image

Böbrekleri Korumak İçin Uzak Durulması Gereken Yiyecekler

0

Böbrekleri korumak, özellikle böbrek hastalığı riski taşıyan veya böbrek sorunları olan kişiler için oldukça önemlidir. Böbreklerin düzgün çalışması için bazı yiyeceklerden uzak durmak veya tüketimlerini sınırlamak gerekebilir.

Haber Merkezi / Aşağıda, böbrekleri korumak için genellikle uzak durulması veya dikkatli tüketilmesi önerilen yiyecekler listelenmiştir. Ancak, bu önerilerin kişiye özel olduğunu ve bir doktor veya diyetisyenle görüşülmeden uygulanmaması gerektiğini unutmayın.

Aşırı derecede sodyum (tuz) içeren yiyecekler: Tuz, böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenlemesini zorlaştırabilir, kan basıncını artırabilir ve böbrek hasarını kötüleştirebilir.

Aşırı derecede potasyum içeren yiyecekler: Böbrekler potasyumu kandan süzer ve fazlasını idrar yoluyla atar. Ancak, böbrek fonksiyonları bozulduğunda potasyum kanda birikebilir ve bu durum kalp ritim bozuklukları gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

Aşırı derecede fosfor içeren yiyecekler: Fosfor, böbrek fonksiyonları azaldığında, kanda birikebilir ve bu durum kemik sağlığını olumsuz etkileyebilir, damarlarda kalsiyum birikmesine neden olabilir.

Aşırı derecede protein içeren yiyecekler: Protein, sağlıklı bir beslenmenin önemli bir parçasıdır, ancak böbrek hastalığı olan kişilerde fazla protein tüketimi böbreklerin iş yükünü artırabilir ve atık ürünlerin birikmesine neden olabilir.

Aşırı derecede şeker içeren yiyecekler ve içecekler:
Fazla şeker tüketimi, diyabet riskini artırarak dolaylı yoldan böbrek sağlığını olumsuz etkileyebilir. Diyabet, kronik böbrek hastalığının en yaygın nedenlerinden biridir.

Aşırı derecede oksalat içeren yiyecekler: Oksalat, böbrek taşı oluşum riskini artırabilir, özellikle kalsiyum oksalat taşları olan kişilerde dikkatli olunmalıdır.

Gazlı ve asidik içecekler: Gazlı içecekler, yüksek miktarda fosfor ve şeker içerebilir, bu da böbrek sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Alkol: Alkol, böbreklerin sıvı dengesini koruma özelliğini olumsuz etkileyebilir ve böbreklere ekstra yük bindirebilir.

Kafeinli içecekler: Kafein, bazı kişilerde böbrek taşları veya idrar yolu tahrişi riskini artırabilir. Ayrıca, fazla kafein tüketimi susuzluğa neden olarak böbrek fonksiyonlarını zorlayabilir.

Genel öneriler:

Su tüketimi: Böbrek sağlığını korumak için yeterli su içmek kritik önem taşımaktadır. Sağlıklı bireyler için genellikle günde 1.5-2 litre su önerilir, ancak böbrek hastalığı olan kişilerde bu miktar doktor tarafından belirlenmelidir.

Kişiselleştirilmiş diyet: Böbrek hastalığı evresi, kişinin yaşı, kilosu, kan değerleri ve diğer sağlık koşulları diyet planını etkiler. Bu nedenle, yukarıdaki öneriler genel bilgiler olup, bir nefrolog veya diyetisyenle görüşülerek kişiselleştirilmiş bir plan oluşturulmalıdır.

Düzenli kontroller: Böbrek fonksiyonlarının düzenli olarak kontrol edilmesi, olası sorunların erken teşhis edilmesini sağlar.

Paylaşın

Varoluşçu Terapi Nedir? Temel İlkeleri

0

Varoluşçu terapi, bireyin varoluşsal sorularına ve temel yaşam meselelerine odaklanan bir psikoterapi yaklaşımıdır. İnsan yaşamının anlamı, özgürlük, sorumluluk, ölüm, yalnızlık, kaygı ve otantiklik gibi evrensel temaları ele alır.

Haber Merkezi / Terapi, psikoloji ve felsefenin kesişim noktasında yer alır ve özellikle varoluşçuluk felsefesinden (Jean-Paul Sartre, Martin Heidegger, Soren Kierkegaard gibi düşünürlerden) ilham alır.

Varoluşçu terapi, bireyin kendi varoluşunu anlamasına, yaşamındaki anlamı keşfetmesine ve otantik bir yaşam sürmesine yardımcı olmayı amaçlar. Bu yaklaşım, semptomları tedavi etmekten ziyade, bireyin hayatındaki temel varoluşsal meselelerle yüzleşmesini ve bunlarla başa çıkmasını hedefler.

Temel ilkeleri:

Anlam arayışı: Bireyler hayatlarında bir anlam ararlar. Varoluşçu terapi, bireyin kendi anlamını bulmasına rehberlik eder. Viktor Frankl’ın logoterapi yaklaşımı da bu bağlamda anlam arayışını vurgular.

Özgürlük ve sorumluluk: Bireyler özgürdür ve bu özgürlük, seçim yapma sorumluluğunu da beraberinde getirir. Varoluşçu terapi, bireyin kendi kararlarının sorumluluğunu almasını teşvik eder.

Kaygı ve varoluşsal endişe: Kaygı, varoluşun doğal bir parçasıdır ve genellikle ölüm, anlamsızlık, yalnızlık gibi varoluşsal gerçeklerle yüzleşmekten kaynaklanır. Bu terapi, kaygıyı bastırmak yerine onunla yapıcı bir şekilde çalışmayı önerir.

Ölüm ve sonluluk: Ölüm bilinci, hayatın değerini anlamaya yardımcı olabilir. Varoluşçu terapi, bireyin sonluluğu kabul ederek daha anlamlı bir yaşam sürmesine destek olur.

Yalıtım ve bağlantı: Bireyler bir yandan yalnızdır (varoluşsal izolasyon), bir yandan da diğer bireylerle bağlantı kurma ihtiyacı hisseder. Terapi, bu gerilimi anlamlandırmaya yardımcı olur.

Otantiklik: Otantik bir yaşam sürmek, bireyin kendi değerlerine, inançlarına ve seçimlerine uygun bir şekilde hareket etmesi anlamına gelir. Varoluşçu terapi, bireyi toplumsal baskılar veya dış beklentilerden sıyrılarak kendi otantik benliğini keşfetmeye yönlendirir.

Nasıl uygulanır?

Varoluşçu terapi, yapılandırılmış bir yöntemden ziyade bireysel bir süreçtir ve terapist ile terapi almak isteyen arasındaki ilişki çok önemlidir. Terapist, terapi almak isteyeni anlamaya çalışır ve ona göre bir yaklaşım benimser.

Terapide kullanılan bazı teknikler ve yaklaşımlar:

Fenomenolojik yaklaşım: Terapi almak isteyenin öznel deneyimlerini anlamaya odaklanır. Terapist, terapi almak isteyenin dünyasını onun bakış açısından görmeye çalışır.

Diyalog ve karşılaşma: Terapist ve terapi almak isteyen arasında otantik bir ilişki kurulması hedeflenir. Bu ilişki, terapi almak isteyeni kendi varoluşsal gerçekleriyle yüzleşmesine yardımcı olur.

Sorgulama ve yansıtma: Terapist, terapi almak isteyenin hayatındaki anlam, seçimler ve sorumluluklar üzerine düşünmesini teşvik eden sorular sorar.

Varoluşsal temalar üzerine çalışma: Ölüm, özgürlük, yalnızlık gibi temalar doğrudan ele alınabilir ve terapi almak isteyenin bu temalarla ilişkisi keşfedilir.

Paylaşın

Menopoz Belirtileri Demansın İşareti Olabilir Mi?

0

Menopoz belirtileri, genel olarak demansın doğrudan bir işareti değildir; çoğu kadın için bu belirtiler hormonal değişimlerin doğal bir sonucudur ve zamanla azalır.

Haber Merkezi / Ancak erken menopoz, şiddetli belirtiler veya eşlik eden sağlık sorunları, özellikle bilişsel olanlar, demansla karıştırılabilir veya uzun vadede demans riskiyle ilişkilendirilebilir.

Menopoz sırasında östrojen seviyelerindeki düşüş, beyin fonksiyonlarını etkileyebilir çünkü östrojen, hafıza ve öğrenme gibi bilişsel süreçlerde rol oynayan bir hormondur. Bu nedenle, menopozda sık görülen beyin sisi, unutkanlık veya konsantrasyon zorluğu gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Kadınların yaklaşık yüzde 60’ı, menopoz geçişinde bu tür bilişsel şikayetler bildirmiştir. Ancak bu belirtiler genellikle geçicidir ve hormon seviyeleri stabilize oldukça azalır. Yani, menopozdaki hafıza sorunları genelde demansla aynı şey değildir; demans, ilerleyici ve geri dönüşsüz bir bilişsel gerileme hastalığıdır.

Demansla doğrudan bağlantı var mı?

Menopoz belirtilerinin kendisinin demansın erken bir işareti olduğuna dair kesin bir kanıt yoktur. Demans (özellikle Alzheimer tipi) genellikle 65 yaşından sonra başlar, oysa menopoz tipik olarak 45 – 55 yaş arasında yaşanır.

Menopozdaki bilişsel belirtiler, demansın habercisi olmaktan çok, hormonal dalgalanmalara bağlı geçici etkiler olarak kabul edilir. Örneğin, 2021’de yapılan bir çalışma, menopozdaki hafıza şikayetlerinin çoğu kadında postmenopausal dönemde düzeldiğini göstermektedir.

Ancak bazı durumlar bu ayrımı bulanıklaştırabilir:

Erken menopoz: 40 yaşından önce menopoza giren kadınlarda, östrojenin koruyucu etkisinin daha uzun süre eksik kalması nedeniyle demans riski artabilir. 2022’de yayımlanan bir araştırma, erken menopozun Alzheimer riskini yüzde 35 oranında artırabileceğini öne sürmektedir.

Uyku ve damar sağlığı: Menopozda şiddetli gece terlemeleri veya sıcak basmaları uyku kalitesini bozarsa, bu durum beyinde amiloid plak birikimi gibi demansla ilişkili süreçleri tetikleyebilir. Ayrıca, sıcak basmalarının şiddeti damar sağlığı sorunlarıyla bağlantılıysa, bu da dolaylı bir risk faktörü olabilir.

Menopoz belirtileri demansın doğrudan işareti olmasa da, bazı kadınlarda bu belirtilerin şiddeti veya süresi, gelecekteki demans riskiyle ilişkilendirilebilir. Örneğin: Şiddetli ve uzun süreli sıcak basmaları, kardiyovasküler riskle bağlantılı bulunmuş; bu da demans riskini artırabilir.

Kronik uyku bozuklukları, beyin temizleme mekanizmalarını (glimfatik sistem) aksatarak bilişsel gerilemeye zemin hazırlayabilir.

Menopozdaki bilişsel belirtileri demansla karıştırmamak için şunlara dikkat etmek gerekir:

Geçicilik: Menopozdaki hafıza sorunları genellikle geçicidir; demansta ise ilerler.
Yaş: Demans, menopoz yaşından çok daha sonra ortaya çıkar (nadir erken başlangıçlı vakalar hariç).
Diğer belirtiler: Demansta, hafıza kaybına ek olarak günlük işleri yapamama, dil sorunları veya kişilik değişiklikleri gibi ek belirtiler olur.

Paylaşın

FMD: Yaşlanma Karşıtı Diyet

0

FMD Diyeti, orucun faydalarını taklit etmeyi amaçlayan, bilimsel temellere dayalı bir diyet yaklaşımıdır. Diyetin, kilo kaybı, metabolik sağlık ve hücresel yenilenme gibi faydaları olduğu öne sürülüyor.

Haber Merkezi / Bu diyeti uygulamadan önce, özellikle kronik hastalığı olanlar, hamileler, emzirenler veya yeme bozukluğu geçmişi olanlar, mutlaka bir doktora veya diyetisyene danışılmalıdır.

FMD Diyeti, Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde (USC) uzun yaşam araştırmaları yapan biyogerontolog Dr. Valter Longo tarafından geliştirilmiştir.

FMD, genellikle 5 günlük bir döngü olarak uygulanır ve bu süreçte kalori alımı ciddi şekilde kısıtlanır. Amaç, vücudun “açlık” moduna girmesini sağlayarak hücresel yenilenme (otofaji), metabolik sağlık ve uzun yaşam gibi faydaları tetiklemektir.

FMD Diyeti’nin temel özellikleri: FMD Diyeti, belirli makro ve mikro besin dengesine dayanır ve genellikle şu şekilde yapılandırılır:

Kalori kısıtlaması:

1. Gün: Toplam 1100 kalori alınır. Bu kalorinin yaklaşık yüzde 11’i proteinden, yüzde 46’sı yağdan ve yüzde 43’ü karbonhidrattan gelir.

2-5. Günler: Günlük kalori alımı 725 kaloriye düşer. Bu günlerde kalorinin yaklaşık yüzde 9’u proteinden, yüzde 44’ü yağdan ve yüzde 47’si karbonhidrattan sağlanır.

Bitki temelli beslenme: Diyet tamamen bitki temelli (vegan) bir yaklaşıma sahiptir. Hayvansal ürünler (et, süt ürünleri, yumurta) tüketilmez.

Ana gıdalar arasında sebzeler, sağlıklı yağlar (örneğin, zeytinyağı, avokado, kuruyemişler), kompleks karbonhidratlar (örneğin, sebzeler ve az miktarda tam tahıllar) ve minimum düzeyde bitki temelli protein (örneğin, kuruyemişlerden) bulunur.

Döngüsel uygulama: Diyet, genellikle ayda bir kez 5 günlük döngü olarak uygulanır. Sağlıklı bireyler için yılda 2-3 kez, kilo vermek isteyenler veya kronik hastalığı olanlar için ise ayda bir kez önerilir (ancak bu, bir doktora danışılarak yapılmalıdır).

5 günlük döngüden sonra, normal beslenme düzenine dönülür, ancak “yeniden beslenme” (re-feeding) aşamasında aşırı şekerli veya işlenmiş gıdalardan kaçınılması önerilir.

Genel kurallar:

Kalori ve makro besin takibi: Bir kalori sayım uygulaması kullanarak günlük kalori ve makro besin oranları takip edilir.

Hidrasyon: Günde en az 2 litre su içilmesi önerilir. Şekersiz bitki çayları (örneğin, yeşil çay, papatya çayı) da tüketilebilir, ancak şeker, tatlandırıcı veya kafeinli içeceklerden kaçınılmalıdır.

Takviyeler: Omega-3 yağ asitleri ve multivitamin takviyesi almayı önerilir, ancak bu takviyeler bir doktora danışılarak kullanılmalıdır.

Aktivite: Diyet sırasında yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı, hafif yürüyüş gibi düşük yoğunluklu aktiviteler tercih edilmelidir.

5 günlük örnek menü:

1. Gün (1100 Kalori):

Kahvaltı (300 kalori): 1 küçük avokado (yaklaşık 100 g, 160 kalori), 1 dilim tam buğday ekmeği (yaklaşık 70 kalori), şekersiz yeşil çay.

