Hanehalkı tüketim harcamalarının dörtte birinden fazlası İstanbul’da gerçekleşti. Gıdaya bütçesinden en fazla pay ayıran bölge Güneydoğu Anadolu olurken, konut ve kira harcamalarında İstanbul ve İzmir, ulaştırmada ise Batı Marmara ve Kocaeli çevresi ilk sıralarda yer aldı.
Haber Merkezi / Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) araştırması, Türkiye’nin farklı bölgelerinde harcamaların nasıl dağıldığını ortaya koydu. Araştırmada, bölgesel sonuçların daha sağlıklı hesaplanabilmesi için 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait veriler birlikte değerlendirildi.
Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da yapıldı. İstanbul’u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz bölgesi izledi. En düşük pay ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu’ya ait oldu. Ortadoğu Anadolu yüzde 2,5, Doğu Karadeniz ise yüzde 2,8 pay aldı.
Harcama türlerine göre bakıldığında da İstanbul öne çıktı. Türkiye genelindeki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3’ü, lokanta ve konaklama harcamalarının yüzde 32,2’si İstanbul’da gerçekleşti. Konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4’ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 27,3’ü de yine İstanbul’da yapıldı.
Ege Bölgesi, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarından aldığı yüzde 14,5’lik payla ikinci sırada yer aldı. Alkollü içecek ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9’u, sağlık harcamalarının yüzde 15,9’u bu bölgede gerçekleşti. Mobilya ve ev eşyaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarında Ege’nin payı yüzde 15,5 oldu.
Kuzeydoğu Anadolu ise birçok harcama türünde en düşük payı alan bölgeler arasında yer aldı. Bölgenin Türkiye genelindeki gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ile alkollü içecek ve tütün ürünleri harcamalarındaki payı yüzde 1,9, giyim ve ayakkabı harcamalarındaki payı ise yüzde 1,8 olarak hesaplandı.
Bölgelerin kendi bütçeleri içindeki harcama dağılımı incelendiğinde, konut ve kira, ulaştırma ile gıda ve alkolsüz içeceklerin temel harcama kalemlerini oluşturduğu görüldü.
Konut ve kiraya bütçesinden en fazla pay ayıran bölge yüzde 29,6 ile İstanbul oldu. Kuzeydoğu Anadolu ise yüzde 22,1 ile bu alanda en düşük paya sahip bölge olarak kaydedildi.
Ulaştırma harcamalarına en fazla payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara ayırdı. Güneydoğu Anadolu’da ise bu oran yüzde 16,5’te kaldı.
Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarında tablo tersine döndü. Bütçesinden gıdaya en fazla pay ayıran bölge, yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu oldu. İstanbul’da ise gıdanın toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 14,2 olarak belirlendi.
İlleri daha ayrıntılı gruplandıran bölgesel sonuçlarda da İstanbul, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarından aldığı yüzde 25,6’lık payla ilk sırada yer aldı. Ankara yüzde 8,3 ile ikinci, İzmir yüzde 6,5 ile üçüncü sırada bulundu. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgenin payı ise yüzde 5,7 oldu.
Türkiye genelindeki harcamalardan en düşük payı alan bölgeler arasında yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan; yüzde 0,7 ile Kastamonu, Çankırı ve Sinop yer aldı. Erzurum, Erzincan ve Bayburt’un payı yüzde 0,9, Zonguldak, Karabük ve Bartın’ın payı ise yüzde 1,1 olarak hesaplandı.
Bölgelerin kendi harcamaları içinde konut ve kiranın payı incelendiğinde İzmir yüzde 30,2 ile ilk sıraya yerleşti. Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan bölgede ise bu oran yüzde 19,6 oldu.
Ulaştırmada Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’nın bulunduğu bölge yüzde 25 ile en yüksek payı aldı. Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın yer aldığı bölgede ise ulaştırmanın toplam harcamalar içindeki payı yüzde 12,9 ile en düşük seviyede kaldı.
Gıda harcamalarında da Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın bulunduğu bölge öne çıktı. Bu bölgede gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 29,6’ya ulaştı. İstanbul’da ise aynı oran yüzde 14,2 olarak gerçekleşti.
TÜİK’in verileri, bölgeler arasında yalnızca toplam tüketim harcamalarının büyüklüğü bakımından değil, hanelerin bütçelerini hangi ihtiyaçlara ayırdığı konusunda da belirgin farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu.