Şırnak: Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi

Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Kırmızı Medrese’dedir. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Türbe, medresenin güney bölümündeki mescid kısmına yapışık bir bodrum bölümündedir. Şeyh Ahmed El-Cezeri, mutasavvıf, muhaddis, şair ve yazardır. Mezar bölümüne hem dışardan hem de içerden varılabilir.

Dışarıdan kapısı olup şu an kapalıdır. İçerden tavan kısmı delik olup, merdivenle inilmektedir. Mezarların ana duvarı çepeçevre siyah bazalt taştan yapılmıştır. Ancak tüm medrese kırmızı tuğladandır. Kubbede kırmızı tuğladan bu siyah taşın üstüne inşa edilmiştir.

Türbede 7 kişi yatmaktadır. En güneyde Ş.Ahmet El-Cezeri bulunmaktadır. Cizre beylerinden Seyfeddin Bohti, Emir Şemseddin, Emir Hac Muhammed, Naz Susın ile emir ailesinden başka kişiler bulunmaktadır. Mezar taşları kaçırılan Ş. Ahmet El-Cezeri ile Hanşeref in mezarlarında bir kitabe bulunmamaktadır.

Şırnak: Saklan Köprüsü

Saklan Köprüsü; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Sur Mahallesi, Ciddeyt Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Doğu-batı doğrultusunda uzanan dört gözlü olan köprü Saklan Çayı üzerinde inşaa edilmiştir.

Doğu-batı doğrultusunda uzanan köprünün eskiden Yukarı Cizre ve Suriye Cizresi (Deşta Hessına) arasında bağlantıyı sağlayan dört köprüden biri olduğu söylenmektedir.

Köprü Suriye sınırına yaklaşık 200 metre uzaklıktadır. Köprünün dört gözlü olduğu anlaşılmaktadır.

Kesme bazalt taştan inşa edilen köprü günümüzde tamamen yıkılmış durumdadır. Sadece ortada iki ayak ile diğer ayaklara ait izler ile kemer izleri kalmıştır.

Şırnak: Telkabin (Küçük) Köprüsü

Telkabin (Küçük) Köprüsü; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Yafes Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

İmaddedin Zengi tarafından 12. yy’da inşaa edilmiştir. Selçuklu Dönemi eserlerindendir. Üzerinde bulunduğu dere tamamen toprakla dolduğundan altından sadece küçük bir atık su kanalı geçmektedir.

Köprünün her iki selyaranında bugün mevcut olmayan iki tane kitabesi olduğu eski bilgilerden anlaşılmaktadır. Ancak yapıyı yerinde görenler kitabenin varlığından bahsetmekle birlikte kitabe metni hakkında bilgi vermemektedirler.

Mareşal Fevzi Çakmak’ın talimatıyla onarılmış haliyle günümüzde mevcut olan köprü sağlam durumdadır. Kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan köprü yolunun eğimli olduğu çok gözlü köprüler grubuna girmektedir. Betonarme babalı, demir korkulukludur.

Yapı üzerindeki eski doku ile yeni doku taşların renginden açıkça belli olmaktadır. Düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Bu nedenle ne köprünün ayakları ne de gözleri belirgin değildir.Eski resimlerde görülen ayaklar günümüzde toprak altında kalmıştır. Köprü, 8.40 m genişliğinde, 141 m uzunluğunda eğimli bir yola sahiptir.

Ortadaki büyük, bunun her ikiyanında, toplam beş gözden oluşmaktadır. Prizmatik üçgen biçiminde iki selyaran günümüzde mevcut değildir. Selyaranların önemi üzerindeki kabartma figürleridir. Bunlar yere çökmüş vaziyette, kafası cepheden verilmiş, kuyruğu başına doğru uzanmış bir aslan kabartması tasviridir.

Şırnak: Kul Mustafa Türbesi

Kul Mustafa Türbesi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Kısmen sağlam olan yapının üzeri sonradan betonarme düz damla örtülmüştür. Türbe beden duvarlarında ve içinde yer yer betonarme tamir izleri görülmektedir.