Öğle yemeği (400 kalori): 200 g brokoli, 100 g havuç, 50 g ıspanak, 1 yemek kaşığı zeytinyağı ile pişirilmiş sebze çorbası (toplam 300 kalori)], 10 adet çiğ badem (yaklaşık 100 kalori)

Akşam yemeği (300 kalori): 150 g kabak, 100 g mantar, 1 yemek kaşığı zeytinyağı ile buharda pişirilmiş sebzeler (toplam 200 kalori), 1 küçük muz (yaklaşık 100 kalori).

Ara öğün (100 kalori): 10 adet zeytin (yaklaşık 100 kalori)

2-5. Günler (725 Kalori):

Kahvaltı (200 kalori): 1 küçük haşlanmış tatlı patates (100 g, yaklaşık 90 kalori), 5 adet çiğ badem (yaklaşık 50 kalori), şekersiz bitki çayı.

Öğle yemeği (300 kalori): 150 g kabak, 100 g brokoli, 50 g ıspanak, 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ile pişirilmiş sebze çorbası (toplam 200 kalori), 10 adet zeytin (yaklaşık 100 kalori).

Akşam yemeği (200 kalori): 200 g buharda pişirilmiş sebzeler (örneğin, karnabahar ve yeşil fasulye) ve 1 tatlı kaşığı zeytinyağı (toplam 150 kalori), 5 adet çiğ ceviz (yaklaşık 50 kalori).

Ara öğün (25 kalori): 1 küçük salatalık (yaklaşık 25 kalori).

Yukarıdaki menü, kalori ve makro besin dengesini sağlamak için dikkatli bir şekilde ölçülmelidir. Örneğin, sebzeler çiğ olarak tartılmalı ve pişirme sırasında ek kalori eklenmemelidir (örneğin, fazla yağ kullanılmamalıdır).

Sebze çorbaları, tuz ve baharatlarla lezzetlendirilebilir, ancak hazır çorba karışımları veya yüksek sodyumlu ürünler kullanılmamalıdır.

Eğer açlık hissi çok yoğunlaşırsa, kalori sınırını aşmadan ek sebze (örneğin, salatalık veya marul) eklenebilir.

FMD Diyeti’nin faydaları:

Hücresel yenilenme (Otofaji): FMD, vücudun otfaji sürecini tetikleyerek hücrelerin hasarlı bileşenlerini temizlemesine yardımcı olabilir. Bu, yaşlanma sürecini yavaşlatabilir ve nörodejeneratif hastalıklar gibi yaşa bağlı hastalıkların riskini azaltabilir.

Kilo kaybı: 5 günlük düşük kalori alımı, kilo kaybına neden olabilir. Araştırmalar, 3 döngü boyunca uygulanan FMD’nin ortalama 2.6 kg kilo kaybı ve bel çevresinde 4 cm incelme sağladığını göstermiştir. Özellikle visseral (iç organ çevresi) yağ kaybı, metabolik sağlık için önemlidir.

Metabolik sağlık: FMD, insülin duyarlılığını artırabilir, kan şekeri seviyelerini düşürebilir ve prediyabet gibi durumların riskini azaltabilir. Ayrıca, kan basıncını ve kolesterol seviyelerini iyileştirdiği gözlemlenmiştir.

Enflamasyonun azalması: Diyet, C-reaktif protein (CRP) gibi enflamasyon belirteçlerini azaltabilir, bu da kalp hastalığı ve diğer kronik hastalıkların riskini düşürebilir.

Biyolojik yaşın azalması: Bazı çalışmalar, FMD’nin biyolojik yaşı (hücresel düzeyde yaşlanma) ortalama 2.5 yıl azalttığını öne sürmektedir. Bu, özellikle yaşa bağlı hastalık riskini azaltmak isteyen bireyler için ilgi çekicidir.

FMD Diyeti’nin riskleri ve dezavantajları:

Besin eksiklikleri: Diyet, protein ve bazı mikro besinler açısından çok kısıtlıdır. Uzun süreli veya sık uygulama, kas kaybına, bağışıklık sisteminin zayıflamasına veya vitamin/mineral eksikliklerine yol açabilir. Özellikle yaşlı bireylerde düşük protein alımı, sarkopeni (kas kaybı) riskini artırabilir.

Yan etkiler: Yaygın yan etkiler arasında yorgunluk, baş ağrısı, baş dönmesi, konsantrasyon güçlüğü ve düşük kan şekeri yer alır. Bu etkiler genellikle hafif ila orta şiddettedir, ancak diyeti zorlaştırabilir.

Paylaşın

Modern Çağın Zehri: Ana Karakter Sendromu

0

Bireyselliğin, sosyal medyanın ve popüler kültürün bir yansıması olarak ortaya çıkan Ana Karakter Sendromu, bir “hastalık” olarak değil, modern yaşamın bir fenomeni olarak değerlendirilmelidir.

Haber Merkezi / Kavram, özellikle sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte daha çok dikkat çekmiş ve tartışılmıştır. Aşağıda, Ana Karakter Sendromu’nun ne olduğu, belirtileri, nedenleri, etkileri ve bu durumla başa çıkma yolları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Ana Karakter Sendromu Nedir?

Ana Karakter Sendromu, bireyin kendisini bir hikaye, film veya oyun gibi bir anlatının merkezinde görmesi ve çevresindeki olayları ve durumları bu anlatının birer parçası olarak değerlendirmesi durumudur. Bu sendrom, bireyin kendi hayatını romantize veya dramatize etmesi, kendisini diğerlerinden daha önemli görmesiyle ilişkilidir.

Özellikle sosyal medya, bu sendromu besleyen bir ortam olarak kabul edilir, çünkü bireyler burada kendi hayatlarını bir “senaryo” gibi sunma eğilimindedirler.

Psikolojik bir bozukluktan ziyade bir davranış eğilimi veya sosyal bir fenomen olarak değerlendirilen kavram, bazı durumlarda narsisizm, özsaygı sorunları veya diğer psikolojik durumlarla ilişkilendirilebilir.

Ana Karakter Sendromu’nun belirtileri: Ana Karakter Sendromu, bireyden bireye farklılık gösterse de, aşağıdaki belirtilerle tanımlanabilir:

Kendini merkezde görme: Birey, kendisini çevresinde olan olayların “ana karakteri” olarak görür ve diğerini ise “yardımcı karakterler” veya “figüranlar” gibi algılar.

Hayatı romantize etme: Birey, günlük yaşamın içindeki olayları bile romantize edebilir. Örneğin, bu bireyler bir kahve içme anını bile “estetik bir deneyim” olarak sunulabilir.

Empati eksikliği: Birey, diğerlerinin duygularını ve ihtiyaçlarını göz ardı edebilir, çünkü kendi hikayesi ön plandadır.

Dış onay arayışı: Sosyal medyada beğeni, yorum veya paylaşım alarak “ana karakter” rolünü pekiştirme çabası görülebilir. Bu, bireyin özsaygısını dışsal onaylara bağlamasına neden olabilir.

Duygusal yoğunluk: Birey, duygularını abartılı bir şekilde yaşayabilir ve hayatındaki olayları bir “dram” olarak algılayabilir. Örneğin, bu bireyler küçük bir başarısızlık bile büyük bir trajedi gibi hissedilebilir.

Ana Karakter Sendromu’nun nedenleri Bu sendromun ortaya çıkmasında birden fazla neden rol oynar. Aşağıda temel nedenler detaylandırılmıştır:

Sosyal medya ve popüler kültür: Sosyal medya platformları, bireylerin kendilerini bir “hikaye” gibi sunmalarına olanak tanır. Popüler kültürde, özellikle gençlik dizileri ve filmler, bireyleri “ana karakter” gibi hissetmeye yönlendirebilir.

Bireysellik ve narsisizm: Modern toplumlar, bireyselliği ve kişisel başarıyı vurgulayan bir yapıya sahiptir. Bu, bireylerin kendilerini diğerlerinden daha önemli görme eğilimini artırabilir. Bazı durumlarda, narsisistik kişilik özellikleri Ana Karakter Sendromu ile örtüşebilir.

Psikolojik faktörler: Düşük özsaygı veya özdeğer sorunları, bireyleri hayatlarını dramatize etmeye ve dış onay aramaya yönlendirebilir. Bu, bir tür savunma mekanizması olarak işlev görebilir.

Öte yandan, bazı bireyler, hayatlarında kontrol eksikliği hissettiklerinde, kendilerini “ana karakter” olarak görerek bu kontrolü yeniden kazanmaya çalışabilir.

Toplumsal değişimler: Genç nesiller (özellikle Z Kuşağı), bireysel ifade ve özgünlük arayışına daha fazla önem verir. Bu, Ana Karakter Sendromu’nun bir yan ürünü olarak görülebilir.

Ana Karakter Sendromu’nun etkileri: Bu sendrom, hem birey hem de çevresi üzerinde olumlu ve olumsuz etkiler yaratabilir.

Olumlu Etkiler:

Kendine güven: Kendisini “ana karakter” olarak görmek, bireyin kendine güvenini artırabilir ve hayattan daha fazla keyif almasını sağlayabilir.

Yaratıcılık: Hayatını bir hikaye gibi görmek, bireyin yaratıcı yönlerini geliştirmesine (örneğin, sanat, yazı, video üretimi) yardımcı olabilir.

Motivasyon: Birey, kendisini bir hikayenin kahramanı olarak görerek hedeflerine ulaşma konusunda daha motive olabilir.

Olumsuz etkiler:

Sosyal izolasyon: Diğerlerini “yardımcı karakter” olarak görmek, empati eksikliğine ve sosyal ilişkilerde sorunlara yol açabilir.

Gerçeklikten kopma: Hayatı aşırı romantize etmek, bireyin gerçek dünyadaki sorumluluklarından veya zorluklarından kaçmasına neden olabilir.

Duygusal tükenmişlik: Sürekli dramatik bir şekilde yaşamak, duygusal yorgunluğa ve strese yol açabilir.

Bağımlılık: Sosyal medya beğenileri veya dış onay, bireyin özsaygısını tamamen dışsal faktörlere bağlamasına neden olabilir, bu da uzun vadede psikolojik sorunlara yol açabilir.

Ana Karakter Sendromu ile başa çıkma yolları: Eğer Ana Karakter Sendromu, bireyin hayatını veya ilişkilerini olumsuz etkiliyorsa, aşağıdaki stratejiler yardımcı olabilir:

Farkındalık geliştirme: Birey, kendi davranışlarını ve düşünce kalıplarını gözlemleyerek, kendisini ne zaman “ana karakter” gibi gördüğünü fark etmeye çalışmalıdır. Örneğin, bir tartışmada veya sosyal etkinlikte, “Şu anda sadece kendime mi odaklanıyorum?” sorusunu sorabilir.

Empati geliştirme: Diğerlerinin duygularını ve ihtiyaçlarını anlamaya çalışmak, bireyin kendisini merkezden çıkarmasına yardımcı olabilir. Örneğin, bir arkadaşın sorunlarını dinlerken, “Bu onun hikayesi, benim değil” demesi faydalı olabilir.

Sosyal medya kullanımını sınırlandırma: Sosyal medya, Ana Karakter Sendromu’nu besleyen bir ortam olabilir. Günlük sosyal medya kullanımını sınırlandırmak (örneğin, günde 1 saat) veya belirli platformlardan uzak durmak, bireyin gerçek dünyaya dönmesine yardımcı olabilir.

Ayrıca, sosyal medyada paylaşım yaparken “Neden bunu paylaşıyorum? Onay mı arıyorum?” gibi sorular sormak faydalı olabilir.

Gerçekçi hedefler ve beklentiler: Hayatı dramatize etmek yerine, daha gerçekçi ve sürdürülebilir hedefler belirlemek önemlidir. Örneğin, her günü “mükemmel” yapmaya çalışmak yerine, sıradan anlardan da keyif almaya odaklanılabilir.

Profesyonel destek: Eğer Ana Karakter Sendromu, narsisizm, özsaygı sorunları veya diğer psikolojik durumlarla ilişkiliyse, bir terapist veya psikologdan destek almak faydalı olabilir.

Paylaşın

Japonların Uzun Ömürlü Olmasının Sırrı “Okinawa Diyeti”

0

Düşük kalori, yüksek karbonhidrat, sebze ve soya ağırlıklı bir beslenme modeli olan Okinawa Diyeti, Japonya’nın Okinawa Adası’nda yaşayanların geleneksel beslenme alışkanlıklarını temel alan bir diyet modelidir.

Haber Merkezi / Bu diyet, dünyanın “Mavi Bölgeler” (Blue Zones) olarak adlandırılan, uzun ve sağlıklı yaşaımn beş bölgesinden biri olan Okinawa’daki yaşam tarzından türetilmiştir.

Aşağıda, Okinawa Diyeti’nin temel özellikleri, faydaları, riskleri ve uygulanabilirliği hakkında detaylı bir açıklama sunulmaktadır.

Okinawa Diyeti’nin temel özellikleri: Okinawa Diyeti, düşük kalorili, yüksek karbonhidratlı, sebze ağırlıklı ve antioksidan açısından zengin bir beslenme modelidir. Diyetin temel bileşenleri şunlardır:

Sebzeler (Yüzde 58-60): Diyetin en büyük kısmı sebzelerden oluşur. Özellikle tatlı patates (özellikle mor ve turuncu çeşitleri) diyetin temel karbonhidrat kaynağıdır ve günlük kalorinin büyük bir kısmını sağlar. Tatlı patates, yüksek lif içeriği, düşük glisemik indeksi ve antioksidanlarla (örneğin, antosiyaninler) doludur.

Diğer sebzeler arasında deniz yosunları (kombu, wakame, nori), bambu filizleri, daikon turpu, acı kavun (goya), lahana, havuç, kabak, yeşil papaya ve Çin lahanası bulunur. Bu sebzeler, yüksek lif, vitamin, mineral ve fitokimyasal içeriğiyle sağlıklı yaşlanmayı destekler.

Baklagiller (Yüzde 5): Soya ürünleri (tofu, miso, natto) diyetin önemli bir protein kaynağıdır. Soya, flavonoidler gibi antioksidanlar açısından zengindir ve kalp sağlığını destekler. Ayrıca bağırsak sağlığını iyileştiren fermente soya ürünleri de sıkça tüketilir.

Tam tahıllar (Yüzde 33): Japonya’nın diğer bölgelerine kıyasla Okinawa’da pirinç tüketimi oldukça düşüktür. Bunun yerine, darı gibi diğer tam tahıllar tercih edilir. Tatlı patates, tahılların yerini alarak ana karbonhidrat kaynağıdır.

Deniz ürünleri ve et (Yüzde 1-2): Geleneksel Okinawa Diyeti, balık ve deniz ürünlerini çok az miktarda içerir (kalorinin yüzde 1’inden az). Beyaz balıklar ve deniz ürünleri, omega-3 yağ asitleri açısından zengin olsa da, diyetin temelini oluşturmaz. Kırmızı et, özellikle törenler ve özel günler için nadiren tüketilir ve genellikle küçük miktarlarda yenir.

Diğer (Yüzde 1): Diyet, şeker ve işlenmiş gıdaları minimumda tutar. Şeker, Japonya geneline kıyasla yüzde 30 daha az tüketilir. Jasmine çayı, bolca içilir ve antioksidan kaynağı olarak önemli bir rol oynar. Baharatlar ve otlar (özellikle zerdeçal, zencefil ve mugwort) hem lezzet hem de sağlık faydaları için yaygın olarak kullanılır.

“Hara Hachi Bu” felsefesi:

Okinawa Diyeti’nin en dikkat çekici özelliklerinden biri, “Hara Hachi Bu” olarak bilinen Konfüçyüs öğretisidir. Bu, yemek sırasında sadece yüzde 80 doyana kadar yemek yemeyi ifade eder. Bu yaklaşım, kalori kısıtlamasını doğal bir şekilde teşvik eder ve aşırı yemeyi önler.

Düşük kalori ve yüksek besin yoğunluğu: Geleneksel Okinawa Diyeti, kalori açısından düşük (ortalama 1785 kalori/gün) ancak besin yoğunluğu açısından yüksektir. Bu, özellikle tatlı patates gibi düşük kalorili ama besleyici gıdalara dayanır. Bu düşük kalori alımı, sağlıklı yaşlanmayı destekleyen kalori kısıtlaması (caloric restriction) mekanizmalarını tetikleyebilir.

Okinawa Diyeti’nin faydaları: Okinawa Diyeti, uzun yaşam ve düşük kronik hastalık oranlarıyla ilişkilendirilmiştir. Araştırmalar, aşağıdaki faydaları vurgulamaktadır:

Uzun yaşam (Longevity): Okinawa, 20. yüzyıl boyunca Japonya’da en yüksek yaşam beklentisine sahip bölgeydi ve dünyadaki en yüksek yüz yaşını geçmiş oranlarından birine sahipti. Bu durum, diyetin düşük kalorili, yüksek antioksidanlı yapısına ve genel yaşam tarzına (örneğin, fiziksel aktivite ve sosyal bağlar) bağlanmıştır.

Diyet, özellikle düşük kalori alımı ve yüksek fitokimyasal içeriği sayesinde, hücresel yaşlanmayı yavaşlatabilen genetik yolları (örneğin, FOXO3 genini) aktive edebilir.

Kalp hastalıkları: 1995 verilerine göre, Okinawalılar, 8 kat daha az kalp hastalığına bağlı ölüm riskine sahipti. Bunun nedeni, diyetin doymuş yağ oranı düşük (Yüzde 6) ve omega-3 yağ asitleri açısından dengeli olmasıdır.

Kanser: Prostat, meme ve kolon kanseri gibi bazı kanser türlerinde ölüm oranları, sırasıyla 7, 6.5 ve 2.5 kat daha düşüktür. Antioksidanlar (örneğin, tatlı patatesteki antosiyaninler, goya’daki fitokimyasallar) ve düşük kalori alımı, kanser riskini azaltabilir.

Diyabet: Diyetin düşük glisemik yükü ve yüksek lif içeriği, kan şekeri kontrolünü destekler ve diyabet riskini azaltır.

Demans: Antioksidanlar ve omega-3 yağ asitleri, bilişsel sağlığı destekler ve yaşa bağlı nörodejeneratif hastalık riskini azaltabilir.

Düşük vücut kitle indeksi (BMI): Okinawalılar, genellikle düşük bir BMI’ye sahiptir. Bu, hem diyetin düşük kalorili yapısına hem de aktif yaşam tarzına bağlanır.

Anti-inflamatuar ve antioksidan etkiler: Diyet, zerdeçal, goya, tatlı patates ve deniz yosunları gibi anti-inflamatuar ve antioksidan açısından zengin gıdalarla doludur. Bu bileşenler, oksidatif stresi azaltarak yaşlanmayı ve kronik hastalıkları önleyebilir.

Okinawa Diyeti’nin riskleri ve dezavantajları: Her ne kadar Okinawa Diyeti birçok sağlık faydası sunsa da, herkes için uygun olmayabilir ve bazı riskler barındırabilir:

Protein: Diyet, protein açısından nispeten düşüktür (Yüzde 9). Uzun süreli düşük protein alımı, kas kaybına ve zayıf bağışıklık fonksiyonuna yol açabilir, özellikle yaşlı bireylerde.

B2 vitamini (Riboflavin): Tarihsel olarak, Okinawalılar arasında B2 vitamini eksikliğine bağlı cheilosis (dudak ve ağız köşelerinde çatlaklar) vakaları bildirilmiştir.

Kalsiyum ve D vitamini: Süt ürünleri ve balık tüketiminin az olması, kalsiyum ve D vitamini eksikliği riskini artırabilir, ancak bu, güneş ışığına maruziyet ve deniz yosunları gibi alternatif kaynaklarla dengelenebilir.

Geç menstruasyon ve emzirme sorunları: Kadınlarda düşük kalori alımı, geç menstruasyona ve emzirme sorunlarına neden olabilir (tarihsel verilere göre yüzde 9 ve yüzde 18 oranında).

Ayrıca, diyetin düşük kalorili yapısı, yüksek enerji ihtiyacı olan bireyler (örneğin, sporcular) için uygun olmayabilir.

Tuz alımı: Miso, soya sosu ve tuzlu balık gibi gıdalar, sodyum içeriği açısından yüksektir. Bu, özellikle hipertansiyonu olan bireyler için risk oluşturabilir. Modern Okinawa Diyeti’nde tuz alımı artmıştır ve bu, sağlık faydalarını olumsuz etkileyebilir.

Okinawa Diyeti’nin modern versiyonu: Geleneksel Okinawa Diyeti, modernleşme ve Batı tarzı beslenmenin etkisiyle değişime uğramıştır. Günümüzde Okinawalılar daha fazla protein, yağ ve işlenmiş gıda tüketmektedir.

Bu değişim, yaşam beklentisinin azalmasına ve kalp hastalıkları gibi sorunların artmasına neden olmuştur. Modern bir Okinawa Diyeti, geleneksel ilkeleri korurken daha esnek bir yaklaşım sunabilir.

Okinawa Diyeti’ni uygulamak için örnek bir günlük menü: Aşağıda, geleneksel Okinawa Diyeti’ni modern bir yaşam tarzına uyarlamış örnek bir günlük menü yer almaktadır:

Kahvaltı:

Miso çorbası (deniz yosunu, tofu ve yeşil soğan ile)
Haşlanmış mor tatlı patates
Jasmine çayı

Öğle yemeği:

Goya chanpuru (acı kavun, tofu, yumurta ve az miktarda domuz eti ile karışık kızartma)
Darı veya kahverengi pirinç (küçük porsiyon)
Deniz yosunu salatası
Jasmine çayı

Ara öğün:

Shikwasa (Okinawa limonu) suyu veya küçük bir porsiyon papaya

Akşam yemeği:

Buharda pişmiş sebzeler (kabak, havuç, bambu filizleri)
Natto (fermente soya fasulyesi)
Az miktarda haşlanmış balık
Jasmine çayı

Not: Her öğünde “Hara Hachi Bu” felsefesi uygulanmalı, yani doyduğunuzu hissettiğinizde yemeyi bırakmalısınız.

Okinawa Diyeti’ni kimler uygulamalı?

Okinawa Diyeti, genel sağlık iyileştirme, kilo kontrolü ve uzun yaşam hedefleyen bireyler için uygundur. Ancak, aşağıdaki gruplar dikkatli olmalıdır:

Hamileler ve emzirenler: Düşük kalori ve protein alımı, bu gruplar için yetersiz olabilir.

Sporcular: Yüksek enerji ihtiyacı, diyetin düşük kalorili yapısıyla uyumsuz olabilir.

Kronik hastalıkları olanlar: Özellikle hipertansiyonu olanlar, tuzlu gıdalara dikkat etmelidir. Diyabet veya böbrek hastalığı olanlar, bir uzmana danışmalıdır.

Bu diyeti uygulamadan önce, bireysel sağlık durumu ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak bir doktora veya diyetisyene danışılması önemlidir. Ayrıca, diyetin faydalarını tam anlamıyla elde etmek için, sadece beslenmeye değil, aynı zamanda fiziksel aktiviteye, sosyal bağlara ve stres yönetimine de odaklanılmalıdır.

Paylaşın

Aşırı Uyku Alzheimer’ın Erken Belirtisi Olabilir

0

Aşırı uyku (hipersomni) veya uyku bozuklukları, bilişsel işlevlerde bozulmaya yol açan ilerleyici bir nörodejeneratif bir sağlık sorunu olan Alzheimer’ın erken evrelerinde sıkça gözlemlenen belirtilerinden biridir.

Haber Merkezi / Ancak bu durum her zaman Alzheimer’ı işaret etmez. Uyku bozuklukları, modern yaşam tarzı, stres ve diğer sağlık sorunlarından da kaynaklanabilir. Bu nedenle, aşırı uyku gibi belirtileri değerlendirirken, bireyin genel sağlık durumu, yaşam tarzı ve risk faktörleri (örneğin, ailede Alzheimer öyküsü) dikkate alınmalıdır.

Uyku ve Alzheimer arasındaki bağlantı: Araştırmalar, uyku düzenindeki değişikliklerin Alzheimer hastalığı ile güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermektedir.

Alzheimer hastalığında, beyinde amiloid beta proteinleri birikir ve birikintiler plaklar oluşturur. Bu birikim, bilişsel işlevlerin bozulmasına katkıda bulunur. Sağlıklı uyku, beynin bu toksik proteinleri temizlemesine yardımcı olur (gliyatik sistem aracılığıyla). Ancak, yetersiz veya düzensiz uyku, bu temizleme sürecini bozabilir ve amiloid beta birikimini artırabilir.

Öte yandan, Alzheimer’ın erken evrelerinde beyindeki değişiklikler, uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyen bölgeleri (örneğin, hipotalamus ve beyin sapı) etkileyebilir, bu da aşırı uyku veya uykusuzluk gibi sorunlara yol açabilir.

Aşırı uyku ve Alzheimer’ın erken belirtileri: Alzheimer’ın erken evrelerinde, bireyler gün içinde aşırı uykulu olabilir veya normalden daha uzun süre uyuyabilir. Buna “gündüz aşırı uyku hali” denir. Uyku kalitesinde bozulma, gece sık uyanma veya gündüz – gece döngüsünün tersine dönmesi (örneğin, gece uyanık kalıp gündüz uyumak) gibi belirtiler de görülebilir.

Bu tür uyku değişiklikleri, genellikle hafıza kaybı, konsantrasyon güçlüğü ve zihin hali değişiklikleri gibi diğer erken Alzheimer belirtileriyle birlikte ortaya çıkar.

Aşırı uykunun diğer olası nedenleri: Aşırı uykunun Alzheimer ile ilişkilendirilmesi için, diğer olası nedenlerin dışlanması önemlidir. Çünkü aşırı uyku, birçok farklı sağlık sorunundan da kaynaklanabilir:

Uyku Apnesi: Gece boyunca solunumun kesintiye uğraması, uyku kalitesini düşürür ve gündüz aşırı uykululuğa neden olabilir.
Depresyon: Depresyon, uyku düzeninde değişikliklere (hem uykusuzluk hem de aşırı uyku) yol açabilir.
İlaç yan etkileri: Bazı ilaçlar, özellikle sakinleştiriciler, antidepresanlar veya antihistaminikler, uykululuğu artırabilir.

Tiroid sorunları: Hipotiroidizm gibi durumlar, enerji seviyesini düşürerek aşırı uyku eğilimi artırabilir.
Nörolojik hastalıklar: Parkinson hastalığı veya demans türleri gibi diğer nörolojik durumlar da uyku değişikliklerine neden olabilir.
Yaşlanma: Normal yaşlanma sürecinde uyku düzeni değişebilir, ancak bu değişiklikler genellikle Alzheimer ile ilişkili olanlardan daha hafiftir.

Önleme ve yönetim

Eğer aşırı uyku, Alzheimer’ın erken bir belirtisiyse, erken teşhis ve yönetim hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Aşağıdaki öneriler, uyku sağlığını iyileştirmek ve Alzheimer riskini azaltmak için faydalı olabilir:

Düzenli uyku: Her gün aynı saatte yatıp kalkmaya özen göstermek.
Fiziksel aktivite: Düzenli egzersiz, uyku kalitesini artırabilir ve bilişsel işlevleri destekleyebilir.
Sağlıklı beslenme: Akdeniz tipi diyet (bol sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı) beyin sağlığını destekler.
Zihinsel aktivite: Bulmaca çözmek, kitap okumak veya yeni bir beceri öğrenmek gibi zihinsel egzersizler, bilişsel rezervin korunmasına yardımcı olabilir.
Uyku hijyeni: Kafein ve alkol tüketimini sınırlamak, yatak odasını rahat ve karanlık bir ortam haline getirmek.

Paylaşın

Araştırma: Tereyağı Yaşam Sürenizi Önemli Ölçüde Azaltabilir

0
Yeni yayınlanan bir araştırma, doymuş yağlar açısından zengin bir besin olan tereyağının bitki bazlı yağlara kıyasla daha yüksek ölüm riski taşıdığını ortaya koyuyor.

Euronews Türkçe‘nin aktardığı JAMA Internal Medicine dergisinde yayınlanan araştırmaya ABD’de yaşayan orta yaş ve üzeri yaklaşık 221.000 kişi dahil edildi. Bu kişilerin 30 yıllık beslenme alışkanlıkları ve sağlık çıktıları mercek altına alındı.

Bu süre zarfında, tereyağını çok tüketen kişilerin ölüm riski, daha az tüketenlere kıyasla yüzde 15 daha yüksekti. Daha çok bitki bazlı yağ tüketenlerin ölüm riski ise, daha az bitki bazlı yağ tüketenlere kıyasla yüzde 16 daha düşüktü.

Araştırma, tereyağı tüketimi yerine bitki bazlı yağ tüketimine geçmenin, yüzde 17 daha düşük ölüm riskiyle ilişkili olduğunu öne sürüyor. ABD’deki Brigham and Women’s Hastanesi’nde araştırma görevlisi olan çalışmanın başyazarı Yu Zhang, “Bu durum, sağlık üzerinde oldukça büyük bir etkiye sahip” dedi.

Öte yandan tüm bitki bazlı yağlar eşit özellikte değil. Zeytinyağı, soya fasulyesi yağı, kolza tohumu, kanola yağı, kanser ve kalp hastalıklarında genelde daha düşük ölüm riskiyle ilişkilendirildi. Fakat mısır yağı ya da aspir yağı gibi türlerle ölüm riski arasında bir benzer bir bağ kurulamadı.

Ayrıca, kalp rahatsızlıklarıyla bağlantılı, doymuş yağ oranı yüksel palmiye (palm) yağı veya hindistan cevizi yağı da analiz edilmedi.

Özellikle, bu bitki bazlı yağların bazıları tohum yağları olarak kabul edilmekte olup, son yıllarda sağlık alanında etkili kişilerin ve bazı politikacıların tepkisini çekti. Tohum yağları, yağ çıkarma işlemi sırasında bütün tohumların işlenmesiyle elde ediliyor.

Mısır, pamuk, soya, aspir, ayçiçeği, üzüm çekirdeği, pirinç kepeği yağlarının tip 2 diyabet ve kalp hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkların arkasında olduğunu iddia edenler de var. Fakat fast food gıdalar gibi tohum yağlarının kullanıldığı pek çok besin, aynı zamanda yüksek sodyum ve işlenmiş karbonhidrat içerirken, bu da onları başka nedenlerle sağlıksız hale getiriyor.

Araştırmada yer almayan King’s College London’dan beslenme ve diyetetik profesörü Tom Sanders, “Sosyal medyada bitkisel yağlar hakkında, potansiyel zararlı etkilere ilişkin asılsız iddialara dayanan çok sayıda yanıltıcı reklam yapıldı” dedi.

Yeni araştırma, ölüm risklerine odaklanarak tartışmaya bir miktar açıklık getiriyor, ancak bazı sınırlamaları da var. Tüketilen yağların ölüm riskiyle ilişkilendirildiği çalışma, İskandinav ve Baltık ülkelerinde diyet önerilerinde bulunan bir araştırma ekibinin bulgularıyla da örtüşüyor.

Zeytinyağı ve kolza yağı gibi doymamış yağ bakımından zengin yağların, tereyağı, palmiye ve hindistancevizi yağı gibi doymuş yağ bakımından zengin yağlara göre sağlık açısından daha verimli olduğunu belirtmişlerdi. Doymuş yağ çoğunlukla hayvansal kaynaklardan gelir ve yüksek seviye kolesterol ile ilişkilendirilir. Bu da kalp hastalıkları ve felç riski ile bağlantılı.

Bu arada, bitkisel yağlar daha fazla aside sahiptir. Bunun bir türü, iltihabı azaltmaya yardımcı olabilen omega-3’tür. Diğeri ise omega-6’dır ve daha düşük kardiyovasküler hastalık, tip 2 diyabet ve kanser riskiyle ilişkilendirilir fakat daha yüksek iltihaplanma riski taşır.

Tereyağı veya bitkisel yağın diğer faktörlere kıyasla sağlığı ne kadar etkilediğini belirlemek zor olabilir. Araştırmaya göre, daha fazla tereyağı tüketen kişilerin obez olma ve sigara içme olasılığı daha yüksekti ve bitkisel yağ tüketenlere kıyasla egzersiz yapma olasılıkları daha düşüktü.

Araştırmanın yazarları, analizlerinde bu farklılıkları dikkate almaya çalıştılar, ancak bağımsız araştırmacılar bu farklılıkların yine de sonuçları çarpıtabileceği konusunda uyarıda bulundu. Ayrıca, araştırmaya katılan kişilerin büyük çoğunluğu sağlık çalışanlarından oluşuyordu ve bu kişiler genel nüfusu temsil etmiyor olabilir.

Sanders, bu sınırlamalara rağmen bitkisel yağlardaki yağ asitlerinin “çeşitli mekanizmalarla” sağlık risklerini azaltmış olmasının “mümkün” olduğunu söyledi. Beslenme ve diyetetik profesörü, “Buradan çıkarılacak ders, tereyağından ziyade doymamış bitkisel yağları seçmenin daha sağlıklı olduğudur” dedi.

Paylaşın

2050’ye Kadar Gençlerin Yüzde 31’i Obez Veya Aşırı Kilolu Olabilir

0

Yeni yayınlanan iki çalışmaya göre, 2050 yılına kadar dünya genelinde yetişkinlerin yüzde 60’ının, çocuk ve gençlerin ise yüzde 31’inin aşırı kilolu ya da obez olması bekleniyor.

Artan obezite salgını dünya genelinde milyonlarca insan için tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kardiyovasküler hastalıklar ve bazı kanser türleri riskini artırıyor.

Yeni araştırmalar, insanların aşırı kilolu ya da obez olma ihtimalinin otuz yıl öncesine kıyasla çok daha yüksek olduğunu ve büyüyen krizin sağlık ve refah için “benzersiz bir tehdit” oluşturduğunu ortaya koyuyor.

Lancettıp dergisinde yayınlanan iki çalışmaya göre, 2050 yılına kadar dünya genelinde yetişkinlerin yüzde 60’ının, çocuk ve gençlerin ise yüzde 31’inin aşırı kilolu ya da obez olması bekleniyor. Bu da 3,8 milyar yetişkin ve 746 milyon gence tekabül ediyor.

Buna göre, 2050 yılına kadar dünyada her 10 yetişkinden yaklaşık altısının obez veya aşırı kilolu olacağı tahmin ediliyor.

Bu rakam, 1990’da 731 milyon yetişkin ve 198 milyon genç iken, yeni nesillerin daha hızlı ve daha erken kilo almasıyla birlikte artış gösterdi.

Örneğin yüksek gelirli ülkelerde, 1960’larda doğan erkeklerin yaklaşık yüzde 7’si 25 yaşına geldiğinde obezdi. Rapora göre bu oran 1990’larda doğan erkekler için yüzde 16’ya yükseldi ve 2015’te doğanlar için yüzde 25’e ulaşması bekleniyor.

Artan obezite salgını dünya genelinde milyonlarca insan için tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kardiyovasküler hastalıklar ve bazı kanser türleri riskini artırıyor.

Çalışmanın yazarlarından ve ABD merkezli Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü’nün (IHME) kurucularından Emmanuela Gakidou, “Eşi benzeri görülmemiş küresel aşırı kilo ve obezite salgını derin bir trajedi ve muazzam bir toplumsal başarısızlıktır” dedi.

Küresel araştırma ekipleri, çocuk ve gençleri 5-24 yaş, yetişkinleri ise 25 yaş ve üstü olarak kategorize etti.

Analizler neredeyse her ülkeyi kapsıyor ve bugüne kadarki en kapsamlı obezite tahminlerinden bazılarını sunuyor.

Bazı ülkelerde diğerlerine göre daha büyük değişimler görülse de, obezitenin dünyanın her köşesinde daha fazla kişiyi etkilediği tespit edildi.

2021 yılında aşırı kilolu veya obez yetişkinlerin yarısından fazlası sadece sekiz ülkedeki insanlardan oluşuyordu: Çin (402 milyon), Hindistan (180 milyon), ABD (172 milyon), Brezilya (88 milyon), Rusya (71 milyon), Meksika (58 milyon), Endonezya (52 milyon) ve Mısır (41 milyon).

Rapora göre, önümüzdeki 25 yılda Asya ve Sahra altı Afrika’daki nüfus artışı buralarda obezitenin artmasına neden olacak. Yüksek gelirli ülkeler arasında en yüksek obezite oranlarının Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Şili ve Arjantin’de olacağı öngörülüyor.

Analize göre Yunanistan, 2050 yılında kadınlar arasında yüzde 48 ve erkekler arasında yüzde 41’lik oranlarla en obez yüksek gelirli Avrupa ülkesi olacak.

Lancet araştırmacıları, obeziteye bağlı sağlık komplikasyonlarındaki artışın bazı Avrupa ülkelerinde, ABD’de ve Avustralya’da yaşam beklentisini ve sağlıklı yaşlanmayı şimdiden olumsuz etkilediğini belirtiyor.

Araştırmacılar, 2050 yılına kadar dünya genelinde her dört obez yetişkinden birinin 65 yaş ve üzerinde olacağını, bunun da özellikle düşük gelirli ülkelerde sağlık sistemlerini daha da zorlayabileceğini sözlerine ekledi.

Dünya Obezite Federasyonu İcra Kurulu Başkanı Johanna Ralston yaptığı açıklamada, “Avrupa ve Kuzey Amerika’da bazı yerlerde ilerleme kaydediyor olsak da, orta gelirli ve düşük gelirli ülkelerde tam tersi bir gidişat görüyoruz” dedi.

Grubun yayınladığı ayrı bir analize göre, küresel olarak ülkelerin sağlık sistemlerinin sadece yüzde 7’si obeziteyle bağlantılı sağlık sorunlarındaki artışla mücadele etmeye hazır.

Obezitenin halihazırda diyabet, kanser, kalp hastalığı ve felç gibi nedenlerle her yıl 1,6 milyon erken ölüme yol açtığı belirtiliyor.

Lancet çalışmasının yazarları gençleri, “5 ila 14 yaş arası gençler” ve “15 ila 24 yaş arası daha büyük gençler ve genç yetişkinler” olmak üzere iki gruba ayırdı.

Gençlerin 2050 yılında aşırı kilolu olma olasılığı obez olma olasılığından daha yüksek. Yine de araştırmaya göre, obezite rakamlarının önümüzdeki yıllarda yüzde 121 oranında artması bekleniyor.

Bölgelere göre de büyük farklılıklar olacaktır. Kuzey Afrika ve Orta Doğu’nun yanı sıra Latin Amerika ve Karayipler’de obezitede hızlı artışlar bekleniyor.

ABD ve Çin gibi büyük nüfusa sahip ülkelerde de kayda değer artışlar görülecek.

Zengin ülkeler arasında Şili, 5-14 yaş arası çocuklar arasında en yüksek obezite oranlarına sahip olurken, ABD 15-24 yaş arası çocuklar arasında en yüksek obezite oranına sahip olacak.

Yüksek gelirli Avrupa ülkeleri arasında Yunanistan, 2050 yılına kadar erkek çocuklar ve genç erkekler için en yüksek obezite oranlarına sahip olacak.

San Marino 5-14 yaş arası kızlarda en yüksek orana sahip olurken, Grönland 15-24 yaş arası kızlarda en yüksek orana sahip olacak.

Araştırmacılar, fazla kilodan obeziteye geçişin birçok Avrupa ülkesi de dahil olmak üzere bazı bölgelerde daha yavaş olmasının beklendiğini ve bunun da bu bölgelerde çocuk obezitesini azaltmak için bir fırsat sunduğunu söyledi.

Çalışmanın yazarlarından ve Avustralya’daki Murdoch Çocuk Araştırma Enstitüsü’nde araştırmacı olan Dr. Jessica Kerr yaptığı açıklamada, “Şimdi harekete geçersek, çocuklar ve ergenler için küresel obeziteye tam bir geçişi önlemek hâlâ mümkündür” dedi.

Çalışma, obeziteyi, küresel bir uzman panelinin kısa süre önce kilo dağılımının ve bunun sağlık üzerindeki etkisinin daha kesin ölçütleriyle değiştirilmesini önerdiği vücut kitle endeksini (VKİ) kullanarak hazırlandı.

Ayrıca GLP-1 reseptör agonistleri olarak bilinen gişe rekorları kıran zayıflama ilaçlarının obezite krizinin gidişatını yeniden şekillendirmede oynayabileceği rol de dikkate alınmadı.

Dünya Obezite Federasyonu İcra Kurulu Başkanı Johanna Ralston, bu ilaçların “dönüştürücü tedaviler” olabilmelerine rağmen, daha sağlıklı gıda sistemleri ve egzersizi destekleyen toplumlar yaratan politika değişiklikleri olmadan obezite salgınının gidişatını durdurmak için yeterli olmayacağı konusunda uyarıda bulundu.

Dünya Obezite Federasyonu gıda etiketlemesi, vergilendirme ve sağlık sisteminde iyileştirmeler yapılması için baskı yapıyor. Ancak grup, şu ana kadar çok az ülkenin “tüm toplumu kapsayan” bir yaklaşım benimsediğini söyledi.

Ralston, “Sadece tedavi ederek bundan kurtulamayız. Sadece engelleyerek bundan kurtulamayız. Birden fazla şeyi birlikte yapmak zorundayız” yorumunu yaptı.

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın

Yeni Pigmentasyon Lekeleri Neden Oluşur?

0

Cilt rengi olarak da bilinen cilt pigmentasyonu, vücudun ürettiği melanin miktarına bağlı olarak değişir. Melanin, melanosit adı verilen cilt hücreleri tarafından üretilen, cilde renk veren ve cildi zararlı UV ışınlarından korumaya yardımcı olan bir pigmenttir.

Haber Merkezi / Koyu tenli kişilerde genellikle açık tenli kişilere göre daha yüksek melanin bulunur. Genetik, güneşe maruz kalma, hormonal değişiklikler ve biyokimyasal maddeler gibi çeşitli faktörler cildi strese sokarak melaninin anormal dağılımına ve üretimine yol açabilir.

Ciltte koyu lekeler olarak görülen melaninin artan üretimine hiperpigmentasyon, genel cilt tonunuzdan daha açık görünen melaninin azalan üretimine ise hipopigmentasyon denir.

Güneş ışığının neden olduğu pigmentasyon: Eğer günlerinizin çoğunu güneş koruyucu krem ​​kullanmadan güneş altında geçirenlerdenseniz, cildinizde yeni lekeler oluşabilir. Güneşten gelen UV radyasyonu cilt pigmentasyonunu etkileyen bir numaralı faktördür.

Uzun saatler güneş altında kaldığında cilde ne olur? Melanin pigmentleri cildi UV radyasyonuna karşı koruyarak doğal bir güneş kremi görevi gördüğünden, cildiniz daha fazla melanin üretir. Fazla melanin cildinizi daha koyu görünmesine neden olur. Güneş ışığının neden olduğu pigmentasyon, çoğunlukla bronzlaşma olarak bilinir, güneş ışığına maruz kaldıktan 48 ila 72 saat sonra fark edilir hale gelir.

Koyu tenli kişiler, daha yüksek melanin içerikleri nedeniyle açık tenli kişilere göre daha uzun süre güneşe maruz kalabilirler. Ancak, koyu tenli veya açık tenli kişilerde çok fazla güneşe maruz kalmak cildi strese sokarak hiperpigmentasyona neden olabilir. Cilt güneşin UV radyasyonundan strese girdiğinde, cildinizin lekeli, koyu veya renksiz görünmesine neden olan melanin üretiminde aşırı bir artış olur.

Güneş lentigoları: Güneş veya UV maruziyetinden kaynaklanan hiperpigmentasyon lekelerine solar lentigo denir, güneş lekeleri, yaşlılık lekeleri veya karaciğer lekeleri olarak da bilinir. Bunlar, sürekli UV’ye maruz kalmaktan kaynaklanan zararsız düz koyu cilt lekeleridir. Yüz, eller ve kollar gibi güneşe maruz kalan bölgelerde görülürler. Solar lentigolar renk olarak farklılık gösterir ve genellikle sarı-kahverengiden koyu kahverengi-siyaha kadar değişir.

Yaşlanmanın neden olduğu pigmentasyon: Yaşlanma nedeniyle ciltte oluşan pigmentli lekelere yaşlılık lekeleri denir. Genellikle ten rengine bağlı olarak renkleri değişen düz lekeler olarak görünürler, bronzdan koyu kahverengiye kadar değişirler. Yaşlılık lekeleri orta yaştan sonra görünür hale gelir çünkü yaşlandıkça cildiniz daha az kolajen ve elastin üretir. Bu, cildinizi koyu lekeler ve renk bozulmaları geliştirmeye daha yatkın hale getirir.

Melazma: Melazma, cildinizde renk değişikliği lekelerine neden olan yaygın bir hiperpigmentasyon bozukluğudur. Genellikle yanaklar, alın, üst dudak, burun, çene ve bazen boyun gibi güneşe maruz kalan cilt bölgelerinde görülen kahverengi veya mavi-gri lekelerle karakterizedir ve genellikle genç yetişkinlerden orta yaşlı kadınlara kadar yaygındır.

Melazma, hamilelik, oral kontraseptif kullanımı veya tekrarlayan güneşe maruz kalma nedeniyle oluşabilir. Melazma aile öyküsü olan kişilerde bu cilt rahatsızlığını geliştirme olasılığı daha yüksektir. Melazması olan çoğu kişi UV radyasyonuna karşı aşırı duyarlıdır ve güneş ışığına asgari düzeyde maruz kalma bile ciltlerinde hiperpigmentasyonu uyarabilir.

Hormonal değişikliklerden kaynaklanan pigmentasyon: Bazı hiperpigmenter bozukluklar hormonal seviyelerdeki dalgalanmalardan kaynaklanır. Hormonların, epidermiste cildinize renk veren pigment olan melaninin üretimini ve dağıtımını etkilediği söylenir.

Bu durum genellikle hamile kadınlarda ve oral kontraseptif kullanan kadınlarda görülür. Hormonal dalgalanmalar tiroid disfonksiyonundan veya hormon tedavisi ilaçlarının yan etkilerinden kaynaklanabilir.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos