Siirt: Gerra Han Köprüsü

Gerra Han Köprüsü; Siirt’in Eruh İlçesi, Ormanardı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ormanardı Köyü’nde Gerre Han’ın yanında Dicle Nehri’ne dökülen çayın üzerinde kuzey-güney doğrultusunda kurulmuştur.

Üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. Ancak hanla birlikte Osmanlı döneminde XVII. yüzyılda yapılmış olmalıdır.

Tek gözlü ve yolu iki yöne eğimli köprülerdendir. Yapıda kesme taş malzeme kullanılmıştır. Menba yönünde birer sel yaran vardır. Gözün doğu tarafında birkaç yolcunun barınacağı tonozlu bir bölüm açılmıştır

Paylaşın

Siirt: Nehvan Camii

Nehvan Camii; Siirt’in Eruh İlçesi, Çayırlı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Köy bugün terk edildiğinden yapı da kullanılmamaktadır. Caminin üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur.

Plan, malzeme ve inşaa tekniğinden hareketle eser Osmanlı döneminde XVII. yy’da inşa edilmiş olmalıdır. Cami dıştan 9.25 X 9.60 m. ölçülerinde mihrab paralel iki sahınlı bir harim ile önünde işlevi tam belli olmayan bir mekandan oluşmaktadır.

Harim içten beşik tonoz, dıştan düz dam örtülüdür. Yapı moloz taş malzemeden inşa edilmiştir. Caminin önünde (güneyde) 5.60 X 10.20 m. ölçülerinde işlevi tam olarak anlaşılamayan tamamen yıkılmış ve içerisinde yıkık kubbeli silindirik bir birim olan bir mekân yer almaktadır.

Paylaşın

Siirt: Kaya Oyma Camii

Kaya Oyma Camii; Siirt’in Eruh İlçesi, Oymakılıç Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Oymakılıç Köyü’nün doğusunda ve köye yaklaşık 1 km. uzaklıkta vadinin yamacındaki kayalk alanda yer almaktadır. Çevresinde farklı kaya oyma mekanlar da vardır. Sağlam olup metruk haldedir.

Caminin üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe yoktur. Ancak planla çevresindeki diğer yapılar ışığında Osmanlı devrinde muhtemelen XVII. yy’da yapılmış olmalıdır. Doğal kayanın oyulması ve yontulmasıyla elde edilen caminin giriş kapı açıklığının güneyinde sarnıç bulunmaktadır.

Suyun sarnıca ulaşması için ana kaya üzerinde su kanalları açılmıştır. Yapıya batı cephede yer alan ve ana kayanın oyulmasıyla açılan dikdörtgen formlu bir kapı açıklığından girilir.

İç mekan 3.40 X 5.50 m. ölçülerinde doğu-batı doğrultusunda uzanan düzgün olmayan dörtgen plana sahiptir. İç mekânın kıble duvarının ortasında kayanın oyulmasıyla yapılan yarım daire şeklinde mihrab nişi yer almaktadır.

Paylaşın

Siirt: Bilgili Camii

Bilgili Camii; Siirt’in Eruh İlçesi, Bilgili Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eski Eruh olarak bilinen Bilgili Köyü Eruh İlçesine 26 km’lik mesafededir. Köy vadinin bitiminde ve vadiye hâkim tepedeki düzlükte kurulmuştur. Cami sağlam olup ibadete açıktır.

Giriş kapısı üzerindeki Arapça kitabede “Fakih Mahmud” ismi okunabilmektedir. Kitabede caminin inşa edildiği tarih hakkında bir bilgi yoktur. Harim giriş kapısının üzerindeki Arapça kitabede de “bu mescidin Ömer oğlu Yusuf ” tarafından yaptırıldığı yazılıdır.

Yapı dıştan 12.50 X 13.90 m. ebatlarında, doğu-batı doğrultusunda enine dikdörtgen planlıdır. İç mekâna doğu cephesinde yer alan yuvarlak kemerli eyvan şeklindeki bir kapıdan girilmektedir. Harim, kıble duvarına paralel bir sahın ile giriş veya son cemaat yeri durumundaki ikinci sahından oluşmaktadır.

Caminin duvarlarının alt kısmı düzgün kesme taştan, üst kısmı kırma taş malzemeden inşa edilmiştir. İlk sahının zemininde bir abdest almak için yapılmış bir havuz vardır

Paylaşın

Siirt: Kaya Oyma Han

Kaya Oyma Han; Siirt’in Eruh İlçesi, Oymakılıç Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kayaların oyulmasıyla inşaa edilmiş olan han mevcut köyün doğusunda dereye hakim bir konumdadır. Bu alanda 2 adet han, 1 cami ve diğer kaya oyma kemanlar yer almaktadır.

Hanın ha hangi dönemde ve ne zaman yapıldığını gösteren herhangi bir kayıt ve kitabe bulunmamaktadır. Ancak kaya oymalardan birinin cami olmasından dolayı Osmanlı devleti zamanından kalmış olmalıdır.

Han kuzey-güney doğrultusundadır. Düz lentolu ve fazla yüksek olmayan kapı açıklığından iç mekâna girilmektedir.

İç mekân birbirinden ayrılmış üç bölümden oluşmaktadır. Yaklaşık olarak içten 7.00 X 11.00 m. ölçüsünde düzgün olmayan dörtgen planlıdır.

Paylaşın

Siirt: Gerra Hanı

Gerra Hanı; Siirt’in Eruh İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eruh-Şırnak yolu üzerinde Hesta Kaplıcaları yolu üzerinde Ormanardı Mevkii’nde Botan Irmağı’nın kenarındaki yamaçta kurulmuştur. Siirt’ten yaklaşık 40 km. uzaklıktadır.

Han, kuzey-güney doğrultusunda olup iki ayrı yapı olarak ele alınmıştır. Güneydeki yapı 6.50 x 13 m. ebatlarında ve batı duvarı topografyaya uygun biçimde toprak seviyesindedir.

Diğer bölüm temel seviyesine kadar yıkılmıştır. İki bölümde tek sahınlı ve kapalı hanlar grubu içindedir. Günümüzde sağlam durumdaki han 6.50 x 15.80 m. ebatlarında dikdörtgen planlıdır.

Yapıya giriş, batı taraftaki kapıdan sağlanmaktadır. Giriş kapısı, basık sivri kemerle vurgulanmış, cephelerde düzgün kesme taş malzeme kullanılmıştır.

Yapı, içten moloz taş malzeme ile örtülü ve üzeri de sıvanmıştır. Sivri kemerin desteklediği hanın üzerini beşik tonoz örtmekte ve dıştan düz dam şeklindedir

Paylaşın

Siirt: Üzümlü Değirmeni

Üzümlü Değirmeni; Siirt’in Eruh İlçesi, Üzümlü Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Zarova Çayı’nın üstündeki I. köprünün 100 m. doğusunda Zarova Deresi’nin hemen kenarındadır.

Siirt ve çevresinde çok sayıda tarihi yapı bulunmakta. Bunların bir bölümü günümüzde kullanılmakla birlikte büyük bölümü yıkılmış ve kullanılamaz durumdadır. Kullanılamaz durumdaki yapılardan biride Üzümlü Değirmeni’dir.

Üzerindeki kitabeye göre H. 976/ M. 1569 yılında Bedreddin adında birisi tarafından yaptırılmıştır. Günümüzde metruk olan yapının üst örtüsü yıkılmıştır.

Yapı, değirmen odası, su kanalı ve su kulesinde oluşmaktadır. Dıştan 10.60 X 11.40 m. ölçülerinde olup kuzey-güney yönünde uzanmaktadır.

Üzümlü Değirmeni, kesme taş ve moloz taş kullanılarak yığma usulü inşaa edilmiştir. Tarih turizmi bakımından dikkat çekicidir.

Paylaşın

Siirt: Emir Nasreddin Külliyesi

Emir Nasreddin Külliyesi; Siirt’in Eruh İlçesi, Kavaközü Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Külliyeyi oluşturan yapıların hiç birisinin üzerinde kim tarafından ve ne zaman yaptırıldığını gösteren herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Ancak gerek türbe içindeki mezar taşları üzerinde bulunan tarihler, gerek yazılı kaynaklar ve gerekse yapının inşa malzemeleri külliyenin XVI. yüzyılda inşa edildiğini göstermektedir.

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kütüphanesi’nde bulunan Muhammed Şükrü Vâmık Efendi’nin “Evkaf-ı Umur Tarihi” adlı yazma eserde medresenin Mir Nasreddin’e ait olduğu kaydedilmektedir. Türbedeki mezar taşlarında da en erken 966/1559 ve 973/1565 tarihlerine rastlanmaktadır.

Külliye cami, türbe, medrese, han, değirmen ve bir su yapısından oluşmaktadır. Külliye elamanlarında moloz ve kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Külliyeyi oluşturan yapılardan cami, türbe ve medrese bir avlu etrafında toplanmıştır.

Cami ve türbe avlunun güneyinde yer almaktadır. Avlunun kuzeyinde medresenin dershane kısmı, doğusunda ise medrese odaları bulunmaktadır. Avlunun dışında güneybatıda sadece bir duvarı günümüze gelmiş olan su yapısı (hamam), batıda değirmen ile yaklaşık 200 m. ilerde de han yer almaktadır.

Paylaşın

Siirt: Şeyh Nasrettin’in Evi

Şeyh Nasrettin’in Evi; Siirt’in Tillo İlçesi, Ziyaretler Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Osmanlı Devleti’nin son Meclis-i Mebusan üyelerinden Siirt Mebusu Şeyh Nasrettin’in evidir. Kitabesine göre 1330 / 1912 yılında inşa edilmiştir. İki katlı olan ev, iç sofalı bir planlamaya sahiptir. Yapının giriş cephesi abidevi görünüştedir. Bu görünüşü giriş kapısı sağlamaktadır. Cephede giriş kapısından başka tezyini unsurun bulunmaması taç kapının yapıdan ayrı olarak ele alındığı izlenimini vermektedir.

Cephede iki katlı pencere düzenlemesi vardır. Sofa mavi ve sarı renklerdeki çiçeklerle bezenmiş bir bahçeyi andırmaktadır. Sofanın kubbesinde göbekten başlayan süslemeler duvarlara indikçe genişlemektedir. Sofa pencerelerinde hilal motifiyle sonlanan demir parmaklıklar vardır. Giriş sofasının sağında yer alan merdivenlerle ikinci kata çıkılır.

İkinci katta bulunan mutfaktaki çeşmenin aynalığı dikdörtgen şeklindedir. Çeşmenin en gösterişli kısmı ise altın yaldızlı ve tuğralı mermer kitabedir. Kitabede en üstte Sultan II. Abdulhamit’in tuğrası yer almaktadır. Bunun da altında iki sıra halinde beş satırlık Osmanlı Türkçesiyle talik hatla yazılmış kitabe görülmektedir. Kitabenin altında 19 safer 1309 /1892 tarihi yer almaktadır. Sofadaki süsleme düzeninin aynısı burada da yer almaktadır.

Tonoz yüzeyini konturları mavi renkte sarı renkli kıvrık dal ve çiçek motifleriyle kiremit kırmızısı renginde Rumilerden oluşan bitkisel bezeme kaplamaktadır. Sofadan bir kapıyla girilen başoda diğerlerine nazaran daha itinalıdır. Kapının üst kısmında “Osmanlı Arması” görülmektedir. Armanın altında solda H. 307 sağda H. 31 rakamları okunmaktadır.

Bu kapıdan odaya girildiğinde yüzeyde boş yer bırakılmamacasına her yerin süslendiği dikkati çekmektedir. Bu mekândaki süslemeler diğer mekânlardakilerle aynı stildedir. Duvarlarda geometrik şekiller içinde küçük çiçekler, tonoz yüzeyinde ise farklı renklerde kıvrık dal, penç, rumi ve yapraklardan oluşan süsleme görülür. Divanhane eve bitişik olmasına karşın girişi sadece arkada yer alan avludan sağlanmaktadır.

Bu bakımdan evden ayrı bir birim olarak ele alınmıştır. Divanhane kısmı doğu-batı yönünde dikdörtgen planlı olup üzeri aynı yönde uzanan beşik tonoz örtülüdür. İç mekânda duvarlar ve tonoz boş yer bırakılmamacasına kalemişi süslemeye tezyin edilmiştir. Süslemeler kiremit kırmızı bir zemin üzerinde sarı, mavi ve yeşil renkteki, bitkisel ve geometrik unsurlardan oluşmaktadır.

Paylaşın

Siirt: Kayabağlar Camii

Kayabağlar Camii; Siirt’in Kurtalan İlçesi, Kayabağlar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapının üzerinde biri H. 1265 / M. 1848 ve diğeri de H. 1275 / M. 1858 iki adet kitabe vardır. İçeriği tam olarak okunamadığı için camii ile bağlantısı tespit edilememiştir.

Yapının, plan, malzeme ve teknik özelliklerinin yanı sıra bu tarihleri de dikkate alarak Osmanlı döneminde, XVIII. – XIX. yüzyılda inşaa edildiğini söyleyebiliriz. Sağlam olan camii, günümüzde ibadete açıktır. Sonradan, güneyine eklenen birimlerle camii genişletlmiştir.

Dıştan 7.80 X 9.55 metre ölçülerindeki camiye doğu cephesinden açılan yuvarlak kemerli bir kapı ile girilmektedir. Harimi, mihraba paralel iki sahından oluşmakta ve her iki sahın  iki kalın paye oturan sivri kemerlerle birbirinden ayrılmaktadır.

Caminin inşaasında moloz taş malzeme kullanılmıştır. Kuzeyindeki sahın iki, güneyindeki sahın ise üç bölümlüdür. Kıble duvarının üzerindeki yarım daire planlı mihrap niş sonradan eklenen yeni mekana geçişi sağlayan bir kapı şekline dönüştürülmüştür.

Paylaşın