Elazığ: Üryan Baba Türbesi

Üryan Baba Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Meteris Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Harput’a çıkarken “Kayabaşı” tabir edilen dik kayalıklara varma­dan sağa doğru 100 m. kadar yürüdüğünüzde tepenin Harput’a bakan yamacında defnedilmiştir. Makam bölümünü oluşturan yapı kayalıklar içindeki bir mağaranın türbeye dönüştürülmesi ile meydana getiril­miştir.

Bu kayalıklara Harput’un halkı tarafından eskiden “Tilki Kaya­lıkları” derlerdi. Türbenin hemen yakınında eski bir mezarlık vardır. Üryan Baba Türbesi ile ilgili tarihi kayıtlara baktığımızda burada bir hücre ve mescid bölümünün bulunduğu yazılıdır. 2012 yılında onarılan yapının duvarları kesme taştan yapılmıştır.

İshak Sunguroğlu’nun “Harput Yollarında” adlı eserinin birinci cildinde türbe yanında bulunan mescidin eskiden tekke olarak kullanıldığından bahsedilmiştir. Türbede yatan Üryan Baba’nın kim olduğu hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Türbe kapısını oluşturan taş bloktaki yazıda “Allah’ın sevgili kullarından İsmail’in torunu, Ömer’in oğlu Hafız Muhammed” şeklinde bir ibare bulunduğu görülmektedir. Türbe mezarın keşfinden sonra Hicri 1278 yılında yapılmıştır. Sandukası giriş kapısından sonra hemen sağda bulunmaktadır.

Paylaşın

Elazığ: Feti Ahmet Baba Türbesi

Feti Ahmet Baba Türbesi; Elazığ’ın Harput Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Halk arasında “Fetahmet Baba” ya da, “Feti Ahmet Baba” gibi isimlerle anılır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Fatih Ahmet Baba ile ilgili “Kaleden dışarı Feth – i Bab Tekkesi, ulu asitandır (dergah, tekke)” diye bahseder.

Özellikle çocuğu olmayan kişilerin veya hamile bayanların çocukları sağlıklı olsun diye gittikleri veya diğer dileklerinin kabulü için en çok ziyaret edilen türbedir. Duaları kabul olan kişiler adadıkları kurbanları da bu türbe yakınında bulunan kurban kesim yerinde keser ve dağıtır.

Bu türbe ziyaretinden sonra çocukları dünyaya gelen aileler, bu türbede medfun bulunan Fatih Ahmed Baba Hazretlerine hürmeten çocuklarının adını erkek olursa adlarını, Fatih Ahmet, Fethi Ahmet, Feti veya Fethi kız olursa Fethiye veya Fetiye bırakırlar ve bu isimler Elazığ genelinde oldukça yaygın ve çoktur.

Harput’un manevi büyüklerinden Beyzâde Hacı Ali Rıza Efendi, Feth Ahmet’in hüviyeti hakkında ihvanı kiramiyle vaki olan keşifleri neticesinde elde edilen hal tercümesinde şöyle söyler:

“Sen bil ki Harput kasabası civarında medfun ve Fatih Ahmet namiyle meşhur olan zat, “Perevat” veya “Parbat” şehrinde Şeyhül Kainat ünvaniyle anılan “Aliyyürremeytani” nin (Ali Ramatani Hazretleri ) talebelerindendir. Kendisi “Belh” de doğmuş, ismi Ahmet, tarikatı “Hacegan”dır. Muhammed Hellacul-Belhi (k.s) vasıtasiyle Hazirati Azizan Hoca Alyiyürremeytani den intisap etmiş, onun ahbab ve yakınlarından on kişi de türbenin üst tarafındaki mezarlıkta medfundurlar. Kendisi sadat-ı kiramdan (Evlad-ı Resul) olup, sağ tarafından yaralanarak şehit düşmüş ve aynı yere defnedilmiştir. Mensup olduğu mezhep Hanefi mezhebi olup, 96 yaşına erişmiştir. Bazı ihvanlarla beraber yaptığımız keşifte böyle zahir (aşikar) olmuştur. Ben fakir Ali Beyzâde ki, Nakşibendî Tarikatının müceddidi Mevlâna Halid’e (Mevlana Halid-i Bağdadi Hazretleri) mensubum. Cenab-ı Hak onu af ve mağfiret etsin ”.

Paylaşın

Elazığ: Beyzade Efendi Türbesi

Beyzade Efendi Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Meteris Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Asıl adı Ali Rıza Efendidir. 1810 yılında Harput’ta dünyaya gelmiştir. 1877 yılında Osmanlı – Rus savaşına katılmıştır. Beyzade Hazretleri 1904 yılında vefat etmiştir.

Harput’un Meteris Mezarlğı denilen yukarı mezarlıkta defnedilmiş olan Beyzade Ali Rıza Efendi’ye vasiyeti nedeniyle türbe yapılmamıştır. Mezarlığın çevresi demir cağlarla çevrilerek aile kabristanı haline getirilmiştir.

Buradaki şahidelerinin tamamı yeşile bo­yanmış olup, üzerlerinde kitabeleri bulunmaktadır. Kabristanın iç kısmının tabanına son yıllarda mermer taşlardan oluşan özel bir düzenleme yapılmıştır.

Paylaşın

Elazığ: Kazım Efendi Türbesi

Kazım Efendi Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Meteris Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

1894 tarihinde Harput’ta dünyaya gelmiştir. Aslen Harputlu olan Kâzım Efendi’nin lâkaplarına “Iğıkilioğulları” denmektedir. Kendisi Nakşibendi Tarikatının son şeyhlerindendir.

Harputlu islam düşünürü Kazım Efendi Türbesi, Harput’un Meteris Mezarlığı’nda, İmam Efendi Türbesi’nin yakınında bulunmaktadır.Değişik bir mimari tarzda yapılmış olan türbe, ihata duvarıyla çevrili özel bir kabristanın içerisindedir. Türbenin üzeri kubbeli ve bu kubbe araları açık olan 5 sütun üzerine oturtulmuştur.

Üst kısımları sütunlar arası oluşturulan kemerlerle kubbeye bağlanan kubbenin tam altında bulunan mezar bölümü, zeminden 20 cm. kadar yükseklikte daire şeklindeki bir kaide üzerindedir. Çevresi, yine daire şeklinde demir bir kafesle çevrilmiş mezarın baş ve ayak kısmına kitabe konulmuştur. 1967 yılında Elazığ’da vefat etmiş, Harput’a defnedilmiştir.

Paylaşın

Elazığ: Sara Hatun Camii

Sara Hatun Camii; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Nizamettin Caddesi, Aslanlı Sokak üzerinde yer almaktadır. 

Camiye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Akkoyunlu devrine ait cami, Akkoyunlu Hükümdarı Bahadır Han’ın (Uzun Hasan) Annesi Sara Hatun tarafından 1465 yılında mescid olarak yaptırılmıştır. 1585 yılında tamir edilmiş, 1843 yılında da yapılan onarımla da bugünkü halini almıştır.

Cami, kare planlı olup orta kısmının üzeri dört kalın sütuna dayanan kubbe ile kenarları ise tonozla örtülüdür. Mihrap sade bir iniş halindedir. Minberi, taş işçiliğinin güzel örneklerindendir. Minaresi iki renk kesme taştan yapılmıştır.

Paylaşın

Elazığ: Arkeoloji ve Etnografya Müzesi

Arkeoloji ve Etnografya Müzesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Üniversite Mahallesi, Çaydaçıra Kavşağı üzerindedir. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

30 Nisan 1965 yılında, Harput mahallesinde bulunan Alacalı Mescit’te “Harput Müzesi” olarak kurulmuştur. Müze binası arkeolojik eserler ve sikke salonu, halı ve kilim galerisi ile etnografya salonu olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.

Keban ve Karakaya Baraj projeleri çerçevesinde yapılan yüzey araştırmaları ve kazılarda bulunan milattan önceki devirlere ait eserlerin teşhiri ve muhafazası için 1971 yılında Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kampüsü içerisinde yeni müze inşasına başlanılmış ve 28 Temmuz 1982 yılında Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi olarak hizmete açılmıştır.

Müzede 15 bin 238 adet arkeolojik, 5 bin 310 adet etnografik, 10 bin 887 adet sikke olmak üzere toplam 31 bin 435 adet envantere kayıtlı eser mevcuttur. Teşhir salonlarındaki eserler ise 493 sikke, 1071 arkeolojik ve 602 etnografik eserden oluşmaktadır. Müze sorumluluk sahasında korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli toplam 288 adet kültür varlığı bulunmaktadır.

Paylaşın

Elazığ: Hacı Hulusi Efendi Türbesi

Hacı Hulusi Efendi Türbesi; Elazığ’ın Harput Mahallesi, Meteris Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hacı Hulusi Efendi 1895 yılında doğmuştur. Harputlu olup 1.Dünya Savaşında Kafkas ve Çanakkale Cephesine katılmıştır. 1950 yılında albaylıktan emekli olmuştur. Esas adı Hulusi Yahyagil olan Hacı Hulusi Efendi, Bediuzzaman Said-i Nursi Hazretlerinin ilk talebelerindendir.

Hacı Hulusi Efendi 1986 yılında Elazığ’da vefat etmiştir.Harputlu ünlü alimlerden Hacı Hulusi Efendi’nin kabristanı, Harput’un Meteris Mezarlığı’nda İmam Efendi Türbesi’nin yakınında bulunmaktadır.

Aile mezarlığı olan bu parselin etrafı demir parmaklıklarla çevrilidir. Sanduka biçimindeki kabrin baş tarafında, şahide taşında “Emekli Albay Es Seyyid İbrahim Hulusi Yahyagil Ruhuna El Fatiha” yazısı bulunmaktadır.

Paylaşın

Elazığ: Arap Baba Mescidi ve Türbesi

Arap Baba Mescidi ve Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Yakut Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Arap Baba mescidi ve alt katında bulunan türbe Selçuklu devrine aittir. Mescit ve türbe kayalıklar üzerine inşa edilmiştir. Üstü kubbeli olan mescidin minaresi kısmen yıkılmıştır. Türbe içerisinde bulunan naaş, Selçuklu türbelerinde olduğu gibi, türbenin alt katında bulunmaktadır.

Bu türbedeki zat halk arasında Arap Baba’ ismiyle bilinmektedir. Arap Baba hakkında elde kesin bir bilgi bulunmamakla beraber türbe, Selçuklu Hükümdarı Keyhüsrev döneminde 1279 yılında yaptırılmıştır.

Kitabesinde, banisi olarak Şaban’ın torunu ve Arap Şah’ın oğlu Yusuf geçmektedir. Türbede bulunan ceset, üzeri yeşil kumaşla örtülü bir camekân içerisinde muhafaza edilmektedir. Türbe yerli ve yabancı turistler tarafından ilgiyle gezilmektedir. Arap Baba hakkında çeşitli rivayetler anlatılmaktadır.

Paylaşın

Elazığ: Mansur Baba Türbesi

Mansur Baba Türbesi; Elazığ’ın Merkez İlçesi, Harput Mahallesi, Nizamettin Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

16 YY.’a ait bir vakfiyesi mevcut olup bu tarihlerde yıllık geliri 8980 akçedir.” Rivayete göre Şahende isimli bir kadının gördüğü rüya üzerine Harput’un manevi büyüklerinden Beyzade efendinin huzurunda yapılan kazıda büyük bir lahit meydana çıkmış ve içinde bir erkek, bir kadın ve iki de çocuk mezarının bulunduğu görülmüştür.”

Erkeğin mezarı açıldığında çürümemiş bir cesetle karşılaşılmış ve durum telgrafla Meşihat’a (Şeyhülislamlık) bildirilmiş ve gelen cevap üzerine bir türbe yaptırılmış ve “mezar taşına atfen” türbeye Mansur Baba adı verilmiştir.

Kimi kaynaklara göre türbedeki mezarların Artuklu hanedanına ait olabileceği ifade edilmektedir. Yeniden onarılan ve ziyarete açılan Mansur Baba türbesi sekizgen planlı olup iç kısmı orijinal şeklini muhafaza etmektedir. Üst örtü sistemi sonradan yapılmıştır. İki katı anıtsal bir yapıdır.

Paylaşın

Elazığ: İzzet Paşa Camii

İzzet Paşa Camii; Elazığ’ın Merkez İlçesi, İzzetpaşa Mahallesi, İzzetpaşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İzzet Paşa Camisi il merkezinde tarihi eski hükümet konağının karşısındadır.1866 yılında zamanın valisi Hacı Ahmet İzzet Paşa tarafından cami yeri satın alınarak yaptırılmıştır.1966 yılın kurulan dernek marifetiyle, çökmek üzere olan bu ibadethane Mayıs 1967’de yıktırılarak bugünkü İzzet Paşa Camisi yapılmıştır.

1972 yılında Derneğin gayretiyle ve Elazığ halkının yardımları ile cami bitirilerek ibadete açılmıştır. Cami 44×28.5 m. ebadında olup, 8×28.5 m arka, 4X27.15 m iki yan revakları vardır.

Osmanlı mimari tarzında, çift minareli ve çift şerefelidir. Türkiye’de ilk asansörlü minareye sahip cami ünvanını almıştır. 20 m çapında ana kubbesi, 25 adet de küçük kubbesi vardır. Minare yüksekliği toprak seviyesinden itibaren 55 metredir.

Dış duvarları körpe yontma taşıyla kaplıdır. Cami sahanlığında doğu-batı istikametinde kendi minaresine uygun, 40 ton su kapasiteli şadırvan ve idare binası yer alırken, zeminde 115 adet dükkan, kütüphane ve bir polis noktası bulunmaktadır.

Paylaşın