image

UEFA Uluslar Ligi: A Milli Erkek Futbol Takımı, Belçika’ya 2-1 Mağlup Oldu

0

12

Karşılaşmaya etkili başlayan Türkiye, 20. dakikada Arda Güler’in serbest vuruştan kaydettiği golle 1-0 öne geçti. Belçika, 27. dakikada Jérémy Doku’nun hazırladığı pozisyonda Kevin De Bruyne ile beraberliği sağladı. Bu golden yalnızca üç dakika sonra Charles De Ketelaere’nin kaydettiği golle konuk ekip 2-1 öne geçti.

Belçika karşısında aldığı mağlubiyetle gruptaki beşinci maçını da puansız tamamlayan A Millî Erkek Futbol Takımı, UEFA Uluslar Ligi A Ligi 1. Grup’taki son karşılaşmasında Fransa ile karşılaşacak.

Sergen Yalçın: Mücadeleden memnunuz

Karşılaşmanın ardından açıklamalarda bulunan A Millî Erkek Futbol Takım Teknik Direktörü Sergen Yalçın, oyuncularının mücadelesinden memnun olduğunu ancak oyunun iyi oynadıkları bölümünü daha uzun süreye yaymaları gerektiğini belirtti.

Maça iyi hazırlandıklarını ve ön alan baskısıyla başladıklarını ifade eden Yalçın, ilk 20-30 dakikada bu baskının sonuç verdiğini söyledi. 30-45. dakikalar arasında oyunun kontrolünü rakibe bıraktıklarını belirten Yalçın, “Buldukları pozisyonları gole çevirdiler. Maçın bazı bölümlerinde oyun üstünlüğünü elimize aldık. Rakip de bazı bölümlerde oyun üstünlüğünü ele aldı. Oyunu kurtarabilirdik. Puan da alabilirdik. Mücadeleden memnunuz.” ifadelerini kullandı.

Savunma sorunlarına da değinen Yalçın, takım savunmasının yalnızca defans oyuncularının sorumluluğunda olmadığını vurgulayarak bu konuda oyuncularıyla çalışacaklarını belirtti. Arda Güler’in performansına ilişkin ise millî futbolcunun kalitesine yakışır bir oyun ortaya koyduğunu ve attığı golün mükemmel olduğunu söyledi.

Mark van Bommel: Golden sonra çabuk toparlandık

Belçika Teknik Direktörü Mark van Bommel, karşılaşmanın ardından yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin maça hızlı başladığını ve ön alan baskısıyla etkili olduğunu ifade etti.

Arda Güler’in serbest vuruştan attığı golü değerlendiren Van Bommel, Türkiye’yi golünden dolayı kutladığını belirterek, “Geriye düştükten sonra çabuk toparlandık ve geri döndük. Özellikle ikinci yarıda oyunun kontrolü bize geçti ama genel olarak çok fazla top kaybı yaptık.” dedi.

Van Bommel, Beşiktaş forması giyen Leandro Trossard’ın oyuna girdikten sonra takıma sakinlik kazandırdığını ve iyi performans sergilediğini söyledi. Jérémy Doku’nun da hızını ve oyun zekâsını öven Belçikalı teknik adam, karşılaşmanın oynandığı zeminin kötü olmasının takımlarının oyununu olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Paylaşın

COP31’e Ev Sahipliği Yapan Türkiye, İklim Karnesinde Sınıfta Kaldı

0

İklim Değişikliği Performans Endeksi’ne (CCPI) göre Türkiye, geçen yıla kıyasla bir sıra düşerek 64 ülke ve Avrupa Birliği’nin değerlendirildiği sıralamada 53’üncü oldu. Ülkenin genel performansı ise yine “çok düşük” kategorisinde kaldı.

DW Türkçe’den Pelin Ünker’in haberine göre, Germanwatch ve NewClimate Enstitüsü tarafından hazırlanan endeks, Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki ilerlemesine rağmen fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda yeterli adım atamadığını ortaya koydu. Raporda, kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış için somut bir takvimin bulunmaması, Türkiye’nin iklim performansını aşağı çeken temel unsurlar arasında gösterildi.

Türkiye, COP31 başkanlığı kapsamında elektrifikasyonu öncelikli gündem maddelerinden biri olarak öne çıkarıyor. Küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılması hedefleniyor. Ancak rapor, yenilenebilir enerji yatırımları artarken fosil yakıtlardan elektrik üretiminin de yükseldiğine dikkat çekiyor.

Endeksin dört ana kategorisinde Türkiye, sera gazı emisyonları ve enerji kullanımında “düşük”, iklim politikalarında “çok düşük”, yenilenebilir enerjide ise “orta” performans gösterdi. Türkiye, iklim politikaları kategorisinde 59’uncu sırada yer aldı.

İklim hedefleri emisyon artışına izin veriyor

Rapora göre Türkiye’nin mevcut ulusal iklim taahhüdü, 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşılmasını sağlayacak yeterlilikte değil. Mevcut hedefler, 2035 yılına kadar sera gazı emisyonlarının bugünkü seviyenin üzerine çıkmasına izin veriyor.

Değerlendirmeye katkı sunan uzmanlar, Türkiye’nin bağlayıcı ve kapsamlı bir karbonsuzlaşma yol haritasına ihtiyaç duyduğunu vurguluyor. Bu kapsamda mutlak emisyon azaltım hedeflerinin belirlenmesi, sektörlere özel karbon bütçeleri oluşturulması, uygulama takviminin açıklanması ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi isteniyor.

İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin de gerçek bir mutlak emisyon azaltım hedefi, kömürden çıkış tarihi ve güvenilir bir uygulama planı bulunmadığı sürece Türkiye’nin iklim politikalarındaki performansının zayıf kalacağını belirtiyor.

Şahin, yenilenebilir enerji hedefleri ve kurulu güçteki artışın Türkiye’nin endeks puanına olumlu katkı sağladığını ancak bunların tek başına yeterli olmadığını ifade ederek, gerçek bir enerji dönüşümü için kömürden çıkış ve fosil yakıtlardan uzaklaşma planının şart olduğunu vurguluyor.

Yenilenebilir enerji artıyor, fosil üretim de yükseliyor

Türkiye’nin güneş enerjisi kurulu gücü, 2022 ile Eylül 2026 arasında yaklaşık üç kat artarak 9,5 gigavattan 28 gigavata ulaştı. Ancak aynı dönemde fosil yakıtlardan elektrik üretiminde de artış yaşandı. Fosil kaynaklı elektrik üretimi, 2022’deki 186 teravatsaat seviyesinden 2025’te 201 teravatsaate yükseldi.

Uzmanlara göre yenilenebilir enerji yatırımları, fosil yakıtlı elektrik üretiminin yerini almak yerine artan enerji talebini karşılayan ikinci bir kaynak olarak büyüyor. Kömür, petrol ve doğal gaza yönelik teşviklerin ve fiyat garantilerinin devam etmesi de bu eğilimi güçlendiriyor.

Raporda, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne iki yeni ünite eklenmesine ilişkin ÇED olumlu kararının 2026 yılında mahkeme tarafından iptal edilmesi hatırlatılıyor. Buna karşılık aynı yıl Cenal Termik Santrali’ne 1.050 megavatlık ilave kapasite kurulması için çevresel izin sürecinin başlatılması eleştiriliyor.

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz, COP31 başkanlığının Türkiye’ye önemli bir küresel sorumluluk yüklediğini belirtiyor. Katısöz, iklim alanında uluslararası liderlik iddiasının öncelikle ülke içinde somut adımlar atılmasını gerektirdiğine dikkat çekerek, yeni kömür santrali planlarıyla iklim liderliğinin bir arada yürütülemeyeceğini ifade ediyor.

Katısöz, COP31 kapsamında Türkiye’den kömürden çıkış ve emisyon azaltımı başta olmak üzere iklim ve enerji politikalarını güçlendirecek yeni taahhütler bekliyor.

Elektrifikasyon hedeflerinde ulusal plan eksikliği

CCPI raporu, Türkiye’nin COP31 kapsamında geliştirdiği elektrifikasyon girişimini olumlu bir adım olarak değerlendiriyor. Ancak küresel ölçekte ortaya konulan hedefin henüz ulusal politikalarla yeterince somutlaştırılmadığına işaret ediyor.

Rapora göre elektrifikasyon, tek başına fosil yakıtlardan uzaklaşmayı garanti etmiyor. Elektrik kullanımının artırılmasıyla birlikte fosil kaynaklı enerji üretiminin azaltılmasını sağlayacak açık hedefler ve uygulama mekanizmaları da oluşturulmalı.

Temmuz 2025’te kabul edilen İklim Kanunu ve ulusal Emisyon Ticaret Sistemi’nin kurulması da olumlu gelişmeler arasında sayılıyor. Bununla birlikte kanunun fosil yakıtları doğrudan hedef almaması ve sektörlere yönelik bağlayıcı azaltım hedefleri içermemesi önemli eksiklikler olarak değerlendiriliyor.

Raporda, emisyon tavanının önceden belirlenmiş mutlak sınırlar yerine emisyon yoğunluğu esasına dayanmasının Emisyon Ticaret Sistemi’nin etkinliğini sınırlayabileceği belirtiliyor.

Uzmanlar ayrıca yenilenebilir enerji projelerinde kullanılan acele kamulaştırma uygulamalarının yerel direnişlere ve hak ihlali iddialarına yol açtığına dikkat çekiyor. Enerji dönüşümünün, projelerden etkilenen toplulukların katılımıyla ve adil bir süreç içerisinde yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ekosfer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Özgür Gürbüz de yenilenebilir enerji hedefleri ve mevzuat değişikliklerinin uygulamada fosil yakıtlar ve nükleer enerji gibi tercihler nedeniyle sekteye uğradığını belirtiyor. Gürbüz, emisyonları ve fosil yakıtların enerji içindeki payını azaltacak bütünlüklü bir politika izlenmesi gerektiğini ifade ediyor.

Sıfır atık politikası da eleştirilerin odağında

COP31’in üçüncü gününde gündeme gelen sıfır atık konusu da CCPI raporunda eleştirilen başlıklar arasında yer alıyor.

Uzmanlar, belediye atıklarının yakılmasının yenilenebilir enerji kapsamında değerlendirilmesine ilişkin kaygılarını dile getiriyor. Türkiye kıyılarındaki plastik kirliliğinin yanı sıra atık yakma faaliyetlerinin hava ve toprak kirliliği üzerindeki etkilerine dikkat çekiliyor. Geri dönüşüm oranlarına ilişkin şeffaflık eksikliği de eleştiriliyor.

Raporda ayrıca yeni nükleer santral inşası ve fosil doğal gazdan elektrik üretimi gibi faaliyetlerin Yeşil Taksonomi Yönetmeliği kapsamına alınması sorgulanıyor.

CCPI nedir, Türkiye geçen yıl kaçıncı sıradaydı?

2005 yılından bu yana her yıl yayımlanan İklim Değişikliği Performans Endeksi (CCPI), ülkelerin iklim politikalarını, sera gazı emisyonlarını ve enerji dönüşümündeki performanslarını karşılaştıran bağımsız bir izleme çalışması. Endeksin sonuçları her yıl Birleşmiş Milletler iklim konferansları sırasında açıklanıyor.

Brezilya’da düzenlenen COP30 sırasında açıklanan 2026 endeksinde Türkiye 52’nci sırada bulunuyordu. Yeni değerlendirmede bir basamak gerileyerek 53’üncü sıraya düşen Türkiye’nin dört ana kategorideki performans sınıflarında ise değişiklik yaşanmadı.

Germanwatch ve NewClimate Enstitüsü tarafından hazırlanan çalışma, bu yıl 64 ülke ile Avrupa Birliği’ni değerlendiriyor ve küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 90’ından fazlasını kapsıyor.

Endeks puanının yüzde 40’ını sera gazı emisyonları oluştururken, kalan yüzde 60’lık bölüm yenilenebilir enerji, enerji kullanımı ve iklim politikaları arasında eşit olarak paylaştırılıyor. İklim politikaları değerlendirmesine yaklaşık 500 uzman katkı sunuyor.

Danimarka ilk sırada, ABD ve İran sonlarda

CCPI 2027 sıralamasında hiçbir ülke, iklim değişikliğiyle mücadelede gerekli performans seviyesine ulaşamadığı için ilk üç sıra yine boş bırakıldı.

Danimarka, dördüncü sırada yer alarak üst üste altıncı kez en başarılı ülke oldu. Danimarka’yı Litvanya, Lüksemburg, Birleşik Krallık, Fas ve Şili takip etti.

Listenin yedinci sırasında bulunan Birleşik Krallık, “yüksek” performans kategorisinde yer alan tek G20 ülkesi oldu. Avrupa Birliği 19’uncu, Fransa 20’nci, Almanya ise 25’inci sırada yer aldı. Dünyanın en büyük sera gazı emisyonu kaynağı olan Çin ise 56’ncı sırada kaldı.

COP31’de müzakerelerin başkanlığını üstlenen Avustralya, Türkiye’nin hemen ardından 54’üncü sırada yer aldı ve “çok düşük” performans kategorisinde değerlendirildi. Listenin son sıralarında ise Suudi Arabistan 65’inci, Rusya 66’ncı, ABD 67’nci ve İran 68’inci oldu.

Uzmanlar, Türkiye’nin iklim performansını iyileştirebilmesi için yeni kömür madenleri ve termik santral projelerine izin vermemesi, fosil yakıt teşviklerini ve arama faaliyetlerini sonlandıracak somut bir takvim hazırlaması gerektiğini belirtiyor.

Ayrıca kömür bölgelerinde yaşayanların ve enerji dönüşümünden etkilenecek toplulukların katılımıyla kapsamlı bir adil geçiş planı oluşturulması isteniyor. Rapora göre Türkiye’nin COP31 başkanlığındaki küresel iklim liderliği iddiasını güçlendirebilmesi, öncelikle kendi enerji ve iklim politikalarında somut bir dönüşüm gerçekleştirmesine bağlı.

Paylaşın

Türkiye’nin Kirli Hava Faturası 55 Milyar Dolar

0

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ile Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), “Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti” başlıklı araştırmasını 22 Ekim’de açıkladı.

Araştırma, kömür, petrol ve doğal gaz kullanımından kaynaklanan hava kirliliğinin yalnızca çevre sorunuyla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı ve ekonomik kayıp yarattığını gösterdi.

İstanbul’da düzenlenen basın toplantısında paylaşılan rapora göre, Türkiye’de ince partikül madde (PM2.5) kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 52’si fosil yakıtlardan kaynaklanıyor. Bu kirliliğin sağlık üzerindeki etkileri nedeniyle ülkede her yıl yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm meydana geliyor. Aynı zamanda hastalıklar nedeniyle milyonlarca iş günü kaybediliyor ve ekonomi milyarlarca dolarlık zararla karşı karşıya kalıyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin ekonomik boyutu oldu. Rapora göre, ince partikül madde kirliliğinin sağlık üzerindeki etkilerinden kaynaklanan yıllık ekonomik maliyet yaklaşık 55 milyar dolara ulaşıyor. Bu tutar, Türkiye’nin 2024 yılı gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 4,1’ine karşılık geliyor.

Hava kirliliğinin ekonomik etkisi yalnızca sağlık harcamalarıyla sınırlı kalmıyor. Hastalıklar nedeniyle çalışanların işlerinden uzak kalması, üretkenliğin azalması ve iş gücü kaybı da faturayı ağırlaştırıyor. Raporda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği nedeniyle Türkiye’de yılda yaklaşık 8,5 milyon iş günü kaybedildiği belirtiliyor.

Bu veriler, fosil yakıt kullanımının maliyetinin yalnızca enerji üretimi ve tüketimi sırasında ortaya çıkmadığını; toplumun sağlığı, çalışma hayatı ve ülke ekonomisi üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğunu ortaya koyuyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir’de tablo ağır

Raporda hava kirliliğinin kentlerdeki etkilerine de dikkat çekiliyor. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğiyle ilişkilendirilen yıllık erken ölümlerin yaklaşık 8 bin 100’ünün İstanbul’da, 2 bin 500’ünün Ankara’da ve 2 bin 400’ünün İzmir’de meydana geldiği hesaplanıyor.

Büyük kentlerde yoğun trafik, fosil yakıt tüketimi ve diğer emisyon kaynakları hava kalitesini etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. Araştırma, hava kirliliğinin kent sakinlerinin yaşam kalitesini düşürmenin ötesinde, ciddi sağlık sonuçlarıyla bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Fosil yakıtlardan kaynaklanan ince partikül maddeler; kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabetle bağlantılı ölümler üzerinde etkili oluyor. Dolayısıyla hava kirliliği, yalnızca belirli bölgeleri veya risk gruplarını ilgilendiren bir sorun olmaktan çıkarak ülke genelinde halk sağlığını ilgilendiren bir mesele haline geliyor.

Araştırmada hava kirliliğinin anne karnındaki bebeklerden çocuklara kadar farklı yaş grupları üzerindeki etkilerine de dikkat çekiliyor. Halk sağlığı uzmanı ve THHP Yürütme Kurulu Üyesi Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan’ın paylaştığı değerlendirmelere göre, hava kirliliği Türkiye’de her yıl yaklaşık 8 bin erken doğum ve 8 bin 200 bebeğin düşük doğum ağırlığıyla dünyaya gelmesiyle ilişkilendiriliyor.

Bunun yanı sıra çocuklarda yaklaşık 5 bin 100 yeni astım vakasının ve astım nedeniyle 6 bin 500 acil servis başvurusunun da hava kirliliğiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Uzmanların değerlendirmeleri, temiz havanın korunmasının yalnızca çevresel bir hedef değil, aynı zamanda çocukların sağlıklı gelişimi ve gelecek kuşakların yaşam kalitesi açısından da temel bir gereklilik olduğunu ortaya koyuyor.

Enerji bağımlılığı ekonomik kırılganlığı artırıyor

Raporda Türkiye’nin enerji tüketiminde fosil yakıtların ağırlığına da dikkat çekiliyor. Araştırmaya göre, 2024 yılında ülkede elektrik üretiminin yüzde 35’i kömürden, yüzde 19’u doğal gazdan sağlandı. Sanayide fosil yakıtlar nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 60’ını oluştururken, kara yolu ulaşımında tüketilen enerjinin büyük bölümü de petrol türevlerinden karşılandı.

Fosil yakıtların enerji sistemindeki ağırlığı, hava kirliliğinin yanı sıra Türkiye’yi uluslararası enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı da kırılgan hale getiriyor. Raporda, Türkiye’nin enerji ithalat faturasının Ağustos 2026’da bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 33,8 arttığı bilgisine yer veriliyor.

Bu tablo, fosil yakıtlara bağımlılığın hem çevresel hem de ekonomik açıdan uzun vadeli riskler barındırdığını gösteriyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması, enerji verimliliğinin artırılması ve fosil yakıt tüketiminin azaltılması, bu risklerin sınırlandırılması açısından öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.

THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel, fosil yakıtlardan çıkış için somut bir yol haritası hazırlanması gerektiğini belirterek yeni kömürlü santral projelerine izin verilmemesi ve mevcut santrallerin adil bir plan çerçevesinde kapatılması çağrısında bulundu. Bu süreçte santral çalışanlarının ve bölgede yaşayan insanların ekonomik, sosyal ve sağlık haklarının korunmasının önemine de dikkat çekildi.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin ise Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapacak olmasının iklim politikaları açısından önemli bir sorumluluk getirdiğini vurguladı. Şahin, yenilenebilir enerjinin payının artırılması ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasının iklim hedeflerine ulaşmak açısından önem taşıdığını ifade etti.

Temiz enerji dönüşümü hem sağlığı hem ekonomiyi ilgilendiriyor

CREA ve THHP’nin araştırması, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye’ye her yıl on binlerce erken ölüm ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayıp olarak yansıdığını ortaya koyuyor. Sağlık üzerindeki etkiler, iş günü kayıpları ve enerji ithalatına bağlı maliyetler birlikte değerlendirildiğinde, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması yalnızca iklim politikalarının değil, halk sağlığı ve ekonomik refahın da önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Türkiye’nin önümüzdeki dönemde atacağı adımların; yenilenebilir enerji yatırımları, daha temiz ulaşım seçenekleri, enerji verimliliği ve kömürden çıkış politikaları etrafında şekillenmesi, hava kirliliğinin oluşturduğu yükün azaltılmasında belirleyici olacak. Araştırmanın ortaya koyduğu veriler, temiz hava mücadelesinin aynı zamanda insan hayatını koruma ve ekonomik kayıpları önleme mücadelesi olduğunu gösteriyor.

Paylaşın

Türkiye’nin Harcama Haritası Değişti

0

Hanehalkı tüketim harcamalarının dörtte birinden fazlası İstanbul’da gerçekleşti. Gıdaya bütçesinden en fazla pay ayıran bölge Güneydoğu Anadolu olurken, konut ve kira harcamalarında İstanbul ve İzmir, ulaştırmada ise Batı Marmara ve Kocaeli çevresi ilk sıralarda yer aldı.

Haber Merkezi / Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) araştırması, Türkiye’nin farklı bölgelerinde harcamaların nasıl dağıldığını ortaya koydu. Araştırmada, bölgesel sonuçların daha sağlıklı hesaplanabilmesi için 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait veriler birlikte değerlendirildi.

Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da yapıldı. İstanbul’u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz bölgesi izledi. En düşük pay ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu’ya ait oldu. Ortadoğu Anadolu yüzde 2,5, Doğu Karadeniz ise yüzde 2,8 pay aldı.

Harcama türlerine göre bakıldığında da İstanbul öne çıktı. Türkiye genelindeki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3’ü, lokanta ve konaklama harcamalarının yüzde 32,2’si İstanbul’da gerçekleşti. Konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4’ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 27,3’ü de yine İstanbul’da yapıldı.

Ege Bölgesi, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarından aldığı yüzde 14,5’lik payla ikinci sırada yer aldı. Alkollü içecek ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9’u, sağlık harcamalarının yüzde 15,9’u bu bölgede gerçekleşti. Mobilya ve ev eşyaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarında Ege’nin payı yüzde 15,5 oldu.

Kuzeydoğu Anadolu ise birçok harcama türünde en düşük payı alan bölgeler arasında yer aldı. Bölgenin Türkiye genelindeki gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ile alkollü içecek ve tütün ürünleri harcamalarındaki payı yüzde 1,9, giyim ve ayakkabı harcamalarındaki payı ise yüzde 1,8 olarak hesaplandı.

Bölgelerin kendi bütçeleri içindeki harcama dağılımı incelendiğinde, konut ve kira, ulaştırma ile gıda ve alkolsüz içeceklerin temel harcama kalemlerini oluşturduğu görüldü.

Konut ve kiraya bütçesinden en fazla pay ayıran bölge yüzde 29,6 ile İstanbul oldu. Kuzeydoğu Anadolu ise yüzde 22,1 ile bu alanda en düşük paya sahip bölge olarak kaydedildi.

Ulaştırma harcamalarına en fazla payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara ayırdı. Güneydoğu Anadolu’da ise bu oran yüzde 16,5’te kaldı.

Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarında tablo tersine döndü. Bütçesinden gıdaya en fazla pay ayıran bölge, yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu oldu. İstanbul’da ise gıdanın toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 14,2 olarak belirlendi.

İlleri daha ayrıntılı gruplandıran bölgesel sonuçlarda da İstanbul, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarından aldığı yüzde 25,6’lık payla ilk sırada yer aldı. Ankara yüzde 8,3 ile ikinci, İzmir yüzde 6,5 ile üçüncü sırada bulundu. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgenin payı ise yüzde 5,7 oldu.

Türkiye genelindeki harcamalardan en düşük payı alan bölgeler arasında yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan; yüzde 0,7 ile Kastamonu, Çankırı ve Sinop yer aldı. Erzurum, Erzincan ve Bayburt’un payı yüzde 0,9, Zonguldak, Karabük ve Bartın’ın payı ise yüzde 1,1 olarak hesaplandı.

Bölgelerin kendi harcamaları içinde konut ve kiranın payı incelendiğinde İzmir yüzde 30,2 ile ilk sıraya yerleşti. Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan bölgede ise bu oran yüzde 19,6 oldu.

Ulaştırmada Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’nın bulunduğu bölge yüzde 25 ile en yüksek payı aldı. Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın yer aldığı bölgede ise ulaştırmanın toplam harcamalar içindeki payı yüzde 12,9 ile en düşük seviyede kaldı.

Gıda harcamalarında da Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın bulunduğu bölge öne çıktı. Bu bölgede gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 29,6’ya ulaştı. İstanbul’da ise aynı oran yüzde 14,2 olarak gerçekleşti.

TÜİK’in verileri, bölgeler arasında yalnızca toplam tüketim harcamalarının büyüklüğü bakımından değil, hanelerin bütçelerini hangi ihtiyaçlara ayırdığı konusunda da belirgin farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.

Paylaşın

IMF, Türkiye’nin 2026 Büyüme Tahminini Yüzde 2,7’ye Düşürdü

0

IMF, Türkiye ekonomisinin 2026’da yüzde 2,7 büyüyüp ortalama yüzde 31,2 enflasyon görmesini, 2027’de ise büyümenin yüzde 3,6’ya çıkmasını enflasyonun yüzde 26,5’e gerilemesini bekliyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nun ekim sayısını yayımladı. Raporda, küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğu ancak ülkeler arasındaki büyüme performansının farklılaştığı belirtilirken, Türkiye ekonomisine ilişkin büyüme ve enflasyon beklentileri de paylaşıldı.

IMF, Türkiye ekonomisinin 2026’da yüzde 2,7 büyümesini öngörüyor. Fonun temmuz ayında yayımladığı tahminlerde bu oran yüzde 2,9 olarak açıklanmıştı. Böylece Türkiye’nin 2026 yılı büyüme beklentisi 0,2 puan aşağı yönlü revize edilmiş oldu.

Türkiye ekonomisinin 2027’de ise yüzde 3,6 büyümesi bekleniyor. IMF, temmuz ayındaki tahminlerinde de gelecek yıl için aynı büyüme oranını öngörmüştü. Buna göre Türkiye’nin 2027 yılı büyüme beklentisinde değişikliğe gidilmedi.

Türkiye’de enflasyonun yüksek seyretmesi bekleniyor

IMF’nin Türkiye ekonomisine ilişkin öngörülerinde enflasyon tahminleri de öne çıktı. Rapora göre Türkiye’de ortalama enflasyonun 2026’da yüzde 31,2, 2027’de ise yüzde 26,5 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Tahminler, enflasyonun gelecek yıl da yüksek seviyelerde kalmakla birlikte gerileme eğilimini sürdürmesinin beklendiğine işaret ediyor.

Küresel ekonomi 2026’da yüzde 3,1 büyüyecek

IMF, dünya ekonomisinin 2026’da yüzde 3,1, 2027’de ise yüzde 3,4 büyüyeceğini tahmin ediyor. Fon, temmuz ayındaki öngörülerinde 2026 yılı küresel büyüme tahminini yüzde 3, 2027 yılı tahminini ise yüzde 3,4 olarak açıklamıştı.

Raporda, Orta Doğu’da devam eden savaşın ve ticaret gerilimlerinin yarattığı baskılara rağmen 2026’nın ilk yarısında ekonomik faaliyetin beklentilerden daha iyi seyrettiği belirtildi. Yapay zekâ yatırımlarının yön verdiği teknoloji döngüsünün de talebi desteklediği vurgulandı.

Bununla birlikte IMF, enerji ve gıda fiyatlarında yaşanabilecek yeni artışların enflasyonist baskıları güçlendirebileceği ve küresel büyümeyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklerin aşağı yönlü olduğuna dikkat çekilen raporda, orta vadeli büyüme görünümünün tarihsel ortalamalara kıyasla zayıf kalmayı sürdüreceği ifade edildi.

Paylaşın

AİHM’nin Türkiye Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı İhlalleri: En Yüksek Sayı 2009’da

0

Adalet Bakanlığı verilerine göre, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 2003-2007 yılları arasında Türkiye hakkında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin 415 karar verdi.

Bu sayı, incelenen dönemler arasındaki en yüksek düzey olarak kayıtlara geçti.

İhlal kararlarının sayısı sonraki dönemlerde azaldı. 2008-2012 yılları arasında 299 karar verilirken, 2013-2017 döneminde sayı 123’e geriledi. 2018-2022 yıllarında 113 ihlal kararı kaydedildi. 2023-2025 döneminde ise bu sayı 54 oldu.

Yıllara göre dağılım incelendiğinde, adil yargılanma hakkı ihlali nedeniyle Türkiye hakkında en fazla kararın 2009 yılında verildiği görülüyor. AİHM, söz konusu yılda Türkiye aleyhine 126 ihlal kararı aldı.

Adil yargılanma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6’ncı maddesiyle güvence altına alınıyor. Bu hak, kişilerin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından makul süre içinde, adil ve kamuya açık bir şekilde yargılanmasını öngörüyor.

Söz konusu güvence, suç isnadı altındaki kişilerin suçluluğu yasal olarak kanıtlanana kadar masum sayılması ilkesini de kapsıyor. Mahkeme kararlarının aleni olarak açıklanması esas kabul edilirken, belirli koşullar altında duruşmaların kamuya kapalı yapılmasına da izin veriliyor.

Paylaşın

UEFA Uluslar Ligi: A Milli Erkek Futbol Takımı, Belçika’ya 3-0 Mağlup Oldu

0

UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup’taki üçüncü maçında A Millî Erkek Futbol Takımı, Belçika ile karşılaştı. Liège kentindeki Maurice Dufrasne Stadyumu’nda oynanan karşılaşmayı Belçika 3-0 kazandı.

Belçika, 10. dakikada Kevin De Bruyne’nin attığı golle 1-0 öne geçti. Ceza yayı civarında topla buluşan De Bruyne, yaptığı vuruşla meşin yuvarlağı ağlara gönderdi.

A Millî Erkek Futbol Takımı, 19. dakikada beraberlik golüne yaklaştı. Arda Güler’in kullandığı serbest vuruşta Abdülkerim Bardakcı’nın kafa vuruşu direğin yanından auta çıktı. İlk yarının son bölümünde Merih Demiral ile de bir gol fırsatı yakalayan A Millî Erkek Futbol Takımı, bu pozisyondan sonuç alamadı. İlk yarı Belçika’nın 1-0 üstünlüğüyle tamamlandı.

İkinci yarıda Yunus Akgün’ün oyuna dahil olmasıyla birlikte A Millî Erkek Futbol Takımı rakip kalede pozisyonlar üretmeye devam etti. Ancak 60. dakikada Belçika farkı ikiye çıkardı. Ceza sahası dışından seken topa vuran Kevin De Bruyne, kendisinin ikinci, takımının üçüncü golünü kaydetti ve skor 2-0 oldu.

Belçika, 76. dakikada üçüncü golü buldu. Oyuna sonradan giren Romelu Lukaku, altıpas üzerindeki vuruşuyla topu ağlara gönderdi.

Karşılaşmada başka gol olmayınca Belçika sahadan 3-0 galip ayrıldı.

Paylaşın

Türkiye’de Yapay Zeka Kullanımı Bir Yılda İki Katına Çıktı

0

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2026 Yapay Zeka İstatistikleri, Türkiye’de yapay zeka kullanımının hem bireylerde hem de girişimlerde hızla yaygınlaştığını ortaya koydu. Üretken yapay zeka kullanan bireylerin oranı bir yılda yüzde 19,2’den yüzde 37,6’ya yükselirken, yapay zeka kullanan girişimlerin oranı yüzde 14’e ulaştı.

TÜİK, yapay zeka teknolojilerinin bireyler ve girişimler tarafından kullanımındaki gelişmeleri ortaya koymak amacıyla hazırladığı 2026 yılı Yapay Zeka İstatistikleri’ni açıkladı. Araştırma, bireyler için 16-74 yaş grubunu, girişimler için ise 10 ve daha fazla çalışanı bulunan işletmeleri kapsıyor.

Veriler, yapay zeka kullanımının son bir yılda önemli ölçüde arttığını gösterdi. Üretken yapay zeka kullandığını belirten bireylerin oranı 2025 yılında yüzde 19,2 iken, 2026 yılında yüzde 37,6’ya yükseldi. Girişimlerde ise herhangi bir yapay zeka teknolojisini kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 7,5’ten yüzde 14’e çıktı.

Yapay zeka kullanımında yaş grupları arasındaki fark dikkat çekti. 2026 yılında üretken yapay zeka kullananların oranı 16-24 yaş grubunda yüzde 64,9 ile en yüksek seviyeye ulaştı. Bu grubu yüzde 55,7 ile 25-34 yaş grubu ve yüzde 38,1 ile 35-44 yaş grubu izledi.

Cinsiyete göre bakıldığında ise kadınların yapay zeka kullanım oranı erkeklerin önüne geçti. Kadınların yüzde 38,1’i yapay zeka kullandığını belirtirken, erkeklerde bu oran yüzde 37,2 olarak kaydedildi.

TÜİK verileri, eğitim düzeyi ile yapay zeka kullanımı arasında da belirgin bir fark olduğunu ortaya koydu.

2026 yılında yapay zeka kullanım oranı yükseköğretim mezunlarında yüzde 62,7 ile en yüksek seviyede gerçekleşti. Yükseköğretim mezunlarını yüzde 45,4 ile lise veya mesleki lise mezunları, yüzde 35,5 ile ilköğretim veya ortaokul mezunları takip etti. İlkokul mezunlarında ise yapay zeka kullanım oranı yüzde 8,5 oldu.

Yapay zeka kullanan bireylerin büyük bölümü bu teknolojilerden özel amaçlarla yararlanıyor. Kullanıcıların yüzde 86,4’ü yapay zekayı özel amaçlarla kullandığını belirtirken, yüzde 37,3’ü mesleki amaçlarla, yüzde 32,6’sı ise örgün eğitim amacıyla kullandığını ifade etti.

Cinsiyet bazında incelendiğinde, kadınların özel amaçlı kullanım oranı yüzde 86,8, mesleki kullanım oranı yüzde 31,2 ve örgün eğitim amaçlı kullanım oranı yüzde 36,1 oldu. Erkeklerde ise bu oranlar sırasıyla yüzde 86,0, yüzde 43,2 ve yüzde 29,1 olarak gerçekleşti.

Girişimlerde yapay zeka kullanımı da son yıllarda belirgin biçimde arttı. 2021 yılında yapay zeka kullanan girişimlerin oranı yüzde 2,7 iken, 2026 yılında bu oran yüzde 14’e yükseldi.

Çalışan sayısına göre incelendiğinde, büyük işletmelerde yapay zeka kullanımının daha yüksek olduğu görüldü. 2026 yılında 10-49 çalışanı bulunan girişimlerin yüzde 12,8’i yapay zeka kullanırken, bu oran 50-249 çalışanı olan girişimlerde yüzde 17,0, 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerde ise yüzde 37,1 oldu.

2021 yılında aynı oranlar sırasıyla yüzde 2,3, yüzde 3,6 ve yüzde 9,6 seviyesindeydi.

Ekonomik faaliyet gruplarına göre yapay zeka kullanımı incelendiğinde, en yüksek oran yüzde 63,7 ile “telekomünikasyon, programlama ve bilişim” faaliyetlerinde görüldü.

Bu sektörü yüzde 57,1 ile “yayımcılık, radyo-TV ve içerik” faaliyetleri ve yüzde 32,4 ile “bilgisayarların ve iletişim araç ve gereçlerinin onarımı” faaliyetleri izledi.

Yapay zeka kullanan girişimlerin teknolojiyi hangi amaçlarla kullandığına bakıldığında, ilk sırada pazarlama ve satış faaliyetleri yer aldı.

2026 yılında yapay zeka kullanan girişimlerin yüzde 51’i bu teknolojilerden pazarlama veya satış amacıyla yararlandı. Yüzde 46,3’lük kesim yapay zekayı Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) veya yenilik faaliyetlerinde kullanırken, yüzde 43,4’ü üretim veya hizmet süreçlerinde yapay zekadan yararlandı.

Hazır ve açık kaynaklı yazılımlar tercih ediliyor

Girişimlerin yapay zeka teknolojilerini edinme yöntemlerinde hazır yazılımlar öne çıktı. Yapay zeka kullanan girişimlerin yüzde 67,8’i açık kaynaklı yazılımlardan, yüzde 49,1’i ise ücretsiz veya ücretli kapalı kaynaklı yazılımlardan yararlandı.

Yapay zeka yazılım veya sistemlerini harici sağlayıcılara geliştiren girişimlerin oranı yüzde 46,5 olurken, kendi çalışanları tarafından geliştiren girişimlerin oranı yüzde 32,1 olarak kaydedildi.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de yapay zeka ile kişisel veri kullanımı oldu.

Yapay zeka kullanan girişimlerin yüzde 16,6’sı, bu teknolojiler aracılığıyla bireylere ilişkin cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, adres, satın alma kayıtları veya yüz görüntüleri gibi kişisel verileri işlediğini belirtti.

Bu oran çalışan sayısına göre büyük farklılık göstermedi. 10-49 çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 16,9, 50-249 çalışanı bulunanlarda yüzde 15,3 ve 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 17,0 olarak gerçekleşti.

Henüz yapay zeka kullanmayan ancak gelecekte kullanmayı düşündüğünü belirten girişimlerin oranı 2026 yılında yüzde 8,3 oldu.

Bu oran 10-49 çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 7,4, 50-249 çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 12,2 ve 250 ve üzeri çalışanı bulunan girişimlerde yüzde 14,9 olarak belirlendi.

Yapay zeka kullanmayı düşünen ancak henüz kullanmayan girişimlerin karşılaştığı en önemli engel ise uzmanlık eksikliği oldu. Bu gruptaki girişimlerin yüzde 72,3’ü, işletmede gerekli uzmanlığın bulunmamasını yapay zeka kullanmama nedenleri arasında gösterdi.

Bunu yüzde 66,4 ile yapay zeka kullanımından kaynaklanabilecek zararlar karşısında sorumluluğun kimde olacağına ilişkin hukuki belirsizlikler ve yüzde 65,4 ile veri koruma ve gizliliğin ihlal edilmesine yönelik endişeler izledi.

TÜİK’in 2026 verileri, yapay zekanın Türkiye’de hem bireysel yaşamda hem de iş dünyasında giderek daha fazla kullanılan bir teknoloji haline geldiğini ortaya koyarken, kullanımın yaygınlaşmasıyla birlikte uzmanlık, hukuki sorumluluk ve veri güvenliği gibi konuların da gündemdeki önemini koruduğunu gösterdi.

Paylaşın

GRECO’dan Türkiye’ye 28 Maddelik “Yolsuzlukla Mücadele” Uyarısı

0

Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), Türkiye’nin yolsuzlukla mücadele ve kamu yönetiminde dürüstlüğün güçlendirilmesine yönelik tavsiyelere uyumunu değerlendiren iki raporun özetini yayımladı.

29 Eylül 2026’da kamuoyuna açıklanan özetlerde, milletvekilleri ile hâkim ve savcılar bakımından 22 tavsiyenin 6’sının tamamen, 9’unun kısmen uygulandığı, 7 tavsiyenin ise uygulanmadığı belirtildi. Üst düzey yürütme görevlileri ve kolluk kuvvetlerini kapsayan 32 tavsiyeden ise 4’ü tamamen, 7’si kısmen uygulandı; 21 tavsiye hayata geçirilmedi.

GRECO’nun dördüncü tur değerlendirmesinde Türkiye’ye toplam 22 tavsiye yöneltildi. Son değerlendirmede 6 tavsiyenin tatmin edici biçimde uygulandığı veya ele alındığı, 9 tavsiyenin kısmen uygulandığı, 7 tavsiyenin ise uygulanmadığı kaydedildi.

Milletvekillerine ilişkin 7 tavsiyenin hiçbirinin tam olarak uygulanmadığı belirtilirken, davranış kurallarının oluşturulması, çıkar çatışmalarının bildirilmesi, mal beyanlarının düzenli biçimde doğrulanması ve yasama dokunulmazlığı sisteminin gözden geçirilmesi gibi başlıklarda eksikliklerin sürdüğü aktarıldı.

GRECO ayrıca Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) bağımsızlığının güçlendirilmesi, yargı mensuplarının görev güvencesinin artırılması ve Adalet Bakanlığı’nın hâkim ve savcıların seçimi, geçici görevlendirmeleri ile disiplin süreçlerindeki bazı yetkilerinin kaldırılması yönünde tavsiyelerde bulundu.

Mal beyanlarının kural olarak gizli olmasına da dikkat çeken GRECO, yalnızca az sayıda milletvekilinin bu beyanları gönüllü olarak kamuoyuna açıkladığını belirtti.

Kamuoyu danışmalarına ilişkin kuralların netleştirilmesini olumlu bir adım olarak değerlendiren kuruluş, danışmaların hâlâ büyük ölçüde takdire bağlı olduğunu ve paydaşların sürece daha etkili katılımının sağlanması gerektiğini kaydetti.

GRECO, hâkim ve savcılarla ilgili alanda önceki değerlendirmeye kıyasla bazı ilerlemeler kaydedildiğini bildirdi.

Ekim 2025’te Yargı Etik Beyannamesi Rehberi’nin kabul edilmesi ve hâkim ile savcı adaylarına meslek öncesinde, görevdeki hâkim ve savcılara ise hizmet içi eğitim kapsamında yargı etiği ve yolsuzlukla mücadele eğitimi verilmesi bu gelişmeler arasında gösterildi.

Bununla birlikte kuruluş, yargı yönetimine ilişkin temel sorunların sürdüğüne dikkat çekti. Şubat 2025’te kabul edilen Adalet Akademisi Kanunu’na rağmen, yürütmenin Akademinin yönetimi ve liderliği üzerindeki etkisine ilişkin endişelerin devam ettiği belirtildi.

Türkiye “küresel olarak yetersiz” kategorisinden çıktı

GRECO, Türkiye’nin dördüncü tur tavsiyelerine uyum düzeyinin artık kendi usul kuralları kapsamında “küresel olarak yetersiz” olarak nitelendirilemeyeceğine karar verdi. Bu nedenle Türkiye hakkında daha ileri bir uyumsuzluk prosedürünün sürdürülmemesi kararlaştırıldı. Ancak bu durum, tavsiyelerin tamamının yerine getirildiği anlamına gelmiyor.

Türkiye’nin kalan tavsiyeler kapsamında aldığı önlemleri 31 Mart 2027’ye kadar GRECO’ya bildirmesi gerekiyor.

GRECO’nun beşinci tur değerlendirmesi ise merkezi hükümetlerdeki üst düzey yürütme görevleri ile polis ve jandarma gibi kolluk kuvvetlerini kapsıyor.

Bu kapsamda Türkiye’ye yöneltilen 32 tavsiyenin 4’ü tatmin edici biçimde uygulandı veya ele alındı, 7’si kısmen uygulandı, 21’i ise uygulanmadı. GRECO, özellikle üst düzey yürütme görevlileri konusunda “neredeyse hiç ilerleme” kaydedildiği değerlendirmesini yaptı.

Bazı bakanlıkların internet sitelerinde bakan müşavirlerinin isimlerinin yayımlanması ve üst düzey yöneticilere yönelik iyi yönetişim ile kamu etiği eğitimleri verilmesi sınırlı gelişmeler arasında gösterildi.

Türkiye’nin ayrıca ulusal yolsuzlukla mücadele stratejisi ve eylem planı taslağı hazırladığı, ancak taslağın içeriğinin henüz açıklanmadığı belirtildi.

GRECO; üst düzey yöneticilerin atanmasından önce bütünlük kontrollerinin güçlendirilmesi, bu kişiler için özel davranış kuralları oluşturulması, çıkar çatışmalarının bildirilmesinin zorunlu hale getirilmesi ve mal beyanlarının kamuoyuna açıklanması çağrısında bulundu.

Lobicilik faaliyetlerinin düzenlenmesi, hediye kabulüne ilişkin daha açık kurallar getirilmesi ve görevden ayrılan üst düzey yöneticiler için görev sonrası kısıtlamalar uygulanması da tavsiyeler arasında yer aldı.

Kolluk kuvvetleri alanında ise GRECO “bir miktar ilerleme” kaydedildiğini bildirdi.

Polis ve jandarma personeline dürüstlük ve tarafsızlık konusunda eğitim verilmesi, kurumlara yapılan bağışların düzenlenerek yayımlanması ve bir Yolsuzluk Risk Analizi hazırlanması olumlu gelişmeler arasında sayıldı.

Kolluk Gözetim Komisyonu’nun her yıl faaliyet raporu yayımlaması ve bu raporlarda kolluk görevlileri hakkında başlatılan işlemlere ilişkin istatistiklere yer verilmesi de raporda kayda geçirildi.

Bununla birlikte GRECO, polis ve jandarma için özel etik kurallarının henüz kabul edilmediğini belirtti. Kuruluş ayrıca etik konularında personele gizli danışmanlık sağlanması, üst düzey görevlilerin atanması ve terfilerinde şeffaflığın artırılması, kolluk personeline yönelik şikâyetler için bağımsız bir dış mekanizma oluşturulması ve ihbarcıların korunmasına yönelik bir çerçeve hazırlanması çağrısı yaptı.

Türkiye’nin önünde yeni raporlama süreci var

GRECO, Türkiye’nin kalan tavsiyelere uyum konusunda önümüzdeki dönemde yeni adımlar atmasını bekliyor. Beşinci tur tavsiyeleri kapsamında Türkiye’nin aldığı yeni önlemlere ilişkin bilgileri 30 Eylül 2027’ye kadar GRECO’ya sunması gerekiyor. Türkiye bu süreçte GRECO’nun uyum prosedürüne tabi olmaya devam edecek.

GRECO’nun 1999’da Avrupa Konseyi bünyesinde kurulduğu ve üye ülkelerin yolsuzlukla mücadele standartlarına uyumunu izlediği belirtildi.

GRECO, Türkiye’den söz konusu raporların yayımlanmasına ve Türkçeye çevrilerek kamuoyuna açılmasına izin vermesini istedi. Ancak raporların gizliliği kaldırılmadığı için kuruluş, usul kuralları gereği yalnızca özetleri kamuoyuyla paylaştı.

GRECO ayrıca Türkiye’den daha önce hazırlanan Dördüncü Tur Beşinci Ara Uyum Raporu ile Beşinci Tur Değerlendirme Raporu’nun da yayımlanmasına izin vermesini istedi. Kuruluş, kamuoyuna açıklanan özetlerin tam raporların yerini tutmadığını özellikle vurguladı.

Paylaşın

Cinsiyet Eşitliği İçin 120 Yıl Gerekiyor!

0

Türkiye’nin 126. sırada yer aldığı WEF’in raporuna göre; küresel cinsiyet eşitliğinin sağlanması için mevcut ilerleme hızının değişmemesi halinde 120 yıl daha gerekiyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) 2026 Küresel Cinsiyet Farkı Raporu yayımlandı.

Rapora göre dünya genelinde cinsiyet farkının yüzde 69,2’si kapatılırken, mevcut ilerleme hızının korunması halinde tam eşitliğe ulaşılması için 120 yıl gerekiyor. Türkiye ise 145 ekonomi arasında 126. sırada yer aldı.

WEF’in bu yıl 20’ncisini yayımladığı raporda 145 ekonomi; ekonomik katılım ve fırsat, eğitimsel kazanımlar, sağlık ve hayatta kalma ile siyasi yetkilendirme olmak üzere dört temel başlık üzerinden değerlendirildi. 2006’dan bu yana kesintisiz izlenen 97 ekonomi üzerinden yapılan karşılaştırmada ise cinsiyet eşitliği skoru 20 yılda 64,2’den 69,4’e yükseldi.

Dört başlık arasında cinsiyet eşitliğine en fazla yaklaşılan alanlar eğitim ile sağlık oldu. Ekonomik katılım ve fırsat alanında küresel farkın yüzde 61,7’si, siyasi yetkilendirmede ise yüzde 22,4’ü kapatılabildi.

WEF’in mevcut ilerleme hızına dayalı hesaplamasına göre siyasi alanda tam eşitliğe ulaşmak 194 yıl, ekonomik katılım ve fırsatlarda 123 yıl, eğitimde ise yaklaşık 8 yıl sürebilir.

Raporda 2026 itibarıyla hiçbir ekonominin tam cinsiyet eşitliğine ulaşamadığı belirtildi.

İzlanda, yüzde 93’lük skoruyla 17’nci kez üst üste ilk sırada yer aldı. Ülke, cinsiyet farkının yüzde 90’ından fazlasını kapatan tek ekonomi oldu.

İzlanda’yı yüzde 87,2 ile Finlandiya ve yüzde 85,7 ile Norveç izledi. Namibia yüzde 84,5 ile dördüncü, Birleşik Krallık yüzde 84,2 ile beşinci, Yeni Zelanda yüzde 82,8 ile altıncı sırada yer aldı. İsveç yüzde 82,3 ile yedinci, Avustralya yüzde 81,9 ile sekizinci, Almanya yüzde 81,7 ile dokuzuncu ve İrlanda yüzde 81,4 ile onuncu oldu. Avustralya ilk kez ilk 10’a girdi.

Türkiye 126. Sırada

Türkiye’nin 2026 Küresel Cinsiyet Farkı Endeksi skoru 0,649 olarak hesaplandı. Türkiye, 145 ekonomi arasında 126’ncı sırada yer aldı. Geçen yıl 0,633 puanla 135’inci sırada bulunan Türkiye, sıralamada dokuz basamak yükseldi.

Türkiye’nin ekonomik katılım ve fırsat skoru 0,525, eğitimsel kazanımlar skoru 0,987, sağlık ve hayatta kalma skoru 0,968, siyasi yetkilendirme skoru ise 0,118 oldu.

Ekonomik katılım ve fırsat alanında Türkiye 130’uncu, eğitimsel kazanımlarda 93’üncü, sağlık ve hayatta kalmada 81’inci, siyasi yetkilendirmede ise 117’nci sırada yer aldı.

Türkiye’de kadınların parlamentodaki temsili göstergesinde 101’inci, bakanlık görevlerindeki temsilde ise 134’üncü sırada bulunuldu. Siyasi yetkilendirme skoru geçen yıl 0,059 iken 2026’da 0,118’e yükseldi.

Eğitim göstergelerinde Türkiye, ilköğretim ve yükseköğretime kayıt oranlarında eşitlik seviyesine ulaşırken, ortaöğretime kayıt ve okuryazarlık göstergelerinde daha geride kaldı.

Avrupa, yüzde 75,7’lik skorla bölgeler arasında ilk sırada yer aldı. Bölgedeki ekonomilerin yaklaşık yüzde 95’i yüzde 70’in üzerinde cinsiyet eşitliği skoruna sahip.

Buna karşın WEF, Türkiye ve Romanya’yı Avrupa’nın en alt sıralarında gösterdi. İki ülkenin skorunun, dünya sıralamasının lideri İzlanda’nın 20 puandan fazla gerisinde kaldığı belirtildi.

WEF raporu, küresel ölçekte cinsiyet eşitliğinde ilerleme kaydedilmesine rağmen mevcut hızın tam eşitliğe ulaşmak için yeterli olmadığını ortaya koydu.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos