Doors Sendromu Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi

DOORS sendromu, genellikle doğumdan kısa süre sonra fark edilen nadir bir multisistem genetik bozukluktur. DOORS, bozukluğu karakterize eden anormalliklerin kısaltmasıdır: (D)eafness (sensorinöral işitme kaybı); (O)nikodistrofi (tırnakların malformasyonu); (O)steodistrofi (belirli kemiklerin malformasyonu); zihinsel engellilik (önceden zihinsel (R)etardasyon olarak adlandırılıyordu) ve çoğu durumda, etkilenen bebekler (S)nöbetler (beyinde kontrolsüz elektriksel aktivitenin ani dönemleri) yaşayabilir. 

Haber Merkezi / DOORS sendromu otozomal resesif bir şekilde kalıtsaldır. Tedaviler etkilenen bireylerin spesifik semptomlarına yöneliktir. DOORS sendromu tipik olarak doğumda şu semptomlarla tanımlanır: sağırlık, el ve ayak tırnaklarında malformasyon (onikodistrofi) ve el ve ayak parmaklarında belirli kemiklerin kusurlu oluşumu (osteodistrofi). Sendrom aynı zamanda nöbet bozukluklarıyla da ilişkili olabilir.

DOORS sendromlu bebeklerin çoğunda sensörinöral işitme kaybı nedeniyle her iki kulakta da doğuştan sağırlık vardır. Bu, iç kulak veya işitme sinirindeki bir kusur nedeniyle ses titreşimlerinin beyne düzgün şekilde iletilmemesi ve işitme kaybına neden olması anlamına gelir. Normal işitmede, iç kulağın bir kısmı ses titreşimlerini sinir uyarılarına dönüştürmeye yarar ve bunlar daha sonra işitme siniri yoluyla beyne iletilir. İşitme kaybı bebeklik döneminin ilerleyen dönemlerine kadar tespit edilemeyebilir. Sağırlık, konuşmada gecikmelere veya konuşmanın gelişiminde bozulmaya neden olabilir.

DOORS sendromlu bebeklerde ayrıca tipik olarak el ve ayak tırnaklarının yapısı, dokusu ve renginde anormallikler (onikodistrofi) bulunur. Bu anormallikler şekilsiz, rengi solmuş, az gelişmiş ve/veya gelişmemiş tırnakları içerebilir. Etkilenen bazı bebeklerde el ve/veya ayak tırnaklarından bazıları eksik olabilir.

El ve/veya ayak parmaklarında (parmaklarda) çeşitli kemik deformasyonları da mevcut olabilir (osteodistrofi). Başparmaklar ve/veya ayak başparmakları genellikle uzundur ve parmakların uçlarında anormal derecede büyük kemikler bulunur. Ek olarak, başparmaklarda ve/veya ayak başparmaklarında (triphalangeal başparmak/ayak başparmağı) fazladan üçüncü bir kemik (normal iki kemik yerine) mevcut olabilir.

Bazı hastalarda bu ekstra kemik tam olarak gelişmemiş olabilir ve/veya şekil bozukluğu olabilir. Hastaların beşinci parmağında kalıcı bir eğrilik (klinodaktili) olabilir. Ayrıca diğer el ve/veya ayak parmaklarının uçlarında da az gelişmişlik veya kemik eksikliği olabilir. Ek olarak, etkilenen bebeklerde her parmakta kemer desenlerinin bulunduğu farklı, anormal cilt sırtı desenleri (dermatoglifler) bulunabilir.

DOORS sendromlu bebeklerde ayrıca hafiften ileri dereceye kadar değişen derecelerde zihinsel engel bulunabilir. Bazı çocuklarda konuşma gecikmesinin yanı sıra gelişimsel dönüm noktalarına (örn. oturma, yürüme vb.) ulaşmada da değişken gecikmeler olabilir. Zihinsel engeller hastalar arasında önemli ölçüde farklılık gösterebilir ancak genellikle şiddetlidir ve müdahale gerektirir.

Yaşamın ilk yılında, etkilenen bazı bebekler beyinde ani kontrolsüz elektriksel aktivite atakları (nöbetler) yaşamaya başlayabilir. Nöbetlerin yeterli şekilde yönetilmemesi, entelektüel işleyişin daha da bozulmasına neden olabilir. En yaygın nöbet türü olan grand mal (genelleştirilmiş tonik-klonik) nöbet sırasında, etkilenen bireylerde ani bir bilinç kaybı, kaslarda genel sertleşme, ritmik kasılma ve gevşeme veya kas gruplarında kontrol edilemeyen seğirme ve diğer bulgular görülebilir. 

Ayrıca bazıları nöbet öncesinde bazı “uyarı semptomları” yaşayabilir. Ciddi şekilde etkilenen çocuklar, ataklar arasında bilinci tam olarak geri kazanamadan ya da uzun süren bir nöbet geçirmeden, uzun süreli bu tür nöbetler geçirebilirler. Bilinçsizken sürekli nöbet atağı (status epileptikus). Bazı hastalar, birden fazla antiepileptik ilaçla bile kontrol edilmesi zor olan, status epileptikusa yol açan ve yaşamı tehdit edebilen nöbetler yaşayabilir.

Diğer olası semptomlar arasında geniş burun tabanı, geniş burun köprüsü, diş eti büyümesi (diş eti büyümesi), düşük kulaklar, geniş gözler (hipertelorizm), kaba yüz özellikleri, aşağı dönük ağız köşeleri ve şişkin bir burun yer alır.

Çoğu hastada DOORS sendromuna TBC1D24 genindeki zararlı değişiklikler (varyantlar) neden olur. DOORS sendromlu bazı hastalarda ATP6V1B2 geninde varyantlar bulunur. DOORS sendromu otozomal resesif bir şekilde kalıtsaldır. Resesif genetik bozukluklar, bir bireyin her bir ebeveynden çalışmayan bir geni miras almasıyla ortaya çıkar.

Bir kişiye hastalık için bir çalışan gen ve bir de çalışmayan gen verilirse, kişi hastalığın taşıyıcısı olacaktır, ancak genellikle semptom göstermeyecektir. Taşıyıcı olan iki ebeveynin her ikisinin de çalışmayan geni geçirme ve dolayısıyla etkilenen bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Ebeveynler gibi taşıyıcı olan bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %50’dir. Bir çocuğun her iki ebeveynden de çalışan genleri alma şansı %25’tir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.

Doğumdan kısa bir süre sonra belirli fiziksel özelliklerin (örneğin kemik, dermatoglif ve tırnak anormallikleri) tanımlanmasıyla DOORS sendromundan şüphelenilebilir. Röntgen çalışmaları başparmaklarda ve/veya ayak başparmaklarında fazladan bir kemik olduğunu ve ayrıca diğer el ve/veya ayak parmaklarında kemiklerin az gelişmiş olduğunu gösterebilir. TBC1D24 veya ATP6V1B2 genlerindeki varyantlara yönelik genetik testler tanıyı doğrulayabilir.

DOORS sendromunun tedavisi her bireyde görülen spesifik semptomlara yöneliktir. Tedavi, çocuk doktorları, cerrahlar, işitme sorunlarını değerlendiren ve tedavi eden uzmanlar, diş hekimleri, nörolojik bozuklukları teşhis ve tedavi eden doktorlar (nörologlar), terapistler ve/veya diğer sağlık profesyonelleri gibi tıp uzmanlarından oluşan bir ekibin koordineli çabalarını gerektirir.

Nöbet tedavisi, nöbetleri önlemeye, azaltmaya veya kontrol etmeye yardımcı olabilecek çeşitli ilaçları (antikonvülzanlar) içerebilir. Bilinç kaybının (status epilepticus) eşlik ettiği uzun süreli nöbetler, acil tıbbi müdahale gerektirir.

İşitme bozukluğu, olası konuşma zorluklarını en aza indirmek veya iletişim yeteneğini geliştirmek için mümkün olan en kısa sürede odyolojik değerlendirme ve/veya koklear implantlar yoluyla değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Ek olarak, zihinsel engelliliğin boyutunun belirlenmesine yardımcı olmak için klinik değerlendirme gelişimin erken safhalarında ve sürekli olarak gerçekleştirilmelidir.

Erken eğitim müdahalesi ve fiziksel, mesleki ve konuşma terapisi bu açıdan hastaya fayda sağlayabilir. Yararlı olabilecek ek özel hizmetler arasında özel iyileştirici eğitim, özel sosyal destek ve diğer tıbbi, sosyal ve/veya mesleki hizmetler yer almaktadır. Diğer tedaviler semptomatik ve destekleyicidir.

Not: Sunulan bilgilerin amacı herhangi bir hastalığı teşhis veya tedavi etmek, iyileştirmek veya önlemek değildir. Tüm bilgiler yalnızca genel bilginize yöneliktir, tıbbi tavsiye veya belirli tıbbi durumların tedavisinin yerine geçmez. Uygulamadan önce bu bilgileri doktorunuzla görüşün.

Paylaşın