sayılabilir.
  • Daha ciddi nedenler arasında at kuyruğu sendromu, kemik kanserleri, omurga enfeksiyonları bulunur.

Nedenleri

  • Yaş: Sırt ağrısı tipik olarak 30 ila 40 yaşları arasında ortaya çıkar. Yaşla birlikte daha yaygın hale gelir.
  • Fazla kilolu veya obez olmak: Bu kişilerin omurgalarında ağrıya neden olabilecek çok fazla stres vardır.
  • Zindelik düzeyi: Sırt ağrısı, fiziksel olarak zinde olmayan kişilerde daha yaygındır, bu kişilerin sırt kasları zayıftır.
  • Meslek: İşyerinde sırtını kaldırması, itmesi veya çekmesi ve bükmesi gereken kişiler sırt ağrısı riski altında olabilir. Masa başında uzun süre çalışanlar da sırt ağrısı riski altındadır.
  • Kalıtsal: Disk hastalığı gibi bazı sırt ağrısı nedenleri kalıtsal olabilir.
  • Sigara içmek: Sigara içmek, alt omurgaya giden kan akışını azaltır ve omurilik disklerinin bozulmasına neden olur.
  • Diğer hastalıklar: Artrit ve kemiklere yayılmış kanserleri olanlar da sırt ağrısı yaşayabilir.

Sırt ağrısının uyarı işaretleri

Çoğu durumda, birkaç gün dinlenme ve yeterli hareketlilik, sırt ağrısının iyileşmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, bazı belirtiler daha derin bir soruna işaret edebilir ve doktora gitmeyi zorunlu kılabilir. Bu semptomlar şunları içerir:

  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • Sırtın şişmesi ve hareketsizliği
  • Ateş
  • Uzuvlarda ağrı
  • Alt uzuvların veya cinsel organlar dahil vücudun diğer kısımlarının uyuşması
  • Mesane veya bağırsak kontrolünün kaybı
  • Geceleri kötüleşen ağrı

Tedavisi

Tedavinin birincil modalitesi hareketli ve aktif kalmaktır. Asetaminofen (Parasetamol) gibi ağrı kesiciler genellikle tavsiye edilir. Sıcak veya soğuk sıkıştırma paketleri de ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Fizyoterapi ve osteopati gibi başka manuel terapiler de vardır. Bunlar ayrıca ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.

Altı haftadan uzun süren sırt ağrıları için ağrı kesicilerle birlikte egzersiz dersleri veya manuel terapi önerilir. Akapunktur bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir. Omurga cerrahisi genellikle yalnızca diğer her şey başarısız olduğunda düşünülür.

Sırt ağrısının önlenmesi

  • Otururken, ayakta dururken, birşey kaldırırken, uzanırken iyi duruşun korunması.
  • Oturur veya yatar pozisyondan kalkmak, sırtın gerilmesini önlemek için iyileştirilmesi gereken bir diğer önemli faktördür.
  • Bireylerin sırtlarına çok fazla baskı yapmamaları ve sırtlarının güçlü ve esnek olmasını sağlamaları tavsiye edilir.
  • Yürümek ve yüzmek gibi düzenli egzersiz, sırt ağrısını önlemenin mükemmel bir yoludur. Yoga ve pilates ayrıca sırt kaslarının esnekliğini ve gücünü de geliştirir.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Fontanel (Bıngıldak) Nedir?

Yeni doğan bebeğin kafatasının yumuşak kısımlarına bıngıldak adı verilir. Yeni doğmuş bir bebeğin kafatasında altı tane bıngıldak bulunurken, yalnızca ikisi yaygın olarak bilinmektedir. Başın ortasında, üst kısımda bulunan, ön bıngıldak olarak bilinir. Elmas şeklindedir ve kapanması yaklaşık bir yıl sürer. Başın arka kısmında bulunana arka bıngıldak denir. Üçgen şeklindedir ve doğumdan birkaç ay sonra kapanır.

Haber Merkezi / Yeni doğan bebeğin altı farklı kemikten oluşan bir kafatası vardır. Bunlara kafa kemikleri de denir ve bir ön kemik, bir oksipital kemik, iki parietal kemik ve iki temporal kemik içerir. Altı kafatası kemiği, sütürler olarak bilinen güçlü ve esnek dokular tarafından yerinde tutulur. Bir süre sonra bu dokular katılaşma eğilimi gösterir ve kafatasının farklı kemiklerini bir araya getirerek kafatasını oluşturur.

Bu altı kemiğin çizgileri boyunca altı farklı bıngıldak oluşur. Ön ve arka bıngıldakların yanı sıra doğumda oluşan iki mastoid ve iki sfenoid bıngıldak vardır. Bununla birlikte, bu dört bıngıldak, kafatasını oluşturmak için hızla kapanır ve sadece ön ve arka bıngıldaklar birkaç ay daha açık kalır.

Bıngıldaklar neden var?

