Gecikmiş Uyku Fazı Bozukluğu (DSPD) Nedir? Belirtileri, Nedenleri, Tedavisi

Gecikmiş uyku fazı bozukluğu (DSPD), uyku-uyanıklık döngüsünün anormal bir şekilde hizalanmasını içeren, etkilenen bireylerin uykulu hissetmelerine ve normal kabul edilenden daha geç uyanmalarına neden olan en yaygın sirkadiyen ritim uyku bozukluğudur.

Haber Merkezi / Uyku fazı, normal olarak kabul edilen sürenin iki saatten fazla olması durumunda yanlış hizalanmışsa gecikmeli olarak sınıflandırılır. Bu, DSPD’li çoğu kişinin sabah 1 ile 4 arasında yorgun hissetmeye başladığı ve sabah geç veya öğleden sonra uyandığı anlamına gelir.

DSPD’nin kesin nedenleri bilinmemekle birlikte, çok yaygındır ve ergenlerin ve genç yetişkinlerin %15’ini etkiler. Işığın sirkadiyen ritim üzerindeki etkisi nedeniyle sabah güneş ışığına maruz kalmama veya akşamları parlak ışığa aşırı maruz kalma ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Gecikmiş uyku fazı bozukluğu belirtileri

  • Normal yatma saatinde yorgunluk olmaması
  • Normal yatma saatinde uykuya dalamama
  • Normal bir zamanda uyanma zorluğu
  • Gün içinde aşırı uyku hali

DSPD’li bireyler vücutlarının gecikmiş ipuçlarına göre uyuyabiliyorlarsa, yeterince uyumaya devam edecekler ve nispeten engelsiz bir hayat yaşayacaklardır. Daha geç yatıp daha geç uyanmalarına izin verildiğinde, yeterince uyumaya devam ederler ve normal bir şekilde yaşayıp işlev görebilirler.

Bununla birlikte, çoğu birey, sabahları okul veya iş gibi, uyuyabilecekleri zamanı kısıtlayabilecek belirli taahhütlere sahiptir. Bireyler daha sonra uyku yoksunluğu ve gün içinde uyku hali ve okulda veya işte düşük performans gibi ilgili semptomlar yaşayabilir.

Bozukluğu olan bireylerin yarısına kadarı, muhtemelen uyku yoksunluğunun olumsuz belirtileriyle ilişkili olan depresyondan da muzdariptir.

Gecikmiş uyku fazı bozukluğunun teşhisi

Gecikmiş fazlı uyku bozukluğu, genellikle hasta tarafından bildirilen semptomlara göre teşhis edilir. Bir uyku günlüğü, uyku alışkanlıklarını kaydetmek ve bireyin sağlığını ve genel performansını etkileyebilecek DSPD gibi kalıpları belirlemek için yararlı bir araç olabilir.

Bazı durumlarda, tanıyı doğrulamak için uyku-uyanıklık döngülerini izlemek için bir imza hastalar tarafından takılabilir. Ek olarak, polisomnografi, bir bireyin uyku evrelerinin izlenmesine ve uyku bozuklukları arasındaki belirli farklılıkların saptanmasına da yardımcı olabilir.

Gecikmiş uyku fazı bozukluğunun tedavisi

İlk olarak, DSPD’li tüm bireylerin tedaviye ihtiyaç duymadığını belirlemek önemlidir. Aslında, bozukluğu olan çoğu insan, vücudun doğal ritmine göre uyumalarına izin verilirse, herhangi bir olumsuz semptom yaşamayacaktır.

Bununla birlikte, çoğu insan için, sıkı programlar ve sabahları iş veya eğitim taahhütleri, uyku sürelerini kısıtlar. Daha erken uyuyamazlar, ancak daha erken uyanmaları gerekir, bu da uykunun kısıtlanmasına ve olası uyku yoksunluğu semptomlarına neden olur. Bunlar, gündüz uyku hali ve çalışmalarda veya işte performansın düşmesini içerebilir.

Genel olarak, bir hasta iyileştirmek istediği olumsuz semptomlar bildirirse, uygun yönetim teknikleri belirtilir. Birinci basamak öneriler tipik olarak uyku alışkanlıklarını değiştirmek için basit yaşam tarzı değişiklikleri, ardından sirkadiyen ritmi değiştirmek için daha teknik yöntemler ve son basamak yaklaşım olan farmakoterapiyi içerir.

Uyku alışkanlıklarını geliştirmek

DSPD yönetimindeki ilk adım, invaziv olmayan tekniklerle uyku alışkanlıklarını iyileştirmek ve uyku-uyanıklık döngüsünü normal kabul edilenlerle daha yakından hizalamaktır.

İyi uyku alışkanlıkları arasında her gece yaklaşık olarak aynı saatte yatmak ve uyanmak yer alır. Nikotin, kafein ve alkol gibi bazı maddeler de yatmadan kısa bir süre önce tüketilirse bireyleri uyanık tutabilir ve uyku döngüsünü geciktirebilir. Ayrıca uyku ortamı önemlidir ve aşırı sıcaklık, ışık veya uykuyu bozabilecek ses mümkünse ortadan kaldırılmalıdır.

Televizyon, cep telefonu veya bilgisayar gibi elektrikli cihazlardan gelen mavi ışık da beynin uyarılmasıyla ilişkilidir ve gece kullanıldığında bireyleri uyanık tutabilir. DSPD’den mustarip hastalara bu cihazları yatmadan önceki saatlerde kullanmamaları tavsiye edilmelidir.

Mümkünse, uyku döngüsünü normalleştirmek için bireyin yatma zamanı kademeli olarak daha erken kaydırılabilir. Bu, vücudun yeni zamana yavaş yavaş uyum sağlaması ve daha erken yorgun hissetmeye başlaması için birbirini izleyen her gece biraz daha erken yatmayı içerir.

Işık ve karanlık terapisi

Uyku-uyanıklık döngüsünü ilerletmek, aydınlık veya karanlık terapi ile desteklenebilir. Bu, sirkadiyen ritmin uyku için uygun zamanı belirlemek için ışık ipuçlarına dayanması ve buna göre ayarlama yapması ilkesine göre çalışır.

Bireyler akşam geç saatlerde ve yatmadan önce elektronik ekranlardan gelen parlak güneş ışığına veya mavi ışığa maruz kalmaktan kaçınmalıdır. Tersine, sabahları özel olarak parlak ışığa maruz kalmak beyne vücudu uyandırması için ipuçları gönderir ve nihayetinde vücut saati buna göre ayarlanır.

Kronoterapi, uyku-uyanıklık döngüsünü önemli ölçüde geciktirerek saati sıfırlamak için kullanılan bir tekniktir, böylece normal uyku süresi ile hizalanır. Bu, daha şiddetli olmasına ve bireyin değişikliklere uyum sağlaması için daha fazla zaman gerektirmesine rağmen, ertelemenin uyku döngüsünü ilerletmekten daha kolay olduğu teorisine dayanmaktadır.

Uygun bir uyku programına ulaşıldığında, geciken faz geri çekilebileceği ve orijinal düzene geri dönmesine neden olabileceğinden, bireyin yeni alışkanlığını sürdürmesi önemlidir.

Farmakoterapi

Son olarak, şiddetli semptomları olan hastalarda uykuya yardımcı olabilecek bazı farmakolojik seçenekler vardır.

Melatonin, yorgunluk hissinin zirveye ulaştığı yaklaşık yatma saatinde vücutta doğal olarak daha yüksek konsantrasyonlarda bulunur. Bu nedenle yatmadan kısa bir süre önce alındığında uykuya yardımcı olmak için kullanılabilir. Melatonin’in kısa vadeli yan etkileri uyurken rahatsızlık, gün içinde uyku hali ve depresyonu içerebilir ve uzun vadeli yan etkiler incelenmemiştir.

Modafinil, DSPD’ye bağlı uyku yoksunluğundan etkilenen bireylerin gün içindeki performansını artırmak için kullanılabilecek bir uyarıcıdır. Ancak bu, öğleden sonra veya daha sonra alınırsa uyku evresini daha da geciktirebileceğinden yalnızca sabahları kullanılmalıdır.

Dikkat: Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır.

Paylaşın

Kılıçdaroğlu’ndan Erdoğan’a: Haklısın, Biz Ali Cengiz Oyunlarını Bilmeyiz…

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin bugünkü grup toplantısında yaptığı konuşmanın bir bölümünü içeren videoyu “Haklısın, Biz Ali Cengiz Oyunlarını Bilmeyiz…” notuyla sosyal medya hesabından paylaştı.

Haber Merkezi / Paylaşılan videoda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yap-işlet-devret modeliyle yapılan projelerle ilgili geçmiş yıllarda ve geçtiğimiz gün yaptığı konuşmalar karşılaştırıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın geçmiş yıllardaki konuşmalarında, devletin tek kuruş ödemeden yap-işlet-devret projelerine imza attığı ifadeleri yer alırken, 1915 Çanakkale Köprüsü açılışı sırasında ise Erdoğan’ın, “Eğer buradan aldığı aylık ve yıllık bedel, yüklenici firmanın aleyhineyse, farkı kim ödeyecek; onu devletin kasasından biz ödeyeceğiz” sözleri yer aldı.

CHP Lideri Kılıçdaroğlu’nun paylaştığı videodaki konuşması ise şöyle:

Yıllar yılı bu millete yalan söyleyip, oy devşirip, yıllar geçtikten sonra benim söylediğim noktaya gelip, ‘evet biz bunu devletin kasasından ödeyeceğiz’ deyip itiraf eden adamın o koltukta bir saniye dahi oturmaması lazım. Efendim diyor ki ‘Bay Kemal’in kafası bu işlere basmaz’ diyor. Vallahi basmaz. Biz böyle Ali Cengiz oyunlarını nereden bilelim? Şeytana pabucu ters giydiriyorlar.

Sormak benim hakkım değil mi?

Yalan söylemek; devletin en tepesinde oturan kişinin yıllar yılı, ‘devletin cebinden beş kuruş çıkmayacak, milletin cebinden beş kuruş çıkmayacak’ diye yalan söylemesi ve hala dönüp o koltukta oturması ve en sonunda da ‘arada faiz çıkarsa onu da devletin bütçesinden biz ödeyeceğiz’ demesi, ‘niye oturuyorsun arkadaş sen orada’ diye sormak benim hakkım değil mi? Bu milletin hakkını hukukunu savunmak varken, milletin cebinden parayı alıp da götürüp bir avuç beşli çeteye tahsis etmek; hangi hukukta, hangi ahlakta, hangi edepte vardır?

Paylaşın

Davutoğlu, Erdoğan’a Seslendi: Hodri Meydan

Gelecek Partisi (GP) Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, Adana’da 2 gün önce Furkan Vakfı üyelerinin yaptığı eyleme polisin orantısız şekilde müdahale etmesine sosyal medya hesabından yayınladığı videolu mesajıyla tepki gösterdi. Davutoğlu, iktidarı sert bir dille eleştirdi.

Haber Merkezi / GP Lideri Davutoğlu, “Sn. Bahçeli, demokratik hukuk devletinde yaptırım şerefli Türk Yargısı tarafından uygulanır. Ve gerçek din tacirliği, her gün başörtüsü savunusu yapmak ama coplanan başörtülü kadınlarla ilgili sessiz kalmaktır. Hodri meydan Sn. Erdoğan açıklamanızı bekliyorum.” notuyla paylaştığı videoda özetle şunları söyledi;

“Geçtiğimiz pazar günü Adana’dan ülkemizin her bir yanına yayılan görüntüler, kamu vicdanımızda derin yaralar açtı. Sokak ortasında coplanan çocuklar, kadınlar, yükselen feryatlar ve 21. yüzyıl Türkiye’sine yakışmayan bir tablo. Hatırlayacaksınız, hemen tepki vermiş, hem bu olayları şiddetle kınamış, hem de sorumlular hakkında derhal soruşturma açılması çağrısında bulunmuştuk.

Bizim açıklamamızdan sonra İçişleri Bakanı Süleyman Soylu da orantısız güç kullanıldığını kabul etti ve soruşturma başlayacağı vaadinde bulundu. Dün de Ak Parti Sözcüsü Ömer Çelik, bu olayları kınadı ve yine ‘gereken yapılacak, soruşturma açılacak’ dedi. Bugün MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, bütün toplumun gözünün içine baka baka hem bu olayları doğru ve meşru gördüğünü ifade etti, hem de şerefli Türk polisinin yaptırım uygulayarak doğru yaptığını ifade etti.

Sayın Bahçeli, size hatırlatmak isterim, demokratik hukuk devletinde yaptırım, şerefli Türk yargısı tarafından uygulanır. Şerefli Türk polisi, ortada bir suç varsa dahi suçluyu alır ve yargıya teslim eder. Bu en temel demokratik hukuk ilkesidir. Eğer milli ve manevi değerler açısından diyorsanız, biz savaş esnasında bile kadınlara ve çocuklara dokunmayın diyen bir peygamberin ümmetiyiz. Yani ortaya çıkan tablo, muhataplarının görüşleri ne olursa olsun, hem demokratik hukuk devletine, hem toplumumuzun derin tarihi arka plana dayanan manevi değerlerine aykırıdır.

Furkan Vakfı yetkilileri vaktinde bizim aleyhimize de ağır eleştirilerde bulundular. Bugün onların hukukunu savunurken, sadece onların değil, ilerde baskı altına alınması muhtemel insanların da hukukunu koruyoruz.

Orada coplanan her kadın, orada feryadı duyulan her çocuk, bizim kadınımız, bizim çocuğumuz ve şerefli Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır. Eğer şerefli Türk polisinin hukukunu koruyacak iseniz, her şeyden önce İçişleri Bakanlığının yayımladığı yönetmelikle polislerimizin, emniyet görevlilerimizin 2-3 tayin yerine  4-5 tayinle 3-4 yılda bir yer değiştirmesini ön gören yönetmeliğe karşı çıkardınız.

Evet Türk polisi demokratik hukuk kurallarına uyan şerefli emniyet görevlileridir. Bu tablodan onları tenzih ederiz. Aynı gün İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, Hakkari’de 52 kilo 500 gram patlayıcının bir polis memurunun aracında bulunduğunu da açıkladı. Kim olursa olsun, hangi görevde bulunursa bulunsun, bulunduğu makam ve görevin yetkileri dışında yetki kullanamaz. Bizim devlet anlayışımız da budur, demokratik hukuk devleti anlayışımız da budur.

Ayrıca, öve öve yere göğe sığdıramadığınız İçişleri Bakanı, hukuka, devlete sadık ise ve devlet ahlakının gereğini yapacak biriyse önce bildiğini söylediği mafyadan, suç örgütlerinden maaş alan milletvekillerinin adını açıklamalıdır.

Bugün İçişleri Bakanı da bir sınavdadır, Sayın Erdoğan da bir sınavdadır. Acaba İçişleri Bakanı kabul ettiği orantısız güç kullanımının gereğini yapıp, soruşturma mı açacak, yoksa ‘arkama Bahçeli’yi aldım’ diyerek pervasızca, hukuk dış eylemleri teşvik etmeye devam mı edecek?

Sayın Erdoğan ise daha büyük bir sınavdadır. Her gün başörtüsü istismarı yaparak, her gün geniş kitleleri 28 Şubat üzerinden tehditler savurarak iktidarını koruma çabası artık son noktasına gelmiştir. Sayın Bahçeli’ye son bir sözüm de şudur; din tacirlerinden bahsetmişsiniz. Gerçek din tacirliği, her gün başörtüsü savunusu yapmak ama coplanan başörtülü kadınlar karşısında sessiz kalmaktır.

İki gün daha bekleyeceğim. Ve sayın Erdoğan iki gündür sessiz. Eğer bu coplanan başörtülü kadınlar, çocuklar başka bir ülkede yaşanmış olsaydı, ya da muhalefetten bir belediye başkanı olduğu bir yerde bir zabıta memuru, herhangi bir başörtülüye her hangi bir söz söylemiş olsaydı, herhalde yeri göğü inletirdi.

Sayın Erdoğan sizden, sayın Bahçeli’yle aynı minvalde düşünmediğiniz konusunda net açıklama bekliyoruz. Bu tablo doğru mudur? Bu tablo meşru mudur? Bu tablo sizin içinize sindi mi? Yarın ki grup toplantısını sadece bu perspektifle dinleyeceğim ve ona göre perşembe günü kamuoyumuza önemli açıklamalarda, çağrılarda bulunacağım.”

Paylaşın

Babacan: Devleti Batırma Projesi Tam Gaz Devam Ediyor

Demokrasi ve Atılım (DEVA) Partisi DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklama ile Gurbetçilerin Kur Korumalı Mevduat sisteminden yararlanması için yapılan değişikliği değerlendirdi.

Haber Merkezi / DEVA Partisi Lideri Babacan, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Devleti batırma projesi tam gaz devam ediyor. Türkiye’deki enflasyondan etkilenmeyecek olmasına rağmen yabancılara da bu imkân verildi. Sayın Erdoğan; tüm dünyaya faiz vermeye mi karar verdiniz? Bu muydu sizin faizle mücadele dediğiniz?” ifadelerini kullandı.

Gurbetçilerin Kur Korumalı Mevduat sisteminden yararlanması için çıkarılan Yurt Dışında Yerleşik Vatandaşlar Mevduat Katılım Sistemi’nde (YUVAM) değişiklik yapılarak, yabancı şirket ve kişilerin de sisteme dahil edilmesinin önü açıldı.

Buna göre 1 şubat 2022 tarihli YUVAM hesapları hakkında tebliğin “tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin d bendindeki “Yurt dışında yerleşik vatandaş” ifadesi “yurt dışında yerleşik kişiler” olarak değiştirildi. Fıkranın devamında ise bankada hesap açma şartlarını taşıyan yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin de YUVAM hesabından yararlanabileceği hükme bağlandı.

YUVAM hesabında da DTH ve altın hesaplarının dönüşümünde olduğu gibi masraf veya komisyon ödenebileceğine ilişkin hükümler tebliğe eklendi.

Paylaşın

Kovid 19’da Son Veriler Açıklandı: 90 Can Kaybı

Kovid 19’da son 24 saatte 17 bin 426 yeni vaka tespit edilirken, 90 kişi hayatını kaybetti. 18 yaş ve üstü nüfusta ikinci doz aşı uygulananların oranı yüzde 85,29 birinci doz aşı yapılanların oranı yüzde 93,05 olarak kayıtlara geçti.

Haber Merkezi / Sağlık Bakanlığı, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının Türkiye’deki seyrine ilişkin olarak yeni verileri yayınladı. Açıklanan verilere göre, son 24 saatte, 296 bin 866 test yapılırken, 17 bin 426 yeni vaka tespit edildi. 90 kişi hayatını kaybederken, 22 bin 184 kişi sağlığına kavuştu.

Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan tabloda, 2 doz aşılama verilerine de yer verildi. En az 2 doz aşı olmuş 18 yaş üzeri nüfusu kapsayan verilere göre Türkiye’de 2. doz aşılama ortalama yüzde 85,29 oldu. 1. doz ortalaması yüzde 93,05 olurken, 1., 2. ve 3. doz aşısını olan vatandaşların sayısı toplamda 146 milyon 561 bin 848’e yükseldi.

18 yaş üstünde en az iki doz aşı yaptıranların oranının en yüksek olduğu 10 il Osmaniye, Ordu, Amasya, Muğla, Kırklareli, Çanakkale, Eskişehir, Balıkesir, Manisa ve Zonguldak oldu. En az iki doz aşı uygulananların oranının en düşük olduğu iller ise Şanlıurfa, Batman, Siirt, Diyarbakır, Bingöl, Muş, Mardin, Bitlis, Ağrı ve Elazığ olarak sıralandı.

Bakanlığın açıkladığı 21 Mart Pazartesi gününe ait verilere göre, 14 bin 933 vaka tespit edilirken, 80 kişi hayatını kaybetmişti. Dün, 281 bin 242 test yapılmış ve 18 bin 537 kişi iyileşmişti.

Paylaşın

Anayasa Mahkemesi, HDP’li Güzel’in Başvurusunu Reddetti

Anayasa Mahkemesi (AYM), Halkların Demokratik Partisi (HDP) Diyarbakır Milletvekili Semra Güzel’in, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) kararının iptali istemiyle yaptığı başvuruyu reddetti.

Güzel’in dokunulmazlığının kaldırılmasında AKP’nin yanında İyi Parti ve CHP de “evet” oyu kullanmıştı. 1 Mart’ta TBMM Genel Kurulu’nda dokunulmazlığı kaldırılan Güzel, dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin iki ayrı TBMM kararının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, iki ayrı başvuruyu görüştü. İki başvuruyu birleştiren Mahkeme, Güzel’in dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin iki TBMM kararının, anayasaya, yasaya ve TBMM İçtüzüğü’ne aykırı olmadığına ve iptal istemlerinin oy birliğiyle reddine karar verdi.

TBMM tarafından yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi durumunda, bu karara karşı iptal istemli başvurularda Anayasa Mahkemesi iptal istemini “kesin” olarak karara bağlıyor. Anayasa Mahkemesinin ret kararının gerekçesinin yazılmasının ardından süreç tamamlanacak.

Ne olmuştu?

2017’de Türk Silahlı Kuvvetleri’nin düzenlediği hava operasyonunda öldürülen PKK üyesi Volkan Bora’nın cep telefonunda yapılan incelemede Semra Güzel ile birlikte çektirdikleri fotoğraflar kamuoyuna yansıdı.

Fotoğrafların iktidara yakınlığıyla bilinen medya organlarında yayımlanmasının ardından AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Karma komisyona süratle bunu gönderdik. Gereği yapılacaktır. Biz parlamentomuzda bu tür birilerini görmek istemiyoruz” dedi.

Güzel, Bora’nın “sözlüsü” olduğunu, fotoğrafın da “çözüm sürecinde çekildiğini” söyledi. Fotoğrafın çekildiği dönemde hiçbir siyasi parti ile ilişkisinin olmadığını, Bora’nın üzerinden çıkan fotoğrafla ilgili de hakkında şimdiye kadar bir soruşturma açılmadığını belirtti. 5 yıl önce ele geçtiğini tahmin ettiği fotoğrafların kendisine yönelik “kumpas” amaçlı kullanıldığını savundu.

Fotoğraf nedeniyle Güzel’in dokunulmazlığının kaldırılması için fezleke hazırlandı ve TBMM Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon’a gönderildi.

Komisyon’un dün (20 Ocak) bir araya gelmesinden önce  İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener ve CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel Güzel’in fezlekesiyle ilgili görüşmelerde “evet” oyu kullanacaklarını açıkladı.

Paylaşın

Kılıçdaroğlu’ndan Erdoğan Ve Bahçeli’ye Sert Sözler

Partisini TBMM’deki grup toplantısında konuşan CHP Lideri Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile MHP Lideri Bahçeli’yi sert sözlerle eleştirerek, “İktidar ülkeye huzur getirmedi, zengin olan Türkiye’nin bütün kaynaklarını ağırlıklı olarak başta Londra’daki bir avuç tefeciye arından içerideki tefecilere tahsis etti” dedi.

Haber Merkezi / Yap-işlet-devret modeliyle yapılan projelerin maliyetleri üzerinden konuşan Kılıçdaroğlu, “Bu kadar büyük paralar sadece beşli çeteye bırakılacak para değil. Buradan nasiplenenler var. Size sözüm söz o nasiplenenlerin tamamını çıkaracağım ortaya. Paralarını Londra’ya götürdüler o oligarklar o paraların da tamamını getireceğim buraya. Beşli çetenin hamisi ve pazarlamacısının adı Recep Tayyip Erdoğan’dır, kimse kusura bakmasın” ifadelerini kullandı.

Kılıçdaroğlu, Alpaslan Kuytul’un kurucusu olduğu kapatılan Furkan Vakfı’nın destekçilerinin polis tarafından darp edilmesine tepki göstererek, “Furkan Vakfı’nı seversiniz sevmezsiniz, onlar da yürüyüş yapmak istiyor. Orantısız güç kullanıldı. Cumhuriyet tarihinde ilk kez başörtülü kadınlar bu kadar ağır zulme maruz kaldı” dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin tepki çeken, “Bir problem mi yaşadınız? Rahat olun. Bize hemen ulaşırsınız. Bürokrasiyi alaşağı ederiz, arkamızda Cumhurbaşkanımız var rahat olun” ifadesi üzerinden de Bahçeli’ye seslenen CHP lideri Kılıçdaroğlu, “E yarın Nebati diyecek ki ‘Biz Bahçeli’yi de alaşağı edeceğiz’ diyecek. Ne diyeceksin peki sen?” diye sordu. Kılıçdaroğlu, “Devletin omurgası bürokrasidir değerli arkadaşlarım” ifadelerini kullandı.

Öte yandan CHP lideri konuşmasında dün görülen Boğaziçi Üniversitesi davasına da değindi. 14 öğrencinin yargılandığı davada öğrencilerin avukatının salondan çıkarılmak istenmesini, hâkimin salonu terk etmesini “garabet” olarak değerlendirdi; Boğaziçi Üniversitesi yönetimine ve iktidara şöyle seslendi:

“Tepeden inme hukuksuz bir şekilde üniversitedeki bütün demokratik atmosferi yok ediyorsanız ve öğretim üyeleri 21. yy.’da biz bu yönetimi istemiyoruz diye aylardır gösteriyorlarsa bütün yeni açtıkları fakülteleri, programları iktidara geldiğimizde tamamıyla kapatacağız. Boğaziçi Üniversitesi gerçek anlamda Boğaziçi Üniversitesi olacak. Haksız hukuksuz bir şekilde belli makamlara gelenlerin de görevlerine son vereceğiz kardeşim. Eski yerlerinize  tıpış tıpış gideceksiniz. Burası sıradan bir okul değil burası Türkiye’nin göz nuru Boğaziçi Üniversitesi diyeceğiz.”

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin Meclis’teki grup toplantısında açıklamalarda bulundu. Kılıçdaroğlu’nun açıklamalarından öne çıkan bölümler şöyle;

“”Bu kez hiçbir ayrım yapmadan CHP grubunda bulunan bütün vatandaşlarla birlikte televizyonları başında sosyal medyada bizi dinleyen bütün vatandaşlara sevgimizi saygımızı gönderiyoruz. Barışa, huzura, beraber yaşamaya ihtiyacımız var. Bu güzel coğrafyada kucaklaşmaya, yani Nevruz’un gereğini yapmaya ihtiyacımız var.

