image

Her Fazla Kilo Obezite Değil!

0

Yeni bir araştırma, obezite tanısı konulan kişilerin yalnızca dörtte biri ila üçte birinin klinik açıdan sağlıksız durumda olduğunu ortaya koydu. Araştırma, obezitenin tanımlanması ve teşhis edilmesinde kullanılan mevcut yöntemlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine yönelik çağrıları da güçlendirdi.

Haber Merkezi / Nature dergisinde yayımlanan araştırma, geçen yıl uzmanlar ve sağlık kuruluşları tarafından gündeme getirilen yeni obezite tanımı önerisini destekliyor. Söz konusu öneri, obezite teşhisinin yalnızca kişinin boy ve kilosuna dayalı Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ölçümüyle sınırlandırılmamasını; vücut yağ oranının ve genel sağlık durumunun da değerlendirmeye alınmasını öngörüyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre dünya genelinde bir milyardan fazla insanı etkileyen obeziteye ilişkin yeni tanımın, hastalığın teşhis edilme oranları, toplumdaki yaygınlığı ve tedavi yaklaşımları üzerindeki olası etkileri araştırmada ele alınıyor.

Obezite; tip 2 diyabet, kalp ve damar hastalıkları, karaciğer ve böbrek rahatsızlıkları ile bazı kanser türleri için önemli bir risk faktörü olarak kabul ediliyor. Araştırmada, obezitenin sağlık üzerindeki etkilerine göre iki ayrı kategoride değerlendirilmesi öneriliyor. Buna göre, henüz doğrudan sağlık sorunlarına yol açmamış ancak gelecekte risk oluşturabilecek durumlar “klinik öncesi obezite”, kişinin sağlığını olumsuz etkileyen ve organ işlevlerinde bozulmaya neden olan durumlar ise “klinik obezite” olarak tanımlanıyor.

Obezite Teşhisinde Bel Çevresi Ölçümü de Önem Kazanıyor

Çin, İngiltere, ABD ve İspanya’dan yaklaşık 850 bin yetişkinin verilerinin incelendiği araştırma, yeni tanı kriterlerinin mevcut sınıflandırmayı önemli ölçüde değiştirebileceğini ortaya koydu.

Çalışmaya göre, yalnızca VKİ ölçümüyle obez olarak sınıflandırılan kişilerin yüzde 1 ila 3’ü yeni kriterler kapsamında obez kabul edilmeyecek. Buna karşılık, mevcut VKİ ölçümüne göre obezite tanısı almayan ancak vücut yağ oranı yüksek olan kişilerin yüzde 5 ila 9’u yeni sistemle obezite tanısı alabilecek. Bu değişiklik, toplum genelinde milyonlarca insanın yeniden sınıflandırılmasına yol açabilir.

Araştırmanın kıdemli yazarı, King’s College London Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Bölüm Başkanı Profesör Francesco Rubino, VKİ ölçümünün obeziteyi belirlemedeki sınırlılıklarının uzun süredir bilindiğini belirtti.

Mevcut sistemin yerine daha kapsamlı bir değerlendirme yöntemine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Rubino, önerilen yeni çerçevenin sağlık hizmetlerinin planlanmasına ve sağlık politikalarının oluşturulmasına katkı sağlayabilecek daha anlamlı bir klinik değerlendirme sunacağını ifade etti.

Yeni yaklaşım, obezite tanısı konulmadan önce VKİ’nin yanı sıra bel çevresinin de ölçülmesini ve vücut yağ oranının değerlendirilmesini öngörüyor. Ayrıca kişinin kalp, karaciğer ve diğer organlarının işlevlerinde kiloyla ilişkili bir bozulma olup olmadığı da inceleniyor.

Bu kapsamda, VKİ değeri yüksek olmasına rağmen vücut yağ oranı ve genel sağlık değerlendirmesi obeziteyi doğrulamayan bazı kişiler artık obez olarak sınıflandırılmayabilecek. Vücut yağ oranı yüksek olan ancak henüz organ işlevlerinde bozulma görülmeyen kişiler “klinik öncesi obezite” kategorisinde değerlendirilecek. Organ işlevlerinde bozulma ve obeziteyle ilişkili sağlık sorunları bulunan kişiler ise “klinik obezite” tanısı alacak. Klinik obezite, doğrudan sağlık sorunlarına yol açtığı için daha yakından takip ve çoğu durumda daha acil tedavi gerektiren bir hastalık olarak ele alınıyor.

Klinik Obezite Oranı Yüzde 27

Araştırmanın sonuçlarına göre, incelenen dört ülkede obezite tanısı alan kişilerin ortalama yüzde 27’si klinik obezite kategorisinde yer alıyor. Bu oran, söz konusu ülkelerdeki tüm yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 8,5’ine karşılık geliyor.

Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise klinik öncesi obezite tanısı alan kişilerin büyük bölümünün zaman içinde klinik obeziteye ilerlememesi oldu. İncelenen dört ülkede bu gruptaki kişilerin ortalama yüzde 82’sinde klinik obezite gelişmedi. Bununla birlikte, klinik obeziteye ilerleme oranlarının Çin ve İspanya’da diğer ülkelere kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi.

Araştırma, obezitenin yalnızca kilo ve boy ölçümlerine bakılarak değerlendirilmesinin yetersiz kalabileceğini ortaya koyarken, yeni tanı yaklaşımının hastaların sağlık durumlarına göre daha doğru sınıflandırılmasına ve tedavi ihtiyaçlarının belirlenmesine katkı sağlayabileceğine işaret ediyor.

Paylaşın

Kahvaltı, Stresle Başa Çıkmanın Anahtarı Olabilir

0

Binghamton Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırma, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli uykunun stres yönetiminde önemli bir rol oynayabileceğini ortaya koydu.

Haber Merkezi / Araştırmaya göre güne besleyici bir kahvaltıyla başlamak, psikolojik esnekliği destekleyen alışkanlıklar arasında yer alıyor.

Psikolojik esneklik, kişinin değişen koşullar karşısında düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını duruma uygun biçimde düzenleyebilme yeteneği olarak tanımlanıyor. Araştırmacılar, stresle daha etkili başa çıkabilen bireylerin yaşam tarzı alışkanlıklarını inceleyerek bu beceriyle ilişkili ortak davranışları belirlemeye çalıştı.

Sağlıklı Alışkanlıklar Stres Yönetimini Destekliyor

Araştırma kapsamında 400 üniversite öğrencisine beslenme, uyku, egzersiz ve diğer yaşam tarzı alışkanlıkları hakkında anonim anketler uygulandı. Elde edilen bulgular, düzenli kahvaltı yapmak, geceleri en az altı saat uyumak, günde 20 dakika veya daha fazla egzersiz yapmak ve düzenli olarak balık yağı tüketmek gibi alışkanlıkların daha yüksek psikolojik esneklik ve dayanıklılıkla ilişkili olduğunu gösterdi.

Çalışmanın başyazarı, Binghamton Üniversitesi Sağlık ve Esenlik Çalışmaları Bölümü doçenti Dr. Lina Begdache, psikolojik esnekliğin stresli durumlarda nasıl tepki verdiğimizi belirleyen önemli bir unsur olduğuna dikkat çekiyor.

Begdache, baskı altında sakin kalabilen kişilerin stres yaşamadıkları anlamına gelmediğini belirterek şu örneği veriyor: Uçağını kaçıran bir kişi, paniklemek yerine durumu değerlendirip yeni bir çözüm arayabilir. Bu kişi de stres hisseder ancak psikolojik esnekliği sayesinde yaşadığı durumu daha etkili biçimde yönetebilir.

Zararlı Alışkanlıklar Psikolojik Esnekliği Zayıflatabilir

Araştırmada, psikolojik esnekliği daha düşük olan bireylerde sık sık fast food tüketmek ve yetersiz uyumak gibi sağlıksız alışkanlıkların daha yaygın olduğu da görüldü.

Begdache’ye göre stres altındayken insanlar bazen duygularının etkisi altında kalarak olaylara daha dar bir perspektiften bakabiliyor. Psikolojik esneklik ise kişinin yaşadığı duyguları fark etmesine, bunların nedenlerini değerlendirmesine ve çözüm yolları geliştirmesine yardımcı oluyor.

Bu yaklaşım, kişinin stresli bir durum karşısında yalnızca duygusal tepki vermek yerine geri adım atarak durumu daha sağlıklı değerlendirmesini sağlıyor. Duyguları tanımak ve anlamlandırmak da sorunlarla başa çıkmayı kolaylaştırabiliyor.

Güne Sağlıklı Bir Kahvaltıyla Başlamak

Araştırmacılara göre düzenli ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları, yalnızca fiziksel sağlığı desteklemekle kalmayıp kişinin stres karşısındaki tutumuyla da ilişkili olabilir. Her gün kahvaltı yapmak, düzenli egzersiz yapmak ve yeterli uyumak gibi alışkanlıklar, kişinin günlük yaşamında daha istikrarlı bir rutin oluşturmasına katkıda bulunabilir.

Begdache, araştırmanın öne çıkan sonucunu, beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarının dayanıklılığı yalnızca doğrudan etkilemediği, aynı zamanda psikolojik esnekliğin gelişmesini de destekleyebildiği şeklinde özetliyor.

Bu bulgular, stresle başa çıkma becerilerini geliştirmek isteyenler için günlük alışkanlıkların önemini ortaya koyuyor. Güne dengeli ve besleyici bir kahvaltıyla başlamak, düzenli egzersiz yapmak ve uyku düzenine özen göstermek bu yönde atılabilecek basit adımlar arasında yer alıyor.

Bununla birlikte, araştırmanın anketlere dayanması, söz konusu alışkanlıkların psikolojik esnekliği doğrudan artırdığını tek başına kanıtlamıyor. Bulgular, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile stresle başa çıkma becerileri arasında bir ilişki bulunduğuna işaret ediyor.

Paylaşın

Pankreas Kanserinde Beslenmenin Rolü

0

Yale Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından yürütülen yeni bir araştırma, beslenmede tüketilen yağ türlerinin pankreas kanserinin gelişimini etkileyebileceğini ortaya koydu.

Haber Merkezi / Genetik olarak hastalığa yatkın fareler üzerinde yapılan deneylerde, aynı kalori miktarını içeren diyetlerin bile farklı sonuçlara yol açtığı görüldü. Bazı yağ türleri tümör gelişimini hızlandırırken bazıları hastalığın ilerlemesini yavaşlattı.

Cancer Discovery dergisinde yayımlanan çalışma, tüm besinsel yağları tek bir grupta değerlendirmenin önemli biyolojik farklılıkların gözden kaçmasına neden olabileceğine işaret ediyor. Bulgular ayrıca, bir yağ türünün kalp sağlığı üzerindeki etkilerinin kanser gelişimi üzerindeki sonuçlarını doğrudan öngörmek için yeterli olmayabileceğini gösteriyor.

Yale Tıp Fakültesi araştırmacıları, pankreas kanserinin en yaygın türlerinden biri olan duktal adenokarsinom üzerine yoğunlaştı. Pankreasın sindirim enzimlerini taşıyan kanallarında gelişen bu kanser türünü incelemek için genetik olarak hastalığa yatkın hâle getirilmiş fareler kullanıldı.

Önceki araştırmalarda genellikle tek tip yüksek yağlı diyetler tercih ediliyor, bazı deneylerde günlük kalorilerin yüzde 60’ı domuz yağından sağlanıyordu. Bu yöntemler, yüksek yağlı beslenmenin kanser üzerindeki etkilerini incelemeye olanak tanısa da farklı yağ türlerinin etkilerini birbirinden ayırmayı zorlaştırıyordu.

Yale ekibi, bu sınırlılığı aşmak amacıyla toplam enerji içeriği aynı, ancak yağ kaynakları farklı olan 12 ayrı yüksek yağlı diyet hazırladı. Böylece toplam kalori miktarını sabit tutan araştırmacılar, yağ bileşiminin hastalığın gelişimi üzerindeki etkilerini karşılaştırabildi.

Araştırmanın sonuçlarına göre, oleik asit bakımından zengin diyetler, özellikle erkek farelerde kanser gelişimini hızlandırdı. Zeytinyağında, yer fıstığı yağında ve bazı hayvansal yağlarda bulunan oleik asit, tekli doymamış yağ asitleri grubunda yer alıyor. Bazı ayçiçeği ve aspir yağı çeşitleri de yüksek miktarda oleik asit içerebiliyor.

Buna karşılık, farklı bir kimyasal yapıya sahip çoklu doymamış yağ asitleri, hastalık yükünün azalmasıyla ilişkilendirildi. Özellikle balık yağında bulunan Omega-3 yağ asitleri dikkat çekici sonuçlar verdi. Balık yağıyla zenginleştirilmiş diyetle beslenen farelerde hastalık yükü, standart yağ içeren diyetlerle beslenenlere kıyasla yaklaşık yüzde 50 daha düşük ölçüldü.

Hücrelerin Kendini Yok Etme Mekanizması Etkili Oldu

Araştırmacılar, farklı yağ türlerinin etkilerinin hücre zarlarının bileşimiyle bağlantılı olduğunu belirledi. Hücre zarlarında bulunan yağ asitlerinin yapısı, kanser hücrelerinin oksidatif hasara karşı ne ölçüde savunmasız olduğunu etkileyebiliyor.

Çoklu doymamış yağ asitleri, hücreleri ferroptoz adı verilen özel bir hücre ölümü mekanizmasına karşı daha duyarlı hâle getirebiliyor. Demire bağımlı bu süreçte, hücre zarlarındaki yağların oksidasyonu hücre ölümüne yol açıyor. Tekli doymamış yağ asitleri ise hücrelerin bu mekanizmaya karşı daha dirençli hâle gelmesine katkıda bulunabiliyor.

Araştırmada, iki yağ grubu arasındaki oranın da önemli olduğu görüldü. Tekli doymamış yağ asitlerinin çoklu doymamış yağ asitlerine oranı yükseldikçe hastalık yükü de arttı.

Yağ türlerinin etkileri cinsiyete göre de farklılık gösterdi. Oleik asidin kanser gelişimini hızlandırıcı etkisi erkek farelerde belirgin biçimde ortaya çıkarken dişi farelerde benzer bir etki büyük ölçüde gözlenmedi. Çoklu doymamış yağ asitleri ise her iki cinsiyette de daha düşük hastalık yüküyle ilişkilendirildi.

Araştırmanın yalnızca hayvan deneylerine dayandığını ve bulguların henüz insanlarda doğrulanmadığını vurgulamak gerekiyor. Sonuçlar, zeytinyağı tüketiminin pankreas kanserine neden olduğunu ya da balık yağının bu hastalığı önlediğini kanıtlamıyor.

Deneylerde kullanılan yüksek yağlı diyetler ve genetik olarak değiştirilmiş fare modelleri, insanların günlük beslenme alışkanlıklarından önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Bu nedenle sonuçları doğrudan insanlara uyarlamak mümkün değil.

Araştırma ekibi, yağ bileşimindeki değişikliklerin mevcut pankreas kanseri vakalarının seyrini nasıl etkilediğini incelemeyi planlıyor. Bilim insanları ayrıca kandaki farklı yağ asitlerinin oranlarının gelecekte kanser riskini değerlendirmede kullanılıp kullanılamayacağını araştırmayı hedefliyor.

Bu çalışmalar, beslenme ile kanser arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Ancak belirli yağ türlerine dayalı beslenme önerileri geliştirmek için insanlarda yürütülecek araştırmalara ve klinik doğrulamalara ihtiyaç duyuluyor.

Paylaşın

Kalp Sağlığı İçin Yağ Tercihinizi Değiştirin: Küçük Adımlar, Büyük Farklar

0

Washington Üniversitesi’nden araştırmacı Yikyung Park’ın beslenme rehberinde vurgulandığı üzere, doymuş yağların bir bölümünü doymamış yağlarla değiştirmek kolesterol seviyelerinin iyileşmesine ve kalp sağlığının desteklenmesine yardımcı olabilir.

Haber Merkezi / Yağlar, vücuda enerji sağlayan, bazı vitaminlerin emilimini destekleyen ve sağlıklı beslenmenin önemli bir parçasını oluşturan temel besin ögeleri arasında yer alıyor. Bu nedenle kalp sağlığını korumak için yağları tamamen beslenmeden çıkarmak yerine, doğru yağ kaynaklarını tercih etmek gerekiyor.

Yeni bir klinik araştırmanın sonuçlarını sunmaktan ziyade, kalp sağlığını destekleyen yerleşik beslenme ilkelerini ele alan  Park’ın beslenme rehberinin temel mesajı ise beslenme düzenine yalnızca sağlıklı yağlar eklemek değil, mevcut yağ kaynaklarını daha sağlıklı alternatiflerle değiştirmek.

Doymamış yağlar, tekli doymamış ve çoklu doymamış yağlar olmak üzere iki ana gruba ayrılıyor. Zeytinyağı, kanola yağı ve soya yağı gibi bitkisel yağların yanı sıra kuruyemişler, tohumlar, avokado ve balık da bu yağların önemli kaynakları arasında bulunuyor.

Doymamış yağ bakımından zengin birçok bitkisel yağ, oda sıcaklığında sıvı halde bulunuyor. Ancak bu durum tek başına bir ürünün besin değerini belirlemek için yeterli değil. Çünkü gıdalar genellikle farklı yağ türlerinin karışımını içeriyor.

Tereyağı, tam yağlı süt ürünleri, yağlı etler ve sığır iç yağı doymuş yağ bakımından zengin besinler arasında yer alıyor. Hindistan cevizi ve palmiye yağları da yüksek miktarda doymuş yağ içeriyor. Bu durum, bir ürünün bitkisel kaynaklı olmasının onu otomatik olarak daha sağlıklı bir seçenek haline getirmediğini gösteriyor.

Fazla miktarda doymuş yağ tüketimi, halk arasında “kötü kolesterol” olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterol seviyesini yükseltebiliyor. Kandaki LDL kolesterolün yüksek olması, damar duvarlarında plak birikimine katkıda bulunarak kalp hastalığı ve felç riskini artırabiliyor.

Doymuş yağların doymamış yağlarla değiştirilmesi ise LDL kolesterol seviyelerinin düşürülmesine yardımcı olabiliyor. Ancak bu değişimin faydası, beslenme düzeninden çıkarılan yiyeceğin yerine hangi besinin konulduğuyla yakından ilişkili. Bu nedenle yalnızca düşük yağlı ürünleri tercih etmek, tek başına sağlıklı beslenmek için yeterli olmuyor. Ürünlerin diğer bileşenlerini ve genel beslenme düzenini de dikkate almak gerekiyor.

Rehberde önerilen basit değişiklikler arasında yemek pişirirken tereyağı gibi katı yağlar yerine sıvı bitkisel yağları kullanmak bulunuyor. Balık, kümes hayvanları ve sebze ağırlıklı öğünleri tercih etmek de yağlı kırmızı et ve peynirin ağırlıkta olduğu öğünlere kıyasla daha dengeli bir yağ tüketimine katkı sağlayabiliyor.

Kuruyemişler ve tohumlar da yüksek yağ içeren soslar yerine değerlendirilebilecek alternatifler arasında yer alıyor. Buradaki amaç, sevilen yiyecekleri tamamen beslenme düzeninden çıkarmak değil, günlük tüketimde daha sağlıklı seçeneklere daha fazla yer vermek.

Trans Yağlara Karşı Dikkatli Olunmalı

Endüstriyel trans yağlar, kalp sağlığı açısından ayrı bir risk oluşturuyor. Bu yağların başlıca kaynaklarından biri olan kısmen hidrojene edilmiş yağların kullanımı, ABD’de büyük ölçüde gıda tedarik zincirinden çıkarıldı.

Bununla birlikte, gıda etiketlerinde yer alan “0 gram trans yağ” ifadesi, ürünün sınırsız miktarda tüketilebileceği anlamına gelmiyor. Porsiyon başına düşen trans yağ miktarının mevzuat kapsamında yuvarlanması, etikette sıfır gram olarak belirtilmesine yol açabiliyor. Bu nedenle ürünlerin etiketlerini dikkatle incelemek önem taşıyor.

Öte yandan doymamış yağlar da yüksek miktarda kalori içeriyor. Bir yağın sağlıklı kabul edilmesi, tüketilen miktarın önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Yağ tüketiminin, günlük enerji ihtiyacı ve genel beslenme dengesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Araştırmacılar, daha sağlıklı beslenme alışkanlıklarını desteklemek amacıyla yapay zekâ destekli gıda değişim modellerini de inceliyor. Bu tür çalışmaların, kişilerin mevcut beslenme alışkanlıklarında daha sağlıklı alternatiflere yönelmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Uzmanların vurguladığı temel nokta, tek bir besin değişikliğinin kalp hastalıklarına karşı kesin koruma sağlamadığı. Kalp sağlığını desteklemek için doymuş yağların bir bölümünü doymamış yağlarla değiştirmek, dengeli ve çeşitli beslenmek ve bu alışkanlıkları uzun vadede sürdürmek önem taşıyor. Böylece hem daha sağlıklı seçimler yapmak hem de yemeklerden alınan keyfi korumak mümkün olabiliyor.

Paylaşın

Gece Yemek Yemek Karaciğer Sağlığını Tehdit Ediyor

0

Kapsamlı bir araştırma, düzenli olarak gece geç saatlerde yemek yiyen kişilerde yağlı karaciğer hastalığı ve ciddi karaciğer hasarı görülme oranlarının daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Haber Merkezi / Araştırmada, geç saatlerde yemek yeme alışkanlığı olan kişilerde hastalık oranlarının, bu alışkanlığa sahip olmayanlara kıyasla yüzde 20 ila 30 daha yüksek olduğu belirlendi.

Bulgular, öğün zamanlamasının karaciğer sağlığını etkileyebilecek faktörlerden biri olabileceğine işaret ediyor. Ancak araştırma, gece geç saatlerde yemek yemenin doğrudan karaciğer hastalığına yol açtığını veya akşam yemeğini daha erken saatlere almanın hastalığı tamamen önleyebileceğini kanıtlamıyor.

Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi (OHSU) liderliğindeki araştırma ekibi, ABD’de uzun yıllardır devam eden üç ayrı araştırmaya katılan yaklaşık 200 bin kişinin verilerini analiz etti.

Clinical Gastroenterology and Hepatology dergisinde yayımlanan çalışmada, katılımcılara belirli bir beslenme programı uygulanmadı. Bunun yerine, kişilerin mevcut beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzları ve sağlık durumlarına ilişkin veriler incelendi.

Katılımcılar, yemek yeme alışkanlıklarına göre gruplandırılırken araştırmacılar, bildirilen yağlı karaciğer hastalığı ve siroz vakaları ile öğün zamanlaması arasındaki ilişkiyi değerlendirdi.

Araştırmacılara göre, elde edilen bulguların olası açıklamalarından biri vücudun biyolojik saatiyle ilişkili olabilir. Karaciğerin metabolik işlevleri, vücudun günlük döngüsünü düzenleyen sirkadiyen ritimden etkileniyor. Bu nedenle vücudun dinlenmeye ve uykuya hazırlandığı saatlerde yemek yemek, besinlerin işlenme ve metabolize edilme süreçlerini olumsuz etkileyebilir.

Hayvanlar üzerinde daha önce yürütülen araştırmalar da karaciğer işlevlerinin yeme ve uyku zamanlaması arasındaki uyumsuzluğa duyarlı olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, bu bulgular insanlarda gözlenen ilişkinin hangi mekanizmalar üzerinden ortaya çıktığını kesin olarak açıklamıyor.

Araştırmada tespit edilen yüzde 20 ila 30’luk artış, farklı gruplar arasındaki karşılaştırmalı hastalık oranlarını ifade ediyor. Bu oran, gece geç saatlerde yemek yiyen her 100 kişiden 20 ila 30’unun karaciğer hastalığı geliştireceği anlamına gelmiyor. Bireysel hastalık riski; beslenme düzeni, yaşam tarzı ve diğer sağlık etkenleri gibi birçok değişkene bağlı olarak farklılık gösterebilir.

Ayrıca araştırma gözlemsel nitelik taşıyor. Hem beslenme alışkanlıkları hem de sağlık durumuna ilişkin verilerin katılımcıların kendi beyanlarına dayanması, sonuçların değerlendirilmesinde bazı sınırlılıklar oluşturuyor. Gece geç saatlerde yemek yeme alışkanlığının geniş bir tanımla ele alınması ve diğer olası etkenlerin bulunması da öğün zamanlamasının bağımsız etkisini belirlemeyi zorlaştırıyor.

Paylaşın

Sosyal İzolasyon ve Yalnızlık Ömrü Kısaltıyor

0

Yeni bir araştırma, yalnızlık ve sosyal izolasyonun sağlıklı yaşam alışkanlıklarına rağmen fiziksel ve ruhsal sağlık üzerinde ciddi etkiler oluşturabildiğini ortaya koydu. Çalışmaya göre bu durum, hastalıksız geçirilen yaşam süresini bazı bireylerde 6 yıla kadar azaltabiliyor.

Haber Merkezi / Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, kendini yalnız hisseden ve sosyal açıdan izole bir yaşam süren bireyler, sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürseler bile fiziksel ve ruhsal sağlık açısından önemli kayıplar yaşayabiliyor. Araştırmacılar, yalnızlık ve sosyal izolasyonun hastalıksız geçirilen yaşam süresini bazı durumlarda altı yıla kadar azaltabildiğini belirtiyor.

Uzmanlar, günlük hayatta çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan sosyal izolasyon ve yalnızlık kavramlarının farklı anlamlara geldiğine dikkat çekiyor.

Ulusal Yaşlılık Konseyi’nin tanımına göre sosyal izolasyon, kişinin çevresinde az sayıda sosyal ilişki bulunması veya diğer insanlarla sınırlı düzeyde iletişim kurması anlamına geliyor. Yalnızlık ise bireyin ihtiyaç duyduğu anlamlı sosyal bağları kuramadığını hissetmesiyle ortaya çıkan olumsuz bir duygu durumu olarak tanımlanıyor.

Bu nedenle az sayıda insanla iletişim kuran bir kişi, mevcut ilişkilerinden memnunsa kendini yalnız hissetmeyebiliyor.

Araştırmanın arka planında, ABD’deki yetişkinlerin yaklaşık yarısının zaman zaman yalnızlık hissettiği ve benzer bir oranın sosyal açıdan izole olduğu belirtiliyor.

277 Binden Fazla Kişi Yıllarca Takip Edildi

Araştırmada, Birleşik Krallık’taki UK Biobank veri tabanına kayıtlı, 40-69 yaş arasındaki 277 binden fazla katılımcının sağlık verileri incelendi.

Çalışmanın başlangıcında diyabet, kalp hastalığı, akciğer hastalığı, demans, kanser, depresyon ve anksiyete olmak üzere yedi temel hastalıktan herhangi birine sahip olmayan katılımcılar uzun yıllar boyunca takip edildi.

Bilim insanları, 50 yaşını referans noktası olarak kabul ederek yalnızlık ve sosyal izolasyonun hastalıksız geçirilen yaşam süresi üzerindeki etkisini değerlendirdi.

Ruh Sağlığındaki Kayıp Erkeklerde Daha Fazla

Araştırma sonuçlarına göre, hem yalnızlık hem de sosyal izolasyon yaşayan kadınlar, fiziksel hastalıklardan uzak geçirebilecekleri yaşam süresinden ortalama 2,4 yıl kaybetti. Erkeklerde ise bu kayıp 1,7 yıl olarak hesaplandı.

Ruh sağlığı açısından değerlendirildiğinde ise daha büyük bir fark ortaya çıktı. Yalnızlık ve sosyal izolasyon yaşayan kadınların zihinsel hastalıklardan uzak geçirebilecekleri yaşam süresi yaklaşık 3,7 yıl azalırken, erkeklerde bu süre 5,8 yıla kadar ulaştı.

Araştırmayı yürüten Tulane Üniversitesi Halk Sağlığı ve Tropikal Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Lu Qi, cinsiyetler arasındaki farka ilişkin değerlendirmesinde, erkeklerin yalnızlığın ruhsal etkilerinden daha fazla etkilenmiş olabileceğini belirtti. Qi, kadınların ortalama olarak daha uzun yaşamasının ve bazı hastalıklara karşı sahip oldukları biyolojik avantajların da bu farklılıkta rol oynayabileceğini ifade etti.

Sağlıklı Yaşam Tarzı Yalnızlığın Etkisini Tamamen Ortadan Kaldırmıyor

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yalnızlık ve sosyal izolasyon üzerindeki etkisi oldu.

Düzenli ve dengeli beslenme, fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve sigara kullanmama gibi sağlıklı yaşam alışkanlıklarının sosyal izolasyonla ilişkili sağlık kayıplarını bir ölçüde azaltabildiği belirlendi. Ancak bu alışkanlıkların yalnızlığın yol açtığı sağlık risklerini tamamen ortadan kaldırmadığı görüldü.

Prof. Dr. Lu Qi, önceki araştırmaların da sosyal izolasyon ve yalnızlığın erken ölüm riskiyle ilişkili olduğunu ortaya koyduğunu belirterek, yeni çalışmanın yalnızlığın fiziksel ve ruhsal sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin önemli bulgular sunduğunu ifade etti.

Paylaşın

Yatmadan Önceki Gece Işığı Kalp Krizi Ve İnme Riskini Artırıyor

0

Yetersiz uykunun kalp hastalıkları riskini artırdığı biliniyor. Ancak yeni bir araştırma, yatmadan önce dikkat edilmesi gereken başka bir faktöre daha işaret ediyor: Gece ışığına maruz kalmak.

Haber Merkezi / European Heart Journal’da yayımlanan araştırma, gece saatlerinde düşük düzeyde ışığa maruz kalmanın uzun vadede inme, kalp krizi ve kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu. Araştırmada, gece aydınlığının kalbin yapısında meydana gelen bazı olumsuz değişikliklerle de bağlantılı olduğu belirlendi.

Peki bu durum, komodininizdeki lambayı tamamen kaldırmanız gerektiği anlamına mı geliyor? İşte araştırmanın öne çıkan sonuçları ve gece ışığıyla ilgili bilinmesi gerekenler.

Gece Işığı Kalbin Yapısını Nasıl Etkiliyor?

Araştırma, gece ışığına maruz kalmanın kardiyovasküler hastalık riskini artırdığına ilişkin önceki bulguları daha ileri taşıyor. Tulane Üniversitesi’nden araştırmacılar, gece aydınlığının yalnızca olumsuz kardiyovasküler olaylarla değil, kalbin yapısındaki fiziksel değişikliklerle de ilişkili olup olmadığını inceledi.

Çalışmada, İngiltere Biyobankası’nda yer alan 40-69 yaş arasındaki 11 binden fazla katılımcının verileri analiz edildi. Araştırmanın başlangıcında kardiyovasküler hastalık tanısı bulunmayan katılımcılar, 2013-2015 yılları arasında yedi gün boyunca uyku sırasında ortam ışığını ve hareketi ölçebilen bilek tipi cihazlar kullandı.

Katılımcıların kalp taramaları yaklaşık üç yıl sonra gerçekleştirildi ve sağlık durumları 8 ila 10 yıl boyunca takip edildi.

Araştırmacılar, katılımcıların gün içindeki en hareketli 10 saatlik dönem ile en pasif oldukları 5 saatlik dönemde maruz kaldıkları ışık düzeylerini sağlık sonuçlarıyla karşılaştırdı.

Çok Düşük Seviyedeki Işık Bile Etkili Olabilir

Araştırmanın sonuçlarına göre, yatmadan önce 3 lüks veya daha düşük düzeyde ışığa maruz kalmak bile kalpte yapısal ve işlevsel değişikliklerle ilişkilendirildi. Bu değişikliklerin uzun vadede kalp yetmezliği, inme ve diğer kardiyovasküler hastalıkların yanı sıra kardiyovasküler nedenlere bağlı ölüm riskinin artmasıyla bağlantılı olduğu görüldü.

Houston Methodist Sugar Land Hastanesi Kardiyoloji Bölüm Başkanı Dr. Rasi Wickramasinghe, 3 lüks seviyesindeki ışığın oldukça düşük olduğuna dikkat çekiyor. Bu düzey, örneğin koridordaki bir gece lambasından yatak odasına sızan hafif bir ışığın bile altında olabilir.

Wickramasinghe, gece en fazla ışığa maruz kalan kişilerde ortaya çıkan sonuçların tutarlı bir örüntü gösterdiğini belirtiyor. Bu kişilerde sol ventrikülün daha kalın ve ağır olduğu, kalp kası kütlesi ile duvar kalınlığının yaklaşık yüzde 2 arttığı gözlemlendi.

Vücudun diğer kaslarında kütle artışı genellikle olumlu kabul edilirken, kalp kası açısından aynı durum geçerli değil. Kalp kasının kalınlaşması organın sertleşmesine ve kan pompalama kapasitesinin olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor.

Cedars-Sinai Tıp Merkezi Kardiyoloğu ve Beverly Hills Kardiyoloji ve Koruyucu Tıp Enstitüsü Klinik Direktörü Dr. Arash Bereliani, bu durumun genel olarak kalbin daha fazla çalışmak zorunda kaldığını ve stres altında olduğunu gösteren bir işaret olduğunu belirtiyor.

Araştırmanın Önemli Sınırlılıkları Var

Araştırma önemli bulgular ortaya koysa da gece ışığı ile kalp hastalıkları arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmuyor.

Wickramasinghe, yüksek ışık seviyeleriyle birlikte görülebilen ancak araştırmada ölçülmeyen sokak gürültüsü ve hava kirliliği gibi çevresel faktörlerin de sonuçlarda rol oynayabileceğine dikkat çekiyor. Uzman ayrıca, yalnızca bir haftalık ışık ölçümünün kişinin yaşam boyu süren alışkanlıklarını tam olarak yansıtmayabileceği konusunda uyarıyor.

Çalışmada cep telefonu, tablet ve diğer elektronik cihazlardan yayılan mavi ışık da ayrıca değerlendirilmedi. Bu nedenle mavi ışığın diğer ışık türlerine kıyasla kalpteki değişikliklerle daha güçlü bir ilişkisinin olup olmadığı henüz bilinmiyor.

Gece Işığı Kalbi Neden Etkiliyor?

Gece ışığının kalp sağlığı üzerindeki olası etkisinin temelinde, akşam saatlerinde ışığa maruz kalmanın vücudun sirkadiyen ritmini, yani biyolojik saatini bozması yatıyor olabilir.

Sirkadiyen ritim; kan basıncı, kalp atış hızı ve diğer önemli vücut işlevlerinin düzenlenmesinde rol oynuyor. Biyolojik saatin bozulması ise uyku kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.

Araştırmada, gece ışığına maruz kalma ile kalp sorunları arasındaki ilişkinin yüzde 24 ila 49’unun daha kısa uyku süresiyle bağlantılı olduğu belirlendi.

Wickramasinghe’ye göre, birkaç lüks düzeyindeki hafif bir ışık bile melatonin salgısını baskılayarak uykuyu bölebilir. Melatonin, vücuda uyku zamanının geldiğini bildirmekle kalmıyor; aynı zamanda gece boyunca kan basıncında gerçekleşen doğal düşüşün sağlanmasına da katkıda bulunuyor.

Gündüz saatlerinde ışığa maruz kalmak ise biyolojik saatin düzenlenmesi açısından önemli. Ancak araştırma, gündüz alınan ışığın gece ışığına maruz kalmanın olası olumsuz etkilerini tamamen ortadan kaldırmadığını gösteriyor.

Yatak Odasındaki Işık Nasıl Azaltılabilir?

Özellikle yoğun aydınlatmanın bulunduğu şehirlerde veya ortak yaşam alanlarında gece ışığını tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmayabilir. Ancak uzmanlara göre ışığa maruz kalmayı azaltmak için bazı basit önlemler alınabilir:

Karartma perdeleri kullanın.

Elektronik cihazların LED bildirim ışıklarını koyu renkli bantlarla kapatın.

Dijital saatler yerine analog saatleri tercih edin.

Telefon ve tabletlerinizi yatak odasının dışında veya kapalı bir çekmecede şarj edin.

Uygunsa, rahat ve yüzünüze tam oturan bir uyku maskesi kullanın.

Gece lambasına ihtiyaç duyuyorsanız, lambayı zemine yakın bir noktaya yerleştirin. Mümkünse yalnızca hareket algılandığında çalışan sensörlü lambaları tercih edin.

Uzmanlar ise yatak odasını karartmanın tek başına kalp sağlığını korumaya yeterli olmadığının altını çiziyor.

Wickramasinghe, düzenli egzersiz, dengeli beslenme, tütün ürünlerinden uzak durma ve kan basıncı, kolesterol ile kan şekeri düzeylerini kontrol altında tutma gibi kanıtlanmış sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini koruduğunu vurguluyor.

Paylaşın

Uzun Süre Oturmak Kanser Riskini Artırıyor

0

Yeni bir araştırma, ne kadar süre oturduğumuzun değil, bu sürenin nasıl geçirildiğinin de büyük önem taşıdığını ortaya koydu. Uzun süre hiç kalkmadan oturmanın kanserden ölüm riskiyle ilişkili olduğu belirlenirken, uzmanlar çözümün sanıldığından çok daha basit olduğuna dikkat çekiyor.

Haber Merkezi / İskoçya’daki Glasgow Üniversitesi’nden Frederick Ho ve ekibi tarafından yürütülen ve saygın bilim dergisi PLOS Medicine’da yayımlanan geniş kapsamlı araştırma, modern yaşamın giderek yaygınlaşan hareketsiz yaşam biçiminin sağlık üzerindeki etkilerini mercek altına aldı.

Araştırma, toplam oturma süresinin yanı sıra özellikle “kesintisiz hareketsizlik” dönemlerinin de sağlık açısından önemli olabileceğini gösterdi.

91 Binden Fazla Kişi 12 Yıl Boyunca Takip Edildi

Araştırmacılar, Birleşik Krallık Biobank (UK Biobank) projesine katılan 91 bin 292 yetişkinin verilerini inceledi. Katılımcıların günlük hareketlilikleri, yedi gün boyunca takılan aktivite takip cihazları aracılığıyla objektif olarak ölçüldü.

Katılımcılar daha sonra kanser tanıları ve kanser kaynaklı ölümler açısından ortalama 12 yıldan uzun süre takip edildi.

Çalışmada “uzun süreli hareketsizlik”, günün en az yüzde 90’ının hareketsiz geçirilmesi ve en az 30 dakika süren kesintisiz hareketsizlik dönemleri üzerinden değerlendirildi.

Kesintisiz Oturulan Her Ek Saat Riski Artırıyor

Araştırmadan elde edilen veriler, oturma biçiminin sağlık açısından dikkat çekici bir fark yaratabileceğine işaret etti.

Kanserden Ölüm Riski: Gün içerisinde kesintisiz oturma süresindeki her bir saatlik artışın, takip döneminde kanserden ölüm riskinde yaklaşık yüzde 9’luk artışla ilişkili olduğu görüldü.

Birçok Kanser Türüyle İlişki: Uzun süreli ve kesintisiz oturma; karaciğer, böbrek, pankreas, kolon ve rektum kanserlerinin yanı sıra meme, yumurtalık, tiroid ve yemek borusu kanserleriyle de ilişkilendirildi.

Hareket Molalarının Etkisi: Oturma sürelerini kısa hareket molalarıyla bölen ve gün içinde daha sık ayağa kalkan kişilerin kanserden ölüm riskinin daha düşük olduğu gözlemlendi.

Yoğun Egzersiz Şart Değil: Bir Saatlik Hafif Hareket Bile Fark Yaratıyor

Araştırmacıların matematiksel modellemelerine göre, günde bir saatlik kesintisiz oturma süresinin hafif fiziksel aktiviteyle değiştirilmesi, kanserden ölüm riskinde yaklaşık yüzde 12’lik bir azalmayla ilişkilendirildi.

Üstelik bunun için spor salonunda uzun saatler geçirmek gerekmiyor. Masa başından kalkarak ofiste veya evde birkaç dakika dolaşmak, ayakta hafif işler yapmak ya da kısa yürüyüşlere çıkmak gibi günlük aktiviteler bile hareketsiz geçirilen süreyi bölmeye yardımcı oluyor.

Vücut Kesintisiz Oturmaya Nasıl Tepki Veriyor?

Bilim insanları, uzun süreli oturma dönemlerinin arasına eklenen kısa hareket molalarının vücudun kan şekeri ve metabolik süreçleri düzenleme biçimini olumlu yönde etkileyebileceğini belirtiyor.

Hareket sırasında, uzun süre otururken büyük ölçüde pasif kalan kas grupları yeniden devreye giriyor. Düzenli aralıklarla yapılan bu kısa aktivitelerin kan şekeri kontrolü ve vücuttaki iltihaplanma düzeyleri üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceği düşünülüyor.

Uzun vadede ortaya çıkan bu küçük metabolik değişiklikler, kronik hastalıklar ve bazı kanser türleriyle ilişkili risklerin azaltılmasına katkıda bulunabilir.

Korunmanın En Basit Yolu: Ayağa Kalkın

Araştırmanın gözlemsel olması nedeniyle kesintisiz oturmanın doğrudan kansere neden olduğunu kesin olarak kanıtlamadığı özellikle belirtiliyor. Buna rağmen araştırmacılar, bulguların uzun süreli hareketsizliğin azaltılması gerektiğine yönelik güçlü bir mesaj verdiğini vurguluyor.

Düzenli fiziksel aktivite ve haftalık egzersiz programlarını sürdürmek önemini korurken, günün büyük bölümünü aralıksız oturarak geçirmemek de sağlıklı yaşamın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Özellikle masa başında çalışanlar için gün içinde düzenli aralıklarla ayağa kalkmak, birkaç dakika yürümek ve uzun oturma sürelerini bölmek, hareketsiz yaşamın olası sağlık risklerini azaltmaya yönelik en kolay uygulanabilecek alışkanlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.

Paylaşın

Uykusuzluk Kilo Alımına Neden Oluyor

0

Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Fakültesi araştırmacılarının çalışmaları, yetersiz uykunun yalnızca dikkat ve ruh hâli üzerinde etkili olmadığını; iştahı, yiyecek tercihlerini, kan şekeri dengesini ve vücut ağırlığını da etkileyebildiğini ortaya koyuyor.

Haber Merkezi / Ergenlik dönemi, yaşam boyu devam edecek beslenme, fiziksel aktivite ve uyku alışkanlıklarının şekillendiği kritik bir dönem olarak kabul ediliyor. PubMed’de indekslenen güncel araştırmalar da uykunun hem obeziteyle mücadelede hem de sağlıklı yaşamın sürdürülmesinde önemli bir unsur olduğunu ortaya koyuyor.

Az Uyku, Daha Fazla Kalori

Geleneksel kilo kontrolü yaklaşımları çoğunlukla beslenme ve egzersize odaklanırken, uzmanlar artık uyku düzeninin de bu denklemin önemli bir parçası olduğunu vurguluyor.

Günde 200 ila 300 Kalori Fazla: Yetişkinler üzerinde yapılan araştırmalar, uyku süresi kısıtlanan kişilerin gün içinde ortalama 200 ila 300 kalori daha fazla tüketebildiğini gösteriyor.

Uyku Süresi Artınca Kalori Tüketimi Azalıyor: Gecede 6 saatten az uyuyan kişilerin uyku süreleri 7,5 saate çıkarıldığında, günlük kalori tüketimlerinin yaklaşık 270 kalori azaldığı gözlemlendi.

Uzmanlara göre bunun temel nedenlerinden biri, yetersiz uykunun açlık ve tokluk mekanizmalarını etkilemesi. Uyku eksikliği, beynin ödül sisteminin işleyişini değiştirerek şeker ve yağ açısından zengin, yüksek kalorili yiyecekleri daha cazip hâle getirebiliyor.

Başka bir ifadeyle, yorgunluk yalnızca fiziksel enerjiyi azaltmıyor; kişinin sağlıklı besinler arasından seçim yapmasını da zorlaştırabiliyor.

Uykusuzluk Hareketsizliği Tetikliyor

Yetersiz uyku, yalnızca alınan kalori miktarını değil, gün içinde harcanan enerji miktarını da etkileyebiliyor.

Uyku süresi kısıtlanan kişilerin daha uzun süre uyanık kalmasına rağmen, yorgunluk nedeniyle fiziksel aktivitelerinin azaldığı görülüyor. Yürüyüş yapmak veya egzersiz yapmak yerine daha fazla oturmayı tercih eden bireyler, böylece daha az enerji harcayabiliyor.

Ergenlerde ise tablo daha karmaşık bir hâl alıyor. Gençlerin biyolojik saati, ergenlik döneminde doğal olarak gecenin daha ilerleyen saatlerine kayıyor. Buna karşın okul programları, sabah erken saatlerde uyanmayı zorunlu kılıyor.

Bu durum, gençlerin biyolojik ihtiyaçları ile günlük yaşamın sosyal düzeni arasında ciddi bir uyumsuzluk oluşturuyor.

Amerikan Pediatri Akademisi, ortaokul ve lise derslerinin sabah 08.30’dan önce başlamamasını öneriyor. Ancak birçok okulda dersler daha erken saatlerde başlıyor.

Yoğun ödev ve sınav temposu, sınav kaygısı, spor aktiviteleri ve yatmadan önce uzun süre ekran kullanılması da bu tabloya eklendiğinde, gençlerde uyku yetersizliği kronik bir hâl alabiliyor.

Diyabet ve Kronik Hastalık Riski Artıyor

Uykusuzluğun olası etkileri kilo alımıyla sınırlı kalmıyor. Uzun süreli ve yetersiz uyku, metabolik sağlık açısından da önemli sonuçlar doğurabiliyor.

İnsülin Direnci: Yetersiz veya kalitesiz uyku, vücudun kan şekerini düzenleyen insüline verdiği yanıtı olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum zaman içinde insülin direnci riskini artırabiliyor.

Uzun Vadeli Sağlık Riskleri: Gençlik döneminde başlayan kilo ve kan şekeri sorunları, ilerleyen yıllarda Tip 2 diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi kronik sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.

Araştırmalar, gençlerin uyku sürelerinin yalnızca bir saat artırılmasının bile günlük hareketsiz geçirilen süreyi azaltabileceğine ve fiziksel aktivite düzeyini artırabileceğine işaret ediyor.

Uyku Bir Lüks Değil, Hayati Bir İhtiyaç

Uzmanlar, uykusuzluğun obezitenin tek nedeni olmadığını ve vücut ağırlığının genetik, biyolojik, sosyal ve çevresel çok sayıda faktörden etkilendiğini vurguluyor.

Bununla birlikte uyku, sağlıklı yaşamın göz ardı edilmemesi gereken temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ders çalışmak, sosyal aktiviteler veya ekran karşısında daha fazla zaman geçirmek uğruna uykudan fedakârlık edilmesinin uzun vadede sağlık açısından önemli sonuçları olabileceği belirtiliyor.

Okul başlangıç saatlerinin ergenlerin biyolojik ritimlerine daha uygun hâle getirilmesi ve gençlerin sağlıklı uyku alışkanlıkları kazanmasının desteklenmesi, yalnızca akademik başarı açısından değil, gelecekte ortaya çıkabilecek metabolik ve kronik hastalıkların önlenmesi açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Paylaşın

HDL Kolesterol Her Zaman “İyi” Olmayabilir

0

Yeni bir araştırma, özellikle menopoz sonrası dönemdeki kadınlar için yüksek HDL kolesterolün her zaman faydalı olmayabileceğine dair önemli soru işaretleri ortaya koyuyor.

Haber Merkezi / Pittsburgh Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu’ndan araştırmacılar, belirli HDL kolesterol türlerinin yaşlı kadınlarda hafıza sorunları ve Alzheimer hastalığı riskiyle ilişkili olabileceğini belirledi.

The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism adlı bilimsel dergide yayımlanan bulgular, HDL kolesterolde miktardan çok “kalite” ve “işlevin” belirleyici olabileceğini ortaya koyuyor.

Araştırma, hormon seviyelerinin önemli ölçüde değiştiği doğal bir süreç olan menopoz dönemindeki kadınlara odaklandı. Menopoz sırasında düşen östrojen seviyeleri; kalp, damar sistemi, metabolizma ve beyin dahil olmak üzere birçok sistemi etkileyebiliyor.

Bilim insanları, kadınların özellikle menopoz sonrası dönemde Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin arttığını uzun süredir biliyor. Ancak bu artışın altında yatan biyolojik mekanizmalar hâlâ netlik kazanmış değil.

Bu yeni çalışmada araştırmacılar, Ulusal Kadın Sağlığı Araştırması’na (SWAN) katılan 503 kadından alınan kan örneklerini inceledi. Uzun soluklu bu araştırma, yaşlanma ve menopozun kadın sağlığı üzerindeki etkilerini yıllar boyunca takip ediyor.

Elde edilen bulgulara göre, yaş ilerledikçe HDL parçacıklarının yapısı değişiyor. HDL, sanıldığı gibi tek tip bir yapı değil; küçük ve büyük olmak üzere farklı parçacıklardan oluşuyor ve bu parçacıklar farklı işlevler üstleniyor.

Araştırma, yaşlı kadınlarda daha büyük HDL parçacıklarının daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Ancak bu büyük parçacıkların, küçük HDL türleri kadar etkili çalışmadığı görüldü. Özellikle fosfolipid açısından zengin küçük HDL parçacıklarına sahip kadınların, yaşlandıkça hafıza fonksiyonlarını daha iyi koruduğu belirlendi.

Fosfolipidler, hücre zarlarının yapısını oluşturan ve korunmasına yardımcı olan yağ benzeri maddelerdir. Beyin hücrelerinin sağlıklı iletişim kurabilmesi için kritik öneme sahip olduklarından, hafıza ve bilişsel işlevlerde önemli rol oynarlar.

Çalışmaya katılan kadınlar, 2000–2016 yılları arasında düzenli hafıza testlerine tabi tutuldu. Araştırmacılar, HDL parçacık profilleri ile hafıza performansı arasındaki ilişkiyi karşılaştırdı.

Analizler, daha sağlıklı küçük HDL parçacıklarına sahip kadınların yaş ilerledikçe hafıza testlerinde daha iyi performans gösterdiğini ortaya koydu. Buna karşın, yalnızca yüksek toplam HDL seviyesine sahip olmanın daha iyi beyin sağlığı anlamına gelmediği tespit edildi.

Pittsburgh Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu’ndan baş araştırmacı Prof. Dr. Samar R. El Khoudary, hafıza kaybının Alzheimer hastalığının erken belirtilerinden biri olduğunu vurguladı. Bu nedenle kolesterolün hafıza üzerindeki etkisini anlamanın, gelecekte demans riskini öngörme ve azaltma açısından önemli olabileceğini ifade etti.

Yaşam Tarzı HDL Kalitesini Etkileyebilir

Araştırma, HDL’nin yalnızca sayısal değerinin değil, işlevsel kalitesinin de kritik olduğunu ortaya koyuyor. Ancak bilim insanları, olumlu bir noktaya da dikkat çekiyor: HDL kalitesi yaşam tarzı ile değiştirilebilir.

Dr. El Khoudary ve ekibinin önceki çalışmaları, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının HDL’nin işlevini iyileştirebileceğini gösteriyor. Bu nedenle bireylerin günlük seçimleri hem kalp hem de beyin sağlığını etkileyebiliyor.

Araştırmacılar, Amerikan Kalp Derneği’nin “Hayatın Temel 8 Kuralı”na uyulmasını öneriyor:

Fiziksel olarak aktif kalmak
Sağlıklı beslenmek
İdeal kiloyu korumak
Yeterli ve kaliteli uyumak
Kan basıncını kontrol altında tutmak
Kan şekerini yönetmek
Tütün ürünlerinden uzak durmak
Sağlıklı kolesterol seviyelerini korumak

Egzersizin HDL parçacıklarının işlevini doğrudan iyileştirebildiği, bu nedenle hem kalp hem de beyin sağlığı için kritik bir rol oynadığı belirtiliyor.

Dr. El Khoudary, sağlıklı alışkanlıkların yalnızca menopoz sonrası dönemde değil, 40’lı yaşlardan itibaren benimsenmesi gerektiğini vurguluyor. Erken dönemde atılan adımların, ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek hafıza sorunları riskini azaltabileceği düşünülüyor.

Pennsylvania Üniversitesi, UCLA ve Michigan Üniversitesi gibi saygın kurumların katkı sunduğu bu çalışma, menopoz, kolesterol ve beyin sağlığı arasındaki karmaşık ilişkiye ışık tutmayı amaçlıyor.

Uzmanlara göre Alzheimer hastalığı; hormonlar, metabolizma, damar sağlığı ve yaşam tarzı gibi birçok faktörün birleşimiyle ortaya çıkıyor. Bu yeni bulgular ise basit kolesterol ölçümlerinin her zaman tüm tabloyu yansıtmadığını, aynı HDL seviyesine sahip iki kişinin risk profilinin parçacık yapısına bağlı olarak farklılık gösterebileceğini ortaya koyuyor.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos