Beynin Protein Temizleme Süreci Bunamada Rol Oynayabilir
Bilim insanları, beynin protein temizleme sisteminin yaşlanmayla birlikte aksadığını ve mikroglianın hasarlı proteinleri temizlerken sinir hücreleri arasındaki bağlantılara zarar verebileceğini ortaya koydu.
Haber Merkezi / Beynin bağışıklık hücreleri olan mikroglianın, yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan protein birikimini temizlemeye çalışırken yanlışlıkla beyin hücreleri arasındaki hayati bağlantıları yok edebileceği ortaya çıktı.
Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu sürecin Alzheimer ve diğer bunama türlerinin gelişiminde rol oynayabileceğini gösteriyor.
Dünya genelinde nörodejeneratif hastalıklar yaklaşık her 12 kişiden 1’ini etkilerken, yaş en önemli risk faktörü olarak öne çıkıyor. Bugüne kadar Alzheimer araştırmalarının büyük bölümü, amiloid plakları ve tau yumakları gibi bilinen protein birikimlerine odaklandı. Ancak Stanford Üniversitesi’nden bilim insanları, bu kez beynin protein üretme ve temizleme mekanizmasını inceledi.
Araştırmada, sağlıklı yaşlanan fareler kullanılarak genç (4 aylık) ve yaşlı (24 aylık) beyinler karşılaştırıldı. Bilim insanları, proteostaz olarak adlandırılan ve beynin proteinleri koruyup geri dönüştürmesini sağlayan sistemin, yaşlanmayla birlikte belirgin şekilde yavaşladığını tespit etti.
Yeni geliştirilen BONCAT adlı yöntemle proteinler üretildikleri andan itibaren takip edildi. Sonuçlar, genç beyinlerde hızla yok edilen proteinlerin yaşlı beyinlerde iki kat daha uzun süre kaldığını ortaya koydu. Araştırmacılar, bunun nöronların kendini yenileme kapasitesinde ciddi bir zayıflamaya işaret ettiğini belirtti.
Proteinlerin birikimi özellikle sinapslarda, yani beyin hücrelerinin birbiriyle iletişim kurduğu noktalarda yoğunlaşıyor. Bu birikim artınca mikroglia hücreleri devreye girerek temizlik yapmaya çalışıyor. Ancak araştırmaya göre bu süreç her zaman koruyucu sonuçlar doğurmuyor.
Bilim insanları, mikroglianın hasarlı proteinleri temizlerken sinapsları da “yabancı” olarak algılayıp yok edebildiğini belirtiyor. Bu durum, yaşlanmayla birlikte görülen hafıza kaybı ve bilişsel gerilemenin nedenlerinden biri olabilir.
Araştırmacılar, mikroglia hücrelerinde biriken bozulmuş proteinlerin sayısının rastlantısal olarak beklenenden çok daha fazla olduğunu vurguluyor. Bu bulgu, beynin kendi kendine verdiği zararın demans sürecini hızlandırabileceğine işaret ediyor.
Eğer bu mekanizma insan beyninde de doğrulanırsa, Alzheimer ve benzeri hastalıklarla mücadelede yeni tedavi yolları açılabilir. Bilim insanlarına göre çözüm, protein geri dönüşüm sistemini destekleyen ve mikroglianın sağlıklı sinapslara zarar vermesini önleyen yöntemler geliştirmekten geçiyor.