Moloz taş malzemeden inşa edilen yapı kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan dikdörtgen planlı düz damlıdır. Türbe dıştan 6.60 x 3.20 m ölçülerindedir.

Üst örtüsü ve girişi sonradan betonarmeden yapılmıştır. Cepheleri tamamen sadedir. Tek hareketlilik kuzeydoğu cephedeki pencere ile güneydoğu cephesindeki düz lentolu kapı açıklığıdır.

Düz lentolu giriş açıklığından türbenin içine girilmektedir. Duvarlardaki hareketliliği nişler ve bir mazgal pencere sağlamaktadır.

Doğu duvarında bir mazgal pencere ile bir niş, kuzeybatı duvarında ise sadece bir niş görülmektedir. İç mekanda dört tane kabir görülmektedir.

Şırnak: Nuh Peygamber Türbesi

Nuh Peygamber Türbesi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Nuh Peygamber yatırının bulunduğu yapı tamamiyle yıkılmış yatırın yeri değiştirilmeden mescit binası yapılmıştır.
Mescidin bulunduğu çevrede yapılan düzenlemeler camii, şadırvan, satış yerleri ve diğer yatırların mezarlarının da bulunduğu bir külliye şeklini almıştır.

Yeni yapılan caminin avlusunda Nuh Peygamber’in Mezarı olduğu tahmin edilen yere kare planlı üzeri kubbe ile örtülü modern bir türbe yapılmıştır. İçi ve dışarısı çinilerle kaplıdır.

Türbenin eski yapısından herhangi bir iz ve kalıntı mevcut değildir. Yani yapıldığı şekliyle tanımlamak mümkündür. Bu da modern mimarinin özelliklerini göstermektedir. İçerisine ahşap bir sanduka bırakılmıştır. Ziyaretçilere açıktır.

 

Şırnak: Mehmet Ağa Kasrı

Mehmet Ağa Kasrı; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağ Kapı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Genellikle hükümdarlar için şehir dışında yaptırılmış küçük saraylar olan kasırlar, bulunduğu yerin topoğrafya ve yerel özelliklerine göre farklı şekillerde planlanmışlardır. Bazen dinlenme köşkü, bazen de kentin idari birimi olarak, farklı malzemelerle oluşturulmuşlardır.

Özellikle kırsal alanlarda güvenlik açısından yüksek yerlere ve kesme taştan yapılmış kalın duvarlı, olarak yapılanları Anadolu’nun pek çok yerinde görmek mümkündür. Bu kasırlardan biri de Mehmet Ağa Kasrı’dır. Yaklaşık 100 yılı aşan tarihe sahip olan kasır, Cizre’nin eski tarihi sivil mimarisi ve sosyal yaşam tarzını yansıtan ve bugüne kadar gelebilmiş, ender tescilli yapılardan biri olarak kabul edilmektedir.

Hamidiye Alayları binbaşılarından Fettah Ağa tarafından yaptırılmış olan yapı, toplam 1165 metrekare alana sahip, bir kısmı siyah bazalt taş, bir bölümü de beyaz kalker taştan yapılmış, 2 katlı ve önemli bir sivil mimari örneğidir. Cizre’nin güzel ve görülmeye değer yapılarından biri olan bu kasır, geçmişte kervanların da konakladıkları ve ağırlandıkları bir kervansaray görevi de görmüştür.

Binlerce yıllık tarihi, coğrafyası, sosyoekonomik ve stratejik konumu gereği Mezopotamya, Orta Doğu ve dünyanın en önemli şehirlerinden biri olan Cizre’nin 3 tane tescilli evinden biri olan Tarihi Mehmet Ağa Kasrı’nın 412 m2’lik bir bölümü bugün koruma altına alınarak tarihi dokusuna uygun restorasyonu yapılmış ve turizme kazandırılmıştır.

Şırnak: Sitti Nefis Pınarı

Sitti Nefis Pınarı; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Yafes Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapı dıştan 5.10 x 6.15 m ölçülerinde, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Giriş kuzey cephenin ortasında yer almaktadır. İç mekan 3.70 x 4.75 m ölçülerinde aynı yönde dikdörtgen olup, üzeri beşik tonoz örtülüdür.

İçerisinde küçük bir havuzu ve su kanalı bulunmaktadır. Günümüzde büyük ölçüde sağlam olan yapının su kaynağı çok azalmıştır. Mimari malzemesi moloz taştır. Tescilsiz olup, kültür varlığı olarak kayıt altına alınması gerekmektedir.

Şırnak: Bürücek Köprüsü

Bürücek Köprüsü; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dirsekli Köyü, Bağkartal Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Dirsekli Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kısılsu’nun Dicle’ye bağlandığı noktaya yakın olan köprünün dört ayağındaki orantı simetrik değildir. Arazinin dere yatağına inen setinde kesme taştan yapılmış istinat duvarı mevcuttur. Kemerleri yıkılmıştır.

Kesme taş, moloz dolgu tekniği ile örülmüştür. Uzunluğu yaklaşık 75 metredir. Doğu-batı doğrultusunda uzanan köprünün eskiden Yukarı Cizre ve Suriye Cizre’si (Deşta Hessına) arasında bağlantıyı sağlayan dört köprüden biri olduğu söylenmektedir.

Köprü Suriye sınırına yaklaşık 200 metre uzaklıktadır. Köprünün dört gözlü olduğu anlaşılmaktadır. Kesme bazalt taştan inşa edilen köprü günümüzde tamamen yıkılmış durumdadır. Sadece ortada iki ayak ile diğer ayaklara ait izler ile kemer izleri kalmıştır.

Şırnak: Katip Yusuf Evi

Katip Yusuf Evi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Taşınmaz günümüzde kullanılmaktadır. Taşınmaz genel olarak dikdörtgen bir palan arz etmektedi. Düzgün kesilmiş bazalt taştan inşa edilmiş olan taşınmaz doğu yönde sokağa açılan kapıdan girilmektedir. Dikdörtgen silmeli bir çerçeve içerisine alınan giriş kapısı yuvarlak kemerlidir.

Giriş kapısından sonra bir aralık vasıtasıyla avluya geçilmektedir. Taşınmaz genel olarak ortada geniş olup üç kanatlı bir plan arz etmektedir. Tandır ve kuyunun bulunduğu avlu zemini özgün taş kaplamalıdır. Tek katlı olan taşınmazda dam ahşap kirişlemeli olup toprak damla örtülüdür.

Avlu çevresindeki odalar dikdörtgen planlı olup avlu boyunca uzanmaktadırlar. Özellikle güney yönde avluya açılan bölüm diğer cephelere göre daha hareketlidir.

Bu dönemde cephe ortasında avluya açılan giriş kapısı, kenarları korniş motifli bir kuşak süslenmiş kaş kemerli bir niş içerisine alınmıştır. Odalardan avluya açılan pencere açıklıkları genel olarak büyük tutulmuş ve yuvarlak kemerli nişler içerisine alınmıştır.

Şırnak: Ensari Evi

Ensari Evi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Alibey Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yapıya ana giriş batı cepheden tonozlu bir koridor ile sağlanmaktadır. Revaklar dört kare ayağa oturan beş yuvarlak kemerle avluya açılmaktadır. Üst kattaki revaklar yıkılarak betonarme kolonlar eklenmiştir.

Pencereler yuvarlak kemerli içe kademeli girinti yapacak şekilde cephelerde hareketlilik sağlamıştır. Üst kata doğu ve batı köşede bulunan iki merdivenle çıkılmaktadır. Avlu orijinal kesme taş döşelidir.

Cizre merkezinde yer alan, sivil mimarlık açısından önemli olan ve tescilli Mehmet Ağa Kasrının plan ve mimari özelliklerini taşıması açısından benzerlik göstermektedir. Yapı üzerinde gerekli incelemeler ve rölöve çalışmaları yapılmıştır.