Trabzon: Zağnos Burcu

Zağnos Burcu; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eski Trabzon yerleşimini çevreleyen şehir surlarının batı kısmında inşa edilmiştir. Doğu cephesinde Abdullahpaşa çeşmesi bulunmaktadır. Kuzey cephesinden surlarla bitişik nizamdır.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş kullanılmıştır. Yapı, bir zemin kat, iki normal kat ve bir asma kattan oluşmaktadır. Yapı doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır.

Yapının içten üst örtüsü, sivri tonoz olup dıştan üst örtüsü düz çatıdır. Yapının girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Girişe dört basamaklı tek kollu, taş basamaklı merdiven ile ulaşılmaktadır.

Giriş açıklığı yuvarlak kemerdir. Giriş kapısı tek kollu ve demirdir. Beden duvarlarında kesme taş söveli, mazgal korkuluklu ve dikdörtgen formlu pencereler yer almaktadır. Yapının iç ve iç duvarları taş yüzeylidir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Zağnos Paşa Köprüsü

Zağnos Paşa Köprüsü; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Farklı dönemlerde pek çok onarım gören yapı, Roma döneminde inşa edildiği ileri sürülmektedir, ancak, ilk yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Yazılı kaynaklara göre, 15. yüzyılda Zağnos Mehmet Paşa tarafından onartılan köprü, 1888 yılında da genişletilip onarılmıştır. Yapıda Bizans ve Osmanlı devirlerine ait işçilik de görülmektedir.

Kâgir olarak inşa edilen köprü, günümüzde, iki mesnetli tek gözlü ve yuvarlak kemerlidir. Köprüde malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır.

Köprünün korkuluğu özgün değildir. Yapı, ulaşımın sağlanması amacıyla konsolların yardımıyla genişletilmiş ve üzerine betonarme tabliye ilave edilmiştir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Yenicuma Camii

Yenicuma Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Yenicuma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kilise olarak inşa edilen yapı, St. Eugenios Kilisesi adıyla anılmaktayken camiye çevrildikten sonraki dönemde Cami-i Cedid olarak adlandırılmıştır. Yapı 1. Alexios tarafından 13. yüzyılın başlarında kilise olarak inşa edilmiştir. Cami-i Cedid, Trabzon kentinin Cami-i Atik’ten (Fatih Camii) sonraki ikinci, sur dışındaki ilk camisidir. Yapının 1486-1523 tarihleri arasında camiye çevrildiği yazılı kaynaklardan kesin olarak anlaşılmaktadır.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda kesme ve ince yonu taş malzeme kullanılmıştır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapı, üç nefli ve üç apsislidir. Camiye çevrildikten sonra bir mihrap ve minber eklenmiştir. Günümüzdeki girişi kuzey cephesinde olup, yazılı kaynaklara göre, kilisenin asıl girişi olan batı kapısının pencereye çevrildiği, binanın yanında günümüze ulaşamamış bir medrese olduğu, güney cephesinde büyük değişiklikler yapıldığı, küçük apsisin dar Bizans pencereleri yerine geniş pencereler yapılarak değiştirildiği, mihrap duvarında da bu tip değişikliklerin yapıldığı bilinmektedir.

Yapının giriş kapısı çift kanatlı, ahşap ve çerçevesi basık kemerlidir. Yapı cephelerinde basık ve yuvarlak kemerli farklı boyutta pencereler bulunmaktadır. Kuzey portalinin duvarla birleştiği batı kenarına minare eklenmiştir. Minare tek şerefelidir. Kuzey nefin tümü, Osmanlı Dönemi’nde eklenen ahşap galeri katıyla birlikte kadınlar mahfili, kuzey portali ise son cemaat mahalli olarak kullanılmaktadır.

Günümüzde müezzin mahfili, transeptin üzerindeki kubbeyi taşıyan ayaklardan kuzeybatıdakinin bitişiğinde yer almaktadır. Vaaz kürsüsü ise günümüzde mihrabın hemen doğusunda yer almaktadır. İç mekânda nefler ve apsisin tamamı cami için ibadet alanına dönüştürülmüştür. İç mekânda duvarlar günümüzde sıvalı ve beyaz boyalıdır. Duvarlarda az miktarda süsleme bulunmaktadır. Ortada bulunan kubbenin üzeri yoğun kalem işiyle süslenmiştir.

