Elazığ: Maden, Saat Kulesi ve Hükümet Konağı

Saat Kulesi ve Hükümet Konağı; Elazığ’ın Maden İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eski hükümet konağı ve saat kulesinin kimin tarafından, nasıl yaptırıldığına dair resmi bilgi bulunmamakla birlikte eski hükümet konağının 1895 yılında, saat kulesinin 1898 yılında yapıldığı bilinmektedir.

Saat kulesi ve eski hükümet konağı tapu kütüğüne tarihi eser olarak şerh edilerek koruma altına alınmıştır.

Tarihi Hükümet Konağının Restorasyon çalışmaları için Kültür ve Turizm Bakanlığı ile koordineli bir şekilde çalışılmaktadır.

Saat kulesinin üst kısmı yılların verdiği yorgunluğa dayanamayarak yıkılmıştır. Eski Hükümet konağının Kültür Merkezi yapılması için çalışmalar ihale aşamasındadır.

Elazığ: İbrahim Bey Konağı

İbrahim Bey Konağı; Elazığ’ın Kovancılar İlçesi, Sekrat (Yazıbaşı) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe merkezinden hareket eden Sekrat Köyü araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Saray Osmanlılar zamanında 1917-1918 yıllarında bir ermeni beyi tarafından yaptırılmıştır. Sekarat köyünün güneydoğusunda, takribi 1l0x120 m2′ lik bir alanda İbrahim Paşa Saray Kompleksinin yapı kalıntıları mevcuttur.

Sadece güneyde 8×8 m.lik anıtsal giriş kapısı ayakta durmaktadır. Sekarat Höyüğün takribi 200-220 m kuzeydoğusuna düşmektedir. Sekarat (Yazıbaşı) köyünün güneydoğusunda takribi 110 x 120 m2’lik bir alanda bulunan İbrahim Paşa Sarayı-Konağı kompleksi bugün kalıntılar halindedir.

Sekarat Höyük’ün kuzeydoğusunda ve 200-230 m uzaklıktadır. Güneyinde 8 x 8 m boyutlarında anıtsal kapısı bugün sağlam olarak vardır. Palu Kalesi bu taşınmazın 8- 10 km güneydoğusuna düşmekte ve buradan görünmektedir.

Taşınmazın güney yamacında düzgün kesme taşlar ve bunun da hemen eteğinde 2 m çapında kuyu ve çevresi şekilsiz taşlardandır. Tuvalet eklentisi olduğu söylenmektedir. Kalıntılar taşınmazın doğu yamacında da sürmektedir.

Taşınmazın doğu-batı yönünde 20. metrede düzgün kesme taşlardan yapıldığı görülen dikdörtgen prizma havuz yeri vardır (6 x 6 m). Bunun batısında30 cm çapında iki sütun ise, kalıntı-toprağa gömülü durmaktadır.

Taşınmazın kuzeybatısında 13 X 10 malanda yine çevresi düzgün kesme taşlardan örülü havuz olduğu söylenen kalıntı vardır. Bunun kuzeyinde toprağa saplı 4 x 4 m payesi kalmış iki sütun vardır. Bu sütunlardan biri kuzey uçta bir yerde toprağa gömülü olarak bulunmaktadır.

Elazığ: Baskil, Katırhan

Katırhan; Elazığ’ın Baskil İlçesi, Kızıluşağı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe merkezinden hareket eden Kızıluşağı Köyü araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Köyün içinde doğu ve batıdan birer dere yatağı ile sınırlı 65×110 m boyutlarındaki çok sarp, kalker bir tepe üzerinde eski yerleşme izleri açık biçimde görülmektedir.

Tepenin güney ucundaki daha alçak bir terasta dikdörtgen tasarlı bir Ortaçağ yapısının harçlı duvarları yer yer 2 m yüksekliğindedir.

Yerel halk tarafından Katırhan olarak adlandırılan bu kalıntıların kuzeyindeki daha yüksek tepede de taş temelli yapılara ilişkin, kimi mimarlık izleriyle bol sayıda Ortaçağ keramiği yanında, Erken ve Orta Demir Çağ ve İlk Tunç Çağı parçalarına rastlanmıştır.

Orta Demir Çağ parçalardan en ilgincini yeşil damarlı, sert taştan yapılmış, ağız kenarı ise beyaz renkli taş kakmalarla bezeli parça oluşturur.

Elazığ: Palu Kalesi ve Urartu Kaya Kitabesi

Palu Kalesi ve Urartu Kaya Kitabesi; Elazığ’ın Palu İlçesi, Aşağı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Evliya Çelebi’nin ifadesiyle ‘’Göğe baş uzatmış bir kale ‘’ olan Palu kalesi, birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır. İlçemizin 1 km doğusunda yer almaktadır.

Güney ve güneydoğu kısımları Murat Nehri ile kuşatılmış, kuzey ve batıda da sarp olduğu için doğal savunmaya elverişli ve ele geçirilmesi zor olan bir kale konumundadır. Hatta Evliya Çelebi, Timur’un bu kaleyi gördüğünü zapt etmeyi bile denemeden vazgeçip gittiğini yazmaktadır. Palu Kalesi’nde Urartu dönemine ait birçok eser günümüze kadar ulaşmıştır. Urartu Kaya Kitabesi, Urartu Kaya Mezarları, kaya tünelleri, tapınaklar, su sarnıçları, tapınma nişleri, kaya merdivenleri ve kaya ambarları gibi yeryüzünde örneğine az rastlanan birçok yapı mevcuttur.

Urartu Kaya Kitabesi

Palu Kalesi’nin kuzeydoğu cephesinde bulunan, Palu yazıtı olarak ta bilinen, kaya kitabesi, Urartuların batı seferleri hakkında bilgi veren önemli yazıtlardandır. Kitabe çivi yazısıyla yazılmıştır. Çevirisi aşağıda belirtilmiştir;

“Tanrı Haldi silahlarıyla (?) sefere çıktı. O, Sebeteria kentinin Ülkesini zapt etti. O, Huzana kentinin Ülkesini zapt etti. Supa(ni) kentini zapt etti. Tanrı, Haldi büyüktür. Tanrı Haldi‟nin silahları (?) güçlüdür. Tanrı Haldi‟nin kudretiyle, İspuini oğlu Menua sefere çıktı. O, Sebeteria kentinin Ülkesini zapt etti. Hati Ülkesine değin gitti …Tanrı Haldi için bu yazıtı dikti (?). Sebeteria kentinde Haldi Tapınağını inşa etti. Sebeteria kenti … O, Meliteia kenti kralı, Suliehauali‟nin hayatını, düzenli vergi ödemek koşuluyla bağışladı. Haldi‟nin büyüklüğü sayesinde İspuini oğlu Menua, kudretli kral, Pianili Ülkesi kralı, Tuspa kentinin egemeni (efendisi) Menua söyler:Bu yazıtı tahrip eden, (onu) silen, bir başkasını bunu (bu işleri) yaparken gören, Haldi, Teiseba, Sivini ve (bütün) tanrılarca yok edilecektir. O, Güneş ışığından yoksun edilecektir…”

Elazığ: Palu, Alacalı Mescit

Alacalı Mescit; Elazığ’ın Palu İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Üzerinde kitabesi bulunmamaktadır. Selçuklu mimari özelliği taşıyan bu mescit siyah-beyaz kesme taşlarla yapıldığı için “Alacalı” ismini almıştır.

Kare planlı bir harim doğrultusunda son cemaat yerinden oluşan mescidin üstü sivri külahlıdır. Mescidin kuzey ve doğusu toprak altında kalmıştır.

Duvarları iki renkli taşlarla düzgün sıralı olarak örülmüştür. İçte sıralı moloz taş örgülü duvarlar üzerine tuğla kubbe oluşturulmuştur. 2017 yılında restorasyonu tamamlanmıştır.

Elazığ: Palu, Küçük Camii

Küçük Camii; Elazığ’ın Palu İlçesi, Çarşıbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Camiye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin kitabesi mevcut olmayıp Ulu Cami’den önce yapıldığı sanılmaktadır. Kare planlı olan camiinin tavanı tamamen çökmüş, duvarları da tahrip olmuş vaziyettedir.

Minarenin şerefe kısmında itibaren üst tarafı tamamen yıkılmıştır. Restorasyon çalışmaları devam etmektedir.

Elazığ: Palu, Çarşıbaşı Hamamı

Çarşıbaşı Hamamı; Elazığ’ın Palu İlçesi, Çarşıbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Küçük Camii ile Ulu Camii arasında olup, kapı üzerindeki kitabesine göre hicri 1070 (miladi 1619) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Yapı şekli olarak klasik Osmanlı hamamlarına benzemektedir.

Üzeri tonozla örtülü, bir koridorla soyunma yerine girilir. Ilıklık kısmı kare planlı ve üzeri kubbe ile örtülüdür. Kubbe üzerinde aydınlık feneri mevcuttur.

Tekrar üzeri tonozla örtülü bir koridordan geçilerek dört eyvanlı ve köşelerde halvet kısımları bulunan sıcaklık kısmına geçilir. Kapının iki yanında yonca yaprağı şeklinde kemerli pencereler yer alır. Restorasyon çalışmaları tamamlanmak üzeredir.

Elazığ: Palu, Ulu Camii

Ulu Camii; Elazığ’ın Palu İlçesi, Çarşıbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kitabesinde H.1274 (M.1852) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Rivayete göre Küçük Camii’yi yapan ustanın kalfası tarafından yapılmıştır. Dikdörtgen planlı olup, üst kısmı kubbesiz ve düz dam şeklindedir. Caminin damı tamamen çökmüş durumdadır.

Doğu ve kuzey kısımlarından olmak üzere iki giriş yeri vardır. Minare kaidesi kare planlı olup, yuvarlak gövdeye geçişi kemerler sağlamaktadır. Şerefeden yukarı kısmı yıkılmış durumdadır.

Esas giriş doğuda ikinci giriş ise güneydedir. Yuvarlak yapı kemerli yapıda siyah-beyaz kesme taş kullanılmıştır. Yapı moloz taşla inşa edilmiştir. Doğu girişinde avluda şadırvan bulunmaktadır.

Restorasyonu devam etmekte olup 2016 yılı içinde restorasyon çalışmaları tamamlanacaktır.

Elazığ: Surp Lusaroviç Kilisesi

Surp Lusaroviç Kilisesi; Elazığ’ın Palu İlçesi, Çarşıbaşı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kilisenin kitabesi bulunmadığından, ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı bilinmiyor. Bazı kaynaklarda Bizans döneminden kaldığı bahsedilse de, kesin bir bilgi verilemiyor.

Naos kısmı ayakta kalmış olan kilise kare planlı ve üzeri kubbe ile örtülü. Ancak kasnağı sağlam olmasına rağmen kubbesi yıkılmış.

Kubbenin başlangıcına kadar duvarlar taştan, kubbe ve kemerler ise tuğladan yapılmış. Kubbeyi taşıyan kemerler, dört payeye oturtulmuş. Yıkılan kubbenin hemen altında ve dört ayrı yanında silinmesine rağmen kutsal resimlerin kalıntıları halen daha gözükmektedir.

Kuzey duvarına açılmış olan büyük bir delik olmasına karşılık duvar halen daha ayaktadır. Şekilsiz taşlarla örülmüş duvarın üstüne tuğla ile yuvarlak kemerli bir apsis oturtulmuş.

Batı duvarı tamamen yıkılmış olmasına rağmen güney duvarı kısmen ayaktadır. Kuzey – Güney duvarları demir boru ile birbirine bağlanmış.

Elazığ: Palu Köprüsü

Palu Köprüsü; Elazığ’ın Palu İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Murat Nehri üzerinde bulunan eski Palu Köprüsü’nün kitabesi mevcut olmayıp Roma Dönemi’nde inşa edildiği düşünülmektedir.

Köprünün kuruluş yapısı ve kemerlerinin Selçuklu köprü mimarisini yansıtması, Artukoğulları döneminde yapılan onarımlar nedeniyledir.

156.50 metre uzunluğunda ve 3,5 metre genişliğinde olan köprü, 2010 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından restore ettirilmiştir.

Eski dönemlerde güney-kuzey bağlantısını sağlayan tek ulaşım ve geçiş yeri olması nedeniyle tarihi kaynaklara İstanbul ‘u Bağdat’a bağlayan köprü olarak geçmiştir.