Bıngıldakların varlığının birincil nedeni doğumdur. Esnek ve elastik sütürler, doğum kanalından güvenli geçişi sağlamak için kafatası kemiklerinin daha küçük ve daha kompakt bir formda üst üste gelmesini sağlar. Beyin doğum sürecinde her türlü baskıdan korunur ve zarar görmez.

Bebek başını dik tutmaya başladığında, karnının üzerinde yuvarlandığında ve hatta oturmaya çalıştığında boyun kasları başın ağırlığını taşıyacak kadar gelişmemiştir. Bu, kafaya makul sayıda küçük darbe ile sonuçlanır. Bıngıldaklar, beyni kafa darbelerinden koruduğu için bebeğin beyninin düzgün gelişimi için gereklidir.

Ayrıca kafatası kemikleri veya kafatası beyinle birlikte büyür. İki yaşına geldiğinde bebeğin kafatası yetişkin boyutunun üçte ikisine ulaşmış olacaktı. Büyüme sütür dokusunun kenarına yeni katmanlar ekledikçe kemikler kendilerini yeniden konumlandırmaya devam eder. Sonunda, çocuğun yaşamının ikinci on yılında beyin maksimum boyuta ulaşır ve dikişler kemik büyümesiyle birleşerek bütün bir kafatası yapısını oluşturur.

Bıngıldaklar doktorlara nasıl yardımcı olur?

Doktorlar aslında kafatasındaki dikişleri hissederek bebeğin büyümesini ve gelişimini izleyebilirler. Bıngıldak sağlam hissetmeli ve dokunulduğunda düz olmalıdır. Bıngıldağın şişmesi, beyin içindeki basıncın arttığının göstergesi olabilir. Bıngıldağın şişmesi, beyni kaplayan zarın enfeksiyonuna bağlı olabilir. Bu durum menenjit olarak da bilinir ve çocuğun normal gelişimine zarar verebilir.

Çıkıntı, kafatasının içinde biriken sıvıdan kaynaklanabilir. Bu duruma hidrosefali denir. Bıngıldağın içe çökmesi veya büzülmesi de mümkündür. Bu, bebeğin susuz kaldığını ve daha fazla sıvıya ihtiyacı olduğunun bir göstergesi olabilir. Ayrıca yeni doğanda yetersiz beslenmenin bir göstergesi olabilir. Böylece, bıngıldak, sağlık uzmanına bebeğin iç sağlığı hakkında çok şey söyleyebilir.

Bıngıldağın bakımı

Bebeğin kafatasının şekli ilk birkaç ay boyunca sürekli değişir. Bunun nedeni, esnek sütürler onları yerinde tutarken kafatası kemiklerinin yer değiştirmesidir. Kafatasındaki iki ana yumuşak nokta, kafatasının üstünde ve başın arkasında bulunur. Kemik henüz sağlam bir kafatasına örülmediği için, bunlar bebeğin yaralanabileceği hassas bölgelerdir.

Bebeğin başı her zaman dikkatli bir şekilde ele alınmalıdır. Bebeğin başını kaldırırken yetişkinin eli boynunu desteklemeli ve arka bıngıldağı örtmelidir. Ayrıca yumuşak noktalar soğuktan korunmaya yetmeyebileceğinden, sıcaklık düştüğünde bebeğin başının yumuşak bir başlıkla kapatılması tavsiye edilir. Bu şekilde hem ön hem de arka bıngıldak soğuktan korunur. Enfeksiyonu önlemek için kafatasının derisi temiz tutulmalıdır. 

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Bebeğin Ağlaması Nasıl Durdurulur?

Bebekler ağlarlar, çünkü bu onların bakıcılarıyla iletişim kurmalarının birincil yoludur. Bazı bebekler diğerlerinden daha huysuz olsa da tüm bebekler ağlar. Bebekler konuşamadıkları için ebeveynlerin bebeklerin ihtiyaç ve isteklerini gözden kaçırmaları kolaydır.

Haber Merkezi / Çocuğun ilk anda neden ağladığını anlamak ebeveynler için, özellikle de ilk kez ağlayanlar için özellikle zorlayıcı olabilir. Doğumda ağlamak, bebeğin hayatta olduğunun ve en azından nefes alabildiğinin bir işaretidir. Saatler, haftalar, aylar ve yıllar sonra ağlamanın birkaç nedeni olabilir.

Bebeklerin ağlama nedenleri

Bir ebeveynin veya bakıcının ağlayan bir bebekle karşılaştığında belirlemeye çalışması gereken ilk şey, bebeğin ağlamasının nedenidir. Bu, bebekle daha fazla zaman harcandıkça daha kolay hale gelir. Bebeklerin ağlamasının birçok nedeni olabilir, ancak bazı yaygın nedenler vardır.

