Günde Birkaç Dakikalık Tempolu Hareket, Demans Riskini Azaltabilir
Yeni bir araştırma, merdiven çıkmak veya otobüse yetişmek için acele etmek gibi günlük yaşamda yalnızca birkaç dakika süren yoğun fiziksel aktivitelerin beyin sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini ortaya koydu.
Haber Merkezi / Sidney Üniversitesi araştırmacılarının da katkıda bulunduğu çalışmaya göre, günlük rutinleri sırasında dört dakikadan kısa süreli yoğun fiziksel aktiviteler gerçekleştiren yetişkinlerin demans geliştirme riski, hareketsiz kalanlara kıyasla yüzde 48 daha düşük.
New Scientist dergisinde yer alan habere göre Nicholas Koemel ve meslektaşları, İngiltere Biyobankası’nda (UK Biobank) kayıtlı 22 bin 618 yetişkinin verilerini inceledi. Yaş ortalaması 60’lı yaşların başında olan katılımcılar, 2013-2015 yılları arasında yedi gün boyunca bileklerine takılan hareket takip cihazlarıyla izlendi. Araştırmanın başlangıcında katılımcıların hiçbirine demans tanısı konulmamıştı.
Araştırmacılar, merdiven çıkmak, ağır market poşetleri taşımak veya otobüse yetişmek için acele etmek gibi kısa süreli ancak yüksek yoğunluklu fiziksel aktiviteleri değerlendirdi. Yaklaşık sekiz yıl boyunca takip edilen katılımcıların 170’inde bu süre içinde demans geliştiği belirlendi.
Sonuçlar, günde ortalama 3,7 dakika yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerin demans riskinin, hareketsiz kalanlara kıyasla yüzde 48 daha düşük olduğunu gösterdi.
Düzenli egzersiz yapmadığını belirten katılımcıların yüzde 2,5’inde demans gelişirken, planlı egzersiz yapmamasına rağmen günlük rutininde kısa süreli yoğun hareketlere yer verenlerde bu oran yüzde 0,71 olarak kaydedildi. Hem düzenli egzersiz yapan hem de günlük yaşamında yoğun fiziksel aktivitelerde bulunan kişilerde ise demans görülme oranı yüzde 0,59’a kadar geriledi.
Yoğun Hareketler Beyin Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu, kısa süreli yoğun fiziksel aktivitelerin beyindeki yapısal değişimlerle ilişkili olmasıydı. Bu aktiviteleri daha sık gerçekleştiren kişilerin beyninde daha fazla gri madde hacmi ve beyaz maddede daha az anormallik tespit edildi.
Gri madde; hafıza, düşünme, hareket ve duyusal bilgilerin işlenmesi gibi temel işlevlerde önemli rol oynuyor. Beyaz madde ise beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişimi sağlayarak sinirsel bağlantıların sağlıklı biçimde çalışmasına yardımcı oluyor.
Araştırmacılara göre bu ilişkinin olası açıklamalarından biri, yoğun fiziksel aktivitelerin kardiyovasküler sağlığı iyileştirmesi. Kısa süreli ancak yüksek tempolu hareketler kan basıncının düşürülmesine ve damar sertliğinin azaltılmasına katkıda bulunarak beyin damarlarını koruyabilir.
Araştırmanın yazarlarından Nicholas Koemel, fiziksel aktivitenin beyin sağlığı açısından önemini şu sözlerle vurguladı:
“Fiziksel aktivite yoluyla kardiyometabolik sağlığımıza ne kadar iyi bakarsak beyin sağlığımızı da o kadar uzun süre koruyabiliriz.”
Araştırmanın Sınırlılıkları da Var
Bununla birlikte araştırmacılar, elde edilen bulguların yoğun fiziksel aktivitenin doğrudan demansı önlediğini kanıtlamadığının altını çiziyor. Gözlemsel nitelikteki çalışma, fiziksel aktivite ile demans riski arasında bir ilişki ortaya koyuyor. Katılımcıların genel sağlık durumu gibi başka faktörler de sonuçları etkilemiş olabilir.
Ayrıca henüz teşhis edilmemiş erken evre demansın fiziksel aktivite düzeyini azaltabileceği belirtiliyor. Bu durumda hareketsizlik, bilişsel gerilemenin nedeni olmaktan ziyade hastalığın erken belirtilerinden biri olabilir.
Çalışmanın bir diğer sınırlılığı ise fiziksel aktivite ölçümlerinin yalnızca bir haftalık dönemi kapsaması. Bu nedenle söz konusu ölçümlerin katılımcıların sekiz yıllık takip süresince devam eden egzersiz alışkanlıklarını ne ölçüde yansıttığı belirsizliğini koruyor.
Tüm bu sınırlılıklara rağmen araştırma, özellikle düzenli egzersiz yapma alışkanlığı bulunmayan kişiler için günlük yaşamın içine kısa süreli yoğun hareketler eklemenin beyin sağlığı açısından önemli olabileceğine işaret ediyor.
Koemel, olası kaza ve sakatlanmaların önüne geçmek için fiziksel aktivite düzeyinin aniden değil, kademeli olarak artırılması gerektiğini belirterek şu öneride bulundu:
“Genellikle insanlara fiziksel aktivite düzeylerini aşamalı olarak artırmalarını öneriyoruz. Çünkü ani değişiklikler kaza ve yaralanma riskini yükseltebilir. Temel mesajımız şu: Az da olsa hareket etmek büyük fark yaratabilir.”
