Laurence – Moon sendromu (LNMS), vücudun birçok farklı bölümünü etkileyen karmaşık sorunların birleşimiyle sonuçlanan genetik bir durumdur. LNMS’li kişiler beyin, gözler, kulaklar, mide, böbrekler, eller ve ayakların işlevlerinde zorluk yaşayabilir.
Haber Merkezi / Ayrıca sıklıkla kısa boy ve obezite eğilimi de gösterirler. Bu durumda görülen birçok komplikasyon nedeniyle hastanın güçlü ve kapsamlı bir sağlık ekibine sahip olması önemlidir.
Kişilerin LNMS hastası olabileceği şüphesini uyandıran başlıca belirtileri aşağıda özetlenmiştir. Bununla birlikte, bu durumun bireysel bileşenlerinin ciddiyeti önemli ölçüde değişebilir.
Doktorlar el ve ayaklardaki yapısal anormallikleri belirlediklerinde genetik bir durumun teşhisini araştırmaya başlayabilirler. Anormallikler genellikle hem çok fazla hem de çok az sayıda parmak veya ayak parmağını içerir. LMS ve BBS arasında, serçe parmağının yakınında fazladan bir parmakla veya beşinci “küçük” parmağın yakınında fazladan bir ayak parmağıyla doğanlar BBS’li kişilerdir. Tıbbi terminolojide bu durum ‘postaksiyal polidaktili’ olarak tanımlanır. İlginç bir şekilde, fazladan bir ayak parmağının varlığı, fazladan bir parmağa göre daha yaygındır.
Ancak LNMS’li hastalarda el ve ayak parmaklarında “sindaktili” olarak adlandırılan bir dereceye kadar perdelenme bulunabilir. Sindaktili özellikle ikinci ve üçüncü ayak parmakları arasında yaygındır. Daha az sıklıkla el ve ayak parmaklarının uzunluğu anormal derecede kısa olabilir. Bu bulguya “brakidaktili” denir ve özellikle başparmağı etkilemesi beklenebilir. Başparmak ayrıca bileğe beklenenden daha yakın bir yere yerleştirilebilir. Son olarak, ayaklar genel olarak kısa, geniş genişlikte ve düz bir kemer taşıyabilir.
Ek iskelet değişiklikleriyle ilgili olarak, LNMS’li hastalar dişlerinin temel şeklinde bazı hafif değişiklikler olduğunu fark edebilir veya kendilerine söylenebilir. Dişler gövde ve kök olmak üzere iki ana bölümden oluşur. LNMS’li hastalar, diş gövdesinin gelişiminin köklere göre genişlediği taurodontizm yaşayabilir. En sık etkilenenler ağzın arka kısmındaki düz, azı dişleridir. Çoğu zaman bu durum, dişlerin beklenenden daha dikdörtgen göründüğü ilk diş röntgeni sırasında fark edilir.
LNMS’li kişiler sıklıkla vücut hareketlerinin koordinasyonu ile ilgili problemlerden de etkilenirler. Birçok hasta önemli derecede sakarlık bildiriyor ve sıklıkla bacakları geniş bir duruşla yürüyor. Topuktan ayağa yürümek zor olabilir. Bu tür bozulmalar özellikle beynin koordinasyondan sorumlu alt bölümü olan beyincikteki sorunların bir sonucudur. Beyincikteki işlev bozukluğu, beyin ve kaslar arasındaki sinyalleri ileten omurilik sinir iletim yollarının işlev bozukluğuna yol açabilir.
Bu, hareket düzensizliklerinin karmaşık bir kümesiyle sonuçlanır. Ataksi terimi, koordineli vücut hareketleri üzerindeki bu kontrol kaybını tanımlamak için kullanılır ve konuşmayı, yemek yemeyi, yürümeyi ve dengeyi korumayı zorlaştırabilir. Ataksiye, kasların istemsiz bir şekilde sürekli kasılması anlamına gelen spastisite eşlik eder. Kontraktür terimi, kasların ve çevredeki bağ dokusunun sertleşmesini ve kısalmasını tanımlamak için kullanılır. LNMS’li kişiler sıklıkla beyin tarafından kontrol edilen işlevlerle ilgili başka sorunlar da yaşarlar.
LNMS’li hastaların çoğunda kademeli bir görme kaybı yaşanacaktır. “Retinitis pigmentosa” terimi, belirli bir düzene göre ilerleyen, kademeli başlangıçlı görme kaybını tanımlamak için kullanılır. Retinitis pigmentosa, renkleri birbirinden ayırt etme yeteneğinin kaybıyla kötüleşen ve sonunda “tünel görüşüne” dönüşen gece körlüğüyle başlar.
LNMS’li bireylerde hafif ila orta derecede öğrenme güçlükleri yaygındır. Çoğu zaman, öğrenme güçlükleri zayıf bilişsel kapasiteye bağlanır. LNMS’den etkilenen bazı kişiler, beyin gelişimindeki işlev bozukluğu nedeniyle gerçek öğrenme güçlüklerine sahip olabilir.
Ancak şüphelenilen engellerin (konuşma veya okuma becerilerinde gecikme gibi) altta yatan görme bozukluğundan kaynaklanmadığından emin olmak önemlidir. Öğrenme güçlüğünün kökeni nörolojik bozukluklardan kaynaklanıyorsa, bunlar genellikle zayıf koordinasyon, kaba ve ince motor beceriler ve diğer çocuklarla karmaşık oyunlar oynayamama gibi çocukluktaki sosyal dönüm noktalarıyla ilişkilidir.
LNMS ile yaşayan kişilerin ön hipofiz bezlerinin ortalama boyuttan daha küçük olduğu ve bunun sonucunda bir dizi farklı komplikasyondan muzdarip olabileceği bulunmuştur. Hipofiz bezinin ön kısmı, vücudun metabolizması, stres faktörlerine karşı duygusal tepkiler, fiziksel bedensel büyüme ve üreme kapasitesi dahil olmak üzere birçok işlevin düzenlenmesinden sorumludur.
Vücudun metabolizması tiroid uyarıcı hormon tarafından kontrol edilir. Düşük tiroid uyarıcı hormon seviyeleri ile insanlar birçok farklı semptomla karşılaşacaktır: yorgunluk, soğuğa karşı hassasiyet, konsantre olma yeteneğinde azalma, kilo alma, kabızlık, nefes darlığı. Vücut potansiyel olarak ortak davranışlarını değiştirecektir. Örneğin cilt kuruyacak, saçlar dökülecek, refleksler yavaşlayacak.
LNMS’li kişilerde sıklıkla seks hormonları östrojen ve testosteron seviyelerinde azalma görülür. Bu aynı zamanda beyinde bulunan ve seks hormonlarının üretimini düzenleyen kimyasal sinyallerin üretilmesinden sorumlu olan küçük bir bez olan hipofiz bezinin küçük boyutundan da kaynaklanmaktadır.
Östrojen ve testosteron üretimine yönelik zayıf sinyalin bir sonucu olarak, LNMS ile yaşayan hem erkek hem de kadınların üreme organları az gelişmiş olabilir, bu da doğurganlığın azalmasına ve hatta kısırlığa neden olabilir. LNMS’li erkeklerde, inmemiş olabilen az gelişmiş testisler bulunabilir. Kadınlarda rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıklar genellikle az gelişmiştir. Adet döngüleri ortalama ilk yaştan itibaren gecikebilir ve başladıklarında düzensiz bir döngüyü takip edebilir.
LNMS ile yaşayan hastalarda bildirilen diğer daha az yaygın özellikler arasında “brakisefali” olarak adlandırılan ortalamadan daha kısa bir kafatası şekli ve kalbin elektriksel anormallikleri yer almaktadır. İnsanlarda ayrıca işitme kaybı, diyabet vakalarında artış, karaciğer fibrozisi ve idrar ve genital yapısal malformasyonlar da görülebilir.
LNMS en yaygın olarak PNPLA6 genindeki değişikliklere (mutasyonlara) atfedilir . Genler, protein üretimi için talimatlar sağlayan DNA’daki spesifik dizilerdir. Proteinler vücudun hücresel mekanizması ve yapı taşları olarak görev yapar. PNPLA6 geni , hücre zarlarının parçalanmasını sağlayan proteinlerin üretiminden sorumludur.
PNPLA6 proteininin, sinir hücrelerinin ve sinir dışı hücrelerin büyüyüp olgunlaştıkça büyümesini sağladığı düşünülen bir enzimdir. Bu gen yalnızca LNMS ile değil aynı zamanda Boucher-Neuhauser sendromu, Gordon-Holmes sendromu ve spastik parapleji tip 39 ile de ilişkilidir. Bu koşullar, İlgili Bozukluklar bölümünde kısaca açıklanmaktadır.
LNMS, otozomal resesif kalıtım modelini takip eder. Resesif genetik bozukluklar, bir bireyin aynı özellik için anormal bir genin iki kopyasını, her bir ebeveynden birer tane olmak üzere miras almasıyla ortaya çıkar. Bir kişi hastalık için bir normal gen ve bir de hastalık geni miras alırsa, kişi hastalığın taşıyıcısı olacaktır ancak genellikle semptom göstermeyecektir. Taşıyıcı olan iki ebeveynin hem değiştirilmiş geni geçirme hem de etkilenmiş bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Anne-baba gibi taşıyıcı olan bir çocuğa sahip olma riski her gebelikte %50’dir. Çocuğun her iki ebeveynden de normal gen alma şansı %25’tir. Risk erkekler ve kadınlar için aynıdır.
Yakın akraba (akraba) olan ebeveynlerin her ikisinin de aynı anormal geni taşıma şansı, akraba olmayan ebeveynlere göre daha yüksektir, bu da resesif genetik bozukluğu olan çocuk sahibi olma riskini artırır. Durumun son derece değişken klinik görünümü nedeniyle, LMS veya PNPLA6 ile ilişkili herhangi bir bozukluk için herhangi bir resmi tanı kriteri oluşturulmamıştır. LMS tanısı kesin olarak PNPLA6 genindeki mutasyonlara yönelik moleküler testlerle konulur.
LNMS için mevcut tedaviler hastalığın belirtilerini yönetmeye yöneliktir. LNMS’li kişiler sıklıkla rahat hareket etme yeteneklerini tehlikeye sokan ataksi, spastisite ve kontraktür yaşarlar. Gücü ve çevikliği artırmayı amaçlayan fizik tedavi çok önemlidir. Çoğunlukla yürüme, ayak bileği-ayak ortezleri, ağırlık taşıyan yürüteçler vb. gibi araçlarla desteklenebilir. Fiziksel egzersiz, ataksi ve spastisite semptomlarını azaltabilir ve kontraktürü önleyebilir.
LNMS’li hastaları etkilediği kaydedilen daha az yaygın ancak aynı derecede ciddi yönlerden bazılarından kaçınmak için besleyici, dengeli yemeklerden ve düzenli egzersizden oluşan özel bir rejim önerilir. LNMS’li hastalarda en belirgin olarak diyabet insidansında ve anormal kolesterol seviyelerinde artış vardır.
Ön hipofiz bezinin metabolizmanın yavaşlamasına, büyümenin yavaşlamasına ve doğurganlığın bozulmasına neden olan zayıf fonksiyonel kapasitesi, hormon replasman tedavileri ile yönetilebilir. Levotiroksin, tiroid hormonunun fonksiyonlarını taklit eden ve vücudun metabolizmasını hızlandırmaya yardımcı olarak uyuşukluk, saç dökülmesi ve obezite semptomlarını azaltan bir ilaçtır. Çocuk olarak tanımlanan hastalarda boy kısalığının yükünü azaltmak için büyüme hormonu takviyesi önerilebilir.
LNMS’li hastaların bir göz doktorunun gözetiminde olması önemlidir. LNMS’ye eşlik eden görme sorunlarının tedavisi yoktur ancak oftalmologlar gelişen sorunlara karşı düzeltici lensler oluşturmaya yardımcı olabilirler. LNMS’li bireyler düzenli oftalmolojik muayenelerden geçmeli ve değişen reçetelerine ayak uydurmalıdır. Görme bozukluğu sınıfta öğrenmenin önünde büyük bir engel olduğundan, çocuğun doktoru ile okulu arasında bireysel olarak özel hizmetler organize edilebilir.
LNMS ile yaşayan hastalar için yukarıda açıklanan pek çok zorluğun beynin nörolojik fonksiyonuyla ilişkili olduğunu bilmek önemlidir. Bu nedenle beynin temel fonksiyon kapasitesinin korunması önemlidir. Hareketsizlik ve obezite nöropatiyi şiddetlendirir. Alkol ve eğlence amaçlı uyuşturuculardan kaçınılmalıdır.
Genellikle nadir hastalıklarla yaşayan ve hamile kalmayı düşünen kadınlara yol gösterecek çok az bilgi mevcuttur. Hamileliğin bir kadının vücuduna birçok fiziksel yük getirdiği iyi bilinmektedir ve LNMS ile yaşayan kadınlar genellikle ataksi semptomlarının kötüleşebileceği ve hatta ilk kez hamilelik sırasında gelişebileceği konusunda uyarılır. LNMS’li hamile kadınlar, yüksek riskli gebeliklerle baş etme konusunda iyi eğitimli kadın doğum uzmanları tarafından yakından takip edilmelidir.
LNMS ile yaşayan hastalar dişlerinin şeklinde değişiklikler yaşarlar. Taurodontizm genellikle ilk röntgen çekimi sırasında diş muayenehanesinde fark edilir. Etkilenen dişlerin tüm yönleriyle fırçalanması ve temizlenmesi sırasında ekstra özen gösterilmesi gerekebilir ve diş hekimlerinin, etkilenen dişleri tüm yönleriyle incelemek için özel aletlere ihtiyacı olabilir.