Listenin başında açlık geliyor. Bebek ne kadar küçükse, ağlamasının nedeninin yemek olma olasılığı o kadar yüksektir. Diğer durumlarda ayrılık kaygısı, hastalık, uyku hali, aşırı uyarılma, kolik veya hastalık olabilir.

Ağlayan bir bebeği yatıştırmak

Tüm bebekler bireysel ve kendi açılarından benzersiz olsa da, ağlarken onları yatıştırmaya ilişkin bazı ipuçları ve püf noktaları evrensel gibi görünmektedir. Bir ebeveynin veya bakıcının hatırlaması gereken ilk ve en önemli şey, bir bebeği asla sallamamaktır. Bir bebeği sallamak, Sarsılmış Bebek Sendromu’na (SBS) neden olabilir. Ayırt edici özellikleri retinal ve subdural kanamalardır.

Bebekler bunun sonucu olarak ölebilir veya işitme kaybı, körlük, felç, nöbetler ve zeka geriliği gibi uzun süreli nörolojik bozukluklara maruz kalabilir. SBS, bir bebeği sallamaktan kaçınarak tamamen önlenebilir.

Bir ebeveyn bebeğin ağlamasının nedenini belirleyebilirse, sorun hemen çözülür. Aç bir çocuk, emmesi için bir meme veya biberon verildiğinde ağlamayı kesecektir. Rahatsız olan bir bebek, örneğin altı kirlenmiş bir bebek bezinin çıkarılması  gibi rahatsızlığının nedeni halledilirse mutlu olacaktır. Herhangi bir hastalık belirtisi olmayan iyi beslenmiş ve rahat bir bebek, bazen sadece biraz ilgi isteyebilir.

Sebepsiz ağlıyor gibi görünen bir bebeği bir battaniyeye sarmak veya güvenlik hissi yaratmak için kundaklamayı içerebilir. Bunun yanı sıra bir bebeğe şarkı söylemek de onu sakinleştirmeye yardımcı olabilir. Ilık banyolar bazı bebeklerde etkili olabilir, ancak bazılarında onları daha fazla tedirgin edebilir.

Kolik

Kolik, bebeklerde 3 hafta veya daha fazla süre boyunca, günde 3 saatten fazla, haftada 3 günden fazla süren ağlamalar için kullanılan terimdir. Bazı araştırmalar, nedenin gıda alerjileri veya reflü gibi bağırsak problemleriyle bağlantılı olabileceğini göstermektedir.

Bu bebeklerin daha yüksek perdeli bir ağlaması vardır ve genellikle sert karınları ve vücutlarının yanı sıra bükülmüş uzuvları ile acı çekiyormuş gibi görünürler. Kolik bir süre sonra kendi kendine geçme eğilimindedir ve ebeveynlerden genellikle bunu beklemeleri istenir, ancak semptomları hafifletmeye yardımcı olmak için yakınma suyu kullanılabilir.

Ağlayan bir bebekle başa çıkmak

Birçok ebeveynin, özellikle ebeveynliğe yeni başlayanların, bebeklerinin tüm ağlamalarını anlayamayarak endişe duyması çok normaldir. Ayrıca, bazen sinir bozucu bile olabilir. Ağlamanın bebek paketinin bir parçası olduğunu hatırlamak zorunludur.

Ebeveynler, bebeklerini daha iyi anlamak için zaman ayırmalı ve kendilerini bunalmış hissettiklerinde her zaman ailelerinden ve yakın arkadaşlarından destek almalıdırlar. Bebekte bir sorun olduğunu anlarlarsa, bir çocuk doktoruna danışmanız önerilir.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Babesiosis Teşhisi, Tedavisi Ve Önlenmesi

Babesiosis, kene kaynaklı bir hastalıktır. Babesia microti, Babesia divergens ve Babesia duncani başta olmak üzere birkaç farklı türün insanlarda hastalığa neden olduğu bilinmektedir.

Haber Merkezi / Babesia enfeksiyonu tamamen asemptomatik olabilir veya hastalıkla ortaya çıkabilir. Bu hastalığın şiddeti hafif ila şiddetli arasında değişebilir ve hatta bazen ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle tanı, herhangi bir klinik belirtiyi, endemik bölgelere seyahat öyküsünü, kene ısırmasına maruz kalma, splenektomi ve yakın zamanda kan transfüzyonunu içeren eksiksiz bir tanımlayıcı öykü içermelidir.

Hastalığın semptom ve bulguları nispeten spesifik olmadığı için, doğru tanı koymak için laboratuvar testleri gereklidir. Polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) kullanımı artmakta ve serodiagnoz yararlı olabilir, ancak birincil tanı yöntemi kan filmi incelemesinde parazitlerin mikroskobik tespitidir.

Mikroskopi tespit yöntemleri

Eritrositler içindeki parazitleri saptamak için ince kan yaymalarının incelenmesi. Periferik kan yaymalarının Giemsa veya Wright’ın boyası ile yeterince boyanmasından sonra, Babesia parazitleri eritrositler içinde soluk mavi sitoplazmalı koyu lekeli halka şekilleri olarak görülebilir.

