Uzmanı Açıkladı: Gıda Fiyatları Daha Da Zamlanacak

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarım üreticisinin maliyetlerindeki artışa ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini paylaştı. Buna göre gübre ve toprak geliştiricilerde yıllık artış yüzde 153,34 olurken enerjide de bu oran yüzde 101,14 olarak gerçekleşti.

Ocak ayında yaşanan artış bir önceki aya göre yüzde 10,12, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 57,26 oldu. Ekonomist Oğuz Demir, tarımda uzun vadeli politikalar izlenmesi gerektiğini söylerken, Ekonomist Veysel Ulusoy ise tarım alanlarının daralmasına dikkat çekti.

BirGün’de yer alan habere göre; Veysel Ulusoy çiftçiye verilen devlet desteğin tek başına yeterli olamayacağını aktardı. Ulusoy şöyle konuştu:

“Yanlış tarım politikaları, ekilebilir alanların daralması sonucunda ürün yelpazesinde meydana gelen darlık bu artışı etkiledi. Elinizde potansiyel olarak çitçi varsa 6 ayda endüstriyel tarımsal ürünleri elde edebilirsiniz ama çiftçi potansiyeli ve sayısı azaldığı için bu sorunu hemen düğmeye basarak gideremezsiniz. Çiftçi kayboldu, genetik yapısıyla oynadılar, siyasi oy uğruna köyleri mahalle haline çevirdiler. Türkiye gibi ülkelerde devlet desteği hiçbir işe yaramaz, çünkü enflasyonist bir ülke gelecek herhangi bir zamla etkilenir. Ancak dünya fiyatı üzerinde bir destek verilmesi gerekiyor.”

İlerleyen günlerde tarımsal ürünlere zam geleceğini ifade eden Oğuz Demir ise şunları söyledi: “Kurdaki yükselme buna da etki etti, bizden önce çiftçiler söylüyordu zaten, bunu da verilerde gördük. Çiftçileri zor dönemler bekliyor. Tarımsal ürünlerin fiyatları daha da artacak, ekim dönemlerinde bunun acısını göreceğiz.”

Tarımda uzun vadeli politikaların uygulanması gerektiğini kaydeden Demir, “Sadece destekle sınırlı olmaması gerekli. Tarımsal hayvancılığı stratejik bir alan olarak görmek gerekiyor. Büyük ölçekte yönlendirici küçük ölçekte destekleyici iki çizgiye oturtulması gerekiyor. Ancak hükümetin önceliği bu değil, tarımda kısa vadeli politikalar yapılmaz, sorun yaratır. Uzun vadeli politikalar uygulanması gerekiyor devlet tarafından verilecek salt destek politikasına indirgenmemeli.”

Paylaşın

ILO’dan Türkiye’ye ‘KHK İhraçları’ Uyarısı

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) Uzmanlar Komitesi Raporu, Türkiye’de Kanun Hükmünde Kararnamelerle (KHK) kamudan ihraç edilen yaklaşık 126 bin kişinin hukuki durumunu bir kez daha gündeme getirdi. Raporda, işe dönüş talebi ile açılan davaların yüzde 88’inin reddedilmiş olması ile ilgili, “Yüksek sayıdaki ret davaları kaygıyla not edilmekle birlikte üzüntüyle karşılanmaktadır” denildi.

Genel istatistikler kaydedilirken sendika üyeleri ve görevlilerinin sayısı hakkında bilgi verilmemesine ilişkin de “Üzüntüyle karşılanmaktadır” ifadesi kullanıldı. KHK ile ihraç edilen ve hukuk mücadelesi veren sendika üyeleri ise DW Türkçe’den Eray Görgülü’ye yaptıkları açıklamada, “Yıllardır neden ihraç edildiğimizi bilmiyoruz, savunma hakkımız bile elimizden alındı” diyor.

Ret davalarının oranı, “kaygıyla not edilmekte”

ILO’nun 2022 yılına ilişkin Uzmanlar Komitesi Raporu kamuoyuna duyuruldu. Raporun Türkiye ile ilgili kısmında OHAL kapsamındaki ihraçlar ile iktidarın sendikal faaliyetlere bakışına yönelik eleştirilerde bulunuldu. Raporun “Olağanüstü Hal kararnameleri kapsamında kamu sektöründeki toplu işten çıkarmalar” başlıklı kısmında kamu sektöründeki sendika üyesi ve görevlilerinin işten çıkarılma gerekçelerinin dikkatle incelendiği ifade edildi.

Raporda Türkiye hükümeti tarafından sunulan bilgiye göre KHK ile işten çıkarılan 126 bin 674 kişinin OHAL İnceleme Komisyonu’na başvuru yaptığı bunlardan 14 bin 72’sinin işe iadesinin kabul edildiği, 101 bin 58’inin ise reddedildiği ifade edildi. Bu kapsamda 11 bin 544 başvurunun da henüz kararlaştırılmadığı vurgulandı.

Raporda, hükümet tarafından verilen istatistiklerde sendika üye ve görevlilerinin sayısı hakkında bilgi verilmemiş olmasına ilişkin “Komite, üzüntüyle karışlamaktadır” ifadesi kullanıldı. Ret davalarının oranına ilişkin ise “Yüksek sayıdaki (mevcut durumda neredeyse yüzde 88) ret davalarını kaygıyla not etmekle birlikte, Komite, İnceleme Komisyonu’nun sendika üyeleri ve görevlileriyle ilgili olumsuz kararlarının sayısı ve sonucuna yönelik bilgi eksikliğini de üzüntüyle karşılamaktadır” denildi.

Raporda ayrıca OHAL İnceleme Komisyonu’nun ve onun kararlarını gözden geçiren idari mahkemelerin, sendika üyeleri ile görevlilerinin işten çıkarılma gerekçelerini dikkatle incelemesi ve sendika dışı nedenlerle işten çıkarılan sendikalıların işe iade emrini vermesi gerektiği hatırlatıldı.

İhraç edilen Eğitim-Sen üyelerinin yüzde 75’i işsiz

Raporda ayrıca kamu hizmetinden ihraç edilen Eğitim-Sen üyelerinin yaklaşık yüzde 75’inin halen işsiz olduğuna yönelik iddiaya da yer verildi. Hükümet tarafından yeterince bilgi sunulmamış olması da “Komite, Hükümet tarafından bu ciddi ithama ilişkin hiçbir bilgi sunulmamasını üzüntüyle karşılamakta ve Hükümet’in bu konuyla ilgili yorumlarını sunmasını bir kez daha talep etmektedir” ifadesiyle eleştirildi.

Sendikal faaliyetlerle ilgili ayrıca KESK’e ilişkin şu tespite de yer verildi: “Komite, sunduğu gözlemlerde KESK’in, üyelerinin transfer edildiği ve yerlerinin değiştirildiğine yönelik yeni iddialarda bulunduğunu kaydetmektedir. Komite, Hükümet’in, KESK’in söz ettiği tüm transferlerin hizmet gerekleri doğrultusunda zorunlu olarak yapıldığı ve sendikalaşma özgürlüğüne halel getirmeye yönelik ayrımcılıkların ulusal mevzuata aykırı olacağı yönündeki beyanını kaydetmektedir.” Raporda, komitenin Hükümet’ten, sendikalaşma özgürlüğüne halel getirmeye yönelik ayrımcılık uygulamaları konusunda sosyal taraflarla yakın ilişkiler kurmaya yönelik atılan somut adımlarla ilgili bilgi talep ettiği de dile getirildi.

“Sendikal faaliyetler suç kapsamında değerlendirildi”

Sendikal faaliyetleri nedeniyle kamudan ihraç edilenlerden Eğitim-Sen Merkez Yürütme Kurulu üyesi Ahmet Karagö, yaklaşık 6 yıldır hukuk mücadelesi veriyor. 29 Ekim 2016 tarihinde çıkarılan KHK ile ihraç edildiğini belirten Karagöz, “Halen neden ihraç edildiğimi bilmiyorum” dedi. Sendikal faaliyetlerini sürdüren Karagöz, “Hukukta en temel hak, savunma hakkıdır. Savunma hakkı dahi tanınmadan ihraç edildik. Tabii ki ihraç edilen sadece ben değilim. Bin 602 üyemiz farklı KHK’lerle ihraç edildi” dedi.

Özellikle 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında iktidarın Eğitim-Sen’e yönelik yönelimleri olduğunu dile getiren Karagöz, “Örgütümüzün sendikal faaliyetleri suç kapsamında değerlendirildi. Üyelerimiz, açığa alındı, ihraç edildi, sürgün edildi. Gözaltına alındı, tutuklanan üyelerimizin de olduğunu özellikle ifade etmek isterim” diye konuştu.

“OHAL Komisyonu, bizleri oyalıyor”

15 Temmuz sonrasında Eğitim-Sen’e üye 11 bin 400 kişinin idari işlem yapılmadan önce açığa alındığını sonrasında yürüttükleri mücadele sonucunda bu kişilerin büyük bölümünün göreve iade edildiğini belirten Karagöz, “Sonrasında benim de içinde olduğum bin 602 üye ve yöneticimiz ihraç edildi” dedi. İktidarın halen ihraç sebeplerini kendileriyle paylaşmadığını belirten Karagöz, “Anayasa Mahkemesi’nin kararına rağmen Barış İmzacısı olarak bilinenlerden Eğitim-Sen üyesi 340 arkadaşımızın tamamına ret verildi” ifadesini kullandı. Bunun dışında 480’e yakın Eğitim-Sen üyesinin dosyasının halen komisyonda beklediğine dikkat çeken Karagöz, “OHAL Komisyonu, bizleri oyalıyor” dedi. Sendikal eylem ve faaliyetlerin her ilde farklı değerlendirildiğini de vurgulayan Karagöz, şöyle devam etti: “Bazı il milli eğitim müdürleri yaptığımız eylem ve etkinlikleri sendikal faaliyet kapsamında değerlendirirken, bazı il milli eğitim müdürleri ise suç kapsamında değerlendirip hakkımızda adli ve idari soruşturmalar başlattı.”

“Çok ağır süreçlerden geçiyoruz”

Türkiye’de KHK ile ihraç edilen on binlerce kamu görevlisinden birisi de Barış İçin Akademisyenler bildirisini imzalayanlardan, KESK Uluslararası İlişkiler Uzmanı Osman İşçi. ILO Uzmanlar Komitesi’nin hükümete ihlallerle ilgili sorular yönelttiğini ve yanıtlarını aldıktan sonra raporu hazırladığına dikkat çeken İşçi, “Raporda, çalışma örgütü uzmanlarının duyduğu kaygılar ve hükümetten talepleri yer alıyor” dedi. KHK ihraçları ile kamu görevlilerinin savunma hakkının elinden alındığını savunan İşçi, “KHK ile ihraç edilen birisi, sadece çalışma hakkını kaybetmiyor. Aynı zamanda seyahat hakkını, sosyal güvence hakkını kaybediyor” dedi. Türkiye’nin içinden geçtiği kutuplaşma dönemi nedeniyle aynı zamanda etiketlendiklerini belirten İşçi, “Sosyal çevreden uzaklaşma, izole olma, ailevi ilişkilerinin kopması, kurulu düzen olarak nitelendirilebilecek evliliklerin bitmesi gibi sonuçlarla karşılaşılıyor” diye konuştu. İhraçlar sonrası intihar edenlerin de olduğunu hatırlatan İşçi, “Her birimiz çok ağır süreçlerden geçiyor. Sosyal güvenceniz yoksa, geçiminizi sağlayamıyorsanız, özel sektörde de iş bulamadığınızda süreçler ağırlaşıyor” ifadesini kullandı.

“Savunma hakkımız elimizden alındı”

120 binden fazla kamu emekçisinin ihraç edilmesinin kamu hizmetlerine olumsuz yansımasının olduğunu kaydeden İşçi, “10 binlerce öğretmenin bir anda işinden olması eğitimin niteliğinde, binlerce hakim ve savcının ihraç edilmesi yargının işleyişinde olumsuz sonuçlara neden oluyor” dedi. Kendisinin de binlerce kamu görevlisi gibi bir gecede isminin KHK listesinde yer almasıyla ihraç edildiğini kaydeden İşçi, şunları söyledi: “Suçluluğu kanıtlanana kadar herkes masumdur. Bizim durumumuzda biz suçsuzluğumuzu kanıtlamaya çalışıyoruz. Savunma hakkımız elimizden alındı. Başvuru ile ilgili de mekanizma yok. OHAL İnceleme Komisyonu’na belge sunmaktan başka bir durum söz konusu değil.” İhraçların bireyleri yaşamında ayrı ayrı yaralar açtığını da belirten İşçi, “Hem anne, hem de babası aynı ihraç edilen çocuklar var. Bu çocuklar sosyal güvenceden yoksun hale geliyor. Covid döneminde sağlık hakkının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gördük. Bir kişinin ilanihaye kamu hizmetinden çıkarılması evrensel hukuka da aykırı” diye konuştu.

Paylaşın

Müzik Yasağı Meclis Gündeminde: Kovid Bahane

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İzmir Milletvekili Özcan Purçu, TBMM Genel Kurulu’na, Kovid 19 tedbirleri kapsamındaki maske, HES Kodu gibi bir çok konudaki kısıtlamaların kaldırılmasına rağmen, gece 12’den sonra müzik yasağının devam etmesinin yol açtığı sorunlara ilişkin araştırma önergesi sundu.

Bianet’te yer alan habere göre; Meclis’te temsil ettiği grup olan Romanların yoğunlukta olduğu müzisyenlik meslek grubunun sorunlarına ilişkin yasama çalışmalarıyla öne çıkan CHP’li Purçu, şöyle dedi:

“Kovid-19 pandemi sürecinde birçok iş kolu olumsuz etkilenirken, belki de ilk sırayı eğlence dünyası aldı. Ne zaman sona ereceği belli olmayan kısıtlamalar sonucu müzisyenler enstrümanlarını satmak, eğlence mekanları işyerlerine kilit vurmak zorunda kaldı. Hatta bu zorlu süreçte müzisyen intiharları gündeme geldi. Buna rağmen halen bir adım atılmıyor!

Yasağın devam etmesi, pandeminin olumsuz etkilerini en çok hisseden eğlence sektörü emekçilerini zor durumda bırakmaya devam etmektedir” diyen Purçu, şöyle devam etti:

Müzisyenlerin birçoğu, geçimlerini gündelik kazançla sağlamakta, kayıtsız bir şekilde, güvencesiz koşullarda çalışmaktadırlar. Son yıllarda pandemi gerekçesiyle artan yasaklar, geçim kaynaklarını kaybetmelerine, dolayısıyla yoksullaşmalarına neden olmaktadır. Giderlerini karşılayamadığı için zarar eden birçok işyeri sahibi de zor durumdadır.”

2020 Mayıs ayında Türkiye’de yayımlanan genelge ile uygulanmaya başlayan gece 12.00’dan sonra müzik yasağına ilişkin olarak da konuşan Purçu şöyle dedi:

“Artık anlamını yitirmekle birlikte, sektörler arasında eşitsizlik yaratmıştır. Ayrıca, pandemi tedbirleri kapsamında alınan yasaklama kararlarının, yaşam tarzına müdahale sınırını aşmamasına özen gösterilmelidir. Bu nedenle, söz konusu müzik yasağının kaldırılması konusunda gerekli düzenlemelerin yapılması şart olmuştur.”

Paylaşın

CHP’den Asgari Ücret Teklifi: 6 Ayda Bir Belirlensin

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, İş Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinde, yılda bir kez belirlenen asgari ücret tutarının, 6 aylık periyotlarla belirlenmesini önerdi.

CHP’li Gürer, Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik krizin etkilerinin her geçen gün artarak devam ettiğini ve krizin etkisinin azaltılmasına yönelik yapılan ekonomik hamlelerin ise bir yarar sağlamadığını, yaşanan çözümsüzlük halinin krizi daha derinleştirdiği belirtti.

Ekonomik krizin paraya değer kaybettirdiğini ve enflasyon rakamlarının süreç içinde artış eğilimi göstermesine neden olduğunu anlatan Gürer, “Düşük ve sürdürülebilir bir enflasyon düzeyine ulaşmak ve ekonomik birimlerin geleceğe yönelik daha sağlıklı karar almasını sağlamak tüm ülkelerin başlıca hedefleri arasında yer almakla beraber bu konuda çeşitli politikalar geliştirilerek uygulamaya konulmaktadır” ifadelerini kullandı.

TÜİK’e göre yüzde 54, ENAG’a göre yüzde 123

TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamlarına göre Tüketici Fiyat Endeksinin (TÜFE) Şubat’ta bir önceki aya göre yüzde 4,81 arttığını, yıllık artışın ise yüzde 54,44 olarak kaydedildiğini ifade eden Gürer, “Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) de yıllık yüzde 105,1, aylık ise yüzde 7,22 arttı. Ancak halk tarafından kriz daha derinden hissedilirken çarşı, pazar ve marketlerde temel gıda ürünlerine dahi her gün zam gelmesi ve halkın alım gücünün açıklanan enflasyon rakamlarından daha yüksek hissedilmesi TÜİK’in rakamlarına olan güvenin de her geçen gün azalmasına neden olmuştur. Bu konuda ENAG tarafından açıklanan verilerde ise Tüketici Fiyat Endeksi Şubat’ta bir önceki aya göre yüzde 5,44 artarken yıllık artış ise yüzde 123,80 olarak ölçüldü” değerlendirmesinde bulundu.

Asgari ücretlinin aldığı zam ilk aydan itibaren eriyor

Ekonomik krizlerin her kesimi olumsuz yönde etkilediğini ancak asgari ücretle geçinmek zorunda kalanların daha çok etkilendiğini belirten Gürer, “2022 yılı asgari ücret rakamlarının belirlenmesinin üstünden geçen süreçte artan enflasyon ve neticesinde gelen hayat pahalılığı asgari ücretle çalışan işçinin aldığı zammı kısa bir sürede erimesine neden oldu. Her ay enflasyon rakamlarından yaşanan artış neticesinde geçim sıkıntısı çeken asgari ücretle çalışan kesimin maaşlarının enflasyona ezdirilmemesi için asgari ücretin altı aylık periyotlar halinde belirlenmesi, asgari ücretle hayatını idame ettirme çabasında olan vatandaşların enflasyona karşı dirençlerinin artırılması noktasında son derece önem taşımaktadır” dedi.

Gürer, enflasyon rakamlarının artışının engellenememesi sonucunda, asgari ücret tutarının her geçen gün değer kaybetmesinin önüne geçilmesi amacıyla asgari ücret miktarının altı aylık periyotlar halinde belirlenmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Paylaşın

‘Kur Korumalı Mevduat Sistemi’nde Yeni Düzenleme

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan tebliğler ile Kur Korumalı Mevduat Sisteminde düzenleme yapıldı.

Düzenlemeye göre; altın hesabı, ABD Doları, Euro ve İngiliz Sterlini cinsinden döviz tevdiat hesabı ve döviz cinsinden katılım fonu hesabı bakiyelerini, Kur Korumalı Mevduat hesaplarına çevirenlere, vade sonunda yenileme imkanı getirildi.

Yurt dışında yaşayan ve kur korumalı mevduat sistemine dahil olan vatandaşlara da vade sonunda yenileme hakkı getirildi. Hesap sahibinin, talep etmesi halinde Merkez Bankasınca belirlenen kapsam, usul ve esaslara göre yenileme hakkını kullanabileceği belirtildi.

Ayrıca, düzenlemeyle yurt içi yerleşik tüzel kişilerin sisteme dahil olabilmeleri tarih sınırı kalktı. Yurt içi tüzel kişiler içinse sisteme dahil olabilecekleri tarih 31 Aralık 2021 olarak belirlendi.

Yurt içi yerleşik gerçek kişilerin bankalardaki, yurt içi yerleşik tüzel kişilerin ise 31 Aralık 2021 tarihi itibarıyla bankalarda mevcut olan altın hesabı, ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini cinsinden döviz tevdiat hesabı ve döviz cinsinden katılım fonu hesabı bakiyeleri, hesap sahibinin talep etmesi halinde dönüşüm fiyatı üzerinden TL’ye çevrilebilecek.

Paylaşın

Hipnotikler Ve Uyku

Hipnotikler, uyku halini artıran, kişinin uyumasına veya kısmi bilinç kaybına neden olabilen maddelerdir. Bu nedenle, uykusuzluk çekenler gibi uyumakta zorluk çeken kişilerde uykuya yardımcı olmak için hipnotikler çok yararlı olabilir.

Haber Merkezi / İki geniş hipnotik ilaç grubu vardır: benzodiazepinler ve benzodiazepin olmayanlar. Melatonin ayrıca bir tür hipnotik olarak önerilmiştir ve uyku güçlüğü çeken bazı hastalarda etkili olduğu görülmektedir.

Benzodiazepin Hipnotikler

Benzodiazepin hipnotikleri, uykuya yardımcı olmak ve uykusuzluğu tedavi etmek için nispeten güvenli ve etkili bir tıbbi tedavi seçeneğidir. Örnekler;

  • Triazolam
  • Lorazepam
  • Alprazolam
  • Temazepam
  • Oksazepam
  • Prazepam
  • Estazolam
  • Flunitrazepam
  • Flurazepam (uzun etkili)
  • Klonazepam (uzun etkili)
  • Quazepam (uzun etkili)

Bununla birlikte, uzun süreli kullanıldığında, bazı insanlar ilaçlara karşı tolerans ve bağımlılık geliştirebilir. Alkol veya diğer yatıştırıcı ilaçlarla birlikte kullanıldıklarında da tehlikeli olabilirler.

Benzodiazepin olmayan hipnotikler

Benzodiazepin olmayan hipnotikler uykuya yardımcı olmak ve uykusuzluğu tedavi etmek için kullanılabilir ve genellikle benzodiazepin hipnotiklerinden daha az yan etki ile ilişkilidir. Bunlar;

  • Zaleplon
  • Zolpidem
  • Eszopiklon
  • Ramelteon

Bu ilaçlar, hala uykudayken yemek yemek ve araba kullanmak gibi tehlikeli olabilecek garip davranışlarla ilişkilendirilmiştir. Benzodiazepin ilaçlarına benzer şekilde, bağımlılığın gelişmesini önlemek için kısa süreli kullanımları önerilir.

Hipnotik olarak melatonin

Melatonin, uykululuk duygularının en yoğun olduğu, bireylerin yatma saatine yakın vücutta en yüksek konsantrasyonlarda bulunan bir hormondur. Bunun bir sonucu olarak, bazı tıbbi araştırmalar, doğal bir hipnotik olarak kullanılma potansiyeline sahip olabileceğinden, melatoninin uykuyu indükleme etkisine odaklanmıştır.

Bazı sirkadiyen ritim uyku bozukluklarında (örneğin jet lag sendromu, vardiyalı çalışan bozukluğu, gecikmiş uyku fazı sendromu) ve melatonin konsantrasyonunda tanımlanmış bir azalma olan yaşlı hastalarda uykuyu etkili bir şekilde iyileştirdiği kanıtlanmıştır. Bununla birlikte, diğer psikotrop ilaçlarla etkileşim ve uyku-solunum bozukluklarının kötüleşmesi potansiyeli olduğundan melatonin araştırmasını izleyen klinik öneriler net olarak tanımlanmamıştır.

Bu nedenle, uyku bozukluğu olan bireylerde uykuya yardımcı olmak için kullanıldığında ilacın terapötik etkilerini ve hasta tolere edilebilirliğini araştırmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Uyarı

Hipnotik ilaçlar uyku ile ilgili sorunları yönetmek için çok faydalı olsa da, olumsuz sonuçlardan kaçınmak için onları en iyi şekilde kullanmak önemlidir.

Depresyon veya anksiyete gibi uykuyu etkileyebilecek herhangi bir altta yatan sağlık durumu varsa, bunlar hipnotik ilaçlar uygulanmadan önce ele alınmalıdır. Davranışsal veya psikolojik müdahaleler bazen uyku alışkanlıklarını yeterince iyileştirebilir ve uyku bozukluklarını hipnotiklere ihtiyaç duymadan tedavi edebilir.

Uykuya yardımcı olmak için alındığında hipnotiklerin yan etkileri şunları içerebilir:

  • Artan ani uyanma
  • Hafıza kaybı (yaşlılarda)
  • Değişen davranışlar

Düzenli olarak hipnotik ilaç almak, uykuya dalmakta zorlanmaya ve ilaca güvenmeye neden olabilir. Bu nedenle haftada üç gün veya daha az hap alınması tavsiye edilir. Ek olarak, hipnotik ilaçların kesilmesi gerekiyorsa, yoksunluk belirtileri ve uyku sorunlarının tekrarlama riskini azaltmak için dozun yavaş yavaş azaltılması önemlidir.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Uyarıcılar Ve Uyku

Uyarıcılar, merkezi sinir sistemi ve vücut üzerinde etkisi olan, uyanıklığın artmasına ve uykuya dalma güçlüğüne neden olan maddelerdir. Bu nedenle, uyarıcılar genellikle uyanıklıkla ilişkilendirilir ve gün içinde ruh halinin ve stres tepkisinin iyileştirilmesine yardımcı olabilir. 

Haber Merkezi / Uyarıcılar, özellikle işlevi iyileştirmek için gün içinde dozlarda verildiğinde, bazı hastalarda uykuyu iyileştirmek için de kullanılabilir.

Uyarıcı nedir?

Uyarıcı, fizyolojik veya sinirsel aktiviteyi artırmak için vücut üzerinde etki gösteren herhangi bir maddedir. Zihinsel uyanıklığı ve beyin işlevini artırmak için genellikle merkezi sinir sistemi üzerinde hareket ederek uykululuk hissini azaltırlar.

Kafein, birçok insanın gün boyunca aşırı uykululuğu kendi kendine yönetmek için kullandığı yaygın olarak bulunan bir uyarıcıdır. Zihinsel uyanıklığı artırmaya yardımcı olur ve hafif uykululuk vakaları için etkili bir uyarıcı etki sunabilen düşünme yollarını iyileştirebilir.

Bununla birlikte, narkolepsi veya uyku apnesi gibi daha ciddi vakalar için uyarıcı ilaçlar daha derin bir fayda sağlayabilir. Uyarıcı örnekleri şunları içerir:

  • Armodafinil (Nuvigil)
  • Metilfenidat (Ritalin)
  • Amfetaminler (Adderall)
  • Modafinil (Nuvigil)

Aşırı uyku halini iyileştiren uyarıcılar

Durum için tedaviye başlarken öncelikle aşırı uyku halinin altında yatan nedeni düşünmek önemlidir. Bu genellikle uyku programı, rutinler, stres ve uyku ortamındaki değişiklikleri içerir.

Bazı uyarıcılar da dahil olmak üzere bazı ilaçlar aşırı uykululuğun tedavisinde faydalı olabilir. Bunlar, bireylerin uyanık kalmasına ve her zamanki gibi günlük aktivitelere katılmasına yardımcı olmak için reçete edilebilir.

Ek olarak, kesintiye uğramış bir uyku programı olan vardiyalı çalışanlar genellikle işte uykulu hissederler ve uyku alışkanlıklarını değiştirmek gibi diğer yöntemler başarılı olmadığında uyarıcı ilaçlardan yararlanabilirler.

DEHB olan yetişkinlerde uykuyu iyileştiren uyarıcılar

Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB), artan uyku gecikmesi ve gündüz uyku hali ve azalmış REM uykusu gibi semptomlarla bağlantılıdır. Yetişkin hastalar, uykuya yardımcı olmak için metilfenidat gibi merkezi sinir uyarıcılarının kullanımından yararlanabilir. Uyku, DEHB’li birçok yetişkin için önemli bir sorundur ve kötü uyku alışkanlıkları, gündüz semptomlarını kötüleştirebilir ve bir kısır döngü yaratabilir.

Bir çalışma, uyarıcının uygulanmasının polisomnografik kayıtlar, uyku gecikmesi ve gece uyanmaları dahil olmak üzere uykuyu iyileştirmeye yardımcı olduğunu ileri sürdü. Bununla birlikte, genel uyku kalitesi ve bildirilen dinlenme memnuniyeti, metilfenidat grubu ve kontrol grubu arasında benzerdi.