Kadınlar mahfiline harim girişinin batısında bulunan iki kollu merdiven ile ulaşılmaktadır. Mihrap mukarnaslı olup çevresi çeşitli motiflerle süslenmiştir. Üzeri farklı renklerde boyanan mihrap oldukça gösterişlidir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmış olup sadedir. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe ve yanlarda tonozdur. Yapının dıştan üst örtüsü kubbe kenarlarında kırma çatıdır. Çatı malzemesi Alaturka kiremittir.

Trabzon: Tekke Camii

Tekke Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gazipaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin yapım tarihi ile ilgili herhangi bir kitabeye ulaşılamamıştır. Ancak batı cephesinde yer alan son cemaat girişinin üzerindeki yazıda caminin Hicri 1000 (Miladi 1591/1592) yılında, Derviş Ali Baba adına tekke olarak yapılmış olduğu ileri sürülmektedir.

Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen caminin 19. yüzyıldaki varlığı 1842-1843 tarihli vakıf kayıtlarından kesin olarak anlaşılmaktadır. Yapı, yığma yapım sistemiyle moloz taş ve kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Harim, kadınlar mahfili ve son cemaat yerinden oluşan yapı, eğimli bir araziye konumlanmıştır. Dikdörtgen planlı caminin dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatı olup çatı kaplama malzemesi alaturka kiremittir.

Girişi son cemaat yerinde kuzey cephesinde bulunmaktadır. Girişe altı basamaklı merdiven ile ulaşılmaktadır. Giriş kapısı dikdörtgen formlu, ahşap ve çift kanatlıdır. Tek şerefeli ve kesme taş ile inşa edilmiş olan minaresi kuzey cephesinde yer almaktadır.

Ana mekânın kuzey tarafında yer alan kadınlar mahfili, dört adet ahşap sütun ile taşınmaktadır. Son cemaat yerinden ahşap merdiven ile çıkılan mahfil katının ortasında köşk kısmı yer almaktadır. Mihrap taş malzemeden inşa edilmiş olup kademeli nişlidir ve niş kısımları yivlidir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap olup sadedir. İç mekânda üst örtü düz tavan olup ahşaptır. Yapıda bulunan pencereler dikdörtgen formlu ve ahşaptır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Taşhan

Taşhan; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Çarşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Çarşı Camii’nin güneydoğusunda yer alan yapı, yazılı kaynaklara göre, 16. yüzyıla tarihlenmektedir. Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Yapı, bir zemin kat ve bir normal kattan oluşmaktadır.

Ortada kare bir avlu ile bu avluyu çevreleyen, üzeri tonoz örtülü revaklı bir koridor ve daha geride yer alan odalardan meydana gelmektedir. Yapının girişi kuzey cephesinden sağlanmaktadır. Giriş açıklığı yuvarlak kemerli bir koridora bağlanmaktadır. Yapı cephelerinde küçük boyutlu kare formlu pencereler bulunmaktadır.

Avlu içesinde ise yuvarlak kemerli geniş pencere açıklıkları bulunmaktadır. Yapı içerisinde normal kata çıkan iki adet merdiven bulunmaktadır. Yapının dıştan üst örtüsü kırma çatı olup üzeri mozaik malzeme ile kaplanmıştır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Tabakhane Köprüsü

Tabakhane Köprüsü; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Ortahisar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı Ortahisar’ın doğusunda Kuzgun Dere üzerinde bulunmaktadır. İlk yapım tarihi bilinmeyen yapı, bugünkü görünümüne Vali Emin Muhsin Paşa tarafından yaptırılan onarımla 1833 yılında kavuşmuştur.

Yapı, birçok onarım geçirmiştir ve bu onarımlarda yapısal değişikliler de yapılmıştır. Güneydeki tek kemerli taş köprüye sonradan altı kemerli kuzey bölüm eklenmiştir.

Bu ekleme yapılırken, ilk köprünün kemer boşluğu ile ikinci köprünün kemer boşluklarından birisi denk getirilmeye çalışılmıştır.

Kâgir olarak inşa edilen köprü, güneyde iki mesnetli tek gözlü ve yuvarlak kemerli, kuzeyde ise yedi mesnetli altı gözlü ve yuvarlak kemerlidir. Köprüde malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Köprünün korkuluğu özgün değildir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Su Kemeri

Su Kemeri; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Ortahisar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı Zağnos Vadisinde yer almaktadır. Diğer adı Zağnos Kemeri’dir. Yazılı kaynaklara göre 13. yüzyılda inşa edildiği ileri sürülmektedir. Yapı, doğu batı doğrultusunda uzanmaktadır.

Kagir olarak inşa edilen su kemeri altı mesnetli, beş gözlü ve sivri kemerlidir. Yapının ortada bulunan kemeri diğerlerine oranla daha geniştir. Yapının batı yönündeki kemeri ana kayayla birleşmektedir.

Su kemerinde malzeme olarak moloz taş ve kesme taş kullanılmıştır. Kemer bölümünde kesme taş, diğer tüm alanlarda ise moloz taş kullanılmıştır. Kuzey cephesinde altta ve üstte nişleri bulunmaktadır.

Trabzon: Semerciler (Ebubekir) Camii

Semerciler (Ebubekir) Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Çarşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Semerciler Cami Hacı Ebu Bekir b. Nuh adına düzenlenmiş vakfın hayratıdır. Yapı 1759 tarihinde Hacı Ebu Bekir b. Nuh tarafından yaptırılmıştır. Giriş kapısı üzerinde yer alan kitabeye göre, Hicri 1236 (Miladi 1820/1821) tarihinde onarım görmüştür. Yapı, yığma yapım sistemiyle kesme taş malzemeden inşa edilmiştir.

Kare planlı yapı, harim, kadınlar mahfili ve son cemaat mahfilinden oluşmaktadır. Son cemaat mahfili kapalıdır. Caminin güneydoğu köşesinde yer alan minaresi tek şerefelidir. Yapı cephelerinde yuvarlak kemerli ve dikdörtgen formlu olmak üzere iki çeşit pencere açıklığı bulunmaktadır. Caminin son cemaat yerinin girişi kuzey cephesinde bulunmaktadır.

Giriş yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve demir kapı ile sağlanmaktadır. Girişin üzerinde onarım kitabesi bulunmaktadır. Girişin hemen yanında şadırvan bulunmaktadır. Harimin kuzey tarafında yer alan kadınlar mahfiline girişin doğusunda yer alan ahşap ve iki kollu merdiven ile çıkılmaktadır.

Mihrap taş malzemeden yapılmıştır, kademeli ve nişlidir. Minber ahşap malzemeden yapılmış olup geometrik ve bitkisel motiflerle süslenmiştir. İç mekânda duvarlar günümüzde sıvalı ve sadedir. Yapının içten üst örtüsü ahşap olup çokgen kademeli bir forma sahiptir. Tavanda ahşap işçiliği görülmektedir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Trabzon: Santa Maria Kilisesi

Santa Maria Kilisesi; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, İskenderpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Kiliseye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Sultan Abdülmecit’in fermanıyla, Trabzon’u ziyaret eden yabancılara yönelik olarak 1869-1874 tarihleri arasında yaptırılmıştır.

İşlevini günümüzde de sürdürmektedir. Zengin süslemeleri, kuzey ve batı duvarlarındaki St. Andrea, St. Pietro ve St. Eugenius betimleri ilgi çekmektedir.

Santa Maria Kilisesi, taş malzeme ile dikdörtgen planda inşa edilmiştir.

Trabzonspor Müzesi

Trabzonspor Müzesi; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Kemerkaya Mahallesi, Hüsnü Aybay Sokak sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Trabzon’un özgün tarihi yapılarından biri olan müze binası günümüze kadar Maraş Caddesi Halkevi Sokaktaki Sadri Şener Sosyal Tesisleri Binasının 2. Katında hizmet vermekte iken 2011 yılında yan tarafında yapılan modern bir müze binasına taşınmıştır.

Müze, barındırdığı kupalarla Türk Futbol tarihinde önemli bir yere sahip olmasının yanında Cumhuriyet Dönemi Trabzonspor tarihinin de belleği konumundadır. Müzede en ilginç kupa ise 1958 yılında Türkiye Amatör Futbol Şampiyonası’nda Trabzon İsmanocağı’nın kazandığı yarım kupadır.

Futbol Federasyonu tarafından 1958 yılında düzenlenen Türkiye Şampiyonası Finallerinde Ankara Havagücü takımı ile Trabzon İdmanocağı takımlarının puanlarının ve averajlarının aynı olması ve her iki takımın da ayrı bir maç yapmayı kabul etmemeleri üzerine Futbol Federasyonu iki takımı da şampiyon ilan etti ve kupa ortadan ikiye bölünerek her iki takıma da yarımşar olarak verildi. Şimdi kupanın yarısı Trabzon Müzesi’nde, diğer yarısı İse Ankara Havagücü Müzesi’ndedir.