Tunceli: Ergen (Ergan) Kilisesi

Ergen (Ergan) Kilisesi; Tunceli’nin Hozat İlçesi, Geçimli (Ergen) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kilisenin inşa tarihi ve asıl ismi tartışmalıdır. Yapının kuzey yönünde bulunan yan nef ile apsisin kuzeyinde kalan odayı birbirine bağlayan kapının üzerinde yer alan kitabesinde 425/975 tarihinde Mxit’ar tarafından yaptırıldığı ifadesi yer alsa da; 15.yüzyıla ait yazmalarda yapının inşa tarihi 15.yüzyıl olarak belirtilmiştir. Bu durum yapının kesin inşa tarihini sorunlu hale getirmiştir.

Fakat yapı asıl ününü burada üretilen elyazmalarından dolayı 15.yüzyılda kazanmış ve 16. yüzyılda oldukça etkin bir konuma sahip olmuştur. Yapı hakkında bilinen diğer bir bilgi ise 15. yüzyılda çeşitli restorasyonlar geçirdiğidir. Kilise, bu bölgede 19. yüzyılda Ermeni nüfusunun azalmasından dolayı 1865’den önce terk edilmiştir.

Kilise üç nefli ve bazilikal planlıdır. Yaklaşık 22×15 m ebatlarında olup; kuzey, güney ve batı duvarlarında yer alan üç kapıya sahiptir. Bu kapılardan günümüze sadece kuzey duvarında yer alan kapı ulaşmıştır. Yapının üç nefli plan şeması 10.yüzyılda farklı bölgelerde inşa edilmiş, kiliselerle benzerlik göstermektedir.. Sıra kemerler ve payelerler taşınan bir örtü sistemine sahip olduğu düşünülen yapının, güney ve doğu cephesi tamamen çökmüş, diğer
kısımları ise kısmen ayaktadır.

Yapının iç ve dış duvarlarında yoğun haç motifleri yer almaktadır. Yine bugün ayakta kalan kuzey kapısının etrafı geometrik bezemeler ile çevrilidir. Kilise kesme taş ve moloz taş dolgu ile inşa edilmiştir. Yapının bazı önemli taşları, özellikle 1944 yılında bu bölgede inşa edilen okulun yapımında ve yakın köy evlerinin inşasında kullanılmıştır.

Paylaşın

Tunceli: Tahar (Yusuf Ziya Paşa) Köprüsü

Tahar (Yusuf Ziya Paşa) Köprüsü; Tunceli’nin Çemişgezek İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezine 3 km. uzaklıkta Tahar Çayı üzerindeki taş köprü tek sivri kemerden oluşmaktadır. Yusuf Ziya Paşa tarafından yaptırılan köprünün yazıtından 1807 tarihi okunabilmektedir.

Bir kaynağa göre; 1902 yılında Diyarbakır Valisi Akif Paşa tarafından onartıldığı anlaşılmaktadır. Sivri kemerli tek gözlü olan köprü kesme taş malzeme ile yapılmıştır. Köprünün üst kısmında her iki tarafta 70 cm. yükseklikte korkuluklar yer almaktadır.

Yapının boyu 55 metre, döşeme uzunluğu 30 metre, yüksekliği 9 metre, kemer açıklığı 16 metre ve genişliği 4.30 metredir. Dört işaret taşından birine kavak ağacı motifi işlenmiştir. Bugün halen kullanılır vaziyettedir.

Paylaşın

Tunceli: Pertek Kalesi

Pertek Kalesi; Tunceli’nin Pertek İlçesinin Kaledibi Köy sınırları içerisinde yer almaktadır. Murat Irmağı’nın kaysındaki bir tepenin üzerinde inşa edilmişti.

Pertek Kalesi bu bölgenin Keban Baraj Gölü sular altında kalması nedeniyle bu gün bir ada üzerinde yer almaktadır. Osmanlılar zamanında onarım gören kalenin yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

İç içe iki surdan oluşan kalede, surlar arasında yapı kalıntıları bulunmaktadır. Kalenin güney cephesindeki yontma taşların arasına kondurulmuş kırmızı sert tuğlalar ve serptirilmiş mavi çiniler vardır. Kalenin içinde bir sarnıç ve yapı kalıntıları mevcuttur.

Kalenin bulunduğu yer aynı zamanda eski Pertek kentinin olduğu yerdir. Kalenin Halid Bin Velid tarafından onarıldı; daha önce kalede bulunan Karakuş (Moğolcada Portok) heykeli kaldırılarak Arapça yazılmış bir kitabe konulduğu belirtilmektedir.

Paylaşın

Tunceli: Koç-Koyun Biçimli Mezar Taşları

Koç-Koyun Biçimli Mezar Taşları; Tunceli’nin çeşitli bölgelerinde günümüze kadar kalan tarihi mezar taşlarında kültürel geleneklerin sürdürüldüğü görülmektedir. Yörede koç biçimindeki mezar taşları, Akkoyunlular Dönemi’ndeki Türkmen geleneğine tanıklık etmektedir.

Tunceli yöresindeki eski mezarlar ya bir tepe üzerinde ya da köyün üst tarafında yüksekçe bir yerde bulunmakta olup, mezar taşlarında geleneksel örf ve adetlerin yanı sıra dini ve mitolojik unsurları da görmek mümkündür.

Tunceli ilinde bulunan koç-koyun mezar taşları genellikle ayaktadır. Sade bir şekilde işlenmiş heykellerin bir kısmının üzerinde kılıç, bıçak, sadak, kalkan, hançer, dokuma tezgâhı, şiş, herek, çatal gibi eşyalara ait kabartma figürlerin yanı sıra çeşitli hayvan ve bitki figürleri de yaygın olarak kullanılmıştır. Bu figürler yalnız bezek olarak değil, orada yatan kişinin cinsiyeti, toplumsal konumu ve mesleğini de belirten figürlerdir.

Kılıç, kalkan, at, ok, koç, tüfek, tabanca, bıçak gibi şekiller mezar sahibinin erkek olduğuna ve yiğitliğine işarettir. Kandil, terazi vb. şekiller din adamlarına; iğne, sap, küskü, el gibi figürler ise kadınlara aittir. İbrik ve tepsi gibi figürler cömertliğin ifadesidir. Bazı mezarlarda görülen Zülfikar (Hz. Ali’nin Kılıcı), güneş kursu gibi şekiller de orada yatan kişinin alevi inançlı olduğuna işarettir.

Pülümür İlçesi’ne bağlı Sağlamtaş Köyü mezarlığında 11 adet koç heykeli bulunmaktadır. Yapılan araştırmalarda bu mezar taşlarının 250-300 yıl önce yapıldığı anlaşılmıştır. Kayalardan oyularak tek parça halinde yapılan ve 200-300 kg. ağırlığında olan heykeller mezarın yan tarafına konulmuştur.

Tescil edilerek koruma altına alınan eski mezar taşlarının bulunduğu mezarlıkların bazılarının yerleri ve isimleri şunlardır; Hozat-Uzundal Köyü Mezarlığı, Mazgirt-Yeldeğen Köyü Mezarlığı, Mazgirt-Gelincik Köyü Mezarlığı, Mazgirt-Kale Köyü Mezarlığı, Pertek-Kayabağ Köyü-Hırhal Mezrası Mezarlığı, Pertek-Çalıözü Köyü Mezarlığı, Pülümür-Sağlamtaş Köyü Mezarlığı, Pülümür-Salkımözü Köyü Mezarlığı, Nazımiye-Bostanlı Köyü-Zeve Mezrası Mezarlığı, Ovacık-Kozluca Köyü Mezarlığı.

Paylaşın

Trabzon: Zağnos Burcu

Zağnos Burcu; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eski Trabzon yerleşimini çevreleyen şehir surlarının batı kısmında inşa edilmiştir. Doğu cephesinde Abdullahpaşa çeşmesi bulunmaktadır. Kuzey cephesinden surlarla bitişik nizamdır.

Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş kullanılmıştır. Yapı, bir zemin kat, iki normal kat ve bir asma kattan oluşmaktadır. Yapı doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır.

Yapının içten üst örtüsü, sivri tonoz olup dıştan üst örtüsü düz çatıdır. Yapının girişi kuzey cephesinde yer almaktadır. Girişe dört basamaklı tek kollu, taş basamaklı merdiven ile ulaşılmaktadır.

Giriş açıklığı yuvarlak kemerdir. Giriş kapısı tek kollu ve demirdir. Beden duvarlarında kesme taş söveli, mazgal korkuluklu ve dikdörtgen formlu pencereler yer almaktadır. Yapının iç ve iç duvarları taş yüzeylidir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Paylaşın

Hurma (Kalbura Bandı), Malzemeleri, Hazırlanışı

Hurma (Kalbura Bandı); Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.

Malzemeleri;

  • 1 adet yumurta
  • 1 çay bardağı yoğurt
  • 1 çay bardağı zeytin yağı
  • Yarım çay kaşığı karbonat
  • Un

Hazırlanışı;

Tüm malzemeler karıştırılarak hamur hazırlanır. Ceviz büyüklüğünde hamur kalburun üzerine bırakılıp onun üzerinde 10 X 15 cm kadar açılır, açılan hamur rulo şekline getirilir. Kızgın yağda pembeleşineeye kadar kızartılır. İsteğe göre bu şekilde veya üzerine bal, reçel dökülerek yenilir.

Paylaşın

Erikli Yavan Dolma, Malzemeleri, Hazırlanışı

Erikli Yavan Dolma; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.

Malzemeleri;

  • 2 su bardağı dolma içi ( ince bulgur ve aşlık karışımı )
  • 2 adet kuru soğan
  • 2 çorba kaşığı salça ( domates / biber karışımı )
  • 1,5 kg salamura yaprağı
  • 1 su bardağı erik kurusu
  • 1 yemek kaşığı reyhan
  • Karabiber
  • Kırmızıbiber
  • Tuz

Üzeri için;

  • 4 adet kuru soğan
  • 4 kaşık tereyağı
  • 2 yemek kaşığı salça

Hazırlanışı;

Bir kabın içinde dolma içi bir bardak sıcak su ile ıslatılır. Reyhan ince doğranmış soğan, tuz, karabiber, kırmızıbiber, salça içine atılır. Kaşıkla iyice karıştırılır. Tuzu iyice çıkarılmış yapraklar masaya serilip zeytinyağlı dolma gibi ince ve uzun sarılır. Tencereye dizilir. Aralarına yıkanmış kuru erikler serpilir. Dizme işlemi bittikten sonra üzerine 1 bardak kadar sıcak su eklenir ve pişmeye bırakılır. Sosu için; kuru soğan ince kıyılarak bol yağda kavrulur. İçine salça eklenir. Hazırlanan sos dolmanın üzerine yayılarak kısık ateşte 2 saat kadar pişirilir. Suyu bittikçe ilave edilir.

Not: Sıvı yağın konması parlaklık verir. Bu dolmanın etinin olmaması sebebiyle yörede “ Yavan Dolma “ ismiyle anılır.

Paylaşın

Trabzon: Zağnos Paşa Köprüsü

Zağnos Paşa Köprüsü; Trabzon’un Ortahisar İlçesi, Gülbaharhatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Farklı dönemlerde pek çok onarım gören yapı, Roma döneminde inşa edildiği ileri sürülmektedir, ancak, ilk yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Yazılı kaynaklara göre, 15. yüzyılda Zağnos Mehmet Paşa tarafından onartılan köprü, 1888 yılında da genişletilip onarılmıştır. Yapıda Bizans ve Osmanlı devirlerine ait işçilik de görülmektedir.

Kâgir olarak inşa edilen köprü, günümüzde, iki mesnetli tek gözlü ve yuvarlak kemerlidir. Köprüde malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır.

Köprünün korkuluğu özgün değildir. Yapı, ulaşımın sağlanması amacıyla konsolların yardımıyla genişletilmiş ve üzerine betonarme tabliye ilave edilmiştir.

(Kaynak: karadeniz.gov.tr)

Paylaşın

Bostaniye, Malzemeleri, Hazırlanışı

Bostaniye; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.

Malzemeleri;

  • Balık
  • Balık yumurtası
  • Yumurta
  • Soğan
  • Maydanoz
  • Tuz, karabiber
  • Karbonat,
  • Un

Bostaniye Yapılışı:

Balıkların sütü ve yumurtası çıkarılır. İyice yıkanıp temizlenir. Süzgeçte süzülür. Bir çatal yardımıyla iyice çırpılan balık yumurtasına miktarına göre yumurta kırılır. İnce doğranmış soğan ve maydanoz tuz karabiber ve çok azda karbonat ilave edilir. Yağa kaşıkla dökülecek kıvama gelene kadar un ilave edilerek karıştırılır. Kaşıkla yağa dökülerek iki tarafı kızartılıp servis yapılır.

Paylaşın

Ciğer Köftesi, Malzemeleri, Hazırlanışı

Ciğer Köftesi; Herkesin mutlaka tadması gereken bir lezzetdir. Yapımı o kadar zor olmayan tarifimiz ellerinizle buluştuğunda daha da lezzetlenecektir.

Malzemeleri;

  • 1/2 kg  karaciğer
  • 1 Kuru soğan
  • 1/2 kg köftelik bulgur
  • Bir tutam karabiber, pul biber, tuz
  • Salça
  • Reyhan
  • Maydanoz
  • Yeşil soğan

Hazırlanışı;

Karaciğerden yapılır. Ciğer ile soğan kıyma makinesinden çekilir. Ciğer miktarı kadar köftelik bulgur, tuz, karabiber, pul biber, reyhan katılır, yoğrulur ve yarım saat dinlendirilir. Avuç içinde yuvarlak köfteler yapılır. Bir tencerede salçalı su hazırlanır. Köfteler bu suda pişirilir. Tabağa alındığında üzerine biberli, sadeyağlı sos dökülür. Bunun üzerine de ince kıyılmış maydanoz ve yeşil soğan dökülerek turşu ile yenir. Pişirme suyuna salça katılmadan da pişirilebilir.

Paylaşın