Su Savaşları Yakın Mı? Türkiye’nin İklim Riskleri

İklim krizi artık yalnızca çevreyi değil, ekonomiyi, toplumsal düzeni ve ulusal güvenliği de tehdit ediyor. Türkiye için bu tehdidin merkezinde ise giderek daha kıt hâle gelen bir kaynak var: su.

Haber Merkezi / Uzmanlara göre Türkiye, sanılanın aksine “su zengini” bir ülke değil. Kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı, son yıllarda hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme ve iklim değişikliğinin etkisiyle kritik eşiklere yaklaştı. Küresel ısınmanın hızlanmasıyla birlikte bu tablo daha da sertleşiyor.

Peki, bu gidişat Türkiye’yi gelecekte “su savaşları” olarak adlandırılan çatışmalara sürükleyebilir mi?

Bilimsel veriler, Türkiye’nin ortalama sıcaklığının küresel ortalamanın üzerinde arttığını gösteriyor. Yağış rejimleri değişiyor: Kışlar daha kurak, yağışlar daha kısa sürede ve şiddetli oluyor. Bu durum barajların dolmasını kolaylaştırmıyor; aksine suyun toprağa işlemeden akıp gitmesine neden oluyor.

Özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgelerinde kuraklık artık geçici bir sorun değil, kalıcı bir risk olarak tanımlanıyor. Yer altı suları hızla çekiliyor, tarımsal sulama maliyetleri artıyor. Bugün yaşanan her kurak yıl, gelecekteki su stresini daha da derinleştiriyor.

Türkiye’de suyun yaklaşık dörtte üçü tarımda kullanılıyor. Ancak geleneksel sulama yöntemleri, değişen iklim koşullarıyla birlikte ciddi bir verimsizlik yaratıyor. Aynı su kaynağına şehirler, sanayi ve tarım aynı anda talip olduğunda ise kaçınılmaz bir rekabet ortaya çıkıyor.

Büyük şehirlerde baraj doluluk oranlarının her yaz manşetlere taşınması, bu rekabetin ilk sinyali. Kırsalda ise çiftçi ile çiftçi, hatta köyler arasında su paylaşımı gerilimleri artıyor. Uzmanlar, bugünün “yerel anlaşmazlıklarının” yarının daha büyük toplumsal sorunlarına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor.

Su meselesi yalnızca ülke içinde değil, sınırların ötesinde de risk taşıyor. Türkiye’nin Fırat ve Dicle gibi sınır aşan nehirler üzerindeki konumu, iklim değişikliğiyle birlikte daha hassas bir hâl alıyor. Akış rejimlerindeki azalma, komşu ülkelerle su paylaşımı konusundaki diplomatik dengeleri zorlayabilir.

Bu noktada “su savaşları” ifadesi genellikle abartılı bulunsa da, uzmanlar gelecekte suyun dış politikada daha sert pazarlıkların konusu olacağını kabul ediyor. Su, enerji ve gıda güvenliğiyle birlikte stratejik bir başlık hâline geliyor.

Birçok uzmana göre mesele, doğrudan silahlı çatışmadan çok “yönetim krizi” riski taşıyor. Yanlış planlama, kısa vadeli çözümler ve iklim gerçeklerini hesaba katmayan politikalar, su kıtlığını bir güvenlik sorununa dönüştürebilir.

Oysa doğru su yönetimi, modern sulama teknikleri, şehirlerde kayıp-kaçak oranlarının düşürülmesi ve iklim uyum politikalarıyla bu risklerin önemli bir bölümü azaltılabilir. Sorun, suyun kendisinden çok, onu nasıl yönettiğimizde düğümleniyor.

Gelecek susuz mu olacak?

“Su savaşları” ifadesi çarpıcı ama asıl tehlike, sessiz ve yavaş ilerleyen bir kriz. Türkiye, iklim değişikliğinin etkilerini en sert hissedecek ülkeler arasında yer alıyor. Bu nedenle su artık yalnızca çevre politikalarının değil, ekonomi, tarım ve ulusal güvenlik stratejilerinin de merkezinde olmak zorunda.

Su için savaşmak zorunda kalmamak, bugün alınacak akılcı kararlarla mümkün. Aksi hâlde, küresel ısınmanın en ağır faturalarından biri Türkiye’nin kapısını çalabilir.

Paylaşın

ABD Hegemonyası Tartışmaları Altını Neden Güçlendiriyor?

Uluslararası piyasalarda altın fiyatları tarihî zirveleri test ederken, küresel ekonomik ve siyasi dengelerdeki değişimlerin, altın fiyatlarındaki artışa nasıl yön verdiği yeniden tartışılıyor.

Haber Merkezi / 2026 yılı başında ons altın fiyatı ilk defa 5 bin dolar eşiğini aşarak yeni rekorlara koştu. Bu yükseliş, sadece klasik güvenli liman talebiyle açıklanamayacak kadar geniş bir küresel eğilimin parçası. Uluslararası yatırımcıların altına yönelmesinin arkasında birbiriyle iç içe geçmiş birkaç büyük küresel dinamik bulunuyor.

Altının geleneksel olarak yatırımcılar tarafından tercih edildiği dönemlerde ABD dolarının göreceli zayıflığı ve ABD politikasına ilişkin belirsizlikler öne çıkıyor. Uluslararası haber ajanslarının analizlerine göre, ABD Dolar Endeksi’nin küresel piyasalarda zayıflaması, değerli metallerin cazibesini artırıyor. Özellikle doların eski gücünü koruyamadığı algısı, altına olan talebi tetikliyor.

Bu durum, sadece piyasa teknikleriyle açıklanamaz; ABD’nin hâkim küresel ekonomik rolünün nasıl sürdürüleceğine dair bir süredir devam eden tartışmalar yatırımcı algısına da yansıyor. “Doların rezerv para birimi olarak çekiciliği azaldı mı?” sorusu, birçok merkez bankası ve fon yöneticisinin kafasını kurcalıyor — bu da altına yönelimi artırıyor.

Altının her güçlü yükseliş döneminde olduğu gibi, küresel siyasetteki riskler de bu yükselişe katkı sağlıyor. ABD’nin agresif dış politika hamleleri, ticaret tarifeleri ve NATO-AB ilişkilerindeki gerilimler piyasalarda belirsizliği artırıyor. Reuters’ın haberine göre, ABD ve Avrupa arasında Grönland gibi stratejik konularda yaşanan sürtüşmeler altın fiyatlarını yukarı çekti.

Benzer şekilde, yatırımcıların Washington’daki siyasi tansiyon ve olası hükümet kapanması gibi konulara odaklanması, güvenli varlıklara olan talebi güçlendiriyor. Son dönemde altın piyasalarında artan volatilitenin altında bu siyasi belirsizlik yatıyor.

BRICS ülkeleri gibi gelişmekte olan ekonomilerin dolar dışı rezerv stratejileri altın talebini destekliyor. BRICS zirvesinde “dolar dışı ödeme sistemleri” ve altına dayalı finansal araçlar üzerine yoğunlaşılması, altının finansal sisteme yeniden yerleşmesine yol açtı. Bu ülkeler dünya altın rezervlerinin büyük bir kısmını elinde tutuyor ve dolar dışı rezerv stratejilerini güçlendiriyor.

Aynı zamanda birçok merkez bankasının altın stoklarını artırması — doları çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olarak — küresel altın talebini yükseltiyor. Bu, ABD dolarının küresel rezerv para birimi rolünün uzun vadede nasıl şekilleneceğine dair belirsizliklerin artmasıyla paralel bir trend.

Küresel yatırımcılar, ABD’nin ekonomik ve siyasi belirsizlikleri arttıkça, daha stabil ve tarihsel olarak “koruyucu” bir varlık olarak görülen altına yöneliyor. Wall Street Journal ve Washington Post gibi uluslararası yayınlar, sadece merkez bankaları değil, bireysel ve kurumsal yatırımcıların da artan risk algısı nedeniyle dolar ve tahviller yerine altın ve gümüşe yöneldiğini belirtiyor.

Bu eğilim, özellikle gelişmiş piyasalarda güvenli liman talebinin güçlenmesine işaret ediyor. Altının fiyatının rekor kırması, artık sadece spekülatif bir hareket olmayıp küresel portföy stratejilerinde kalıcı bir yer edindiğine dair sinyaller veriyor.

Altın, hegemonya algılarını yeniden şekillendiriyor

Altının rekor yükselişi, sadece ekonomik bir olgu değil — küresel ekonomik ve siyasi hegemonya tartışmalarının fiyatlara yansımasıdır. Doların gücüne dair belirsizlikler, ABD politikalarındaki volatilite, jeopolitik riskler ve merkez bankalarının rezerv stratejileri altını sadece bir değer saklama aracı olmaktan çıkarıp dünyanın yeniden fiyatlanan küresel güven göstergesi hâline getiriyor.

Bu süreçte altın, hem yatırımcıların hem de devletlerin ekonomik hegemonya algılarını yeniden şekillendiriyor.

Paylaşın

Tuncer Bakırhan: 100 Yıldır Kirli Bir Oyun Oynanıyor

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, “100 yıldır bölgede çok kirli bir oyun oynanıyor. Bölgede halkları kabul etmeyen, halklara isyan; ülkelere de onları bastırma zemini bırakırmış. Bu oyun ülkeye savaş kan çatışma getirdi. 100 yıldır devam eden bu kısır döngüyü kurmak gerekiyor.” dedi.

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan ile Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli, CHP Genel Merkezi’nde Özgür Özel ile görüştü. Genel başkanlar görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, özetle şu ifadeleri kullandı: “Suriye’yi konuştuk, bölgeyi konuştuk, kuzeydoğu Suriye’deki gelişmeleri konuştuk. Siz de takip ediyorsunuz orada bir insanlık dramı yaşanıyor. Deyim yerindeyse ateşe benzin ile gidenler var. Bir de ateşi soğutmaya çalışanlar var. Biz oradaki çatışmalı şiddetin son bulmasını meselenin diyalog müzakere barışçıl bir şekilde çözülmesini istiyoruz. Ama maalesef Türkiye’de sabah akşam Kürt karşıtı propaganda yapıyorlar. Suriye’de sanki demokratik bir zemin var da Kürtler oyunbozanlık yapıyormuş gibi bu koro Kürt karşıtı bir algı oluşturmaya çalışıyor. Tekrar ediyoruz, Kürtler yaşamış oldukları ülkelerde hiçbir zaman yaşadıkları ülkelere ve komşulara tehdit olmadılar ve bundan sonra da olmayacaklardır. Bu aslında biliniyor. Ama bu konuda bir ezber var ve bunun artık bozulması gerekiyor.

Yine Kürtler bölgede yaşadıkları hiçbir ülkenin değerleri ile sembolleri ile bayrağıyla bir sorunları yok olmayacak da. Bunun üzerinden oluşturulan algıları kabul etmiyoruz. Yüzyılları bölgeden çok kirli bir oyun oynanıyor siz de takip ediyorsunuz. Aslında bu oyunu bilmeyen yok. Bölgede halklara isyan ülkelere onları bastırmaz zemini bırakılmış. Savaş ve çatışma getirdiği artık yüzyıldır devam eden bu oyunu bu kısır döngü kırmak gerekiyor. Bunu kırabileceğimize inanıyoruz. Aslında 27 Şubat’ta sayın Öcalan’ın yaptığı çağrı bölgede yüzyıllık bu kısıl döngüyü kaldırmaya yöneliktir. Ama maalesef bu süreçte bir sabotaj gerçekleşti Halep’te bir saldırı gerçekleşti.

Orada silahsız günahsız yaşayan Kürtler göç etmek zorunda kaldı. İnsanlar yaşamını yitirdi. Birileri istiyordu ki halklar sürekli çatışsın ama Kürtler Suriye’de Araplarla çatışmak istemedikleri için bir halklar arası çatışma savaşı yaşanmasın diye Halep’i terk ettiler. Bu oyunu görmek gerekiyor büyük ve tehlikeli bir oyun var biz DEM Parti olarak bu oyunun farkındayız umarım ülkeyi yöneten iktidarda halkları karşı karşıya getiren hegemonik güçlerin çıkarına oluşturulan bu zemini görür ve bu oyunların olmaması için üzerine düşen görev ve sorumlulukları yerine getirir.”

Mürşitpınar Sınır Kapısı çağrısı

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ise konuşmasında şu ifadeleri kullandı: “Bir kez daha ifade etmek isteriz ki siyaset konuşmak için ve çözüm üretmek için yapılır. Siyaset, ayrılıklar, kavgalar, çatışmalar üzerinden değil; barış, kardeşlik ve dostluk üzerinden yarınları kurmak için yapılır. Biz Türkiye’de süreç başladığı andan itibaren ve Suriye’deki gelişmeleri yakından takip ettiğimiz tüm süreçlerde Türkiye’nin barışıyla Suriye’nin barışını iç içe gördük. Bunun dışında bir şeyi düşünmek, tahayyül etmek, planlamak zaten akıl ve mantıkla bağdaşır bir durum değildir.

Suriye’de bir an önce istikrarın sağlanmasından; Suriye’de hem Türkmenleri, hem Arapları, hem Kürtleri, hem Dürzileri, hem Alevileri kapsayıp anayasal güvence altına alan ve Suriye’de barışı hakim kılan bir çözümden yana olduk. Bu durum Türkiye’nin barışına da katkı sağlayacaktır. Daha önce de söyledim. Ortada bir sınır çizgisinin olması, iki taraftaki kardeşliği ortadan kaldırmıyor. Sınırın iki yanında akrabalar yaşadığı gibi Türkmenlerin de Kürtlerin de Arapların da her birimizin akrabaları olduğunu ve onlarla aramızda oluşabilecek hukukun sadece kardeşlik hukuku olduğunu görmemiz lazım. Türkiye’de 6 – 8 milyon Arap yaşıyor ama zaman zaman işte Suriye’deki karışıklıklar, onun yarattığı iç göç Türkiye’deki sığınmacı problemleri yüzünden sanki bir Arap düşmanlığı yükseliyor.

Türkiye’de Kürt kardeşlerimiz hep birlikte Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu unsurları olarak birlikte yaşıyoruz. Ama işler yolunda giderken kardeşlikten bahsedenler, birazcık ortalık karışınca gerçek yüzlerini gösteriyorlar. Biraz önce Sayın Genel Başkanın da bahsettiği gibi bir nefret söylemine varan, Kürtleri kıracak, onları rencide edecek bir dil kullanıyorlar. Bunların tamamını reddediyoruz.

Biz burada iki Eş Genel Başkan, bir Genel Başkan yan yana duruyoruz. Burada bir Türk, bir Arap, bir Kürt var. Ama hepimiz biz kardeşiz. Bizim ürettiğimiz siyaset düşmanlık üretemez. Düşmanlık üzerinden, gerilim üzerinden beslenemez. Sadece şu soruyu sormak gerekir; Ben her gün güne başlarken kendime bu soruyu soruyorum.

Bu oyunda kazanan İngilizler, Amerikalılar, İsrailliler mi olmalı? Yoksa bu oyunda kazanan Kürtler, Türkler, Araplar, Aleviler, Dürziler mi olmalı? Niye kilometrelerce ötede ellerini sıcak sudan soğuk suya sokmayan, ömürleri boyunca dünyanın neresinde petrol varsa, neresinde maden varsa, neresinde sömürülecek bir şey varsa oraları sömürmüş olanlar buradan yine kazançlı çıksın? Barışı sağlayalım, kardeşliği sağlayalım, demokrasiyi sağlayalım. Biz kazanalım bir sefer de. Bunun yolu herkesin cesaretle inisiyatif almasından geçiyor.

Öncelikle Suriye’deki gelişmeler ve şu anda Suriye’de yaşanan insanlık dramını dikkatle ve endişeyle takip ediyoruz. Bir yandan Türkiye’den yardım konvoylarının çıkmış olmasını, Halep üzerinden Ayn el-Arab’a, Kobane’ye ulaştırılıyor olmasını olumlu görüyoruz. Ama orayı bu hale kim getirdi bir de ona bakmak lazım. Orada bir takım selefi yapılara yol verip de ondan sonra orada şehirler kuşatılınca, elektrikler kesilince, beş tane çocuk soğuktan donunca, insanlar açlığa sürüklenince buradan yardım TIR’ları yollamak yerine, bunlara sebebiyet verecek kargaşaya imkan tanımayıp, hep söylediğimiz gibi diyaloğu ve çözümü ön plana almak gerekiyor Suriye’de de. Ama bir yandan da şunu söylemek lazım.

Şehirlerin kuşatıldığı zamanda gidecek bu yardımlar doğru yere mi ulaşacak? Yoksa başkalarının eline mi geçecek? Bundan dolayı da endişeliyiz. Bu sırada içeride de görüşmede de konuştuk. Bu yardımların Öncüpınar’dan Halep’e, Halep’ten Ayn el-Arab’a, Kobane’ye ulaştırılmasının dışında çok daha pratik, lojistik olarak da aklın gereği olan, çok daha garanti bir yol var. Mürşitpınar Sınır Kapımız var. Mürşitpınar Sınır Kapısı açıldığında zaten yardımlar ulaşması gereken yere ulaşıyor. Bir kuşatmayı geçmek zorunda kalmaksızın. Mürşitpınar Sınır Kapısı’nın insani yardımlarla sınırlı olmak üzere açılmasını ve tüm yardımların buradan ulaştırılmasını önemli görüyoruz.

Teorik olarak şöyle söyleyeyim, Feti Bey’in değerlendirmeleri çok kıymetli. Zaman zaman sürece yönelik son derece olumlu, katkı sağlayabilecek, demokrasiden yana, adil yargılanmadan yana açıklamalar yapıyor. Bunları çok kıymetlendiriyoruz. Bunu çok önemsiyoruz. Ama bir de pratikte bir şey söyleyeyim, Feti Bey diyor ki ‘Keşke mevzuat uygun olsaydı.’ MHP için mevzuatı uygun hale getirmek, ‘Keşke’ diyor ya, ‘keşkek yapmaktan’ daha kolay. Feti Bey bu sabah keşkek yapmaya karar verse daha çok uğraşır.

Yapacakları bir tek şey var, her konuda kayıtsız şartsız destek verdikleri, her türlü siyasi riski aldıkları, emekliye sefalet ücreti verilirken bile ‘İktidar değil ittifak ortağıyız, destek vermek siyasi ahlak gereğidir’ diyerek destek verdikleri Adalet ve Kalkınma Partisi’ne bu sabah bir telefon açıp, ‘Sayın Bahçeli canlı yayını uygun görmüştür. Sayın Erdoğan da ‘Devlet Bey isabet buyurmuşlar, yerinde olur’ dediğine göre biz Meclis’in açıldığı ilk gün Cumhur İttifakı olarak davaların, eğer yargılananlar da talep ediyorlarsa canlı yayınlanmasının önünde bir engel bırakmayalım’ ki bizim yargılanacak arkadaşlarımızın tamamı talep ediyor.

Çünkü tamamı, bizim iftira dediğimiz bir takım iddiaların da duyulmasını, yanıtlarının da canlı yayında verilmesini, öyle kulaktan dolma olmamasını istiyoruz. Feti Bey bugün keşkek yapmaya karar verse uğraşması lazım. Öyle ‘keşke’ dediği mesele bir telefonluk iştir. Biz de hemen komisyon toplantısına katılır, ertesi gün de Meclis’te ya da iki gün sonra yine Meclis’te oy birliği ile çıkmasına katkı sağlarız. O yüzden Feti Bey’in canı keşkek istiyorsa keşkek bizden olsun, Egeliyiz. ‘Keşke’ demesin, şu kanunu getirsin.”

Paylaşın

Nipah Virüsü Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi Ve Tedavisi

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yakından izlediği zoonotik hastalıklar arasında yer alan Nipah virüsü (NiV), yüksek ölüm oranı ve salgın potansiyeli nedeniyle uluslararası basında yeniden gündemde.

Haber Merkezi / İlk kez 1998 yılında Malezya’da tanımlanan virüs, aradan geçen yıllarda Güney ve Güneydoğu Asya’da zaman zaman ortaya çıkan vakalarla küresel sağlık çevrelerinin dikkatini çekmeye devam ediyor.

Nipah virüsü nedir?

Nipah virüsü, Paramyxoviridae ailesine ait, hayvanlardan insanlara bulaşabilen (zoonotik) bir virüs. Doğal taşıyıcısı, özellikle meyve yarasaları (uçan tilkiler) olarak bilinen Pteropus türleri. Virüs; hayvanlardan insanlara, insanlardan insanlara ve kontamine gıdalar yoluyla bulaşabiliyor.

Nedenleri

Uluslararası sağlık otoritelerine göre Nipah virüsünün başlıca bulaş yolları şunlar:

Yarasalarla kontamine olmuş çiğ hurma suyu veya meyvelerin tüketilmesi
Enfekte domuzlar gibi ara konak hayvanlarla temas
Hastalığa yakalanmış kişilerle yakın temas (solunum salgıları, vücut sıvıları)

Uzmanlar, tarım alanlarının genişlemesi ve insan–vahşi yaşam temasının artmasının, Nipah gibi virüslerin ortaya çıkma riskini yükselttiğine dikkat çekiyor.

Belirtileri

Hastalığın belirtileri genellikle 4–14 gün içinde ortaya çıkıyor. Uluslararası basında yer alan tıbbi değerlendirmelere göre belirtiler hafif seyirden ağır tabloya kadar değişebiliyor:

Ateş, baş ağrısı
Kas ağrıları, boğaz ağrısı
Kusma ve halsizlik
İleri vakalarda ensefalit (beyin iltihabı), bilinç kaybı, nöbetler ve koma

Nipah virüsünün en endişe verici yönlerinden biri, ölüm oranının salgına göre %40 ila %75 arasında değişebilmesi.

Teşhisi

Teşhis, ileri laboratuvar olanakları gerektiriyor.

Uluslararası uygulamalarda:

RT-PCR testleri
Kan, beyin omurilik sıvısı, idrar ve boğaz sürüntüsü örnekleri kullanılıyor.

Erken teşhis hem hastanın prognozu hem de salgın kontrolü açısından kritik kabul ediliyor.

Tedavisi

Şu anda Nipah virüsüne karşı onaylanmış spesifik bir antiviral tedavi veya aşı bulunmuyor. Tedavi destekleyici nitelikte:

Yoğun bakım desteği
Solunum ve sıvı takibi
Nörolojik komplikasyonların yönetimi

Uluslararası basında yer alan haberlere göre, bazı deneysel antiviral ilaçlar ve aşı çalışmaları sürüyor ancak henüz rutin kullanıma girmiş değil.

Paylaşın

Liberal Söylem Emperyal Gerçeklik

Liberalizm gerçekten özgürlük getiriyorsa, neden küresel servetin büyük kısmı dar bir sermaye grubunun elinde toplanıyor? Neden yoksulluk ve eşitsizlik, liberal politikaların en yoğun uygulandığı dönemlerde derinleşiyor?

Haber Merkezi / Liberalizm kendini özgürlük, eşitlik ve serbest piyasa kavramlarıyla anlatmayı sever. Ancak Marx’ın yıllar önce işaret ettiği gibi, söylem ile maddi gerçeklik arasındaki uçurum, kapitalist düzenin en karakteristik özelliğidir.

Bugün liberal söylemin arkasına baktığımızda gördüğümüz şey, özgür bireylerin eşit rekabeti değil; sermayenin küresel ölçekte kurduğu emperyal tahakküm ilişkileridir.

Liberal ideoloji, piyasanın “doğal” ve “tarafsız” olduğunu iddia eder. Oysa Marx’a göre piyasa, sınıfsal ilişkilerin üzerini örten bir perdeden ibarettir. Küresel ölçekte bakıldığında bu perde daha da kalınlaşır. Serbest ticaret, güçlü ekonomiler için genişleme alanı yaratırken; zayıf ülkeler için bağımlılık mekanizmasına dönüşür. Bu bir tesadüf değil, kapitalizmin yapısal sonucudur.

Bugün IMF, Dünya Bankası ve benzeri kurumlar “liberal reform” adı altında özelleştirme, deregülasyon ve kemer sıkma politikalarını dayatıyor. Marksist açıdan bu süreç, sermayenin ulusal sınırları aşarak yeni değer alanları yaratma zorunluluğunun bir yansımasıdır. Emperyalizm artık top ve tüfekle değil; borç, faiz ve finansal disiplin yoluyla işliyor.

Lenin’in emperyalizm tanımı hâlâ geçerlidir: Sermayenin yoğunlaşması, finans kapitalin egemenliği ve pazarların paylaşımı. Günümüzde bu süreç, liberal söylemle makyajlanıyor. Demokrasi ihracı, insan hakları savunusu ve serbest piyasa vaatleri, çoğu zaman ekonomik çıkarların ideolojik kılıfı haline geliyor.

Liberalizm, bireysel özgürlükten söz ederken sınıfsal eşitsizlikleri görünmez kılar. Emperyal gerçeklik ise bu eşitsizlikleri küresel ölçekte yeniden üretir. Çok uluslu şirketlerin ucuz iş gücü arayışı, çevre talanı ve kaynak transferi; serbest piyasanın “doğal sonuçları” olarak sunulur. Oysa Marx’ın deyimiyle bu, sermayenin kâr dürtüsünün çıplak ifadesidir.

Bugün Afrika’dan Latin Amerika’ya, Asya’dan Ortadoğu’ya kadar pek çok ülke, formel olarak bağımsız olsa da ekonomik olarak bağımlıdır. Marksist perspektif, bu durumu “yeni sömürgecilik” kavramıyla açıklar. Liberal düzen, bu bağımlılığı ortadan kaldırmaz; aksine onu kurumsallaştırır.

Asıl soru şudur: Eğer liberalizm gerçekten özgürlük getiriyorsa, neden küresel servetin büyük kısmı dar bir sermaye grubunun elinde toplanıyor? Neden yoksulluk ve eşitsizlik, liberal politikaların en yoğun uygulandığı dönemlerde derinleşiyor?

Marksist bakış açısı bize şunu hatırlatır: Emperyalizm, liberalizmin bir sapması değil; onun tarihsel ve mantıksal sonucudur. Söylem ne kadar parlak olursa olsun, maddi üretim ilişkileri değişmediği sürece gerçeklik değişmez.

Bugün liberal düzenin krizi, yalnızca ekonomik değil; ideolojiktir de. Çünkü artık özgürlük vaadi ile yaşanan gerçeklik arasındaki mesafe, gizlenemeyecek kadar açılmıştır. Ve bu mesafe kapatılmadıkça, liberal söylem yalnızca emperyal bir gerçeği meşrulaştıran bir masal olarak kalacaktır.

Paylaşın

Borçla Dönen Dünya Ve Sürdürülebilirlik Yanılsaması

Borçla büyüyen bir ekonomi gerçekten büyüyor mu, yoksa sadece zaman mı satın alıyor? Eğer cevap ikincisiyse, sürdürülebilirlik söylemi bir hedef değil, rahatlatıcı bir masal olmaktan öteye geçemez.

Haber Merkezi / Küresel ekonomi bugün artık üretimle, ticaretle ya da reel büyümeyle değil; borçla ayakta duran bir finansal düzenle yönetiliyor. Devletler büyümeyi borçla finanse ediyor, şirketler borçla ayakta kalıyor, hanehalkı borçla tüketiyor. Ortaya çıkan tablo ise basit ama ürkütücü: Borç, geçici bir araç olmaktan çıkıp kalıcı bir ekonomik modele dönüşmüş durumda.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) ve Dünya Bankası’nın son raporları, küresel kamu borcunun önümüzdeki yıllarda dünya toplam gelirine yaklaşacağını gösteriyor. Bu rakamlar, yalnızca istatistik değil; gelecek nesillerin omuzlarına yüklenen bir faturanın ifadesi. Borçlanma bugünü kurtarıyor olabilir, ancak yarını ipotek altına alıyor.

Özellikle gelişmekte olan ülkelerde borçlanma, kalkınmanın ön koşulu gibi sunuluyor. Oysa gerçek şu: Artan faizler ve borç servis maliyetleri, bu ülkelerin eğitim, sağlık ve altyapı gibi temel alanlara ayırması gereken kaynakları eritiyor. Kalkınma için alınan borç, ironik biçimde kalkınmanın önündeki en büyük engellerden birine dönüşüyor.

Peki gelişmiş ekonomilerde durum farklı mı? Pek sayılmaz. ABD, Japonya ve Avrupa ülkeleri borçlanmayı “yönetilebilir” görürken, bu yaklaşım finans piyasalarının sürekli istikrar üreteceği varsayımına dayanıyor. Ancak tarih bize şunu defalarca gösterdi: Finansal istikrar kalıcı değil, krizler ise istisna değil kuraldır.

Borçlanma ekonomisinin en büyük açmazı, sürdürülebilirlik kavramıyla kurduğu çelişkili ilişkidir. Bugün “yeşil tahviller”, “sürdürülebilir finansman araçları” gibi kavramlar sıkça telaffuz ediliyor. Ancak bu araçlar, toplam borç yükü içinde hâlâ sınırlı bir yer tutuyor. Üstelik çevreyi ve toplumu korumayı amaçlayan projelerin bile borçla finanse edilmesi, sürdürülebilirliğin içini boşaltan bir başka paradoks yaratıyor.

Davos’ta yapılan iyimser konuşmalar, G20 zirvelerindeki iyi niyetli açıklamalar, borç krizine dair yapısal bir çözüm üretmekte yetersiz kalıyor. Çünkü sorun teknik değil, siyasal ve sistemik. Küresel ekonomi, kısa vadeli büyüme rakamlarını uzun vadeli istikrarın önüne koymaya devam ediyor.

Sorulması gereken soru şu: Borçla büyüyen bir ekonomi gerçekten büyüyor mu, yoksa sadece zaman mı satın alıyor? Eğer cevap ikincisiyse, sürdürülebilirlik söylemi bir hedef değil, rahatlatıcı bir masal olmaktan öteye geçemez.

Gerçek sürdürülebilirlik; üretime, verimliliğe, adil gelir dağılımına ve uzun vadeli mali disipline dayanan bir ekonomik anlayışı gerektirir. Aksi hâlde borç, küresel ekonominin görünmez motoru olmaya devam edecek — ta ki motor kilitlenene kadar.

Paylaşın

Babacan: İktidar “Sahte Bahar”da Sandığa Gidebilir

İktidarın seçim stratejisine dair öngörüsünü paylaşan Ali Babacan, “Sekiz yıldır kötü olan ekonomiyi; asgari ücrete zam, emekliye zam ve kredi musluklarını açarak, son altı ayda estirecekleri bir ‘yalancı bahar’ rüzgarıyla seçime götürmeyi tercih edebilirler” dedi.

Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, MK TV’de yayınlanan “Yakın Plan” programında gazeteci Gizem Fidan’ın sorularını yanıtladı. İç ve dış gündeme dair kapsamlı değerlendirmelerde bulunan Babacan, ekonomiden Suriye’deki gelişmelere, MHP Lideri Devlet Bahçeli ile PKK Lideri Abdullah Öcalan arasındaki iletişimden muhalefetin durumuna kadar birçok başlıkta dikkat çeken mesajlar verdi.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulanmaya başlandığı 2018 yılından bu yana ekonominin kötüye gittiğini savunan Babacan, iktidarın seçim stratejisine dair öngörüsünü paylaştı. İktidarın kısa vadeli hamlelerle bir seçim atmosferi yaratabileceğini belirten Babacan, şu ifadeleri kullandı:

“Sekiz yıldır kötü olan ekonomiyi; asgari ücrete zam, emekliye zam ve kredi musluklarını açarak, son altı ayda estirecekleri bir ‘yalancı bahar’ rüzgarıyla seçime götürmeyi tercih edebilirler. Ancak bu bir yalancı bahar olur. Saman alevi gibi parlar ve geri söner.”

Suriye sahasındaki son gelişmelerin Türkiye’nin ulusal çıkarları açısından olumlu olduğunu vurgulayan Babacan, iktidarın kullandığı dile karşı uyarılarda bulundu. “Türkiye kazandı, Kürtler yenildi” şeklindeki bir psikolojinin tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken DEVA lideri, şunları kaydetti:

“Terör yenildiyse tamam. Ama şu andaki iktidarın özensiz dili, özellikle sosyal medya ve üçüncü kanallar üzerinden ‘Erdoğan’ın zaferi’ diye vermek istediği mesaj; başta kendi Kürt vatandaşlarımız olmak üzere Suriye ve Irak’taki Kürtleri de rencide edebilir. Kendi vatandaşlarımızda duygusal kopuşa sebep olacak bir söylemden kaçınmalıyız.”

Babacan, Erdoğan’ın geçmişteki “Kobani düştü, düşecek” sözlerinin de büyük bir duygusal kopuşa neden olduğunu hatırlattı.

Abdullah Öcalan’ın Devlet Bahçeli’ye özel dokunmuş bir kilim hediye etmesi konusunu da değerlendiren Babacan, bu tür sembolik adımları olumlu karşıladığını belirtti.

Toplumsal gerginliğin azaltılması adına jestlerin önemli olduğunu ifade eden Babacan, “Bölgede bu kadar çatışma varken, Türkiye içerisinde hediyeleşme ve jestler güzel şeylerdir. Bahçeli ile Öcalan arasında epey zamandır farklı bir iletişim var. Ben o iletişimin sokağa ve topluma yansımasına bakarım. İnsanların birbirine daha ılımlı bakmasını sağlıyorsa bunun bir zararı yok” değerlendirmesinde bulundu.

Dış politikadaki lokal başarıların Türkiye’nin kazancı olduğunu ancak bunun içerdeki sorunları unutturmaması gerektiğini vurgulayan Babacan, “Suriye başarısıyla hukuksuzluğu, adaletsizliği ve yaygın yoksulluğu örtemezsiniz. Suriye’de iyi şeyler olsun ama kendi memleketimizde de hukuk ve adalet olsun” diye konuştu.

Kanun Hükmünde Kararnameler (KHK) konusuna da değinen Babacan, devlet yönetiminde şahsi öfkelerin yer almaması gerektiğini belirterek, “Cezada adalet, infazda eşitlik” ilkesine vurgu yaptı.

Erdoğan’ın “One Minute” krizinden sonra protesto ettiği Davos Zirvesi’ne yeniden katılıp katılmayacağı sorusunu yanıtlayan Babacan, Erdoğan’ın dış politikada “U dönüşleri” yapabildiğini hatırlattı.

Babacan, “Bir daha katılmayacağım dedi ama bakarsınız gelecek yıl katılabilir” derken, kendi bakanlığı dönemindeki ekonomik güce atıfta bulundu. Babacan, “O dönem Türk ekonomisi güçlü, havamız yerindeydi. O güce dayanarak dünyaya meydan okuyan bir tavır sergilenebiliyordu. Bugün Davos’ta olmanın ne faydası olur emin değilim, çünkü Davos da eski Davos değil” dedi.

Muhalefet dinamiklerini de ele alan Babacan, AK Parti tabanını ve parti içindeki “vicdan sahibi” kesimleri en çok DEVA Partisi ve Yeni Yol Grubu’nun etkilediğini savundu.

CHP’nin iktidar için “elverişli bir düşman” olduğunu öne süren Babacan, “Bakanlar, ‘CHP, CHP’liğini yapıyor’ deyip geçiyorlar. Ancak bizim muhalefetimizin AK Parti tabanında etkisi büyük. Tayyip Bey’in siyaset tarzında hep bir karşı taraf olması gerekiyor. ‘Karşıtım olacaksa CHP olsun, diğerlerini zayıflatayım’ stratejisi izliyor” ifadelerini kullandı.

Paylaşın

Avrupa’nın İç Çekişmeleri: Birlik Mi, Bölünme Mi?

Avrupa Birliği (AB), tarihinin en karmaşık ve belirleyici dönemlerinden birini yaşıyor. Hem iç dinamikler hem de küresel güç dengelerindeki hızlı dönüşüm, AB’yi yeniden tanımlayan stratejik bir kavşağa taşıyor.

Haber Merkezi / AB’nin dış politika gündemini şekillendiren en kritik unsur, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrası ortaya çıkan güvenlik ihtiyacı oldu. Artan jeopolitik riskler AB’yi savunma ve güvenlik stratejilerini güçlendirmeye itiyor; bu yönde adımlar savunma işbirliklerini ve ortak askeri kapasite projelerini (örneğin Readiness 2030) gündeme taşıdı. Ayrıca ABD’nin dış politika tutumlarıyla yaşanan gerilimler, Avrupa’da “stratejik özerklik” tartışmasını güçlendiriyor ve Birlik’in NATO’ya olan bağlılığıyla kendi savunma kabiliyetlerini dengeleme ihtiyacını ortaya koyuyor.

Avrupa liderleri, küresel güç rekabeti içinde Çin ve Rusya gibi aktörlerle karşı karşıya gelirken aynı zamanda ABD ile ticari ve güvenlik ilişkilerini yeniden tarif etmeye çalışıyorlar. Bu bağlamda Avrupa’nın dış politikada daha bağımsız bir aktör olma eğilimi güçleniyor, fakat bu süreç içeride siyasi uzlaşı gerektiriyor.

Almanya ve İtalya gibi büyük AB ekonomileri, Birlik’in küresel rekabet gücünü artırmak için acil reformlar çağrısında bulunuyorlar. Bu talepler, bürokrasinin azaltılması, tek pazarın derinleştirilmesi ve dijital/enerji sektörlerinde inovasyonun hızlandırılmasını içeriyor. Rekabetçilik risklerine dair uyarılar, AB’nin ekonomik modelini yeniden şekillendirmesi gerektiğini gösteriyor.

2026 için Avrupa Komisyonu’nun çalışma programı, “Avrupa’nın bağımsızlık anı” olarak adlandırılıyor ve sürdürülebilir büyümeyi, inovasyonu, demokrasiyi ve güvenliği merkezine alan bir gündem ortaya koyuyor. Bu program, ekonomik dayanıklılığı artırmak için çeşitli yapısal reformları da kapsıyor.

AB’nin iç politik gündemi, göç politikaları, hukukun üstünlüğü ve demokrasi gibi konular etrafında odaklanıyor. Avrupa içindeki siyasi kutuplaşma, özellikle aşırı sağ ve popülist hareketlerin bazı ülkelerde güç kazanmasıyla birlikte Avrupa bütünlüğü açısından sınamalar yaratıyor. Buna rağmen kamuoyu yoklamaları, birçok Avrupa vatandaşının güçlü bir AB’ye halen destek verdiğini gösteriyor — yani toplum içinde Avrupa idealine ilişkin karmaşık ancak canlı bir tartışma sürüyor.

AB, geleneksel genişleme stratejisini tartışırken Ukrayna gibi aday ülkelerle ilgili kritik görüşmeler devam ediyor. Ukrayna, 2027’ye kadar Birliğe katılma hedefini aktif şekilde savunuyor; bu süreç Birlik’in genişleme politikasının hem stratejik bir araç hem de önemli bir sınav olduğunu gösteriyor.

Buna ek olarak, Avrupa’nın dış politik etkisini genişletmek amacıyla yeni bölgesel işbirlikleri de sürüyor. Örneğin, AB–Ermenistan zirvesi gibi girişimler bölgesel entegrasyonu güçlendirmeye yönelik adımlar olarak değerlendiriliyor.

Yeniden Tanımlanan Bir Avrupa

AB, küresel ticaret beklentilerinde de dönüşüm sürecinde. ABD ile ticaret ve stratejik ilişkiler, özellikle yeni ABD tarifeleri ve ticaret politikaları yüzünden belirsizliklerle dolu. Ayrıca, Mercosur gibi bloklarla ilişkilerde ticaret anlaşmalarının hayata geçirilmesi çabaları sürüyor. Bu durum, Avrupa’nın küresel ekonomik ağlar içinde konumunu yeniden düşünmesini gerektiriyor.

Birlik içindeki bu dönüşüm, Avrupa’nın uluslararası alanda daha bağımsız, rekabetçi ve dayanıklı bir aktör olma vizyonuyla birlikte hem fırsatlar hem de önemli riskler barındırıyor. Neticede 2026, AB için sadece mevcut krizlere yanıt verme yılı değil, aynı zamanda önümüzdeki on yıllarda Avrupa’nın şekillenmesinde belirleyici bir dönem olma potansiyeline sahip.

Sonuç olarak, Avrupa Birliği’nin geleceği, bugün yaşanan çok boyutlu çalkantıların yönetilmesine ve Birlik içindeki siyasal iradenin reform gündemiyle buluşmasına bağlı. Bu süreç, Avrupa’nın hem iç dayanıklılığını artırmak hem de küresel aktörler arasında daha etkin bir pozisyon almak için kritik önem taşıyor.

Paylaşın

Taşların Konuştuğu Kent: Teotihuacan

Meksika Vadisi’nde yükselen Teotihuacan, piramitleri, kozmolojik kent planı ve çok kültürlü yapısıyla yalnızca antik bir şehir değil, Mezoamerika uygarlıklarının düşünsel ve kültürel merkezlerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

Haber Merkezi / Orta Meksika Platosu’nda yer alan Teotihuacan, Amerika kıtasının Kolomb öncesi dönemine ait en büyük ve en etkileyici kentlerinden biridir. M.S. 1. yüzyıl dolaylarında kurulan ve yaklaşık altı yüzyıl boyunca bölgesel bir merkez olarak varlığını sürdüren bu kent, yalnızca mimari ölçeğiyle değil, kültürel, dinsel ve toplumsal örgütlenmesiyle de dikkat çekmektedir. Teotihuacan, günümüzde arkeoloji, antropoloji ve kültür tarihi alanlarında yürütülen araştırmaların odağında yer alan çok katmanlı bir uygarlık örneğidir.

Kentin adı, kurucularına değil, yüzyıllar sonra bölgeye hâkim olan Azteklere aittir ve “Tanrıların doğduğu yer” anlamına gelir. Bu adlandırma, Teotihuacan’ın kutsal bir mekân olarak algılandığını göstermesi bakımından önemlidir. Kentin gerçek adı ve etnik kimliği kesin olarak bilinmemekle birlikte, mevcut arkeolojik veriler burada merkezi bir siyasal otoritenin yanı sıra güçlü bir dinsel ideolojinin varlığını ortaya koymaktadır.

Teotihuacan’ın kentsel planlaması, kozmolojik düşünceyle doğrudan ilişkilidir. Kentin ana aksını oluşturan ve günümüzde “Ölüler Yolu” olarak adlandırılan geniş bulvar, Güneş ve Ay piramitlerini birbirine bağlayan törensel bir eksen niteliğindedir. Piramitlerin astronomik hizalanmaları, göksel düzenin yeryüzüne aktarılması fikrini yansıtır. Bu durum, Teotihuacan toplumunda mimarinin yalnızca işlevsel değil, aynı zamanda sembolik bir araç olarak kullanıldığını göstermektedir.

Sanat ve ikonografi, kentin kültürel yapısının anlaşılmasında temel bir rol oynar. Duvar resimleri ve kabartmalarda sıklıkla karşılaşılan Tüylü Yılan (Quetzalcoatl), yağmur tanrısı Tlaloc ve çeşitli hayvan figürleri; bereket, güç ve kozmik denge kavramlarını simgeler. Renkli freskler, yalnızca estetik bir üretim değil, aynı zamanda toplumsal hafızayı ve ortak inanç sistemini pekiştiren görsel anlatılardır.

Teotihuacan’ın dikkat çeken özelliklerinden biri de çok kültürlü yapısıdır. Arkeolojik bulgular, kentte Maya, Zapotek ve diğer Mezoamerika topluluklarına ait mahallelerin bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, Teotihuacan’ın geniş bir ticaret ağına sahip olduğunu ve obsidyen başta olmak üzere çeşitli malların dolaşımında merkezi bir rol oynadığını ortaya koyar. Kent, bu yönüyle antik dünyanın erken dönem “küresel” merkezlerinden biri olarak değerlendirilebilir.

7. yüzyıl civarında yaşanan büyük yangınlar ve yapısal yıkımlarla birlikte Teotihuacan’ın siyasal gücü sona ermiştir. Ancak bu çöküş, kentin kültürel etkisinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Teotihuacan, sonraki uygarlıklar için kutsal bir referans noktası olmuş, özellikle Aztek kozmolojisi ve mimarisi üzerinde derin izler bırakmıştır.

Bugün Teotihuacan, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bir kültürel alan olarak, insanlık tarihinin erken kentleşme deneyimlerine ışık tutmaktadır. Sessiz taşlarıyla geçmişin düşünce dünyasını bugüne taşıyan bu antik kent, uygarlıkların yalnızca siyasal güçle değil, kültürel üretim ve sembolik anlamlarla da şekillendiğini hatırlatmaya devam etmektedir.

Paylaşın

Son Anket: CHP İle AK Parti Arasındaki Puan Farkı 2,7

Son seçim anketine göre; CHP, AK Parti’nin 2,7 puan önünde. Ankete katılan katılımcıların, yüzde 34,8’i CHP’ye, yüzde 32,1’i ise AK Parti’ye oy verebileceklerini belirtti.

Haber Merkezi / Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) erken seçim çağrılarını sürdürürken araştırma ve anket sonuçları açıklanmaya devam ediyor.

Asal Araştırma, 2026 yılının ilk siyasi eğilim yoklamasını kamuoyu ile paylaştı.

Araştırma sonuçlarına göre, “Bu pazar genel seçim olsa hangi siyasi partiye oy verirsiniz?” sorusuna verilen yanıtlarda (kararsızlar dağıtıldıktan sonra) yüzde 34,8’i ile CHP liderliğini sürdürdü. AK Parti ise yüzde 32,1 ile ikinci oldu.

DEM Parti yüzde 8,4, MHP yüzde 7,0, İYİ Parti yüzde 4,9, Zafer Partisi yüzde 3,3, Yeniden Refah Partisi yüzde 3,0, Anahtar Parti yüzde 2,7 ve TİP yüzde 1,2 oranında destek buldu.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP): Yüzde 34,8
Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti): Yüzde 32,1
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti): Yüzde 8,4
Milliyetçi Hareket Partisi (MHP):  Yüzde 7,0
İYİ Parti: Yüzde 4,9
Zafer Partisi: Yüzde 3,3
Yeniden Refah Partisi (YRP): Yüzde 3,0
Anahtar Parti: Yüzde 2,7
Türkiye İşçi Partisi (TİP): Yüzde 1,2
Diğer Partiler: Yüzde 2,6

Ocak ayı araştırması, 26 ilde, 18 yaş ve üzeri 2.000 kişiyle CATI (Bilgisayar Destekli Telefon Anketi) yöntemiyle yapıldı. Araştırmanın hata payı ±yüzde 2,5 olarak açıklandı. Aralık 2025 araştırmasında ise 1.895 kişiyle aynı yöntemle görüşülmüştü.

Paylaşın