Televizyon Beyin Yaşlanmasını Hızlandırıyor
Yeni bir araştırma, orta yaşlarda uzun süre televizyon izlemenin ilerleyen yıllarda beyin yapısında küçülme ve beyaz madde hasarıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Çalışma, önemli olanın yalnızca ne kadar oturulduğu değil, otururken hangi zihinsel faaliyetlerin yapıldığına da işaret ediyor.
Haber Merkezi / Çocukluk yıllarında sıkça duyulan “Çok televizyon izlemek beynini çürütür” uyarısı, bilimsel verilerle yeniden gündeme geldi. USC Dornsife Edebiyat, Sanat ve Bilim Fakültesi araştırmacıları tarafından yürütülen ve Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan çalışma, uzun süre televizyon izlemenin yaşlanan beyin üzerinde olumsuz etkiler bırakabileceğini gösterdi.
Araştırmaya göre, orta yaşlarda yoğun televizyon izleyen bireylerin ilerleyen yaşlarda hafıza, planlama ve düşünme becerileriyle ilişkili beyin bölgelerinde hacim kaybı yaşama olasılığı daha yüksek.
Yaklaşık 20 Yıl Boyunca Takip Edildiler
Araştırmacılar, Topluluklarda Ateroskleroz Riski (ARIC) çalışmasına katılan yaklaşık 1.700 yetişkinin sağlık verilerini analiz etti.
Katılımcılar ortalama 53 yaşındayken televizyon izleme alışkanlıkları ve iş yerinde oturarak geçirdikleri süre hakkında bilgi verdi. Yaklaşık 20 yıl sonra ise aynı kişilerin beyinleri manyetik rezonans (MR) görüntüleme yöntemiyle ayrıntılı olarak incelendi.
MR sonuçları, sık televizyon izlediğini belirten katılımcılarda hafıza, görsel işleme ve planlamadan sorumlu bölgelerde gri madde hacminin daha düşük olduğunu ortaya koydu. Ayrıca yaşlanma, felç, demans ve bilişsel gerilemeyle ilişkilendirilen beyaz madde hasarının da bu kişilerde daha yaygın olduğu belirlendi.
Araştırmacılar; fiziksel aktivite, sigara kullanımı, alkol tüketimi, diyabet ve vücut ağırlığı gibi beyin sağlığını etkileyebilecek diğer faktörleri hesaba kattıklarında da televizyon izleme ile beyin yapısındaki olumsuz değişimler arasındaki ilişkinin devam ettiğini bildirdi.
Her Oturmak Aynı Etkiyi Göstermiyor
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise uzun süre oturmanın tek başına beyin sağlığı için aynı riski taşımadığı oldu.
İş yerinde masa başında uzun saatler çalışan kişilerin beyin yapılarında, televizyon karşısında uzun süre vakit geçirenlere kıyasla benzer olumsuz değişiklikler görülmedi.
Bilim insanları bu farkı, çalışma ortamında karar verme, problem çözme, iletişim kurma ve bilgi işleme gibi zihinsel süreçlerin aktif şekilde kullanılmasına bağlıyor. Buna karşın televizyon izlemenin çoğunlukla pasif bir etkinlik olması nedeniyle beynin daha az uyarıldığı değerlendiriliyor.
Araştırmada ayrıca televizyon izleme ile beyin yapısındaki bozulma arasındaki ilişkinin erkeklerde kadınlara göre daha belirgin olduğu saptandı. Ancak araştırmacılar, bu cinsiyet farkının nedenine ilişkin kesin bir açıklama yapılamadığını belirtiyor.
Bulgular Dikkat Çekici, Ancak Kesin Kanıt Değil
Uzmanlar, araştırmanın yaklaşık 20 yıllık takip süresi ve yaşam tarzına ilişkin birçok değişkenin istatistiksel olarak değerlendirilmesi sayesinde güçlü kanıtlar sunduğunu ifade ediyor.
Bununla birlikte çalışmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle televizyon izlemenin doğrudan beyin hasarına yol açtığının kesin olarak söylenemeyeceği vurgulanıyor. Ayrıca televizyon izleme sürelerinin katılımcıların kendi beyanlarına dayanması ve araştırmanın başlangıcında beyin MR görüntülerinin bulunmaması da çalışmanın önemli sınırlılıkları arasında gösteriliyor.
Uzmanlardan “Zihni Aktif Tutun” Uyarısı
Araştırmacılar, ekran karşısında geçirilen sürenin yalnızca miktarının değil, niteliğinin de beyin sağlığı açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre kitap okumak, bulmaca çözmek, yeni bir dil öğrenmek, müzik aleti çalmak veya yaratıcı hobilerle ilgilenmek gibi zihni aktif tutan faaliyetler, sağlıklı beyin yaşlanmasını destekleyebilir. Ayrıca ekran başında geçirilen sürenin düzenli fiziksel aktivite ve zihinsel olarak uyarıcı etkinliklerle dengelenmesi öneriliyor.
Araştırmanın bulguları, özellikle orta yaş döneminde benimsenen günlük alışkanlıkların ilerleyen yıllardaki beyin sağlığını etkileyebileceğine işaret ederken, uzmanlar televizyon karşısında geçirilen uzun saatler yerine zihni aktif tutan yaşam tarzı seçimlerinin önemine dikkat çekiyor.