Olumsuz etkileri ve güvenlik

Gündüz uyanıklığı artırmak veya gece uykuya yardımcı olmak için uyarıcılar kullanırken karar verme sürecinde birkaç husus dikkate alınmalıdır.

Uyarıcıların olumsuz etkileri şunları içerebilir:

  • Hipertansiyon
  • Sinirlilik
  • Titreme
  • Uykusuzluk hastalığı
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı ve ishal
  • Endişe
  • Baş dönmesi
  • Burun tıkanıklığı
  • Sırt ağrısı

Yaşanan yan etkiler, kullanılan spesifik ilaca, dozajlara ve hastanın bireysel özelliklerine bağlıdır. Uyarıcı ilaçların, alışkanlık değişiklikleri veya anksiyete yönetimi gibi diğer yönetim teknikleriyle birlikte kullanılması gerektiğini anlamak önemlidir.

Paylaşın

Ekran Süresi Ve Uykusuzluk

Son yirmi yılda, teknoloji ilerledikçe ve dünya giderek daha dijital hale geldikçe ekranlarla geçirilen süre (ekran süresi) hızla arttı. Gecikmiş uyku başlangıcı ve gece uyanma ile karakterize uykusuzluk vakaları da aynı oran da yükseldi.

Haber Merkezi / Ekran süresi, ekranlı elektronik bir cihaza bakmak veya bunlarla etkileşim kurmak için harcanan süre olarak tanımlanır ve televizyonlar, bilgisayarlar ve telefon veya tablet gibi akıllı cihazları içerir. İnternetin büyümesi ve tabletler ve akıllı telefonların yakından takip ettiği mobil bilgi işlem cihazlarının tanıtılması, bu teknolojilerin günlük yaşamla giderek daha fazla bütünleştiği görüldü.

Cihazların hem satın alınabilirliği hem de taşınabilirliği arttı. Bu nedenle, uyumaya çalışmadan hemen önce giderek daha fazla kullanılırlar. Yatmadan önce ekran başında geçirilen zaman yeni bir fenomen değil: uykudan önce televizyon izlemenin popülaritesi arttı ve son elli yılda norm haline geldi.

Akıllı telefonlar ve video oyun sistemleri gibi daha yeni teknolojiler hızla benzer bir statü kazanıyor. Ancak, pasif olan televizyon ekranı kullanımının aksine, bu cihazlar daha uyarıcı ve dikkat çekme olasılığı daha yüksek olan etkileşimli özelliklere sahiptir.

Her ne kadar bu eğilimler yaşam boyu bildirilse de, dijital iletişim ve eğlence dünyasında dünyaya gelen ve “dijital yerliler” olarak adlandırılan çocukların ve ergenlerin aktif ekran kullanım biçimlerini (video oyunları oynamak gibi) seçme olasılıkları önemli ölçüde daha yüksektir. veya sosyal medyayı kullanmak) eski nesiller tarafından tercih edilen pasif formlardan daha fazladır.

Uykusuzluk hastalığı

Yatak odasındaki ekran süresinin normalleşmesiyle orantılı olarak, çocuklar ve gençler (CYP) arasında uykusuzluk (uykuya dalma ve uykuyu sürdürme zorluğu olarak tanımlanır) prevalansı artmıştır.

Uykusuzluk CYP arasında yaygındır. 2013’teki bir Amerikan büyük ölçekli uyku anketinde, ergen katılımcıların %77’si gece uyanma ve uykuya dalma güçlüğü de dahil olmak üzere uyku güçlükleri bildirdi. Aynı yaş grubu, %60’ı kafeinli içecekler kullanıyor ve %53’ü uyku eksikliğini gidermek için hafta içi şekerlemeler yapıyor.

CYP’deki uykusuzluk oranları da artıyor gibi görünüyor. Birleşik Krallık’ta 16 yaş ve altındakilerde uykusuzluk nedeniyle hastaneye yatış oranları 2012 ile 2019 arasında ikiye katlandı ve aynı dönemde uykuyu tetikleyen melatonin hormonu reçeteleri %25 arttı. Avustralya’da okul çağındaki çocukların uyku düzenlerinin uzunlamasına bir araştırması, 20 yıllık bir süre boyunca yaklaşık 30 dakikalık uyku süresinde bir azalma buldu.

Ekran süresi ve uykusuzluk arasındaki ilişki

Topluluk temelli örneklerden elde edilen tutarlı bulgular, ekran başında geçirilen sürenin ve CYP’deki uykusuzluğun paralel olarak arttığını doğrulamaktadır. Bu, aşağıdaki bulgularla ikisi arasındaki ilişkiyi dikkate alan önemli bir araştırma grubuna yol açmıştır:

  • Uyumaya çalışmadan önceki son bir saatte ekran kullanımı, daha kısa genel uyku süresi ve daha uzun uykuya başlama gecikmesi ile ilişkilidir;
  • Ekran cihazından (sosyal medya mesajları, bildirimler, metin mesajları vb.) kaynaklanan kesintiler nedeniyle gece uyanma yaygınlığı yaygındır ve gündüz yorgunluğu ile ilişkilidir;
  • Yatak odasında birden fazla ekran varsa uykusuzluk olasılığı artar.

Bu tür bulgular birçok çalışmada tutarlı olsa da, yürütülenlerin çoğu kesitseldir ve bu nedenle ters nedenselliği dışlayamaz. Ekran süresinin uykusuzluğa yol açtığı varsayılırken, uyku bozukluğu olanların yatmadan önce ekran başında vakit geçirme olasılıklarının daha yüksek olması da olasıdır.

Yakın tarihli bir çalışma, bunu ileriye dönük bir grup tasarımıyla ele aldı ve yüksek miktarda ekran süresi bildiren ergenlerin on iki aylık bir süre boyunca uyku güçlüğü yaşama olasılığının iki katı olduğunu buldu. Cep telefonları nedeniyle gece uyandığını bildirenlerin, yaşamayanlara göre uykusuzluk yaşama olasılıkları üç buçuk kat daha fazlaydı.

Ekran süresi uykuyu nasıl etkiler?

Uykusuzluk ve ekran zamanı arasındaki nedenselliği belirlemek zor olsa da, ekran zamanı ve uyku bozukluğunu ilişkilendirebilecek üç potansiyel mekanizma öne sürülmüştür.

Gecikmiş uyku başlangıcı

Bu, çocukların ve gençlerin ekran eğlencesini uzatmak yerine uykunun başlamasını geciktirdiği davranışsal bir uyku gecikmesidir. Bu zaman-yer değiştirme etkisi, özellikle, daha geç uyanma ile dengelenemediğinde, daha geç uyanık kalındığında hafta içi uyuyarak harcanan toplam saati kısaltır.

Psikolojik uyarım

Daha etkileşimli ve psikolojik olarak uyarıcı olan ekran zamanının uyku üzerinde daha az heyecan verici ve daha pasif ekran zamanlarından daha zararlı bir etkisi vardır. Bununla birlikte, bu etkinin doğrusal olmama olasılığı yüksektir: ekran süresini uyarmak, uykuyu bozan fizyolojik uyarılmayı artırır.

Şiddetli veya heyecan verici video oyunları, gecikmiş uyku başlangıcı ile ilişkili olan artan kalp hızı ve kan basıncı ile ilişkilidir. Bir kontrollü laboratuvar çalışması, uyumaya çalışmadan kısa bir süre önce video oyunları oynayan katılımcıların, bu tür oyunları oynamayanlara kıyasla daha düşük subjektif uyku hali, daha uzun uyku gecikmesi ve daha az hızlı göz hareketi (REM) uykusu bildirdiğini buldu.

Işık yayan ekranlar

Herhangi bir ışığa maruz kalmak vücuttaki doğal melatonin üretimini bastırır. Yine de, çok sayıda çalışma, dijital cihazların ekranlarından yayılan belirli ışığın (kısa dalga boylu mavi ışık) özellikle yıkıcı olduğunu göstermiştir.

Bir çalışma mavi ve yeşil ışığa maruz kalmayı karşılaştırdı ve mavi ışığın melatonin salgısını yeşil ışıktan iki kat daha uzun süre bastırdığını buldu. Başka bir çalışma, parlak ışığa maruz kalırken mavi ışığı engelleyen gözlük takan katılımcılar ile gözlüğü olmayan ve loş ışığa maruz kalan katılımcılar arasındaki melatonin salgısını karşılaştırdı. Her iki grup da benzer melatonin üretimi sergileyerek mavi ışık-melatonin hipotezini güçlendirdi.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Uyku Sırasında Beyin Aktivitesi

Geçmişte uykunun pasif fakat sağlıklı vücut fonksiyonları için gerekli bir süreç olduğuna inanılsa da, artık uyku sırasında beyin aktivitesinin devam ettiği bilinmektedir. Aslında, bu beyin aktivitesinin fiziksel, duygusal ve zihinsel sağlığın korunmasında birkaç önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

Haber Merkezi / Uyku araştırmaları, uyku sırasında beyin aktivitesinin gözlemlenmesini ve izlenmesini sağlayan teknolojinin tanıtılmasının ardından önemli ölçüde ilerlemiştir. Buna pozitron emisyon tomografisi (PET) taraması, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve elektroensefalogram (EEG) dahildir.

Özellikle, bir EEG uyku boyunca beyin dalgalarını izleyebilir, bu da her biri benzersiz beyin aktivitesi ile karakterize edilen farklı uyku aşamaları olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Uyku evrelerinde beyin dalgaları

Uykunun farklı evreleri evre 1, evre 2, evre 3 ve hızlı göz hareketi (REM) uykusu olarak bilinir ve bu evrelerin her birinde beyin dalgaları ile ayırt edilebilir.

Evre 1 uyku, bireyin uykuya dalması sırasında meydana gelen en hafif uyku aşamasıdır. Gözlerin yavaş hareketi ve vücuttaki istemli kasların aktivitesinde azalma vardır. 1. evre uykudaki beyin dalgaları, alfa ve teta dalgaları olarak adlandırılan uyanık duruma göre daha küçük ve daha homojendir.

2. evre uykuda, gözlerin hareketi durur ve beyin dalgaları 1. evreye göre daha yavaş hale gelir. Ayrıca ara sıra daha hızlı olan ve uyku iğcikleri olarak adlandırılan dalga patlamaları da vardır.

Uykunun 3. evresi, delta dalgaları adı verilen yavaş, ritmik beyin dalgaları ile karakterizedir. Bu uyku aşaması, gözlerin veya istemli kasların hareketi olmadan çok ağırdır. Ek olarak, bir kişiyi uykunun bu aşamasında uyandırmak genellikle zordur.

REM uykusu sırasında, kişi genellikle daha hızlı nefes alır ve durumu karakterize eden gözlerin hızlı hareketleri vardır. Bu aşamada, EEG’ye göre beyin aktivitesi, uyanık bir kişininkine çok benzer, bu da merkezi sinir sisteminde (CNS) önemli süreçlerin gerçekleştiğini düşündürür.

REM beyin aktivitesi

REM uykusu sırasında her gece en az 2 saat rüya görmenin gerçekleştiğine ve bu aktivitenin bilginin işlenmesinde ve hafızanın oluşturulmasında önemli bir rol oynadığına inanılmaktadır. Uykunun bu aşamasında, kalp hızı ve kan basıncı artar ve beyin aktivitesi belirgin şekilde daha dinamiktir.

