Çayağzı (Cemele) Kalesi; Kırşehir’in Merkez İlçesi’ne bağlı Çayağzı Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kasabanın güneyindeki dağın en yüksek noktasında yapılmış olan kale varlığını hala korumaktadır.
14. yy. başlarında kale Orta Anadolu da Kadı Burhanettin ve Osmanlı devleti arasında sınır teşkil etmiştir, daha sonra Karaman oğullarının sahiplendiği kale Çelebi Mehmet tarafından alınmıştır.
Kalenin adı bazı Osmanlı tarihlerinde Cemaze, Cemadi, Cemade biçiminde yazılmıştır.
Kesikköprü Kervansarayı (Cacabey Hanı); Kırşehir’in Merkez İlçesi’ne bağlı Kesikköprü Köyü yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Kırşehir merkeze 23 kilometre mesafededir.
1248 yılında Anadolu Selçuklu Devleti’nin Kırşehir Emiri Nurettin Caca tarafından yaptırılmıştır. İki ayrı renkli taştan yapılmış olan taç kapısı, taş işçiliği ile dikkati çekmektedir.
Kervansarayı’nın yapımında kesme taş kullanılmıştır. Kervansarayın güneyindeki giriş kapısı basık kemerlidir. Bu giriş kapısının geometrik motiflere sahiptir.
Kervansarayın diğer köşelerinde de geometrik motifler görülebilmektedir. Son zamanlarda harap bir durumda olan Kesikköprü Kervansarayı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır.
Kesikköprü; Kırşehir’in Merkez İlçesi’ne bağlı Kesikköprü Köyü’nde yer almaktadır. Şehir merkezine 23 kilometre uzaklıktadır.
Kızılırmak üzerinde kurulu olan köprü 1248 yılında Anadolu Selçukluları tarafından yaptırılmıştır.
Tarihi ipekyolu güzergahında bulunmaktadır.Kırşehir ile Konya’yı birbirine bağlamak için yapılan köprü Türk mimarisinin önemli eserlerindendir.
Kesikköprü 400 metre uzunluğunda, 6 metre genişliğinde, 13 gözlü olup gözler sivri kemerlidir. Köprü 1616, 1849, 1925 ve 2004 yıllarında da onarım görmüştür.
Aksaklı Kilisesi; Kırşehir’in Mucur İlçesi’nin 10 km. güneyinde Aksaklı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kaya kilisesi şeklinde olup, yer altı şehri ile birlikte bir bütünlük oluşturmakta ve aynı döneme tarihlenmektedir.
Kilisenin duvarlarında fresk (hac) bulunmaktadır. Oldukça önemli bir eser olan bu yapı turistik öneme haizdir.
Yakın tarihlerde buradan çıkarılan yağ küpü ilçe merkezindeki parkta sergilenmektedir. Kaynaklarda bu kilise ile ilgili bilgiye rastlanmamıştır.
Aflak Kilisesi; Kırşehir’in Mucur İlçesi, Aflak Köyü, Sokaklı Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Manastır semtinde, evlerin altında bulunan yapı kalıntısının bir kiliseye ait olduğu sanılmaktadır.
Günümüzde samanlık olarak kullanılan mağara türü bu kilisenin içerisinde bulunan fresklerin büyük kısmı dökülmüştür. Ayrıca onunla ilgili kaynaklarda da bir bilgiye rastlanmamıştır.
Derefakılı Kilisesi; Kırşehir’in Akçakent İlçesi, Derefakılı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Halen ayakta olan bu kiliselerin köy kilisesi olduğu söylenmektedir. Hıristiyanların ilk kiliselerinden olma özelliği taşımaktadır.
Kilisenin kitabesi günümüze ulaşamamıştır. Kaynaklarda da bu kilise ile ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır. Kilisenin Anadolu’da Hıristiyanlığın yaygınlaştığı dönemde yapıldığı söylenmektedir.
Üçayak Kilisesi; Kırşehir’in Merkez İlçesine bağlı Taburoğlu köyü yakınlarındadır. Kırşehir merkeze 37 kilometre mesafededir.
Bizans dönemi 10-11 yy. lara tarihlenmektedir. Başkent mimarisini yansıtan önemli eserlerindendir. Kilisede üç mezhebin bir kubbe altında ibadet ettiği bilinmektedir.
İki imparator tarafından adak yeri olarak yaptırıldığı sanılmaktadır. İki kiliseden oluşan bina tamamen tuğladan yapılmış olup; 1938 yılındaki depreme kadar yapıyı örten kubbe ayakta durmaktaydı.
Kurutlu Kazı Çalışma Alanı; Kırşehir’in Kaman İlçesi, Savcılı Kurutlu Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izinleri ile Kalehöyük Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü başkanlığında ve Ahi Evran Üniversitesi Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. A. Cem Erkman’ın bilimsel başkanlığında, Kaman İlçesi, Savcılı Kurutlu Köyü, Lodalı Tepesi (fosil kalitesi) kazı çalışmaları; 2011 yılında yüzey araştırmaları ile başlamış, 2014 yılında kurtarma kazısına dönüşmüş ve 2015 yılında Erkman’ın başkanlığında, Bakanlar Kuru lu Kazısı olarak devam etmektedir.
Doç. Dr. A. Cem Erkman tarafından bölgede yapılan Yüzey Araştırmaları sırasında, Hirfanlı Baraj Gölü kıyılarında (Lodalı Tepesi Mevkii), önemli yoğunlukta Fosil Lokalitesi tespit edilmiş, fosil lokalitesinin kurtarılması ve bölgede omurgalı fosil yataklarının belirlenmesi ve yine bölgenin Neojen Dönem’deki durumu, faunası ve yaşam özellikleri hakkında bilgiler edinilmesi amacıyla kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Kurutlu Fosil Lokalitesi Kurtarma Kazısı çalışmaları sonunda;
örneklerine ait fosil buluntuları ele geçmiştir. Ele geçen fosiller üze rindeki bilimsel çalışmalar hâlen de vam etmekte olup, kazı çalışmalarının önümüzdeki yıllarda da sürdürülmesi planlanmaktadır.
Büyükteflek Arkeolojik Kazı Alanı; Kırşehir’in Çiçekdağı İlçesi, Büyükteflek Köyü’nün 2 km güneyinde yer almaktadır. Kırşehir merkeze 71 km mesafede bulunmaktadır.
Yerleşim yerine dere içinden giden patika yol veya tarla yolu takip edilerek ulaşılabilmektedir. Kazı çalışmaları 2012 – 2014 yılları arasında Kırşehir Müzesi Müdürlüğü tarafından yapılmıştır.
Yapılan kazı çalışmalarında M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Roma dönemine ait hamam yapısı ortaya çıkarılmıştır. Roma dönemi hamamları, içinde birçok sosyal aktivitenin gerçekleştirilmesi sebebiyle şehrin en görkemli yapılarındandır.
Bu yapılar; spor salonları (palestra), güzellik salonları, saunalar, konferans salonları, kitaplık gibi üniteleri bünyesinde barındırmaktadır. Büyükteflek köyünde yer alan Roma hamamı günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.
Yapılan kazı çalışmalarında hamamın, spor salonu (palestra), cehennemlik (külhan), sıcaklık (caldarium), ılıklık (tepidarium) ve soğukluk (frigidarium) bölümleri ortaya çıkarılmıştır.
M.S. 4. ve 5. yüzyıllarda Hristiyanlıkla birlikte hamam yapıları önemini yitirmiş ve farklı amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Hamam yapısının havuz kısmı farklı mekânlarla birleştirilerek küçük bir kiliseye dönüştürülmüştür.
Spor salonu (palestra) kısmı ise mezarlık olarak kullanılmıştır. Kazı çalışmalarında pitoslar, güğümler, koku şişeleri, kandiller, pişmiş toprak kaplar ele geçirilmiştir. Ayrıca çok miktarda farklı boyutta gülle ve disk sporunun ilk örnekleri olan disk ve gülleler ele geçirilmiştir.
