Samsun: Yeni Cami Köyü Ahşap Camii

Ahşap Camii; Samsun’un Terme İlçesi, Yeni Cami Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Camiye ait bir inşa kitabesi yoktur. Kayıtlı bir vakfiyesine de yoktur. Caminin muhtelif yerlerinde, aşı boyalı ve ahşap yüzeylere oyularak yazılmış, inşa tarihine dair bir işaret görülmeyen yazılar görülmektedir.

Mihrabın sağındaki bordürde, ağaç yüzeye oyularak Arapça “1259” yazılmıştır. Basitçe dörtgen çerçeve içine alınan M. 1843 yılına denk gelen bu tarihin biraz üstünde, ahşap yüzeye mürekkeple gayet küçük olarak yazılmış nesih bir yazı yer alır: “Hâzâ ta’miru usta Oflu / Ahmed bin İbrahim / Sene 1259”

Burada geçen ifadelerden caminin H. 1259 / M.1843 yılında İbrahim oğlu Ahmed tarafından tamir edildiği anlaşılmaktadır. Harime açılan kuzey duvarın ortasındaki kapı kanadında, basit kazıma ve boyama usulüyle “sene 1318” (M. 1900) yazılıdır. Bu tarih, kapı kanadının yenilendiği tarih olabilir.

Cami mimari açıdan, Çarşamba Gökçeli (1206) ve Şeyh Habil Camii’nin (1211) küçük bir benzeridir. Terme ve civarının Çarşamba’dan daha sonra iskân edilmiş olabileceğini düşünürsek Terme’deki yapıların bu yıllardan sonra inşa edilmiş olabileceği anlaşılır. Camii’nin yöredeki benzerleri gibi 15–18. yüzyıl arasında inşa edilmiş olabileceğini düşünmekteyiz.

Cami; düz bir alanda, taşlara oturan kalın kütükler üzerinde kirişleme usulüyle kurularak yerden 0.60 m. kadar yükseltilmiştir. Dikine dikdörtgen şekildeki 8.55 x 10.80 m. boyutlarındaki harimin, kuzeyinde bir son cemaat yeri, doğusunda bir revak yer alır. Bunlarla birlikte 10.35 x 14.60 m.ye ulaşan tek katlı camiyi üç omuz kırma bir çatı örtmektedir.

Çatının altı, bakkal tavan şeklinde açıkken, yakınlarda muhdes bir tavan311 yapılmıştır. Kuzeydeki kapıyla ulaşılan caminin kadınlar mahfili ve minaresi yoktur. Yapı ahşaptan, yığma tekniğinde inşa edilmiştir. Harim duvarları, köşede kurtboğazı geçmelerle birbirine geçirilen 0.15 – 0.16 m. kalınlıktaki ahşap perdelerle yapılmıştır. Perdeler harim ve son cemaat yerinde duvar boyunca uzatılan tek parça karaağaçtandır.

Paylaşın

Samsun: Karacalı Ahşap Camii

Karacalı Ahşap Camii; Samsun’un Terme İlçesi Karacalı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı Terme civarındaki en eski camilerden biri olup civar köylerin Cuma Camisi olarak inşa edildiği  bilinmektedir. Yapının bir kitabesi bulunmamaktadır.

Doğu duvarda ağaç zemine kazınarak nesih hatla Osmanlıca olarak Hicri 1112 tarihi yazılmıştır. Bu tarihten hareketle yapının 1700/01 tarihlerinde yapılmış olabileceği düşünülmektedir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde yapıya ait 1905 tarihli bir vakfiye kaydından, yapının bu tarihte bir ölçüde elden geçirildiği anlaşılmaktadır.

Yapı, taşlara oturan kalın kütükler üzerinde, kirişleme usulüyle ahşaptan yığma tekniği ile inşa edilmiş olup kırma çatılı ve alaturka kiremitle örtülüdür. Giriş kapısının üzerinde Arapça bir yazı mevcuttur. Yapının içinde ahşap taşıyıcılar bulunmaktadır.

Paylaşın

Samsun: Dağdıralı Camii

Dağdıralı Camii; Samsun’un Terme İlçesi, Dağdıralı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İnşa kitabesi bulunmayan caminin, kayıtlı bir vakfiyesine de yoktur. Kuzey duvarının dış yüzünde, kapı üstünde kazıma yoluyla “1285” (M. 1868) yazılıdır. Y. Can, yapıyı, Terme-Karacalı Köyü Camii’ne benzeterek, 1700 yılına tarihlediği Karacalı Camii’nden sonraya, ona yakın bir tarihe vermektedir.

Y. Can’ın görüşüne göre kapı üstündeki bu tarih, inşa için geçtir. Cami yöredeki benzerleri gibi, 15–18. yüzyıllar arasında inşa edildiğini düşündüğümüz diğer camilerle birlikte yaptırılmış olmalıdır. Caminin doğusunda, birkaç metre mesafede, ahşap yığma bir türbe bulunmaktadır.

Bir yıl önce kıble duvarına 0.30 m. aralık bırakılarak yapılan, betonarme abdest alma mahalli, caminin görüntüsünü bozmuştur. Cami halen ibadete açık olup ispeten iyi durumdadır.

Düz bir alanda kalın kütük ve taşlar üzerine kirişleme usulüyle kurularak, yerden 0.60 m. kadar yükselen yapı, ahşaptan yığma tekniğinde inşa edilmiştir. Dikine dikdörtgen şeklindeki 7.00 x 9.05 m. boyutlarındaki harimi, kuzey ve doğuda “L” şeklinde bir revak sarmaktadır.

Revaklarla ölçüleri 9.05 x 12.70 m.ye ulaşan tek katlı camiyi, dört omuz kırma bir çatı kapatmaktadır. Aslı bakkal tavan şeklindeki harimin tavanı, son yıllardan kalmadır. Caminin kadınlar mahfili ve minaresi yoktur.

Paylaşın

Samsun: Cüneyd-i Bağdadi Türbesi

Cüneyd-i Bağdadi Türbesi; Samsun’un Terme İlçesi, Dibekli Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cini Bağdad adı ile de tanınır. Biri yukarıda, diğeri aşağı düzlükte iki adet türbe vardır. Yapı olarak basittir. Sanatsal değeri yoktur. Türbe ile ilgili söylenti şöyledir; İslam ordularıyla Samsun önlerine gelen Cüneyd adlı yiğit, düzlükte savaşırken kolunun yitirir. Savaşa savaşa bir tepede şehit düşer. Kolunun ve bedeninin düştüğü yerlere birer türbe yapılır. Daha sonra kol gövdenin yanına gömülür ama ertesi gün kolun eski yerine döndüğü görülür.

Türbede yatan şahıs hakkında değişik görüşler vardır. Bunlardan önemlisi, Cüneyd-i Bağdadi Hazretleridir ki, bu şahsın mezarının Irak’ta olduğu bilinmektedir. Bir görüş de, Bağdadi Haydar adlı bir emir olduğudur ki, Cüneyd-i Bağdadi’nin kelime anlamının Bağdatlı asker olduğu, askerin adının ise Haydar olduğu diğer ve türbe ve mezarlardaki şahısların Haydar’ın askerleri olduğu bir savaş esnasında şehit oldukları yolundadır.

En uygun görüş ise bu şahsın Canik Emiri Cüneyd Bey olduğudur. Cüneyd Bey Selçuklu soyundan olup, Kubadoğlu sülalesindendir ve dönemin Samsun hakimidir. Şehzade Çelebi Mehmet’in tekrar Osmanlı hükümdarlığını kurduğu sırada Cüneyd Bey’in serbest kalmasına izin vermiş fakat daha sonra Amasya Valisi Hamza Bey üzerine gönderilerek büyük mücadeleler yaşanmış, Cüneyd Bey sığındığı Terme dağlarında öldürülmüş ve oraya gömülmüştür. Diğer mezarlar ise Cüneyd Bey’in askerleridir. Türbede dokuz metre uzunluğunda sanduka vardır.

Paylaşın

Samsun: İnusu (Hüseyinoğlu) Türbesi

İnusu (Hüseyinoğlu) Türbesi; Samsun’un Terme İlçesi, Bazlamaç Beldesi Hoylan Mahallesi, Yavuz Sokak’ta yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Türbe “Hüseyinoğlu Türbesi” adıyla da bilinmektedir. Geniş bir ağaçlık alanın içinde yer alan yapı tamamen bölgedeki ahşap camilerin kuruluş tekniğinde inşa edilmiştir.

Derinlemesine dikdörtgen plan sergileyen türbenin zemini iri taşlar üzerine oldukça büyük boyutlu kütüklerin belirli aralıklarla dizilip yerleştirilerek yerden 80 cm. yükseltilerek nemden etkilenme oranının en aza indirgenmesi sağlanmıştır.

Bu kütükler üzerine iri kirişlerin atılıp döşemenin tahta ile kaplanması, kestane cinsi kalın kütüklerin yontularak ve üst üste yerleştirilerek birbirlerine bağlanması sonucu beden duvarları oluşturulmuştur.

Türbede zaman zaman tadilat yapıldığı ahşap malzemedeki değişim ile alaturka kiremitlerle değiştirilen Marsilya kiremitlerden ve boya ile yazılmış 1999 yılında tadilat gördüğü ibaresinden anlaşılmaktadır.

Kuzey-Güney doğrultusunda, boyuna düzlemeli, dikdörtgen plan sergileyen türbe, mescit olarak da kullanılan giriş bölümü ile defin bölümünden oluşmaktadır.

Paylaşın

Samsun: Antyeri (Andreanadon) Kilisesi

Antyeri (Andreanadon) Kilisesi; Samsun’un Tekkeköy İlçesi, Antyeri Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tekkeköy tarih eser ve dünya kültür mirası bakımından birçok tarihi esere ve yapıya ev sahipliği yapıyor. Bunlardan biride, Antyeri Mahallesi’ndeki Rumlardan kalma kilisedir. Kilisenin 18 yy’da yapıldığı düşünülmektedir.

Yapı aslen kilise olarak yapılmış ancak sonradan camiye çevrilmiştir. Dikdörtgen planlı, kesme taş malzemeli ve kırma çatılı olan caminin güney-batı köşesinde çan kulesi bulunmaktadır. Bölgedeki sağlam durumda olan ender kiliselerdendir. Mimari yapısı ve çan kulesi korunmuştur.

Yığma yapım sistemi ile inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş ve kesme taş kullanılmıştır. Beden duvarlarında moloz taş kullanılırken, cephe bitimleri, kapı, pencere söveleri ve saçak altında kesme taş kullanılmıştır.

 

Paylaşın

Samsun: Yel Değirmeni

Yel Değirmeni; Samsun’un Tekkeköy İlçesi, Çırakman Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Rumlar tarafından yapılan Karadeniz’in taş gövdeli tek tarihi yeldeğirmeni olma özelliğine sahip olan tarihi yapı Tekkeköy Belediyesi tarafınfan aslına uygun olarak restore edilerek turizmin hizmetine sunulmuştur.

Restorasyon sırasında metal malzemeli çift hatlı bir de çark eklenmiştir. Değirmen içerisine tek kanatlı ahşap bir kapı ile girilebilmektedir.

Her yıl binlerce yerli ve yabancı tristin ziyaret ettiği tarihi yel değirmeni ayrıca yeni evlenen çiftlerin resimlerini çektirdiği özel bir alandır.

Yığma yapım sistemi ile inşa edilen yapıda malzeme olarak moloz taş kullanılmıştır. Silindirik yapının çapı yaklaşık 6,00 metre, yüksekliği yaklaşık 7,00 metredir. Yapı yukarıya doğru hafifçe daralmaktadır.

Paylaşın

Samsun: Şeyh Zeynüddin Türbesi

Şeyh Zeynüddin Türbesi; Samsun’un Tekkeköy İlçesi merkez yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şeyh Yusuf Zeynüddin, Anadolu Selçuklu Devleti zamanında yaşamış büyük İslâm velisidir. Gavs-ı Azam Şeyh Abdülkadir-i Geylani Hazretlerinin torunudur. Şeyh Kutbüddin Hazretlerinin kardeşidir.

O zaman Bizans Devletinin hakimiyeti altında bulunan yerleri İslamiyet’e açmak için çalışan bu büyük İslam Mücahit ve mutasavvıfı, bugünde kabristanının bulunduğu bu yöreye gelmiş ve burada bir Tekke açarak devamlı kazan kaynatıp fakirleri,yolcuları ve düşkünleri doyurmuştur.

Zamanla bu tekke etrafında bir köy doğmuş ve bugünkü adı ile Tekkeköy meydana çıkmıştır. Tekkeköy ismini bu tekkeden aldığı bilinmektedir. 1285 yılında tekkenin yanına Tekkeköy cami inşa edilmiştir.

Şeyh Yusuf Zeynüddin Hazretlerinin 1200 ila 1330 yıları arasında yaşamış olduğu tahmin etmektedir. Tekkeköy ilçe merkezinde adını taşıyan Cami yanında bulunan türbe ilçeye gelenler tarafından ziyaret edilen dini mekanların başını çekmektedir.

Paylaşın

Samsun: Tekkeköy Mağaraları

Tekkeköy Mağaraları; Samsun’un Tekkeköy İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. İlçe merkezine 1 km mesafededir.

Bölgede ilk yaşam izlerinin görüldüğü bu mağaralar doğal olarak oluşmuş küçük mağaraların genişletilerek oyulması ile ortaya çıkmıştır.Aynı bölgede Belediye tarafından işletilen bir de müze bulunmaktadır.

1940’da yapılan arkeolojik kazı çalışmaları sonucunda Hitit ve Eski Tunç Çağı dönemlerine ait buluntular ele geçmiştir. Buluntular arasında çark yapımı, devetüyü, kırmızı renkli seramikler çoğunluktadır.

Eski Tunç Çağı katında ise çok sayıda gömüt, el yapımı seramik buluntular, siyah zemin üzerine beyaz boyayla yapılmış geometrik desenlerle süslü, dişli, yivli, çizgi bezekli kaplar, kabartma insan yüzlü vazolar (antropomorf) gün ışığına çıkarılmıştır.

Paylaşın

Samsun: Şehitler Camii

Şehitler Camii; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Karayonca Mahallesi, İncegiriş Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ahşap caminin mülkiyeti Köy Tüzel Kişiliğine aittir. Yapı bölgede Şehitler Camii adıyla anılmaktadır.  Çantı tekniğinde inşa edilen cami mimari olarak kare bir plan göstermektedir. Bugün hizmete kapalı olan ahşap cami küçük onarımlarla aktif hale getirilebilecek durumdadır.

Yığma olarak kurulan camide zemin iri taşlar ve kütükler üzerinde yükseltilerek duvarlar köşelerde kurt boğazı geçme tekniği ile tutturulmuştur. Cami  7,30 m. x 7,55 m. ölçülere sahip harim ve kuzeyinde yer alıp sonradan kapatılmış olan 1,60 m. enindeki sundurmadan oluşmaktadır.

Yapının, alandaki şehit mezarları nedeniyle mevcut yerine kurulduğu bilinmektedir. Salıpazarı ahşap camilerinde yaygın olarak görülen mihrap önü kubbeli camiler grubundan olan yapıda iç mekanda boya ile elde edilmiş bir hareket göze çarpmaktadır.

Harimde iç mekan açık yeşil-mavi tonda boyanmışken, yivli kubbede canlı tonlarda yeşil-mavi-kırmızı renkler kullanılmıştır. Dışarıdan iki katlı cephe düzenlemesi nedeniyle iki katlı yapı izlenimi veren caminin harimine kuzey yöndeki kapalı sundurmadan girilmektedir. Harim kapısı çift kanatlı olup sade bir işçilik göstermekte olup iki tarafında müezzin mahveli yer almaktadır. Girişin hemen sağından bir merdivenle kadınlar mahveline çıkılmaktadır.

Şehitler Camii, Samsun’daki dıştan kırma içten kubbeli ahşap  camilerin 18.yy.da inşa edilmiş bir uzantısı olup, günümüze pek çok değişiklikle birlikte birkaç defa yer değiştirerek ulaşmıştır. Samsun ahşap camii geleneğinin günümüze ulaşmış geç dönem örneklerinden birisi olan Şehitler Camii Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 26.11.2014 tarih ve 2178 sayılı kararı ile tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

Yöre Halkınca önem verilen Cami ile ilgili halk rivayetleri de bulunmaktadır. Sabah namazı esnasında camide bir grup askerin topluca namaz kıldığı ve dua seslerinin dışarıdan duyulduğu rivayet edilmektedir. Caminin bulunduğu bahçedeki eski mezarların bu alanların fethi esnasında şehit düşen askerlere ait olduğu inancı yaygındır. Şehitler sebebiyle caminin buraya inşa edildiği ve Şehitler adıyla anıldığı bilinmektedir.

Paylaşın