Zorla Gülümsemek Mutluluğu Azaltıyor

Yeni araştırma, özellikle maddi baskı altında tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan kişilerin daha az mutlu, daha sinirli ve öfkeli hissedebildiğini ortaya koydu.

Haber Merkezi / Gülümsemek ruh halini iyileştirebilir ancak yeni bir araştırma, sürekli gülümsemeye zorlanmanın tam tersi bir etki yaratabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, özellikle maddi baskı altında tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan kişiler kendilerini daha az mutlu, daha sinirli ve öfkeli hissedebiliyor.

Florida Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Nicholas Coles, doktora eğitimi sırasında yıllarca yapay bir gülümsemenin bile insanların kendilerini daha mutlu hissetmelerini sağlayabileceğine ilişkin araştırmaları inceledi. Ancak bu bulgular, Coles’ın kendi deneyimleriyle örtüşmedi.

Daha önce müşteri hizmetleri alanında çalıştığını belirten Coles, Florida’daki bir tema parkında görev yaptığı dönemde iş yerinde yeterince gülümsemediği gerekçesiyle hakkında tutanak tutulduğunu anlattı. Coles, gülümsemenin mutluluğu artırdığına ilişkin bilimsel bulguların kendi çalışma deneyimiyle çeliştiğini fark etmesinin araştırmaya yönelmesinde etkili olduğunu ifade etti.

Bu çelişkiden hareket eden Coles ve meslektaşları, insanların yalnızca bir kez gülümsemek yerine sürekli gülümsemek zorunda kaldıklarında nasıl etkilendiklerini araştırdı. Çalışma, kısa süreli ve gönüllü bir gülümsemenin ruh halinde sınırlı bir iyileşme sağlayabildiğini, ancak baskı altında tekrarlanan gülümsemelerin mutluluğu azaltabildiğini gösterdi.

Zorla Gülümsemenin Etkisi Araştırıldı

Coles, araştırmacılar Annabel Dang ve Joao Francisco Goes Braga Takayanagi ile birlikte, müşteri hizmetleri çalışanlarının karşılaştığı koşulları laboratuvar ortamında incelemek amacıyla bir deney tasarladı. Araştırmanın sonuçları 1 Ekim’de Journal of Experimental Social Psychology dergisinde yayımlandı.

Deneyde, katılımcılara gülümseme görevini başarıyla yerine getirememeleri durumunda alacakları ücretin azaltılabileceği söylendi. Ayrıca gülümseme görevinin kaç kez tekrarlanacağı da değiştirildi. Böylece araştırmacılar, hem tekrarlanan gülümsemenin hem de maddi baskının duygular üzerindeki etkisini ölçmeyi amaçladı.

Çevrimiçi olarak gerçekleştirilen deneye başlangıçta 1.201 kişi katıldı. Nihai değerlendirmede ise 1.174 katılımcının verileri kullanıldı. Katılımcılara farklı duygusal tepkiler oluşturmak amacıyla çeşitli görseller gösterildi. Görseller arasında yavru kediler ve çiçekler gibi olumlu çağrışım yapan konuların yanı sıra hırsızlık ve hayvanlara kötü muamele gibi rahatsız edici görüntüler de yer aldı.

Katılımcılardan, kendilerine verilen talimat doğrultusunda ya bilinçli olarak gülümsemeleri ya da yüz ifadelerini doğal akışına bırakmaları istendi. Deney grubuna göre bu görev bir kez veya 10 kez tekrarlandı.

Araştırmacılar, maddi baskının etkisini ölçmek için katılımcıların yarısını, gülümseme talimatını yerine getirmemeleri durumunda 6 dolarlık ödemelerinden 2 dolar kesilebileceği konusunda uyardı. Ancak deney sonunda hiçbir katılımcının ödemesinde kesinti yapılmadı ve herkes tam ücretini aldı.

Tekrarlanan Gülümseme Mutluluğu Azaltabiliyor

Katılımcılar her görevin ardından kendilerini ne kadar mutlu hissettiklerini bildirdi. Sonuçlar, gülümsemenin ruh hali üzerindeki etkisinin hem tekrarlanma sayısına hem de kişinin üzerinde hissettiği baskıya bağlı olarak değiştiğini ortaya koydu.

Olumsuz görüntülere bakan katılımcılarda tek seferlik gülümsemenin ruh halini bir miktar iyileştirdiği görüldü. Bu etki, olası bir maddi kesinti konusunda uyarılan kişilerde de ortaya çıktı. Ancak gülümseme tekrarlanmaya başladığında olumlu etki zayıfladı. Tekrarlanan gülümsemeye maddi kayıp tehdidi de eklendiğinde ise bu olumlu etki tamamen ortadan kalktı.

Olumlu görüntülerin gösterildiği grupta ise farklı bir sonuç elde edildi. Bir kez gülümsemek, yüz ifadelerini doğal akışına bırakan katılımcılara kıyasla belirgin bir mutluluk artışı sağlamadı. Buna karşılık, tekrar tekrar gülümsemek zorunda kalan veya bu konuda baskı hisseden katılımcıların mutluluk düzeyleri, doğal tepki veren kişilerin gerisinde kaldı.

Araştırmanın ayrıntılı analizleri, zorla gülümsemenin yalnızca mutluluk düzeyini düşürmekle kalmayabileceğini de gösterdi. Olumlu görüntülerin sunulduğu koşullarda, tekrarlanan ve baskı altında gerçekleştirilen gülümsemelerin artan sinirlilik ve öfkeyle ilişkili olduğu belirlendi.

Coles, sonuçların tek seferlik gülümsemeyle sürekli gülümseme zorunluluğu arasındaki farkı ortaya koyduğunu belirterek, laboratuvar ortamında elde edilen olumlu sonuçların gerçek hayattaki koşullar eklendiğinde tersine dönebildiğini ifade etti.

İş Yerinde Gülümseme Zorunluluğunun Duygusal Bedeli

Araştırma sonuçları, özellikle müşteri hizmetleri sektöründe çalışanlardan gün boyunca güler yüzlü ve neşeli görünmelerinin beklenmesinin neden olumsuz duygusal sonuçlar doğurabileceğine ilişkin önemli veriler sunuyor.

İş yerlerinde çalışanların sürekli gülümsemesini zorunlu kılan uygulamalar da bu kapsamda tartışılıyor. ABD merkezli perakende şirketi Target, müşterilere belirli bir mesafeden yaklaşıldığında çalışanların gülümsemesini gerektiren politikası nedeniyle daha önce eleştirilere konu olmuştu.

Bu tür uygulamaların çalışanların duygularını doğal biçimde ifade etme özgürlüğünü kısıtlayabileceğini belirten Coles, zorunlu gülümsemenin yalnızca çalışanları değil, müşterileri de etkileyebileceğine dikkat çekti. Kendiliğinden gelişmeyen, belirli kurallar doğrultusunda sergilenen samimiyetin etkileşimin her iki tarafında da duygusal baskı yaratabileceğini savundu.

Mutlu Olmaya Çalışmak Her Zaman Mutluluk Getirmiyor

Araştırma, insanların mutluluklarını artırmak için sürekli çaba göstermelerinin her zaman beklenen sonucu vermeyebileceği yönündeki tartışmaları da gündeme taşıdı.

Uzun yıllardır duygusal refah ve mutluluk üzerine çalışan Coles, insanların sürekli daha mutlu olmaya odaklanmak yerine mevcut yaşamlarında sahip oldukları olumlu unsurları takdir etmelerinin önemine dikkat çekti.

Araştırmacıya göre, olumlu duyguları sürekli olarak ortaya çıkarmaya çalışmak, zaman zaman bu duyguların doğal biçimde yaşanmasını zorlaştırabiliyor. Mutlu görünme zorunluluğu da kişinin gerçek duygularıyla dışarıya yansıttığı ifade arasında bir gerilim yaratabiliyor.

Coles, toplumda insanların kendilerini mevcut durumlarından daha mutlu hissetmeleri için büyük bir çaba gösterildiğini, buna karşılık sahip olunanlarla yetinmenin ve mevcut yaşamdan memnuniyet duymanın yeterince önemsenmediğini belirtti.