Hastalığın erken evresinde (insanlar tıbbi yardım alma eğilimindeyken) yalnızca birkaç kırmızı kan hücresi enfekte olabileceğinden, birden fazla yaymanın incelenmesi gerekir. Sağlıklı bağışıklık sistemine sahip bireyler arasında, paraziteminin kapsamı nadiren %5’ten fazladır, ancak asplenik kişilerde %85’e kadar çıkabilir. Ayrıca kan yaymalarında saptanan parazitemi süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte üç hafta ile on iki hafta arasında değişmektedir.

Bu tür kan yayma analizlerinde dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Kırmızı kan hücrelerinde görülen halka formları önemli ölçüde değişebilir ve hemozoin pigmentinin yokluğu Babesia parazitlerine işaret etmesine rağmen, Plasmodium falciparum (sıtmaya neden olan bir parazit) ile karıştırılabilir. Nitekim bilimsel literatürde hastalara yanlış sıtma teşhisi konan, yanlış tedavi seçeneklerine yol açabilecek ve hasta için ciddi risk oluşturabilecek vakalar tanımlanmıştır.

Genel olarak, kan yayma analizi, gözlemcinin deneyimine ve yayma incelemesine ayrılan zamana kaçınılmaz olarak bağlı olan oldukça öznel bir süreçtir. Babesial morfolojiyi ve düşük seviyeli parazitemi olasılığını ayırt etme ihtiyacı, hatalı teşhislere yol açabilir, bu nedenle teşhis yaklaşımları sürekli olarak geliştirilmektedir.

Serolojik yöntemler

Dolaylı immünofloresan testi (IFA), insan babesiosisini teşhis etmek için yaygın olarak kullanılan, hassas ve spesifik bir serolojik testtir. Pozitif bir test sonucu için kesme titresi laboratuvarlar arasında farklılık gösterir, ancak daha yüksek titreler (1:128 ila 1:256) gelişmiş tanısal özgüllükle bağlantılıdır.

Babesia microti enfeksiyonu durumunda , antikorlar genellikle hastalara ilk tanı konulduğunda saptanabilirken, Babesia divergens enfeksiyonu durumunda, antikorlar yalnızca 7 ila 10 arasında tanımlanabilir olduğundan, enfeksiyonun çok ciddi veya şiddetli olması nedeniyle serolojik tanı genellikle mümkün değildir. Hemoglobinürinin başlangıcından sonraki günler.

Serolojik testlerin potansiyel bir dezavantajı, diğer protozoan parazitlerin varlığından dolayı çapraz reaktivite olasılığıdır. Bu yanlış pozitif sonuçlar üretecektir. Örneğin, romatoid artrit gibi bağ dokusu bozukluklarının varlığı da yanlış pozitif ile sonuçlanabilirken, bağışıklığı baskılanmış bir hasta durumunda yanlış negatif bir sonuç üretilebilir.

Moleküler yöntemler

Hafif babesiosis enfeksiyonunun yeterli tespiti genellikle şimdiye kadar tartışılanlardan daha hassas yöntemler gerektirir. PCR’ye dayalı daha hassas tekniklerin geliştirilmesi, hafif enfeksiyon vakalarını bile teşhis etmeyi ve izlemeyi mümkün kılmıştır.

Babesia microti enfeksiyonu ve Babesia divergens enfeksiyonu durumunda, PCR tabanlı saptama deneyleri genellikle yüksek oranda korunmuş DNA dizilerinin amplifikasyonunu ve elde edilen fragmanların bir veri tabanında saklanan bilinen dizilerle karşılaştırılmasını içerir. Bu, enfekte eden parazitin doğru bir şekilde tanımlanmasını sağlar.

Tedavisi

Tedavi stratejilerinin seçimi, büyük ölçüde enfeksiyondan sorumlu türlere, hastalığın ciddiyetine ve ayrıca etkilenen bireyin altta yatan bağışıklık durumuna bağlıdır. Herhangi bir semptomu olmayan bireyler genellikle herhangi bir tedavi gerektirmez. İnsan babesiosisini önlemek için mevcut bir aşı olmamasına rağmen, diğer bazı önleyici tedbirler başarıyla kullanılmaktadır.

Terapötik modaliteler

Babesiosis tanısı mikroskop altında ince kan yaymalarının incelenmesi veya polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ile doğrulandıktan sonra, semptomatik babesiosis sergileyen hastalar bir antimikrobiyal tedavi için adaydır. Yaygın olarak kullanılan iki antimikrobiyal rejim yüksek etkinlik gösterir: atovakuon ile azitromisin kombinasyonu ve klindamisinin kinin ile kombinasyonu.

Atovakuon ve azitromisin, hafif ila orta derecede babesiosis ile karşı karşıya kalan bağışıklığı yeterli hastaların tedavisinde kullanılırken, klindamisin ve kinin daha şiddetli enfeksiyonlar için ayrılmıştır. Atovakuon ve azitromisin kombinasyonu ile tedavi edilenlerde, klindamisin ve kinin ile tedavi edilenlere kıyasla önemli ölçüde daha az yan etki görülmektedir.

Klindamisin-kinin kombinasyonu alan hastaların dörtte üçünde advers ilaç reaksiyonları görülebilir ve bunların üçte biri dozu azaltmak veya tedaviyi erken bitirmek zorunda kalır. Görülen bazı yan etkiler arasında işitme azalması, kulak çınlaması, gastrointestinal semptomlar, görme bozuklukları, baş ağrısı, vertigo ve döküntü sayılabilir. Öte yandan, atovakuon ve azitromisin ile tedavi edilen hastaların sadece yüzde on beşi, advers ilaç reaksiyonu ile uyumlu semptomlar yaşadı.

Babesiosisli bireyler tedavi sırasında sıkı bir şekilde izlenmelidir. Vakaların çoğunda, tedavi başladıktan sonra bir veya iki gün içinde iyileşme görülür. Yine de, bazı hastalarda enfeksiyondan sonra birkaç ay boyunca kalıcı düşük dereceli parazitemi olabileceği ve semptomlar düzelmezse, Lyme hastalığı veya insan granülositik anaplazmozu ile birlikte enfeksiyon olasılığından şüphelenilmelidir.

Tam kan veya kırmızı hücre değişimi transfüzyonu parazitemide hızlı ve belirgin bir düşüşe neden olabilir, bu nedenle yüksek parazitemi sayısı olan ağır hastalarda kemoterapiye ek tedavi olarak kullanılması düşünülmelidir. Değişim transfüzyonu ayrıca anemiyi hızla düzeltebilir ve babesia parazitlerinin toksik yan ürünlerini ortadan kaldırabilir.

Önleme

Babesiosisle mücadele için önleyici tedbirler, kenelere maruz kalmaktan kaçınmaktan habitatın değiştirilmesine kadar çeşitlilik gösterir. Basit önlemler, keneler tarafından istila edildiği bilinen bir bölgeyi ziyaret etmeden önce cilt üzerinde kene kovucu kimyasallar kullanmayı içerir; bu tür alanların en aza indirilmesi veya tamamen önlenmesi; ve maruziyetten sonra titiz cilt muayenesi.

Enfekte bölgelerdeki kene popülasyonunun yoğunluğunu azaltmak için çeşitli halk sağlığı politikaları kullanılmaya başlandı. Bu, en yaygın olarak kullanılan yöntem olan akarisit formülasyonlarının püskürtülmesini içerir. Bu tür pestisitlerin hayvan rezervuar konakçılarının kürklerine uygulanmasının Babesia parazitlerinin bulaşma döngüsünü başarıyla kırmaya yardımcı olduğu gösterilmiştir .

Sonuç olarak, doktorlar (ve halk) bu durumun daha fazla farkına vardıkça, Babesia parazitleri ile insan enfeksiyonunun tanınması muhtemelen artacaktır. Bilinen vakaların sayısı, insanlar kenelerin istila ettiği kırsal bölgelerde yeniden yaratılıp yaşamaya devam ettikçe ve bağışıklığı baskılanmış hastaların sayısı artmaya devam ettikçe muhtemelen artacaktır.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Babesiosis Nedir, Ne Sebep Olur?

Tıp ve biyomedikal biliminde yaşanan kayda değer ilerlemeye rağmen, paraziter hastalıklar hala insan sağlığı için bir tehdit oluşturmaktadır. Sayısız paraziter hastalık arasında, vektörler (esas olarak eklembacaklılar) tarafından bulaşanlar önemli bir rol oynar. 

Haber Merkezi /Ayrıca, bu tür hastalıklar dünyanın en yoksul ülkelerinde çok yaygındır ve insan nüfusunun geniş bir bölümünü etkilemekle birlikte gelişmiş ülkelerde sağlık açısından tehlike arz etmektedir.

Bu parazitlerden biri, Babesia cinsinin protozoan parazitlerinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık olan Babesiosis’tir. Babesia parazitleri omurgalı hayvanları ve insanları enfekte ederek konakçının kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasına neden olur. 

Hastalık genellikle bir zoonoz olarak kabul edilir, çünkü bireyler istemeden parazitin doğal yaşam döngüsü ile etkileşime girdiğinde bir kene ısırığı ile bulaşır. Bununla birlikte, kan nakli yoluyla bulaşan Babesiosis, oldukça endemik bölgelerde önemli bir sorun teşkil etmektedir.

Bir insan konakçıda Babesia parazitleri ile enfeksiyon, vektör ( yani, enfekte bir kene) enfekte bir kemirgenden kan unu aldığında meydana gelir. Parazit, insan konakçıyı beslerken kenenin tükürüğü ile birlikte insan vücuduna girebilir. Babesias vücuda girdikten sonra eritrositlere veya kırmızı kan hücrelerine nüfuz eder, çoğalır ve daha sonra lizizlerine neden olarak hemolitik anemi ile sonuçlanır.

İlk vaka ölümcül bir sonuçla karakterize edilmiş olsa da, Babesia enfeksiyonlarının klinik sunumu asemptomatikten hastalığın şiddetli formlarına kadar değişmektedir. Her durumda, enfeksiyonun şiddeti büyük ölçüde Babesia türlerine ve etkilenen konağın altta yatan bağışıklık durumuna bağlıdır. Bu nedenle Babesia parazitleri ile enfekte olmuş birçok (aksi halde sağlıklı) kişi asemptomatik kalır ve herhangi bir semptom göstermez.

Öte yandan, bazı kişilerde spesifik olmayan grip benzeri semptomlar (ateş, terleme, titreme, vücut ağrıları, baş ağrısı, mide bulantısı, iştahsızlık veya açıklanamayan yorgunluk gibi) gelişir. Dalağı olmayan, bağışıklık sistemi zayıf olan, başka ciddi sağlık sorunları olan kişilerde veya yaşlılarda hayatı tehdit eden bir hastalık ortaya çıkabilir.

Babesiosis’in insan vakalarının çoğu, Babesia microti tür kompleksine veya Babesia divergens’e bağlıdır, ancak şimdi başka türler (bazıları yeni tanımlanmıştır) ortaya çıkmaktadır. Babesiosis ve Lyme hastalığının birlikte ortaya çıkması, tek başına bu enfeksiyonlardan herhangi birine kıyasla daha şiddetli ve uzun süreli bir hastalık ile sonuçlanır.

Babesiosis tanısında standart tanı teknikleri (Giemsa ile boyanmış ince kan yaymalarının incelenmesi ve serolojik testler) polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) gibi modern moleküler tekniklerle desteklenmiştir. Babesiosis için mevcut tedavi önerileri, tercih edilen ilaçlar olarak klindamisin ve kinin üzerine odaklanmıştır, ancak bazı yeni ilaçlar bazı umutlar vermiştir.

Babesia, Babes tarafından 1888’de keşfedildi.

Paylaşın

Azotemi Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tanısı, Tedavisi

Azotemi, kandaki aşırı nitrojen bileşiklerini içeren bir nefrotoksisite türüdür. Azotemi, ağır vakalarda böbrekleri olumsuz etkileme ve akut böbrek yetmezliğine neden olma potansiyeline sahiptir. Birkaç farklı azotemi türü vardır.

Böbrek öncesi azotemi

Prerenal azotemi, uzun süreli düşük kan basıncı veya düzensiz kalp fonksiyonu nedeniyle böbreklere kan akışının olmamasından kaynaklanan kandaki azot fazlalığıdır. Bu, akut böbrek yetmezliğinin en yaygın nedenidir ve böbreklere normal kan akışının geri döndürülmesiyle düzeltilebilir.

Böbrek içi azotemi

İntrarenal azotemi, böbreklerin idrarla nitrojen salgılama işlevlerini etkileyen böbrek hasarının neden olduğu kandaki nitrojen fazlalığıdır. Aminoglikozid antibiyotikler, mantar önleyici ilaçlar, kemoterapi ajanları, biyolojik tedaviler, ACE inhibitörleri, IV kontrast ücretleri ve NSAID’ler dahil olmak üzere bu böbrek hasarına dahil olabilecek birkaç ilaç vardır. Bazı sağlık koşulları da diyabet ve piyelonefrit gibi bir etkiye sahip olabilir.

Böbrek sonrası azotemi

Böbrek sonrası azotemi , böbreklerde idrarın böbrek sisteminden atılmasını önleyen bir tıkanmanın neden olduğu kandaki azot fazlalığıdır. Bu, taş, enfeksiyon, tümör veya büyümüş prostat bezi gibi bir tıkanıklığın sonucu olabilir.

Nedenleri

Böbrekler, atık ürünleri atmak ve kan dolaşımındaki elektrolit dengesini korumak için kanı sürekli olarak filtreler. Böbreklere giden kan akımı azaldığında filtrasyon hızı da düşer ve bunun sonucunda kanda atık ürünler birikerek toksik seviyelere ulaşabilir.

Azotun atık ürünlerinin (örneğin kreatinin ve üre) birikmesi azoteminin karakteristiğidir ve organ fonksiyonuna zarar verme potansiyeline sahiptir. Kalp yetmezliği, şok ve uzun süreli ishal, kusma, ishal veya kanama dahil olmak üzere böbreklere kan akışını azaltan herhangi bir durumdan kaynaklanabilir.

Belirtileri

  • Seyrek idrara çıkma
  • Ağrılı idrara çıkma
  • İdrarda renk değişikliği (örn. koyu kehribar veya kırmızı renk)
  • Tükenmişlik
  • Kas Güçsüzlüğü
  • Periferik ödem
  • Mide bulantısı ya da kusma
  • İştahsızlık
  • Bilinç bulanıklığı, konfüzyon

Teşhisi

Kan testleri ve idrar tahlili azotemi tanısında ve böbreklerin işlevinin izlenmesinde faydalıdır. Bu, kan üre nitrojen (BUN) testi, kreatinin testi veya 24 saatlik idrar toplama testini içerebilir.

Ek olarak, ultrason ve röntgen görüntüleme gibi tanı teknikleri, böbrek sistemini görselleştirmek ve belirli sorunları belirlemek için yararlı olabilir. Şiddetli veya uzun süreli azotemi vakalarını daha fazla araştırmak için üretraya bir kateter de yerleştirilebilir.

Tedavisi ve yönetimi

Birincil tedavi hedefi, böbrekler zarar görmeden önce dengesizliğin hızla düzeltilmesidir. Kan hacmini artırmak için intravenöz sıvılar uygulanabilir. Bu duruma neden olabilecek belirli faktörleri yönetmek için çeşitli farmakolojik tedavi teknikleri kullanılabilir. Bunlar;

  • Amifostin: Kemoterapötik ajanlara bağlı toksisiteyi azaltmak için
  • Antibiyotikler: Azotemiye neden olabilecek enfeksiyonu ortadan kaldırmak için
  • İnsülin: Azotemiye neden olabilecek kan şekeri seviyelerini düzenlemek için
  • Döngü diüretikleri: Vücutta biriken fazla sıvıyı atmak için
  • Sodyum polistiren sülfonatlar: Kandaki potasyum konsantrasyonunu azaltmak için

Ek olarak, böbreklerin sağlıklı işlevini teşvik etmek ve hasarı önlemek için, böbrek işlevi zayıf olan bireylere özel bir diyet önerilmektedir. Bunlar;

  • Kan şekeri seviyelerini kontrol etmek için karbonhidrat alımını azaltmak
  • Toplam diyetin %15-20’sine kadar protein alımının izlenmesi
  • Bağırsak alışkanlıklarını korumak için sebze ve lif alımını artırmak
  • Fazla potasyum ve magnezyumdan kaçınmak

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Aşırı Sıcaklıklar En Çok Hangi Organlarımıza Zarar Verebilir?

Son yıllarda küresel çapta yaşanan aşırı sıcaklar insan sağlığını da olumsuz yönde etkiliyor. Bir yandan kavurucu sıcaklar yangınlara neden olup binlerce kişilerin evlerini terk etmesine neden olurken diğer yandan da yoğun dumandan dolayı yaşanan hava kirliliği aşırı ısı artışları ile beraber vücudun hayati organlarına zarar verebiliyor.

Bu hastalıklar kanser, felç ve kalp krizi gibi tehlikelere  davetiye çıkarıyor. Vücudun adeta şok olmasına neden olmasına yol açan bu durumlardan en fazla hangi organlarımız zarar görebilir? İşte aşırı sıcaklardan öncelikli olarak korunması gereken gereken dört organ.

1) Deri

Aşırı sıcak günlerde güneş ışınlarına doğrudan maruz kalmak ultraviyole ışınlarının (UV) cilde önemli zararlar vermesine neden olabilir. Vücut ne kadar fazla güneş yanığına maruz kalırsa, kişinin cilt kanserine yakalanma olasılığı da o kadar artar.

2) Beyin

Yapılan son araştırmalar beyin fonksiyonlarının aşırı sıcaklıklarda yavaşladığını ortaya koydu. Net bir şekilde düşünmenin zorlaşmasının yanı sıra muhakeme hataları sayısının arttığı ve bilişsel işlevlerin gerilediği görüldü. Ayrıca aşırı sıcaklıklar nedeniyle kan ile beyin arasındaki bariyerin parçalanabilmesi riskinin artması beyinde protein ve iyon birikmesine neden olarak iltihaplanmalara yol açabilir. Aşırı sıcakların ruh sağlığını da olumsuz etkilediği ve bu tür günlerde kişilerin kendilerini daha sinirli hissedebileceği de uzmanların altını çizdiği diğer önemli bir konu.

New York’ta yakın zamanda yapılan bir araştırma, sıcak günlerde madde bağımlılığı, ruh hali ve anksiyete bozuklukları, şizofreni ve bunama şikayetleri ile hastanelere başvuran kişi sayısında artış olduğunu işaret etti. Diğer bir çalışma ise intihar oranları ile aşırı sıcaklıklar arasında doğru orantı olabileceğini gözler önüne serdi.

3) Akciğerler

Sıcak havanın diğer bir olumsuz etkisi de akciğerlerde yaşanabilir. Yüksek sıcaklıklara genelde durgun hava eşlik eder. Bu tabloya araçlar, enerji santralleri ve fabrikalardan havaya karışan zararlı dumanlar eklendiğinde insan için çok zararlı olan ozon seviyesi yükselir.

2008 yılında yapılan bir çalışma, sıcaklıklarda yaşanacak her bir derecelik artışta ozon kirliliğinin dünya çapında 22 bin kişinin ölümüne neden olacağını ortaya koydu. Kirlilik nedeniyle akciğer fonksiyonlarının azalması astım riskini de yükseltebilir.

4) Kalp

Vücut ısındıkça kan damarları genişler ve bu da kan basıncını düşürür. Beyinde kalp atışı, nefes alma ve kan basıncı gibi hayati süreçleri kontrol eden medulla oblongata, kalbin pompalanan kan miktarını artırmasını ister. Ancak kan basıncı düştüğünde, kalbin kanı vücutta dolaşımını sağlayabilmesi için daha fazla çalışması gerekir, bu nedenle kalp atışı hızlanır.

Kalbin bu süreçte yorulması kalp krizi yaşanmasına neden olabilir.

Uzmanlar, küresel sıcaklıklar arttıkça ölüm oranlarının da artacağını ve bu ölümlerin büyük ölçüde aşırı sıcakların kardiyovasküler sistem üzerinde yarattığı stresten kaynaklanacağını söylüyor.

Ayrıca aşırı miktarda UV, deri hücrelerinin DNA’sına zarar verebileceği gibi hasar arttıkça hücreler kontrol dışı büyümeye başlayabilir ve bu da cilt kanseri ile sonuçlanabilir.

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın

Dikkat: Paketlenmiş Gıdalar Çocuklarda Ürtikere Sebep Oluyor

Çocuklarda meyve ve sebzelerin bilinenin tersine çok nadiren ürtikere neden olabileceğini belirten Prof. Dr. Hasan Yüksel, “Aileler meyve ve sebzelerin alerji yaptığı önyargısından uzaklaşıp çocuklarının beslenme rutinlerinden katkı maddeleri içeren paketli gıdaları çıkarmalı” dedi.

Ürtiker, halk arasında bilinen ismi ile kurdeşen. Vücudun herhangi bir yerinde görülebilen çeşitli şekil ve büyüklüklerde, basmakla solan, pembe veya kırmızı renkte, sınırları belirgin kaşıntılı kabarcıklar olarak kendini gösteriyor.

Prof. Dr. Hasan Yüksel, çocuklarda ürtiker sebeplerinin genel olarak haşereler, bitkilerin cilde batması, cildin kuruluğu ve buna bağlı hassasiyet ve alınan paketlenmiş gıdalarla alınan katkı maddelerinin olduğunun altını çizdi.

Ailelerin çoğunlukla ürtikeri çocuğun yediği besinlerle ilişkilendirdiğini ancak klinik ve deneysel tecrübeler sonucunda akut ürtikerde besinle ilgili alerjik bulguların son derece az olduğunun gözlendiğini aktardı.

“Yiyecekler alerjik olduğu için değil, içindeki koruyucu maddeler nedeniyle ürtiker yapıyor” diyen Prof. Yüksel, “Buna rağmen aileler çikolata, kola, paketlenmiş çubuk veya kornet dondurmalar (pastane dışı paketlenmiş dondurma) yedirmesine rağmen çoğu ürtikeri doğal besinlerle ilişkilendiriyor” dedi.

Çilek, domates gibi kırmızı grup yiyecekler alerji nedeni değildir diyen Prof. Dr. Hasan Yüksel şöyle devam etti:

“Ancak özellikle çilek, son 3 yılda yetiştirilme sürecinde kullanılan kimyasallar nedeniyle ‘en kirli besinler’ içinde birinci sıradadır. Mevsim dışı yetiştirilen domates, kiraz ve benzeri meyve ve sebzeler de aynı niteliktedir. Bu yiyeceklere karşı gelişen reaksiyonlara alerji değil, yetiştirilme sürecinde kullanılan zirai kimyasallar neden olmaktadır. Ayrıca bunun dışında aileler şeftali, nektarin ve bazen salatalık gibi doğal besinlerin de alerji yaptığından şüphe etmektedir. Ancak bunlarla yapılan alerji testleri negatif sonuçlanmaktadır. Çocuklarda meyve ve sebzeler çok nadiren ürtikere neden olmaktadır. Erişkin hastalarda bu durum farklı olabilir.”

Ürtikerden korunma

Yüksel, “Meyve ve sebzelerin alerji yaptığı önyargısından uzaklaşıp katkı maddeleri, paketlenmiş market ürünlerinin tüketilmemesi, cildin nemli tutulması, gereksiz antibiyotik ve semptomatik ilaçların kullanılmaması ve haşere ile mücadele edilmesi uygun olacaktır” dedi.

Paylaşın