Beni sever sevmez CHP’ye oy verir vermez ama bütün vatandaşların bu ülkede huzur içinde yaşamaları için çaba göstermek benim boynumun borcudur. Beraber yapacağız kucaklaşacağız helalleşeceğin güzel bir Türkiye’yi birlikte inşa edeceğiz. Eğer orman yangınını söndürmeyi dahi beceremiyorsanız e sizin herhalde vicdanınızın sızlaması lazım.

Haksız hukuksuz bir şekilde avukatlar çıkarıldı öğrenciler çıkarıldı hakim terk etti tam bir garabet yalandı. Başarılı öğrencilerin yurt dışına gitmesi lazım. Yurt dışındaki bazı özel üniversitelerden bunlar kabul edilmişler onların yurt dışı yasakları da halen devam ediyor.

Boğaziçi Üniversitesi’nin bütün yönetimine ve iktidara seslenmek isterim tepeden inme hukuksuz bir şekilde üniversitedeki bütün demokratik atmosferi yok ediyorsanız ve öğretim üyeleri 21. yy.’da biz bu yönetimi istemiyoruz diye aylardır gösteriyorlarsa bütün yeni açtıkları fakülteleri , programları iktidara geldiğimizde tamamıyla kapatacağız.

Boğaziçi Üniversitesi gerçek anlamda Boğaziçi Üniversitesi olacak. Haksız hukuksuz bir şekilde belli makamlara gelenlerin de görevlerine son vereceğiz kardeşim. Eski yerlerinize tıpış tıpış gideceksiniz. Burası sıradan bir okul değil burası Türkiye’nin göz nuru Boğaziçi Üniversitesi diyeceğiz.

Furkan Vakfı’nı seversiniz sevmezsiniz yürüyüş yapmak istiyorlar. Orantısız güç kullanıldı. Cumhuriyet tarihinde ilk kez başörtülü kadınlar bu kadar ağır bir zulümle karşı karşıya kaldılar. Buradan onlara da söz veriyorum. İktidarımızda göreceksiniz herkesin düşüncesine, inancına, kimliğine, yaşam tarzına saygı göstereceğiz.

Geçen hafta çöküşten söz etmiştim. Türkiye’nin içinde bulunduğu koşulların hiç de iyi olmadığını örnekler vererek açıklamaya çalışmıştım. Orada ‘Uyuşturucu baronları, bakın dedim küçük adamların hepsi hapislerden baronlardan kimse yok’ demiştim. Hemen İçişleri Bakanlığı açıklama yapmış. Bunu söylemek polislerin emeğini görmezlikten gelmektir diye bir açıklama yaptılar ve beni kınadılar. Ya benim dediğimi anlamıyor yukarıdaki zat.

Arkadaş benim söylediğim şu. Uyuşturucu baronlarını yakalayan kim? Polis. Savcılığa teslime den polis. Yargılayan kim, hakim. Hapse atan kim, hakim. Serbest bırakan kim, hakim. Peki sen niye alınıyorsun kardeşim? Polis üzerinden bizim üzerimize gelmek istiyor. Polis kardeşlerim beni de çok iyi bilirler Soylu’yu da çok iyi bilirler benim de karakterimi çok iyi bilirler, onun da karakterini bilirler. Benim uyuşturucu konusunda ne kadar hassas olduğunu bütün herkes bilir o zat da bilir. Polis üzerinden sözce bizi eleştirecekler.

Bir yönetmelikleri çıktı polis kardeşlerimizin son derece rahatsızlar. Sürekli bunlar yer değiştirecekler. İki seferdi şimdi 4’e çıkarıyorlar, aile düzenleri bozuluyor. Eşi özel sektörde çalışıyorsa kendi gidecek eşi ne olacak? Çoluk çocuğu var okula gidiyor, bu çocuğun hakkı hukuku yok mu? Güzel bir atasözü öndermişler polis kardeşlerim üç taşınma bir yangına bedeldir. Bunlar üç değil defalarca taşınacaklar. bir yangına değil yangınlara bedeldir. Polis kardeşlerime söz verdim bunları düzelteceğiz.

“Hep beraber ödüyoruz”

İktidar ülkeye huzur getirmedi, zengin olan Türkiye’nin bütün kaynaklarını ağırlıklı olarak başta Londra’daki bir avuç tefeciye arından içerideki tefecilere tahsis etti. O kadar büyük faiz ödüyoruz ki defalarca söyledim. Sonra dayanamadı biz faizi indireceğiz dedi. Faizi indirdi ama öbür taraftan vatandaşın sırtına daha ağır faiz bindirdi. Hiçbir banka faiz indirmedi. Buyurun gidin herhangi bir bankaya bir kredi çek bakalım sana faiz kaç uygulayacaklar. Yüzde 14 ise çok güzel. Kim ödüyor faizi? Hep beraber ödüyoruz.

Bu kadar bürokrasi emniyet de dahil olmak üzere bu kadar bürokrasi eleştirilirken, alaşağı edeceğiz diyorlar. E yarın Nebati diyecek ki ‘Biz Bahçeli’yi de alaşağı edeceğiz’ diyecek. Ne diyeceksin peki sen? Devletin omurgası bürokrasidir değerli arkadaşlarım. Dünyada bürokrasi olmayan bir devlet olur mu. Hiç bakmayın istediğimizi yaparız diyor. Akıl alacak şey değil. Yabancı ona rağmen niye gelmiyor? Yalvarıyor yakarıyor. Ona rağmen gelmiyor. Çünkü sizin ülkenizde can mal güvenliği yok kardeşim. Sizin istediğiniz gibi mevzuatı değiştiririz diyorsan yarın ir başkası gelir sen hiç meraklanma ben o mevzuatı da değiştiririm dersin. Önce istikrar olması lazım.

Yıllar yılı bu millete yalan söyleyip oy devşirip yıllar geçtikten sonra benim söylediği noktaya gelip evet biz bunu devletin kasasından ödeyeceğiz deyip itiraf eden adamın o koltukta bir saniye dahi oturmaması lazım. Vallahi benim kafam bu işlere basmaz biz böyle alicengiz oyunlarını nereden bilelim. Şeytana pabucunu ters giydiriyorlar!

“TC devletinde 84 milyon bir avuç kişinin sömürü alanı haline getirilemez”

AKP veya MHP’ye oy vermiş kardeşlerim ellerini vicdanların a koyup beni dinlesinler. Şehir hastaneleri güzel. Kaça mal ettiniz, yükümlülükler nedir bilmiyoruz. Yapım maliyeti 10 milyar 200 milyon lira. Taahhüt edilen para 82 milyar 500 milyon lira. 10 milyara yapıyor 80 milyar ödeyeceğiz. Altına da imza atmışlar yetkili olarak da Londra mahkemeleri diyorlar iktidar değişirse bize dokunmasın kimse. Bir de gidip sigorta yapmışlar Onların tamamını alacağız. TC devletinde 84 milyon bir avuç kişinin sömürü alanı haline getirilemez.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü, yağım maliyeti 3 milyar 300 milyon lira Hazine garantisi 9 milyar lira! Erdoğan’ın baştan dediği neydi? Devletin kesesinden bir kuruş çıkmayacak. Şimdi 9 milyar lira çıkacak! Bunlar sıradan rakamlar değil. Ve bunlar sadece beşli çeteye bırakılacak kadar da küçük rakamlar değil. Eğer önümüzdeki seçimlerde hâlâ ben gidip de AK Parti’ye MHP’ye oy vereceğiz diyorsanız bu soygunun tarafı olursunuz hiç kusura bakmayın.

Bakın dedim ya bu kadar büyük para sadece beşli çeteye bırakılacak para değil. Buradan nasiplenenler var. Size sözüm söz o nasiplenenlerin tamamını çıkaracağım ortaya. Paralarını Londra’ya götürdüler o oligarklar o paraların da tamamını getireceğim buraya. Beşli çetenin hamisi ve pazarlamacısının adı Recep Tayyip Erdoğan’dır, kimse kusura bakmasın. Keşke mahkemeye verse götürüp de kendi imzaladığı yazılarla onaylarla her birisini hakimin önüne koyacağım. Nasıl ihalesiz verdiklerini hepsini koyacağım.

“Sen barajı geçemeyince nereye yüzeceksin?”

Erdoğan, ‘Suriyelileri göndermeyeceğim’ diyor, bu ne demek, ben onlara vatandaşlık vereceğim, benim için oy kullanacaklar demek. Devleti tek başına yöneten bir kişi kendi halkının iradesine değil de Suriyelilerin iradesine güvenip koltuğunu koruyorsa bilin ki artık onun bu memlekete vereceği hiçbir şey yoktur. Bahçeli bugünkü grup toplantısında, ‘Eğer köprüden geçmem diyorsanız buyurun denize atlayıp yüze yüze karşıdan karşıya gidip gelebilirsiniz’ demiş. Tek bir sorum olacak sen barajı geçemeyince nereye yüzeceksin?”

Paylaşın

Dünyanın ‘En Sıkıcı’ İnsan Tipi Ve Meslekleri Sıralandı

Dünyanın ‘en sıkıcı’ insan tipi üzerine yapılan bir araştırmada ilginç sonuçlara ulaşıldı. Buna göre kasabada yaşayan, televizyon izlemeyi seven muhafazakar veri analizcileri ‘en sıkıcı insanların’ başında geliyor.

Euronews’ta yer alan habere göre; İngiltere’de Essex Üniversitesi bilim insanları, ‘en sıkıcı insanın’ karakteristik özelliklerini belirlemek için 500 kişi ile 5 ayrı çalışma yürüttü. Çalışma sonunda sıkıcı meslekler ve kişilik özellikleri sıralandı. Veri analizi, muhasebe, temizlik ve bankacılık ‘en sıkıcı meslekler’ olarak sıralandı.

Çalışmayı yürüten bilim insanları ‘en sıkıcı hobileri’ de televizyon izlemek, kuş gözlemciliği ve sigara içmek olarak listeledi. ‘Sıkıcı insanların’ büyük yerleşim yerlerinden yaşamaktan kaçındıkları ve daha çok küçük kent ve kasabaları tercih ettikleri belirlendi.

Araştırmanın yazarı Dr. Wijnand Van Tilburg, ‘sıkıcılığı’ çalışmanın ilginç ve gerçek yaşam üzerinde çok etkisi olduğunu söyledi.

“Algılar değişebilir, ancak insanlar ‘sıkıcı’ işleri ve hobileri olanlarla konuşmak için zaman ayırmayabilir, bunun yerine onlardan kaçınmayı seçebilirler” diyen Dr. Tilburg, “Kategorize edilen insanların diğerlerinin yanıldıklarını kanıtlama ve bu olumsuz klişeleri kırma şansları yok. İnsanların onlardan kaçınmayı seçmesi, sosyal dışlanmaya yol açabilir ve yaşamları üzerinde gerçekten olumsuz bir etkiye neden olan yalnızlığı artırabilir” dedi.

Sıkıcı insanlar mesleklerinde yeteriz mi?

Araştırmacılar sıkıcı olarak nitelenen insanlar hakkındaki bir yanılgıyı da ortaya çıkardı. Çalışmaya katılanlar ‘sıkıcı’ olarak tanımladıkları kişileri ayrıca mesleklerinde de ‘yetersiz’ buldu.

Araştırmanın yazarı Dr. Wijnand Van Tilburg bu sonucun kendisi için ilginç bir veri olduğunu söyledi. Muhasebecilerin ‘sıkıcı’ olarak görülebileceğini ancak işlerinde iyi oldukları sonucunu beklediğini söyleyen, Dr. Tilburg, “Gerçek şu ki, bankacılar ve muhasebeciler oldukça yetenekli ve toplumda iyi bir konuma sahipler. Belki de onları üzmemeli ve sıkıcı olarak klişeleştirmemeliyiz” dedi.

Araştırmada sıralanan sıkıcı meslekler ve hobiler şöyle sıralandı:

En sıkıcı beş meslek

  • Veri Analistliği
  • Muhasebe
  • Vergi/sigorta
  • Temizlik
  • Bankacılık

En heyecan verici ilk beş iş

  • Performans sanatları
  • Bilim
  • Gazetecilik
  • Sağlık çalışanı
  • Öğretim

En sıkıcı beş hobi

  • Uyumak
  • Din
  • Televizyon izlemek
  • Hayvanları gözlemlemek
  • Matematik
Paylaşın

Bakan Bilgin ‘Asgari Ücrete Zam Tartışmasını’ Kapattı

Yürürlüğe girdiği ilk aydan açlık sınırına ulaşan, ikinci ayda da açlık sınırının 300 TL gerisine düşen asgari ücretle ilgili “zam tartışmasına” Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin de katıldı. 

Gaziantep’te düzenlenen bir programda konuşan Bilgin’e ‘Temmuz’da asgari ücrete zam olacak mı?’ sorusu yöneltildi. Bilgin de bu soruyu “Tartışmaları anlamlı bulmuyorum, çok önemli artış yaptık” diyerek kapattı.

Bilgin “Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez asgari ücreti yüzde 50 üzerinde artırdık. Bu günlerde yeniden asgari ücret tartışmalarını anlamlı bulmuyorum. Çünkü gerekeni enflasyon farkı ile yaptık. Bu durumlarda işçiyi de iş vereni de düşünmek lazım. Çünkü asgari ücret artarken, iş verenlerin de maliyeti arttı.” dedi.

Bilgin konuşmasının devamında ise pandemi döneminde Avrupa ülkeleri ve ABD gibi pek çok ülkenin sıkıntı yaşarken Türkiye’nin yüzde 11 büyüdüğünü söyledi. Bilgin “Önümüzdeki dönemde de enflasyonun aşama aşama düşeceğini hep beraber göreceğiz. Dünya genelindeki ekonomik tahribatı ülke olarak bertaraf etmenin yolu büyümedir, istihdamdır” diye konuştu.

Hükümetin açıklamaları beklenti yaratmıştı 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hükümet, AKP kanadından yapılan açıklamalar asgari ücrete yeni bir zam geleceğine yönelik beklentiyi güçlendirmişti.

Erdoğan geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, “Vatandaşımızın en önemli sıkıntı ve şikayetinin hayat pahalılığı olduğunu biliyoruz. Hayat pahalılığının önüne geçmek, vatandaşımızı enflasyona ezdirmemek boynumuzun borcudur” demişti.

AKP Sözcüsü Ömer Çelik de emekli ikramiyeleri ve asgari ücrette ikinci bir zam yapılıp yapılmayacağıyla ilgili soruya “Uzun zamandır üzerinde çalışılan konu. Cumhur İttifakı olarak açıkladık zaten. Olgunlaştığı zaman açıklanacak.” şeklinde yanıt vermişti.

Dün CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, bugün de CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer asgari ücretin yılda iki kez belirlenmesi için Meclis’e kanun teklifi vermişti.

Açlık sınırının altında

Asgari ücret bugün Türk-İş her ay yaptığı araştırmaya göre ‘açlık sınırının’ altında. 25 Şubat’ta yayınlanan son verilere göre Ocak’a asgari ücretle eşitlenen açlık sınırı Şubat’ta 4 bin 552 TL’ye çıktı. Bir başka değişle asgari ücret bugün açlık sınırının 300 TL altında. Yoksulluk sınırı da neredeyse asgari ücretin 4 katına ulaşmış durumda.

TÜİK’in 3 Mart’ta açıkladığı Şubat verilerine göre de enflasyon bir önceki aya göre yüzde 4,81, bir önceki yılın aynı ayına göre de yüzde 54,44 artmış durumda. Ancak ENAG’ın verileri TÜİK’i yalanlıyor. ENAG’a göre aylık enflasyon 5,44, yıllık enflasyonsa yüzde 123,80.

2016’ya kadar yılda iki kez belirleniyordu

İş Kanunu’nun 39. maddesi “Asgari ücret en geç iki yılda bir olmak üzere belirlenir” diyor. Yani asgari ücretin 2 yıldan daha önce bir sürede birden fazla kez belirlenmesi için herhangi bir yasal engel yok. Sadece gerekli olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın isteğiyle Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun tekrardan toplanması gerekli. Zaten 2016’ya kadar asgari ücret yılda iki kez belirleniyordu.

Paylaşın

2021 Dünya Hava Kirliliği Raporu: Türkiye 46. Sırada

Her yıl İsviçre merkezli hava kalitesi teknolojisi şirketi IqAir tarafından yayımlanan 2021 Dünya Hava Kirliliği raporuna göre Türkiye 2020 yılındaki gibi dünyanın en kirli havasına sahip 46. ülkesi oldu. 

Rapora göre Ankara dünyanın en kirli 54. başkenti olurken Iğdır, Avrupa’nın hava kirliliği en yoğun şehri olarak belirtildi. Avrupa’nın en kirli şehirleri sıralamasında Iğdır’ı Rusya’daki Krasnoyarsk ve Sırbistan’daki Novi Pazar izledi. Düzce ise Avrupa’nın en kirli beşinci şehri olarak listede yer aldı.

2021 Dünya Hava kirliliği raporu dünyadaki şehirlerin yüzde 97’sinin Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) belirlediği hava kalitesi standartlarını karşılamadığını ortaya koydu.

Rapordan notlar

2021’in en kirli 5 ülkesi

  • Bangladeş
  • Çad
  • Pakistan
  • Tacikistan
  • Hindistan

Bölge bölge kirlilik

  • Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi art arda dördüncü kez dünyanın en kirli başkenti oldu. Onu Bangladeş’in başkenti Dakka, Çad’daki N’Djamena, Tacikistan’ın başkenti Duşanbe ve Umman’ın başkenti Maskat takip ediyor.
  • 2021’de hiçbir ülke PM2.5 için Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği hava kalitesi standartlarını karşılayamadı.
  • Raporda yer alan 6475 şehirden yalnızca 222’si DSÖ’nun PM2.5 standartlarını karşıladı.
  • 174 Latin Amerika ve Karayip kentinden yalnızca 12’si DSÖ PM2.5 standartlarını karşıladı.
  • 65 Afrika şehrinden yalnızca biri DSÖ PM2.5 standartlarını karşıladı.
  • 1887 Asya kentinden yalnızca dördü DSÖ PM2.5 standartlarını karşıladı.
  • Avrupa’daki 1588 şehirde yalnızca 55’i DSÖ PM2.5 standartlarını karşıladı.
  • ABD’nin büyük şehirlerinden en kirli olanı Los Angeles oldu. Ancak şehirde 2020’ye göre hava kirliliğinde 2020’ye kıyasla yüzde 6’lık düşüş görüldü.
  • Çin’de 2021’de hava kalitesi önceki yıllara oranla iyileşti. Rapora göre Çin’deki şehirlerin yarısından fazlasında hava kirliliği geçen yıla oranla daha düşük ölçüldü. Emisyon kontrolü ve kömür santrali faaliyetinin ve diğer yüksek emisyonlu endüstrilerin azaltılmasının sayesinde son 5 yıldır hava kirliliğindeki azaltma trendi bu yıl da sürdü.
  • Orta ve Güney Asya 2021’de dünyanın en kötü hava kalitesine sahipti ve dünyanın en kirli 50 şehrinden 46’sına ev sahipliği yaptı. Bölgede DSÖ PM2.5 standartlarını karşılayan sadece Kazakistan’ın iki şehri olan şehir Zhezqazghan ve Chu oldu.

Türkiye’de durum ne?

Türkiye’de hava kirliliği ile ilgili çalışmalar yürüten Temiz Hava Hakkı Platformu yıllardır çalışmalarında PM2.5 limit değerinin belirlenmesi gerektiğini vurguluyor. Bununla ilgili halk sağlığını esas alan bilimsel çalışmalar yapıyor. Her yıl açıkladıkları “Kara Rapor”da Türkiye’deki hava kirliliği durumunu ve halk sağlığına olan etkilerini açıklıyor.

Platform bileşenlerinden Greenpeace geçtiğimiz yıl “Havada Kalmasın” kampanyasında PM2.5 için yönetmeliklerde limit değer belirlenmesi çağrısında bulunmuştu. Bu yıl ise “Havanı Koru” kampanyasıyla yetkililere hava kirliliği limitlerinin aşıldığı bölgelerde koruma bölgesi ilan edilmesi çağrısında bulunan Greenpeace Akdeniz, Türkiye’deki temiz hava eylem planlarının yeterli olmadığını belirtiyor.

Uzmanlar ne diyor?

Greenpeace Akdeniz İklim ve Enerji Proje Sorumlusu Gökhan Ersoy:

“Geçtiğimiz yıl 91 bin kişi temiz hava kampanyamıza destek verdi ve birlikte partikül maddeler ‘havada kalmasın’, limit değerler belirlensin talebiyle bakanlığı harekete geçmeye davet ettik. IqAir raporunda Avrupa’nın en kirli kentlerine ev sahipliği yaptığımızı gösteren bulgular da bu talebi doğrular nitelikte. Bakanlığın bu talebe kayıtsız kalmaması olumlu bir gelişme olsa da bugünün ihtiyaçlarını tam anlamıyla karşılamıyor.

DSÖ limitleri ile karşılaştırdığımızda aradaki fark çok yüksek olduğu gibi 2020 itibari ile yıllık 20 mikrogram limit değere göre politikalarını düzenleyen AB standartları ile de uyumlu değil. Yönetmelik yürürlüğe girmeden PM 2.5 için geçiş takvimindeki hedef limit değerleri güncellemeliyiz. Böylece düzenli limit aşımlarının yıllardır gerçekleştiği ilçelerde koruma bölgesi ilan etmek için evrensel standartları referans alacak bir kıstasa sahip olabilir ve havamızı koruyabiliriz.

Temiz Hava Hakkı Platformu Koordinatörü Deniz Gümüşel:

PM2.5, yani 2.5 mikrondan küçük ince toz parçacıkları hava kirliliğinin en sinsi bileşenlerinden, insanda kansere neden olan birinci grup etmen olarak tanımlanmış durumda. Dünya Sağlık Örgütü, 2021 yılında güncellediği hava kalitesi kılavuzunda, PM2.5 için çok daha sıkı sınır değerler belirledi. DSÖ’ye göre nihai olarak ulaşılması gereken yıllık ortalama kılavuz değer 5 µg/m3 iken, Türkiye, 2022 yılı içinde yayınlamayı planladığı Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği taslağında 2029 yılı sonrasında bile bu değerin tam 5 katı bir limit değer, 25 µg/m3 belirliyor.

Yani halkımız, bundan sonraki yıllarda da insan sağlığı için tehdit oluşturan miktarın -en iyi ihtimalle- 5 katı daha fazla ince toz soluyacak. Platform üyelerimiz Yönetmelik taslağına görüşlerini bildirdi. Yeni yönetmeliğin, hava kalitesi yöntemine halk sağlığını gözetecek düzenlemeler getirmesi için süreci takip etmeye ve yetkilileri bu konuda uyarmaya devam edeceğiz.”

Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Gamze Varol:

“Dış ortamdaki hava kirleticileri özellikle PM2.5 bebek ve çocuklar başta olmak üzere herkesin sağlığını olumsuz etkiliyor, yaşamlarını tehdit ediyor. 2021 yılında dünyada ilk kez bir çocuğun ölüm nedenleri arasında hava kirliliğinin olduğu açıklandı. Güvenilir, kamuoyunun paylaşımına açık çevre ve sağlık verilerine erişim, hava kirliliğine karşı politika araçlarını geliştirmek için önemli. Türkiye’de kanserojen olduğu kanıtlanmış PM 2.5 ölçümleri çok kısıtlı, evrensel standartları karşılayan bir limit değere sahip mevzuat henüz yürürlükte değil.

IqAir raporundaki veriler ise hava kirliliğinin kronikleştiği kentlerimizin Avrupa’nın en kirlisi olduğunu gösteriyor. Buralarda yaşayan insanların sağlık riski katsayısı oldukça yüksek. Bilim insanları bu kirliliğin sebep olduğu sağlık sorunlarının Türkiye’deki boyutunu, ölüm ve kronik hastalık verilerine erişimde sorunlar olması nedeniyle kamuoyu ile paylaşamıyor; hava kirliliğine bağlı hastalık yükü, önlenebilir erken ölüm hesaplamalarını artık yapamıyor. Hava kirliliği ile mücadele etmek hükümetlerin başlıca sorumluluğudur. Yapısal önlemlerin ivedilikle alınabilmesi için evrensel standartları karşılayan bir limit değer yürürlüğe girmeli, hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerini ortaya koyacak bilimsel çalışmaların yapılması desteklenmelidir.”

Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan Halk Sağlığı Uzmanı Dr. Melike Yavuz:

“Hava kirliliği günümüzün en önemli halk sağlığı sorunlarından biridir. Solunum, kalp hastalıkları ve kanser gibi kronik hastalıkların yanı sıra COVID-19, grip gibi solunum yolu ile bulaşan enfeksiyon hastalıkları açısından da önemli bir tehdittir.

Bilimsel kanıtlar, PM2,5’in SARS-CoV-2 için bir taşıyıcı görevi gördüğüne ve PM2,5 seviyesi arttıkça virüsün üreme katsayısının artığına işaret etmektedir. Hava kirliliğine uzun süreli maruz kalan kişi ve topluluklar COVID-19’a karşı daha hassas hale gelmektedir.”

IqAir hakkında

İsviçre merkezli bir hava kalitesi teknolojisi şirketi olan IqAir, kişilerin, kuruluşların ve toplulukların daha temiz havaya ulaşması için çalışıyor. Rapor, 117 ülkede 6476 şehirdeki hava kalitesi izleme istasyonlarından alınan metreküp başına düşen ince parçacıklı madde (PM 2,5) yoğunluğu ölçümlerine dayanıyor.

PM2.5 olarak ifade edilen havanın içerisinde bulunan ince parçacıklı madde kirliliği astım, felç, kalp ve akciğer hastalıklarına sebep oluyor. PM2.5 her yıl milyonlarca insanın erken ölmesine sebep oluyor. Rapora dahil edilen hava kalitesi izleme istasyonlarının yüzde 44’ü devlet kurumları tarafından işletilirken geri kalanı bilim insanları, kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve şirketler tarafından yönetiliyor.

(Kaynak: bianet)

Paylaşın