Murtuğa; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Yağla un pembeleşinceye kadar kavrulur. Başka bir kapta iki yumurta çırpılır. Çırpılan yumurtalar kavrulmuş una ilave edilerek karıştırılır, kısık ateşte yumurta kabarıp pişince söndürülür. Sıcakken servis yapılır.
Yenicuma Camii; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Yenicuma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.
Kilise olarak inşa edilen yapı, St. Eugenios Kilisesi adıyla anılmaktayken camiye çevrildikten sonraki dönemde Cami-i Cedid olarak adlandırılmıştır. Yapı 1. Alexios tarafından 13. yüzyılın başlarında kilise olarak inşa edilmiştir. Cami-i Cedid, Trabzon kentinin Cami-i Atik’ten (Fatih Camii) sonraki ikinci, sur dışındaki ilk camisidir. Yapının 1486-1523 tarihleri arasında camiye çevrildiği yazılı kaynaklardan kesin olarak anlaşılmaktadır.
Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda kesme ve ince yonu taş malzeme kullanılmıştır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapı, üç nefli ve üç apsislidir. Camiye çevrildikten sonra bir mihrap ve minber eklenmiştir. Günümüzdeki girişi kuzey cephesinde olup, yazılı kaynaklara göre, kilisenin asıl girişi olan batı kapısının pencereye çevrildiği, binanın yanında günümüze ulaşamamış bir medrese olduğu, güney cephesinde büyük değişiklikler yapıldığı, küçük apsisin dar Bizans pencereleri yerine geniş pencereler yapılarak değiştirildiği, mihrap duvarında da bu tip değişikliklerin yapıldığı bilinmektedir.
Yapının giriş kapısı çift kanatlı, ahşap ve çerçevesi basık kemerlidir. Yapı cephelerinde basık ve yuvarlak kemerli farklı boyutta pencereler bulunmaktadır. Kuzey portalinin duvarla birleştiği batı kenarına minare eklenmiştir. Minare tek şerefelidir. Kuzey nefin tümü, Osmanlı Dönemi’nde eklenen ahşap galeri katıyla birlikte kadınlar mahfili, kuzey portali ise son cemaat mahalli olarak kullanılmaktadır.
Günümüzde müezzin mahfili, transeptin üzerindeki kubbeyi taşıyan ayaklardan kuzeybatıdakinin bitişiğinde yer almaktadır. Vaaz kürsüsü ise günümüzde mihrabın hemen doğusunda yer almaktadır. İç mekânda nefler ve apsisin tamamı cami için ibadet alanına dönüştürülmüştür. İç mekânda duvarlar günümüzde sıvalı ve beyaz boyalıdır. Duvarlarda az miktarda süsleme bulunmaktadır. Ortada bulunan kubbenin üzeri yoğun kalem işiyle süslenmiştir.
Kadınlar mahfiline harim girişinin batısında bulunan iki kollu merdiven ile ulaşılmaktadır. Mihrap mukarnaslı olup çevresi çeşitli motiflerle süslenmiştir. Üzeri farklı renklerde boyanan mihrap oldukça gösterişlidir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmış olup sadedir. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe ve yanlarda tonozdur. Yapının dıştan üst örtüsü kubbe kenarlarında kırma çatıdır. Çatı malzemesi Alaturka kiremittir.
Çirişli Bulgur Pilavı; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Soğan, salça ve doğranmış çiriş yağda kavrulur. Tuz ve biber ekilir. Üzerine bulgur dökülür, bulgura uygun ölçüde su eklenip pişmeye bırakılır.
Avanit; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Yumurtalar bir kaba kırılır çok az un ilave edilir bir tavada yağ eritilir, hafif kızdırılır yumurta bu yağa dökülür, kızgın yağda hemen kabaran yumurtanın bir tarafı pembeleşince çevrilir. Diğer tarafta aynı şekilde pembeleşince tavadan tabaklara alınır buna Kayganak denir, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür yoğurdun üzerine de tavada kalan kendi yağından gezdirilerek sıcak servis yapılır buna da avanit denir yanında soğanla yenir.
Yeni Camii; Trabzon’un Akçaabat İlçesi, Orta Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.
Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Yapı, kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Yapı, yazılı kaynaklara göre, Hicri 1327 (Miladi 1909/1910) yılında inşa edilmiştir. Yapı 2007 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.
Açık olan son cemaat yeri, kuzey cephesinde, dört adet sütun ile beş adet sivri kemerli düzene sahiptir. Bu bölümün üzeri üç adet küçük kubbe ile örtülüdür. Caminin harimine doğu batı ve kuzey cephelerinden giriş sağlanmaktadır. Kuzey cephesi giriş kapısı sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kapının her iki yanında ikişer adet yivli sütunçe bulunmaktadır. Sütun başlıkları ve kemerin üstünde bulunan alınlıkta bitkisel motifli bezemeler yer almaktadır.
Sütun başlıklarının hizasında kemerin üstünde Arapça yazıların olduğu pano bulunmaktadır. Panonun üzerinde büyük boyutlu çiçek motifi yer almaktadır. Bu cephede doğu ve batı köşelere doğru yivli ve mukarnaslı nişler bulunmaktadır. Yapının doğu ve batı giriş kapıları sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kapının her iki yanında ikişer adet sütunçe bulunmaktadır.
Kapının hemen çevresinde dönen silmede ve sütun başlıklarını birleştiren lentoda taş işlemeler mevcuttur. Kapıların üzerinde küçük sundurmalar bulunmaktadır. Yapının harim kısmının dıştan üst örtüsü, ortada çokgen kasnak üzerinde bir kubbe ve kenarlarda düz çatıdır. Yapının içten üst örtüsü ortada kubbe ve kenarlarda tonozdur. Son cemaat yerinin dıştan üst örtüsü ise yan yana üç adet küçük kubbedir.
Çatı saçakları taş profilli ve kademeli olup tüm cephelerde devam etmektedir. Kuzeybatı köşesinde bulunan minaresi tek şerefelidir. Yapının cephelerinde çift sıra pencere düzeni mevcuttur. Alt sıra pencereler, üst sıra pencerelere oranla daha büyük boyutludur. Alt sıradaki pencerelerin her iki kenarında sütunçeler bulunmaktadır. Üstte sütun başlıkları silme ile birleşmektedir. Üst sıradaki pencere silmeleri profilli ve kademelidir.
Pencereler sivri kemerli, çift kanatlı ve ahşaptır. Kuzey ve güney cephesinde orta aksın üzerinde, doğu ve batı cephelerde son cemaat yerinde dairesel formlu pencere bulunmaktadır. Kadınlar mahfiline, harimden, doğu ve batı yönünde bulunan iki kollu, ahşap merdivenler ile çıkılmaktadır. U planlı kadınlar mahfili, farklı boyutlarda on adet taş sütunla taşınmaktadır. Mihrap taş malzemeden yapılmış olup mukarnaslıdır.
Gösterişli olan mihrap çok yoğun bir taş işlemesine sahiptir. Her iki yanında sütunçeler bulunmaktadır. Sütunçeler üstte lento ile birleşmekte ve lentonun üzerinde kemer bulunmaktadır. Minber ve vaaz kürsüsü de taş malzemeden yapılmıştır. Her ikisi de farklı motiflerde taş işlemesine sahiptir. İç mekânda duvarları sıvalı olan caminin beden duvarlarında, kubbelerinin içerisinde, pencere kenarlarında ve mahfil duvarlarında yoğun kalem işi bezemeler mevcuttur.
Kürt Köftesi; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Soğan ufak ufak doğranır. Bir tencereye bırakılır, üzerine köftelik bulgur, tuz, reyhan isteğe göre pul biber ilave edilir. Tüm bu malzemeye, üzerini çok fazla örtmeyecek şekilde sıcak su dökülür ve ocakta birkaç dakika suyunu çekene kadar bekletilir. Ağzı kapalı olarak soğuyana kadar bekletilir. Soğuyan malzeme bir tepsiye dökülür, az miktarda unla beraber bulgur bir birini tutuncaya kadar yoğrulur. Ve avuç içinde hafif bastırılarak köfteler hazırlanır.
Bir tencereye tekrar su koyulur ve tuz ilave ederek kaynatılır, köfteler bu suya atılarak pişirilir. Sudan tabağa alınan bitkilerin üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür. Sosu için sadeyağ eritilerek biber ilave edilir. Bu sosta yoğurt üzerine dökülerek servis edilir. Yanında turşu ya da turpla yenir.
Ravanda Şerbeti; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlık süresi;
Oluşum ve olgunlaşma süresi;
Hazırlanışı;
Üzüm salkımlarından ayrılan hetifler yaş ve ekşimtırak taneler seçilerek telis çuvala konulur, çuval hamak gibi asılır, sızan sular leğene biriktirilir ve güneşte kıvamlaştırılmak üzere bekletilir ve koyu şerbet cam kavanozlara alınarak saklanır, şerbet yapılacağı zaman bir tatlı kaşığı Ravanda konsantresi 1 büyük bardak suda eritilerek soğuk olarak içilir.
Yalıboyu Camii; Trabzon’un Araklı İlçesi, Yalıboyu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.
Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Kuzey güney doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Yapı, harim, son cemaat yeri ve kadınlar mahfilinden oluşmaktadır. Son cemaat yeri kapalıdır. Yapının dıştan üst örtüsü dört yönde kırma çatıdır.
Kuzeybatı köşesinde tek şerefeli minaresi bulunmaktadır. Yapının cephelerinde çift sıra pencere düzeni mevcuttur. Doğu ve batı cephesinde üçer adet, güney cephesinde ise iki adet pencere bulunmaktadır. Pencereler yuvarlak kemerli ve tek kanatlıdır. Caminin harim girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Ana giriş kapısı yuvarlak kemerli, çift kanatlı ve demirdir.
Kadınlar mahfiline, son cemaat yerinden, doğuda bulunan merdiven ile çıkılmaktadır. Mahfil iki adet ahşap dikme ile taşınmaktadır. Mihrap kesme taş malzemeden yapılmış olup sade taş işçiliğine sahiptir. Mihrabın çevresinde dikdörtgen formda çerçevesi bulunmaktadır. Mihrap ve çerçevesi farklı renklerle boyanarak süslenmiştir. Minber ve vaaz kürsüsü ahşap malzemeden yapılmıştır.
Her ikisi de sadedir ve özgün değildir. Yapının iç mekân duvarları beyaz boyalı olup tüm beden duvarlarında farklı figürlerde yoğun kalem işi süslemeler mevcuttur. İçten üst örtüsü düz tavanlıdır. Tavanın ortasında çokgen formların kademelenerek oluşturduğu göbek bölümü bulunmaktadır. Tavan yoğun ahşap işçiliğine sahip olup farklı renklerle boyanmıştır.
Gavut; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Mevisiminde alınan buğday kavrulur, el değirmeni yada havanda öğütülerek kavut haline getirirlir. Hafif kızdırılan yağ un halindeki kavut’a yedirilir. Kahvaltıda isteğe göre üzerine bal yada gül reçeli dökülerek yenilir.
Otlu Peynir; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.
Malzemeleri;
Hazırlanışı;
Otlu peynir yapımında hammadde olarak kullanılan süt, daha ziyade koyun sütüdür. Bazen koyun sütüne inek ve keçi sütleri de karıştırılmaktadır. Sütler çiğ olarak mayalanmakta ve mayalama sıcaklığı elle tespit edilmektedir. Bu sıcaklık tahminen 30 C civarındadır. Yaklaşık 80 litre süte 100 rnl olaeak şekilde, önceden geleneksel olarak hazırlanmış mayadan ilave edilerek 1-2 saat pıhtılaşmaya terk edilmektedir.
Pıhtılaşma işlem tamamlanınca pıhtı bez torbaya aktarılmaktadır. Aktarma işlemi yapılırken bir kat pıhtı bir kat da özel olarak hazırlanmış otlardan (yerel adlarıyla sirmo, heliz, mendo, siyabo, kekik, yabani nane ve söv otu)ilave edilmektedir. Bu iş tamamlanınca torbanın ağzı büzülerek üzerine ağırlık konmakta ve süzülmeye bırakılmaktadır. Süzülme 3-4 saatte tamamlandıktan sonra elde edilen teleme küçük dilimler haline getirilmektedir.
Dilimler el büyüklüğünde, farklı şekillerde ve yaklaşık 2-3 cm kalınlığında olmaktadır, Elde edilen peynir dilimleri salamurada veya kuru olmak üzere iki şekilde tuzlanmaktadır. Salamura usulü tuzlamada, peynir dilimleri salamura suyunda bir müddet bekletilerek teneke ya da plastik kaplara yerleştirilmektedir. Kaplar daha sonra serin bir yere konarak sonbahara kadar bir nevi olgunlaştırılnıaya terk edilmektedir. Salamura konsantrasyonu, taze yumurtanın tuzlu suya batırılarakayarlanmaktadır.
Kuru tuzlamanın yapılışında, dilimler üzerine göz kararı kalın mutfak tuzu serpilmekte ve bu haliyle 3-4 gün kadar bekletilmektedir. Sonra dilimler bol su ile iyice yıkanarak bir kat peynir bir kat cacık olacak şekilde plastik kaplara ya da toprak küplere konulmaktadır. Peynirler kaplara doldurulurken hiç boşluk kalmamasına dikkat edilmekte ve sıkıca yerleştirilmektedir. Doldurma işi bitince kaplamı ağzına üzüm yaprağı konmakta ve çamurla sıvanmaktadır.
Kabın ağzı aşağıya gelecek şekilde kilerde özel yerine (genelde toprak altına) konmakta ve üzeri gevşek bir toprakla veya kumla örtülmektedir. Peynir kabının topraktaki bu pozisyonu peynirdeki nem kaybım hızlandırmaktadır. Peynirler bu şekilde 2-3 ay olgunlaştınlmaya bırakılmakta ve olgunlaşma tamamlandıktan sonra tüketime hazır hale gelmektedir. Bir kısım otlu peynirler taze iken satılmakta, alıcı peyniri kendi arzusuna göre küpe doldurup olgunlaştırmaktadır.