EEG izleme ile yapılan uyku araştırmaları, bebeklerin yetişkinlere kıyasla günlerinin daha büyük bir bölümünü (%50’ye kadar) uyuyarak geçirdiklerini ve böylece uyku sırasındaki beyin aktivitesinin hafıza ve öğrenme gelişimine yardımcı olduğu hipotezine yol açtığını ortaya koydu.

Sinyaller, beynin tabanında, pons olarak adlandırılan bir bölgede başlar ve daha sonra talamus ve serebral kortekse genişler. Serebral korteks, öğrenme, düşünme ve bilgiyi organize etme süreçlerinden sorumludur.

Uyku evresi döngüleri

Zamanla, kişi uykunun farklı aşamalarında ilerler ve beynin aktivitesi buna göre değişir. Aşama 1 ile yaklaşık 5-10 dakika başlar, ardından sırasıyla yaklaşık 10 ve 30 dakika boyunca 2. ve 3. aşamalar gelir. Son olarak, kişi ilk uykuya daldıktan sonra bir saatten fazla REM uykusuna ulaşacaktır.

Kısa bir süre sonra kişi 2. aşama uykusuna, ardından 3. aşama uykusuna döner ve nihayetinde bir kez daha REM uykusuna ulaşır ve bu döngü uyanmadan önce yaklaşık beş kez tekrarlanır.

Uyku evreleri boyunca bu döngünün ve beyin aktivitesindeki sürekli değişikliklerin, insanların ve diğer memelilerin sağlıklı işlevi için neden gerekli olduğu açık değildir. Bu alanda, özellikle beyin aktivitesinin işlevi için, bu alanı daha kapsamlı bir şekilde anlamak için şu anda daha fazla araştırma yapılmaktadır.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Gece Yarısı Uyanmaları; Nedenleri, Tanısı, Tedavisi

Uykusuzluk, uykuyu başlatmada veya sürdürmede zorluktan, iyi bir uyku kalitesine sahip olamamaya kadar çeşitli semptomları içerir. En sık bildirilen uykusuzluk türlerinden biri, gece yarısı uyanmalarıdır.

Haber Merkezi / Bu rahatsızlıktan birkaç saat sonra uyanırlar ve tekrar uykuya dalmakta zorlanırlar. Bu, sonunda uykuya dalmanın beklenen zorluğu ve kesintisiz uykunun tadını alamama nedeniyle geceleri uyanma korkusuna neden olabilir. Nüfusun neredeyse beşte biri bu belirtiye sahiptir.

Gece yarısı uyanmaları kadınlarda, özellikle yaşlı kadınlarda daha sık görülür. Ayrıca sigara içme, işsiz olma, orta sınıf bir hane gelirine sahip olma ve başka hastalık koşullarına sahip olma eğilimindedirler.

Gece yarısı uyanmalarının nedenleri

  • Kötü uyku hijyeni
  • Gürültülü veya huzursuz bir partnerle uyumak
  • İdrar boşaltma ihtiyacını gösteren tam mesane
  • Uyurken televizyonu veya müzik çaları açık tutmak gibi gürültülü veya rahatsız edici ortamlar
  • Yatmadan önce egzersiz veya kafein

Gece yarısı uyanmaları gerçekleştiğinde, kişi tipik olarak birkaç saat uyumuştur. Bu nedenle, bir sonraki uyku nöbeti bir veya iki saat ertelenebilir. Diğer bir neden, özellikle hastanın uyanmasından başka biri sorumluysa, duygusal bir rahatsızlıktır.

Tedavisi;

Bilişsel davranışçı terapi

Bilişsel davranışçı terapi (CBT), gece yarısı uyanmalarını tedavi etmenin bir yolu olarak oldukça etkili olmuştur. Ayrıca, tedavi sona erdikten sonra iyi kalıcı değişikliklerle birlikte etkileri uzar.

Bununla birlikte, BDT için eğitimli personel bulmanın zorluğu ve terapi seanslarının maliyeti nedeniyle çoğu zaman hastalar için mevcut değildir. Bu nedenle ilk basamak tedavi ilaç şeklindedir.

Uyku kısıtlaması, gece yarısı uyanmaları son derece yararlı sonuçlara sahip olduğu sürekli olarak gösterilen CBT’nin başka bir bileşenidir. Hastalar, yatakta geçirdikleri zamana kıyasla, zamanlarının tam olarak ne kadarını uyuyarak geçirdiklerini öğrenmek için bir uyku günlüğü tutmalıdır. 

Bu bilindiğinde, yatakta geçirilen süre, gerçek uyku zamanından sadece biraz daha fazlasına indirilir. Uyumak yerine uyanık kalmaya çalışmak ve tekrar uykulu hissedene kadar herhangi bir sessiz aktiviteyi sürdürmek için uyku ile ilişkili olmayan başka bir odaya gitmek gibi diğer stratejiler de önerilir.

İlaç tedavisi

En sık kullanılan uyku indükleyici ilaçlar benzodiazepinler veya zolpidem gibi GABA agonistleridir. Genellikle kısa yarı ömürleri için seçilirler, ancak gerçek şu ki, kısa etkili ilaçlar bile gece yarısı uyanmaları olan hastalar için önemli güvenlik sorunları oluşturan artık sedasyon üretir.

Tepki sürelerindeki gecikme, koordinasyon ve hafıza sorunları, özellikle ertesi sabah motorlu taşıt kullanmakla ilgili olarak, hastaların yaşam biçimi üzerinde büyük bir olumsuz etkiye sahip olabilir. Bu nedenle, bu ilaçlar gece yarısı uyanmaları başa çıkmanın ideal yollarından uzaktır.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın