Siirt: Kalatül Üstad Kalesi

Kalatül Üstad Kalesi; Siirt’in Tillo İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Sadece planlama değil, bir muhabbet, hürmet, vefa zirvesi; bir madde-manâ terkibi olan ışık düzeneği, ahirete irtihal eden hocasına duyduğu hasretle, tabiattan önce İbrahim Hakkı’nın manevi dünyasında kurulmuştur: “Yeni yılda doğan güneş, ilk olarak hocamın başucunu aydınlatmazsa ben o güneşi neyleyim”.

Bu ulvi niyet ve bilimsel birikim üzerine inşa ettiği türbenin hemen yanı başına on metre yüksekliğinde bir de kule yapmıştır. Türbenin yaklaşık 3 km uzağına maharetli elleriyle harçsız bir duvar örmüştür. Kal’a’tül Üstad denilen bu duvarda, çeyrek metrekare kadar bir pencere açmış ve burayı nişangâh olarak kullanmıştır.

21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde, sevgili hocasının başucu ve kademiyle aynı doğrultudaki kule ve kaleyle hizalanan güneş, mezkûr pencereden geliyormuş gibi önce kuleye uğramakta, orada kırılarak türbenin penceresinden içeri dolmakta, ziyaret edercesine birkaç dakika boyunca Fakirullah Hazretleri’nin başucunda kalmaktadır.

Yılda iki kez güneşin ilk ışıklarını hocasına armağan eden İbrahim Hakkı, nesillere de hoca-talebe, ilim-maneviyat ilişkisinin mükemmel bir örneğini armağan etmiştir. Elli yıl önceki restorasyon sırasında bozulan hassas düzenek, geçen zaman içinde bütün çabalara rağmen onarılamamış, nihayet 23 Eylül 2011’de fizikî ve manevi fonksiyonunu yeniden ifa etmeye başlamıştır.

Paylaşın

Siirt: Ulu Camii

Ulu Camii; Siirt’in Merkez İlçesi, Ulus Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin inşa tarihi tam olarak bilinmemektedir. Büyük Selçuklu döneminin emirlerinden Muguziddin Mahmud tarafından H. 523, M.1129 tarihinde inşa edildiği bilinmektedir. Cami daha sonraları 1260 yılında Cizre kadısı Selçuklu Atabeylerinden El-Mücahit İshak tarafından onarım görmüştür. Bu onarım sırasında yapıya bazı bölümler ilave edilmiştir.

Caminin minaresi kare bir kaide üzerinde silindirik gövdeli olarak yükselmektedir. Minareye ilişkin olarak yapının içinde yer alan kitabede yapım tarihi ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. Minare tuğla malzemeden yapılmıştır. Minarenin süslemesinde cas adı verilen alçı taşından yapılan kalıp süslemeleri ve sırlı tuğla ile yapılmış farklı geometrik örgülerden oluşan süslemeler görülmektedir.

Minare Iran ve Türkistan’da yoğun olarak kullanılan bir teknikte yapılmıştır. Kare bir kaide üzerinde silindirik gövdeli olarak yukarı doğru daralarak yükselmektedir. Minare, inşa tekniği bakımından Musul Ulu Cami’sinin minaresine benzemektedir. Bu benzerlikler, kare kübik kaideden, silindirik gövdeye geçilmesi yüzeylerin sırlı tuğla ve çini ile bezenmesidir.

Yapının inşasında farklı dönemlerin eklemeleri sonucunda homojenlik görülmez. Dış cephe duvarlarında farklı dönemlerin eklemeleri göze çarpmaktadır. Caminin doğu cephesinde bitişik olarak bazı mekanlar bulunuyordu. Bunlar Osmanlı döneminde ilave edilmiş medrese odaları olduğu ileri sürülmektedir. Yapının harim kısmına kuzey cephenin ortasında bulunan bir kapıdan geçildikten sonra girilmektedir.

Harimin kuzey ve güney kısmı bir birinden farklı bölümlerden oluşmaktadır. Kuzeydeki bölüm, girişten sonra beşik tonozla örtülü bir bölüm ve bunun her iki yanındaki kısım ortada kemerli bir destek sırasıyla ikiye bölünmüş, ikişer sahından oluşmaktadır. Sahınların üzeri beşik tonozla örtülmüştür. Yapının güney bölümünde yan yana üç tane kubbeli bölüm bulunmaktadır.

Kubbelerden ortadaki diğerlerinden daha büyük ve yüksek olarak yapılmıştır. Kubbeli bu mekanlar kemerli geçişlerle irtibatlandırılmıştır. Her bir kubbeli mekanın kıble yönünde birer mihrabı yer almaktadır. Bu mekanlardan ortadaki diğerlerinden duvar tekniği bakımından da ayrışmaktadır. Yapılan araştırmalarda caminin ilk inşa edilen bölümünün bu ortadaki kubbeli bölüm olduğu sonrasında yapının diğer bölümlerinin ilave edilmiş olabileceği ileri sürülmektedir.

Paylaşın

Samsun: Sunullah Paşa Türbesi

Sunullah Paşa Türbesi; Samsun’un Ladik İlçesi, Bahşi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Yapı, sekizgen planlıdır. Girişi kuzey yönünde bulunmaktadır. Demir giriş kapısı, tek kanatlı ve basık kemerlidir.

Giriş kapısının çevresinde kalkık kemerli çerçevesi bulunmaktadır. Çerçevenin üst iki kenarında iki adet rozet bulunmaktadır. Yapının cephelerinin her bir yüzeyinde birer adet dikdörtgen pencere bulunmaktadır.

Ahşap pencereler, demir parmaklıklı ve taş sövelidir. Pencerelerin üst kısımlarında sağır sivri kemerler bulunmaktadır. Yapının dıştan üst örtüsü sekizgen kasnağa oturmuş kubbedir.

Paylaşın

Samsun: Ayvacık, Mutular Camii

Mutular Camii; Samsun’un Ayvacık İlçesi, Kabaklık Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak ahşap malzeme kullanılmıştır. Yapı köşelerden geçme tekniğiyle inşa edilmiştir. Yapının özgün hali, harim ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapının kuzey cephesine sonradan son cemaat yeri eklenmiştir.

Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır. Çatı kaplama malzemesi sacdır. Çatının geniş saçakları bulunmaktadır ve saçak altları ahşap malzeme ile kapatılmıştır. Son cemaat yeri girişi, doğu cephesinde, harim girişi, kuzey yönünde bulunmaktadır. Harim giriş kapısı tek kanatlı, ahşap ve dikdörtgen formludur.

Kadınlar mahfiline, harimin kuzeyinde bulunan iki kollu merdiven ile ulaşılmaktadır. Kadınlar mahfili U planlıdır ve beş adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Caminin minaresi bulunmamaktadır. Yapının tüm cephelerinde çift sıra pencere bulunmaktadır. Orijinal pencereler dikdörtgen formlu, ahşap ve giyotin penceredir.

İç mekânda mihrap ve minber ahşap malzemeden yapılmış olup lambri ile kaplanmıştır. İç mekânda tüm duvarlar, mihrap ve minber gibi, lambri malzeme ile kaplanmıştır. Yapı günümüzde kullanılmaktadır. Yapının içten üst örtüsü düz tavan olup ahşap malzemeden yapılmıştır.

Paylaşın

Samsun: Çarşamba, Kuşhane Camii

Kuşhane Camii; Samsun’un Çarşamba İlçesi, Kuşhane Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sisteminde inşa edilen yapıda kurtboğazı tekniği kullanılmıştır. Zemine aralıklı olarak yerleştirilen taş bloklar üzerine ahşap kalaslar yerleştirilmiş ve yapı bu ahşaplar üzerine oturtulmuştur. Beşik çatısı alaturka kiremit ile örtülüdür. Geniş saçak altı ahşap malzeme ile kaplanmıştır.

Kuzey ve doğu cephede yer alan ön giriş mekânının üzerine uzayan saçak, ahşap dikmeler ile desteklenirken batı cephede yer alan saçak, ahşap payandalar ile yapı gövdesinden desteklenmektedir. Kuzey ve doğu cephede yer alan ön giriş mekânı ahşap korkuluk ile sınırlandırılmıştır. Pencereler ahşap malzemelidir, demir korkuluklu ve ahşap sövelidir.

Ön giriş mekânından tek kanatlı ahşap kapı ile son cemaat kısmına giriş yapılmaktadır. Bu kısımda doğu, batı ve kuzey cephede yer alan pencere boşlukları, sonradan ahşap çıtalar ile kapatılmıştır. Bu alandan tek kanatlı ahşap kapı ile harim kısmına girilmektedir. Harim kısmında güney tarafta minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemelidir ve oldukça sadedir.

Mihrabın yeri iz olarak belli olsa da belli bir niş veya malzeme değişikliği bulunmamaktadır. Minberi sade işlemelidir. Harim kısmına ve son cemaat kısmına düşen birer adet ahşap dikme, bu dikmeler üzerine atılan kirişler, bu kirişler üzerine bindirilen kısa dikmeler ile çatı hattı taşınmaktadır. Cami, mezarlık içerisinde ve yerleşkenin biraz uzağında yer almaktadır.

Paylaşın

Samsun: Salıpazarı, Kurt Veli Camii

Kurt Veli Camii; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Esatçiftliği Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak ahşap kullanılmıştır. Yapı köşelerden geçme tekniğiyle inşa edilmiştir. Yapı, yalnızca harimden oluşmaktadır.

Doğu batı doğrultusunda eğimli bir arazide konumlanmaktadır. Yapının minaresi bulunmamaktadır. Cephelerde bulunan pencereler dikdörtgen formlu, ahşap ve giyotin penceredir.

Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır ve çatısı sac malzeme ile kaplanmıştır. Çatının saçak altları ahşap malzeme ile kapatılmıştır. Giriş kotuna tek kollu ahşap merdivenle ulaşılmaktadır.

Ahşap giriş kapısı tek kanatlı ve dikdörtgen formludur. Yapının bodrum kat girişi de kuzey cephesinde yer almaktadır. Mihrap ve minber ahşap malzemeden yapılmıştır. Yapının içten üst örtüsü düz tavandır. Üst örtü ahşap malzemeden inşa edilmiştir.

 

Paylaşın

Samsun: Salıpazarı, Kızılot Camii

Kızılot Camii; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Kızılot Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak ahşap kullanılmıştır. Yapı köşelerden geçme tekniğiyle inşa edilmiştir. Harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşan yapı, kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapının minaresi bulunmamaktadır.

Yapının tüm cephelerinde çift sıra pencere bulunmaktadır. Tüm pencereler dikdörtgen formlu, ahşap ve giyotin penceredir. Alt sıra pencerelerde demir parmaklıklar bulunmaktadır. Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır ve çatı kaplama malzemesi Marsilya kiremittir. Çatının saçak altları ahşap malzeme ile kapatılmıştır.

Cephelerde, cephe boyunca pencere kenarlarında ve kat aralarında ahşap silme geçmektedir. Sonradan eklenen son cemaat yerine giriş kuzey cephede yer almaktadır. Yapının harim girişi, kuzey yönünde, son cemaat yerinde bulunmaktadır. Ahşap harim giriş kapısı, tek kanatlı ve dikdörtgen formludur.

Kadınlar mahfiline, harimde, batı yönünde bulunan çift kollu ahşap merdivenle çıkılmaktadır. U planlı kadınlar mahfili, altı adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mihrap, minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır. Mihrabı, sonradan desenli şekilde boyanmıştır. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe yanlarda düz tavandır. İçten üst örtü ahşap malzemeden inşa edilmiştir. Kubbenin içi mavi, kenarları beyaz renge boyanmıştır.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Paylaşın

Samsun: Asarağaç (Kelkale) Kilisesi

Asarağaç (Kelkale) Kilisesi; Samsun’un Tekkeköy İlçesi, Asarağaç Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemi ile inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş ve kesme taş kullanılmıştır. Beden duvarlarında moloz taş kullanılırken, cephe bitimleri, kapı, pencere söveleri ve saçak altında kesme taş kullanılmıştır. Beşik çatıya sahip olduğu batı cephesinde ayakta kalan duvardan anlaşılmaktadır.

Çatı örtüsü günümüze ulaşmamıştır. Batı cephesinde yer alan kapı boşluğu kesme taş ile çevrilmiştir ve yuvarlak bir alınlığa sahiptir. Kapı üzerinde bir adet mazgal pencere bulunmaktadır. Güney cephede yer alan kapı boşluğu çevresi kademeli silmeye sahiptir.

Kapı üzerinde yer alan yuvarlak alınlık kısmı da kademelidir. Doğu cephesinde dışa taşkın yarım daire biçiminde üç adet apsisi bulunmaktadır. Eksenleri itibari ile mazgal pencerelere sahiptir. İç mekânda üç nefli bir plana sahiptir. Orta nef yan neflerden daha geniş tutulmuştur.

Nef aralarını bölen sütunlar ve onları duvar noktalarında karşılayan payeler kesme taş ile geçilmiş olup birbirlerine yuvarlak kemerler ile bağlanmışlardır. Sütunlar arasında ahşap gergiler bulunmaktadır. İç kısımda kalan çatı örtüsü kalıntılarından, üst örtünün kubbeli olduğu anlaşılmaktadır.

Paylaşın

Samsun: Kılıçdede Camii ve Türbesi

Kılıçdede Camii ve Türbesi; Samsun’un İlkadım İlçesi, 19 Mayıs Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak taş kullanılmıştır. Yapı, harim, kadınlar mahfili ve son cemaat yerinden oluşmaktadır. Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapının son cemaat yeri ve harimin doğu yönündeki bölüm sonradan inşa edilmiştir. Yapının minaresi güney cephesinde bulunmaktadır.

Sonradan inşa edilen minare tek şerefelidir. Yapının tüm cephelerinde çift sıra pencere bulunmaktadır. Pencereler yuvarlak kemerlidir. Alt sıra pencerelerin boyutu üst sıradakilere oranla daha büyüktür. Son cemaat yerine girişi kuzey ve batı cephesinde yer almaktadır. Giriş kapıları çift kanatlı, yuvarlak kemerli ve demirdir. Yapının harim girişi kuzey yönünde son cemaat yerinde bulunmaktadır.

Harime giriş, çift kanatlı ve yuvarlak kemerli ahşap kapı ile sağlanmaktadır. Kadınlar mahfiline son cemaat yerinde, doğu yönünde bulunan ahşap, iki kollu merdivenle çıkılmaktadır. Kadınlar mahfili iki adet sütunla taşınmaktadır. Harimin içten üst örtüsü geniş açıklığı geçen bir kubbedir.

Kadınlar mahfilinin üzerinde iki, son cemaat yerinin üzerinde beş, harime yapılan ek bölümün üzerinde üç adet küçük boyutlu kubbe bulunmaktadır. Mihrap, minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır ve özgün değildir. İç mekân duvarları boyalıdır. Duvarlar, kubbeler ve tonozlar, yakın tarihte yapılan yoğun kalem işi bezemelere sahiptir. Yapının doğusunda türbe bulunmaktadır. Tek kubbeli küçük boyutlu olan türbenin içerisinde bir adet sanduka yer almaktadır.

Paylaşın

Samsun: Çarşamba, Kılcanlı Camii

Kılcanlı Camii; Samsun’un Çarşamba İlçesi, Ordu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı, yığma sistemde ile inşa edilmiştir. Ahşap malzeme geçme tekniği ile birleştirilerek aralıklı taş bloklar üzerine oturtularak yapılmıştır. Kırma çatısı alaturka kiremit ile kaplıdır. Kuzey, doğu ve batı cepheleri çevreleyen ön giriş mekânı bulunmaktadır. Bu mekân ahşap korkuluk ile sınırlandırılmıştır. Saçak bu mekânın üzerini kapatacak kadar geniştir ve ahşap dikmelerle desteklenmiştir.

Saçak altı ahşap malzeme ile kaplıdır. Dört cephede de ikişer adet giyotin tipte pencere bulunmaktadır. Ahşap pencereler demir parmaklıklı ve ahşap kapaklıdır Yuvarlak kemerli, işlemeli, çift kanatlı ahşap kapı ile harim kısmına giriş yapılmaktadır. Kapı çevresi ve orta hattı işlemeler ile bezelidir.

Kapının hemen sağında harim kısmından çıkan tek kollu merdiven ile kadınlar mahfiline ulaşılmaktadır. Kadınlar mahfili dört adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mahfil çevresi ahşap korkuluklar ile sınırlandırılmıştır. Ortada yer alan köşk kısmının korkulukları sade işlemelerle bezenmiştir.

Bu dikmelere ek harim kısmında yükselen dört ahşap dikme de çatının taşınmasına yardımcı olmaktadır. Bu dikmelerin döşeme ile birleştiği noktaya gelen yastıklar ahşap işlemelidir. Güney tarafta yer alan mihrap, minber ve vaaz mahfili ahşap malzemelidir. Minber ve mihrapta sade işlemlere yer verilmiştir. Tavan göbeğinde geometrik desenlere yer verilmiştir. Yapının orijinal kitabesi bulunmadığından yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Paylaşın