Selçuk Mızraklı Tahliye Edildi

Eski Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Adnan Selçuk Mızraklı, Edirne Cezaevi’nden tahliye edildi. Mızraklı’nın tahliye tarihi, daha önce eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş tarafından duyurulmuştu.

Mızraklı, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) adayı olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanlığına yüzde 62’nin üzerinde oyla seçilmişti. Ancak İçişleri Bakanlığı tarafından 19 Ağustos 2019’da görevden alınarak yerine kayyum atanmıştı.

Mızraklı, 21 Ekim 2019’da gözaltına alınmış, 22 Ekim’de “örgüt üyeliği” ve “örgüt propagandası” suçlamalarıyla tutuklanmıştı.

Diyarbakır 9. Ağır Ceza Mahkemesi, 9 Mart 2020’de Mızraklı’yı “örgüt üyeliği” suçundan 9 yıl 4 ay 15 gün hapis cezasına çarptırılmıştı. Karar, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesi tarafından Temmuz 2020’de onanmıştı.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi ise Aralık 2022’de kararı “eksik inceleme ve yetersiz gerekçe” nedeniyle bozdu ancak Mızraklı’nın tahliye talebini kabul etmemişti. Yeniden görülen davada Diyarbakır 9. Ağır Ceza Mahkemesi, 29 Kasım 2023’te aynı hapis cezasına hükmetmişti. Yargıtay 3. Ceza Dairesi de 9 Ekim 2024’te kararı onayarak cezanın kesinleşmesine karar vermişti.

Tahliye tarihi önceden açıklanmıştı

Mızraklı’nın tahliye tarihi, 5 Eylül’de Selahattin Demirtaş tarafından kamuoyuna duyurulmuştu. Edirne Cezaevi’nde Mızraklı ile yaklaşık beş yıl aynı hücreyi paylaşan Demirtaş, 8 Eylül’de tahliye olacağını açıklamıştı.

Mızraklı’nın 2025 yılında açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlikten yararlanma talebi ise Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu tarafından reddedilmişti.

Tahliye öncesinde yapılan açıklamalarda Mızraklı’nın cezaevinden çıktıktan sonra Diyarbakır’a gideceği belirtilmişti. Demirtaş, Mızraklı’nın 8 Eylül akşamı Diyarbakır’da olacağını ifade etmişti.

Mızraklı’nın tahliye edilmesiyle birlikte yaklaşık yedi yıldır devam eden cezaevi süreci sona ermiş oldu.

Paylaşın

Üsküdar Belediyesi CHP’den AK Parti’ye geçti

Mahkeme kararı sonrası yenilenen seçimde AK Parti’nin adayı Dündar Ziya Gültekin, dördüncü turda 23 oy alarak Üsküdar Belediyesi başkan vekili seçildi. CHP’nin adayı Sibel Tan Çetinkaya ise 19 oyda kaldı.

Bu sonuçla birlikte Üsküdar Belediyesi’nin yönetimi CHP’den AK Parti’ye geçti.

Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş’ın tutuklanmasının ardından başlayan başkan vekilliği sürecinde daha önce yapılan seçim, mahkeme kararıyla yenilenmişti. Yenilenen seçim için Üsküdar Belediye Meclisi bugün yeniden toplandı. Seçimde CHP-Yeni Parti grubunun adayı Sibel Tan Çetinkaya ile Cumhur İttifakı’nın adayı Dündar Ziya Gültekin yarıştı.

Toplam 42 meclis üyesinin katıldığı seçimde ilk üç turda başkan vekilinin belirlenmesi için gerekli sonuç alınamadı. Dördüncü turda ise AK Parti adayı Dündar Ziya Gültekin 23 oy aldı. CHP adayı Sibel Tan Çetinkaya’nın aldığı oy sayısı 19’da kaldı.

Böylece Gültekin, Üsküdar Belediye Başkan Vekili olarak göreve seçildi. Meclisteki oylama sonucunda Cumhur İttifakı adayı 23 oyla seçimi kazanırken CHP-Yeni Parti grubunun adayı 19 oy aldı.

Başkan vekilliği seçimi öncesinde Üsküdar Belediye Meclisi’nde siyasi dengeler de değişti. CHP’li meclis üyeleri Ahmet Başbaydar, Ayhan Aydın, Hüseyin Kazan ve Tahsin Usta, partilerinden istifa ederek AK Parti’ye katıldı.

Bu gelişmeyle birlikte Cumhur İttifakı’nın meclisteki üye sayısı 21’e ulaştı. CHP-Yeni Parti grubunun üye sayısı ise 21 olarak kaldı.

Seçim sırasında Gültekin’in 23 oy alması, grupların sandalye dağılımının yanı sıra oy kullanabilen üyelerin durumunu da gündeme getirdi. Seçim sonucunda AK Parti adayı, kendi grubunun sandalye sayısının üzerinde oy alarak başkan vekilliğine seçildi.

Üsküdar’da başkan vekilliği için daha önce yapılan seçimde CHP’nin adayı Sibel Tan Çetinkaya 22 oy alarak başkan vekili seçilmiş, AK Parti’nin adayı Dündar Ziya Gültekin ise 18 oy almıştı.

AK Parti’nin seçim sonucuna yaptığı itirazın ardından İstanbul 2. İdare Mahkemesi, söz konusu meclis kararının yürütmesini durdurdu ve seçimin yenilenmesine karar verdi. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nin de itirazı reddetmesinin ardından yeni seçim süreci başlatıldı.

5 Eylül’de yapılması planlanan yenileme seçimi ise yeterli çoğunluğun sağlanamaması nedeniyle gerçekleştirilemedi ve bugüne ertelendi. Bugün yapılan oylamanın dördüncü turunda ise Dündar Ziya Gültekin 23 oyla başkan vekili seçildi.

Üsküdar Belediyesi’nde böylece başkan vekilliği görevi AK Parti’nin adayı Dündar Ziya Gültekin’e geçmiş oldu.

Paylaşın

Kara Deliklerin Çınlaması Evrenin Gizli Sırrını Ortaya Çıkarabilir

İki kara delik çarpışıp birleştiğinde, ortaya çıkan yeni kara delik tıpkı vurulan bir çan gibi “çınlıyor” ve uzay-zamanda giderek zayıflayan kütle çekim dalgaları yayıyor. Çınlama (ringdown) olarak adlandırılan bu kısa süreli dalga sinyali, kara deliklerin çevresinde bugüne kadar tespit edilememiş yapıların izlerini taşıyor olabilir.

Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi’ne göre, ideal koşullardaki bir kara deliğin çınlama sinyali temel olarak iki özelliğine bağlıdır: kütlesi ve dönme hızı.

Ancak kara deliğin çevresinde henüz doğrudan gözlemleyemediğimiz bir madde veya yapı bulunuyorsa, bu durum çınlama sinyalinin özelliklerini değiştirebilir.

Teorik fizikte kara deliğin çevresindeki bu tür olası ek yapılara “kara delik saçı” (black hole hair) adı veriliyor. Bu yapıların gerçekten var olması halinde, kara deliklerin yaydığı kütle çekim dalgalarında küçük fakat ölçülebilir değişiklikler oluşturması bekleniyor.

Japonya’daki Nagoya Üniversitesi liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, kütle çekim dalgalarındaki küçük sapmaları inceleyerek kara deliklerin çevresindeki bu olası yapıların izlerini tespit etmeye yönelik yeni bir yöntem geliştirdi.

Journal of Cosmology and Astroparticle Physics dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, kara deliğin çevresindeki ek madde veya yapıların çınlama sinyalini her açıdan aynı şekilde etkilemesi gerekmiyor.

Araştırmacılar, özellikle dalganın frekansı ile sönümlenme hızının farklı oranlarda değişebileceğini ortaya koydu. Bu farklılıkların incelenmesi, yalnızca kara deliğin çevresinde alışılmadık bir yapının bulunup bulunmadığına ilişkin ipucu vermekle kalmayıp, bu yapının özellikleri hakkında da bilgi sağlayabilir.

Kara delikler, uzay-zamanı olağanüstü güçlü biçimde büker. Bu nedenle ışığın ve kütle çekim dalgalarının hareketleri de bu devasa gök cisimlerinin yakınında önemli ölçüde etkilenir.

Kütle çekiminin en uç koşullarda ortaya çıktığı kara delikler, bu özellikleri sayesinde Einstein’ın teorisini ve mevcut fizik anlayışını sınamak için evrendeki en önemli doğal laboratuvarlardan biri olarak kabul ediliyor.

Çalışmanın başyazarı ve Nagoya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü doktora öğrencisi Ariadna Uxue Palomino Ylla, kara delik saçı kavramının önemini şu sözlerle açıklıyor:

“Kara delik saçı, kara deliği çevreleyen egzotik bir maddeyi veya Einstein’ın teorisinden olası sapmaları temsil edebilir. Bu yapılar çınlama sinyalini küçük ölçekte değiştirdiği için, söz konusu değişiklikleri tespit etmek ya da dışlamak, kütle çekimini en uç koşullarda test etmemize olanak sağlayabilir.”

Dönen Kara Deliklerde Dönüş Yönü Önem Kazanıyor

Araştırma ekibi, geliştirdiği yöntemde ışığın kara delik çevresindeki hareketi ile çınlama dalgalarının davranışı arasındaki ilişkiden yararlandı.

Bilim insanları, standart kara delik modellerine teorik olarak küçük miktarlarda ek madde yerleştirerek Einstein’ın denklemleri üzerinden çeşitli simülasyonlar gerçekleştirdi.

Dönen kara delikler söz konusu olduğunda ise ortaya daha dikkat çekici bir tablo çıktı.

Kara deliğin dönüş yönüyle aynı yönde hareket eden ışık ve dalgalar ile dönüş yönünün tersine hareket eden ışık ve dalgaların, çevredeki maddeden farklı biçimlerde etkilenebildiği görüldü.

Bu farklılık, gelecekte elde edilecek kütle çekim dalgası sinyallerinde kara deliğin çevresinde alışılmadık bir yapı bulunup bulunmadığının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Gelecekteki Gözlemler İçin Yeni Bir Yol Haritası

Araştırmacılar, her bir olası “kara delik saçı” modelini ayrı ayrı incelemek yerine, geliştirdikleri yöntemin bu tür yapıların gözlemlenebilir etkilerini sınıflandırmak için daha genel bir çerçeve sunduğunu belirtiyor.

Çalışmanın sonuçları şimdilik teorik hesaplamalara dayanıyor. Ancak gelecekte LIGO, Virgo ve uzay tabanlı LISA gibi kütle çekim dalgası gözlemevlerinden elde edilecek veriler, bu teorik öngörülerin sınanmasına olanak sağlayabilir.

Eğer gelecekte bir kara delik birleşmesinden gelen sinyalde Genel Görelilik’in öngördüğü standart çınlama modelinden küçük sapmalar tespit edilirse, araştırmacılar bu yeni yöntem sayesinde söz konusu değişikliklerin kaynağını daha ayrıntılı biçimde inceleyebilecek.

Bu nedenle kara deliklerin birleşmesinden sonra uzaya yayılan ve kısa süre içinde sönümlenen o zayıf “çınlama”, evrendeki görünmeyen maddelerin ve henüz keşfedilmemiş fiziksel süreçlerin izlerini taşıyan önemli bir kozmik sinyal olabilir.

Paylaşın

Ay Sadece Beş Saat İçinde Oluşmuş Olabilir

Ay’ın, Güneş Sistemi’nin ilk dönemlerinde Dünya ile Mars büyüklüğündeki Theia adlı gök cisminin çarpışmasının ardından yalnızca birkaç saat içinde oluşmuş olabileceği ortaya çıktı.

Haber Merkezi / Gezegenlerin iç sıcaklıklarını ve yapısal özelliklerini de hesaba katan gelişmiş bilgisayar simülasyonları, Ay’ın nasıl oluştuğuna ilişkin mevcut teorilere yeni bir boyut kazandırdı.

Ay’ın oluşumuna ilişkin en güçlü teorilerden biri, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce genç Dünya’nın Theia adı verilen, Mars büyüklüğünde bir gök cismiyle çarpıştığını öne sürüyor.

Gezegen bilimci Robin Canup’ın 2001 yılından bu yana yürüttüğü çalışmalar, bu çarpışma sırasında Dünya’nın yörüngesine büyük miktarda kaya ve moloz saçıldığını ve Ay’ın da zaman içinde bu malzemeden meydana geldiğini gösteriyordu.

Ancak Güneybatı Araştırma Enstitüsü’nden (SwRI) Adeene Denton liderliğindeki ekip, önceki modellerden farklı olarak çarpışan gök cisimlerinin iç sıcaklıklarını ve yapısal özelliklerini de hesaplamalara dâhil etti.

Bu yaklaşım, Ay’ın oluşum sürecinin sanılandan çok daha hızlı gerçekleşmiş olabileceğini ortaya koydu.

Theia’nın Sıcaklığı Çarpışmanın Sonucunu Değiştirdi

Gezegenler oluşumlarının ilk dönemlerinde büyük miktarda iç ısı barındırır. Bir gök cisminin iç sıcaklığı arttıkça yapısı daha kolay şekil değiştirebilir hale gelir. Bu durum, büyük çarpışmalar sırasında ortaya çıkan malzemenin nasıl dağıldığını da doğrudan etkiler.

Denton ve ekibi, Theia’nın farklı sıcaklıklardaki yapısını modelleyerek iki farklı çarpışma senaryosunu inceledi.

Soğuk Theia senaryosu: Çarpışmanın Güneş Sistemi’nin oluşumundan yaklaşık 100 ila 150 milyon yıl sonra gerçekleştiği varsayıldığında, Theia önemli ölçüde soğumuş ve daha sağlam bir yapıya kavuşmuş olacaktı. Bu durumda çarpışmadan geriye kalan malzeme Dünya çevresinde uzun süre yörüngede kalıyor ve Ay daha yavaş bir süreçte oluşuyordu.

Sıcak Theia senaryosu: Çarpışmanın Güneş Sistemi’nin oluşumundan sonraki ilk 60 milyon yıl içinde gerçekleştiği varsayıldığında ise Theia çok daha sıcak ve kolay şekil değiştiren bir yapıya sahip olacaktı. Çarpışma sırasında parçalanan malzemenin büyük bölümü Dünya çevresine yayılarak yoğun bir enkaz bulutu oluşturuyordu.

Araştırmacıların simülasyonlarına göre bu ikinci senaryoda Ay’ın oluşumu sanılandan çok daha kısa sürebiliyordu.

Denton, simülasyon sonuçlarının, çarpışan iki gök cisminin iç sıcaklıkları hesaba katıldığında Ay’ın yaklaşık 5 saat içinde oluşabileceğine işaret ettiğini belirtti.

Ay’ın Kökenine İlişkin Gizem Henüz Çözülmedi

The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan çalışma, Ay’ın oluşum sürecine ilişkin önemli bir alternatif sunuyor. Ancak araştırmacıların önünde hâlâ çözülmesi gereken önemli bir soru bulunuyor.

Simülasyonlara göre Ay’ın önemli bir bölümünün Theia’nın dış katmanlarından, özellikle de manto malzemesinden oluşması bekleniyor. Buna karşın Ay ile Dünya’nın mantosundan alınan örneklerin kimyasal ve izotopik özellikleri birbirine son derece benziyor.

Bu benzerlik, Ay’ın oluşumunda Dünya’dan gelen malzemenin sanılandan daha büyük bir rol oynamış olabileceği ihtimalini gündemde tutuyor.

Dolayısıyla yeni çalışma, Ay’ın oluşumuyla ilgili tüm soruları yanıtlamaktan ziyade, milyarlarca yıl önce gerçekleşen dev çarpışmanın nasıl sonuçlanmış olabileceğine ilişkin yeni bir senaryo ortaya koyuyor.

Bu Bulgular Ötegezegen Araştırmalarını da Etkileyebilir

Araştırmanın sonuçları yalnızca Ay’ın geçmişini anlamak açısından önem taşımıyor. Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri ve onların olası uydularını araştıran gökbilimciler için de yeni bir bakış açısı sunuyor.

Eğer büyük çarpışmalar sonucunda uydular birkaç saat gibi kısa bir sürede oluşabiliyorsa, gezegenlerin çevresinde uydu oluşumuna işaret eden enkaz disklerini gözlemlemek oldukça zor olabilir.

Çünkü bu tür yapılar, astronomik ölçekte son derece kısa bir süre içinde oluşup dağılabilir. Bu durum, başka yıldız sistemlerinde uydu oluşum süreçlerini gözlemlemeye çalışan bilim insanlarının neden şimdiye kadar bu tür oluşumları doğrudan yakalamakta zorlandığını açıklayabilecek faktörlerden biri olabilir.

Yeni simülasyonlar, Ay’ın oluşumunun milyarlarca yıl süren yavaş bir süreç olmak zorunda olmadığını; doğru koşullar altında, kozmik ölçekte neredeyse bir anda gerçekleşebileceğini gösteriyor.

Paylaşın

Zayıflama İlaçları Erkeklerde Neden Saç Dökülmesine Yol Açıyor?

Ozempic ve Zepbound gibi GLP-1 grubu ilaçlar, kilo verme ve kan şekeri kontrolündeki etkileriyle son yıllarda giderek daha fazla kullanılıyor. Ancak bu ilaçları kullanan bazı erkeklerin yaşadığı saç dökülmesi, yeni bir araştırmanın konusu oldu.

Haber Merkezi / NYU Langone Health bünyesindeki araştırmacılar tarafından yürütülen ve Journal of Investigative Dermatology dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, GLP-1 grubu ilaçlarla saç dökülmesi arasındaki olası biyolojik mekanizmaya ilişkin dikkat çekici bulgular ortaya koydu.

Hızlı kilo kaybı, ameliyat, fiziksel stres veya yetersiz beslenme gibi durumların geçici saç dökülmesine neden olabildiği uzun süredir biliniyor.

Telogen effluvium olarak adlandırılan bu durumda saç folikülleri büyüme evresinden çıkarak dinlenme ve ardından dökülme aşamasına geçiyor. Genellikle vücut yeniden dengelendiğinde saç büyümesi de zaman içinde normale dönüyor.

Ancak araştırmacılar, GLP-1 grubu ilaçları kullanan bazı kişilerde görülen saç dökülmesinin yalnızca hızlı kilo kaybıyla açıklanamayabileceğinden yola çıkarak genetik faktörleri incelemeye aldı.

Araştırma ekibi, GLP-1 reseptöründen sorumlu GLP1R genindeki varyasyonlar ile erkek tipi kellikle, yani androjenetik alopesiyle ilişkili genetik faktörler arasındaki bağlantıyı analiz etti.

200 binden fazla erkeğin genetik verilerinin incelendiği araştırmada, erkek tipi kellik açısından genetik yatkınlığı bulunan bireylerde GLP-1 reseptör yolunun daha aktif olmasıyla saç dökülmesi riski arasında bir ilişki olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, bu grupta saç dökülmesi riskinin yaklaşık yüzde 7 daha yüksek olduğunu tespit etti.

Bu artışın büyük olmamakla birlikte, GLP-1 ilaçlarının saç sağlığı üzerindeki olası etkilerinin yalnızca kilo kaybıyla açıklanamayabileceğine işaret ettiği değerlendirildi.

Araştırmacılar, sonuçları etkileyebilecek farklı sağlık faktörlerini de analiz etti.

Yüksek tansiyon: Saç köklerine ulaşan kan akışını etkileyebilecek bir faktör olmasına rağmen, araştırmada yüksek tansiyonun gözlemlenen risk artışını değiştirmediği görüldü.

İnsülin direnci ve düşük testosteron: Her iki faktör de incelendi ancak araştırmada gözlemlenen saç dökülmesiyle doğrudan bir bağlantı tespit edilmedi.

Zayıflama İlacı Bırakılmalı mı?

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların GLP-1 grubu ilaçların bırakılması gerektiği anlamına gelmediğini vurguluyor.

Yüzde 7’lik risk artışının mütevazı bir düzeyde olduğuna dikkat çeken uzmanlar, obezite veya diyabet gibi ciddi sağlık sorunlarının tedavisinin yalnızca bu olası yan etki nedeniyle aksatılmaması gerektiğini belirtiyor.

Uzmanlara göre gelecekte yapılacak klinik çalışmalar, hangi kişilerin saç dökülmesine daha yatkın olduğunu belirlemeye yardımcı olabilir. Böylece tedavi öncesinde genetik risklerin değerlendirilmesi ve saç dökülmesini azaltmaya yönelik kişiselleştirilmiş bakım yöntemlerinin geliştirilmesi mümkün olabilir.

Kadınlar Neden Araştırmaya Dâhil Edilmedi?

Araştırmada yalnızca erkeklere ait genetik verilerin kullanılmasının temel nedeni, erkek tipi saç dökülmesinin genetik mekanizmalarının kadınlardaki saç dökülmesinden farklı olması.

Araştırmacılar, kadınlarda görülen saç dökülmesinin genetik yapısının daha karmaşık olduğunu belirterek, gelecekte kadınları ve farklı etnik grupları da kapsayan daha geniş araştırmalar yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Çalışmanın sonuçları, GLP-1 grubu ilaçlarla saç dökülmesi arasında olası bir genetik bağlantıya işaret ediyor. Ancak araştırma, bu ilaçların doğrudan saç dökülmesine neden olduğunu kesin olarak kanıtlamıyor.

Uzmanlara göre özellikle erkek tipi kellik açısından genetik yatkınlığı bulunan kişilerde bu ilişkinin daha ayrıntılı araştırılması gerekiyor. Önümüzdeki dönemde yapılacak klinik çalışmalar, GLP-1 ilaçlarının saç folikülleri üzerindeki etkisinin daha net anlaşılmasını sağlayabilir.

Paylaşın

Ses Tonundaki Değişimler Demansın Erken Habercisi Olabilir

09 yüzde 58 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Haber Merkezi / Ses tonunda ve konuşmada meydana gelen değişiklikler, ilerleyen yıllarda ortaya çıkabilecek bilişsel sorunlara ilişkin gözden kaçan önemli bir ipucu olabilir.

Drexel Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir araştırma, işitme kaybı bulunmayan ancak ses bozukluğu teşhisi konulan kişilerin, her iki sorunu da yaşamayan bireylere kıyasla ilerleyen dönemde demans veya bilişsel gerileme yaşama riskinin yüzde 58 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Ses bozuklukları; sesin tonu, yüksekliği, netliği ve kullanılabilen ses aralığında meydana gelen değişiklikleri kapsıyor. Bazı kişilerde belirgin bir ses kısıklığı görülürken, bazı kişilerde konuşmak zamanla yorucu ve hatta ağrılı bir hale gelebiliyor.

Her yıl milyonlarca yetişkin benzer ses sorunları yaşamasına rağmen, birçok kişi bu değişiklikleri yaşlanmaya, geçirilen enfeksiyonlara veya sesin aşırı kullanımına bağlıyor. Bu nedenle şikâyetler uzun süre göz ardı edilebiliyor.

Ancak dünya nüfusunun yaşlanmasıyla birlikte demans ve bilişsel gerileme vakalarının artması, bu tür belirtilerin daha yakından incelenmesini gündeme getiriyor.

Prof. Dr. Robert Sataloff liderliğindeki araştırmacılar, ses sorunları ile bilişsel gerileme arasındaki olası ilişkiyi incelemek amacıyla 833 bin 417 hastanın sağlık kayıtlarını değerlendirdi. Katılımcılar, ses veya işitme sorunlarına ilişkin teşhisin ardından en az bir yıl boyunca takip edildi ve sonuçları sağlıklı bir kontrol grubuyla karşılaştırıldı.

Araştırmada öne çıkan bulgular şöyle:

Yalnızca ses bozukluğu bulunanlar: İşitme kaybı olmayan ve yalnızca ses bozukluğu teşhisi konulan kişilerde demans veya bilişsel gerileme riski yüzde 58 daha yüksek bulundu.

Yalnızca işitme kaybı bulunanlar: Demans açısından bilinen risk faktörlerinden biri olan işitme kaybının tek başına değerlendirilmesi durumunda ise risk artışı yüzde 27 olarak belirlendi.

Hem ses hem işitme sorunu bulunanlar: Her iki problemi birden yaşayan grupta riskin daha yüksek olduğu görüldü. Bu gruptaki kişilerde hipertansiyon, kalp hastalıkları ve tip 2 diyabet gibi beyin sağlığını etkileyebilecek kronik hastalıkların görülme oranlarının da daha yüksek olduğu tespit edildi.

Ses ile Beyin Arasında Nasıl Bir Bağ Var?

Journal of Voice dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarları, ses değişikliklerinin tek başına demans belirtisi veya kesin bir demans teşhisi anlamına gelmediğinin özellikle altını çiziyor.

Ses kısıklığı ve diğer ses sorunlarının arkasında reflü, enfeksiyonlar, ses teli polipleri veya tümörleri ve yaşlanmaya bağlı değişiklikler gibi çok sayıda farklı neden bulunabiliyor.

Araştırmacılar ise ses bozuklukları ile bilişsel gerileme arasındaki ilişkinin birkaç farklı mekanizmayla açıklanabileceğini düşünüyor.

Erken Nörolojik Değişikliklerin İşareti Olabilir

Ses üretimini ve konuşmayı kontrol eden mekanizmalardaki bozulmalar, beyinde henüz teşhis edilmemiş erken dönem değişikliklerin bir yansıması olabilir.

Benzer şekilde, bazı nörolojik hastalıklarda hareketle ilgili belirtiler ortaya çıkmadan önce konuşma ve seste değişiklikler görülebiliyor. Bu nedenle ses değişikliklerinin, bazı kişilerde nörolojik süreçlerin erken bir göstergesi olup olmadığı araştırılması gereken konular arasında yer alıyor.

Sosyal İzolasyon Riski Artabilir

Sesini etkili bir şekilde kullanmakta zorlanan kişiler zamanla konuşma, şarkı söyleme veya sosyal ortamlara katılma konusunda daha isteksiz hale gelebiliyor.

Bu durum sosyal izolasyonu artırarak kişinin zihinsel ve sosyal açıdan daha az uyarılmasına yol açabilir. Araştırmacılar, sosyal etkileşimlerdeki azalmanın da bilişsel gerilemeyle bağlantılı olabilecek faktörlerden biri olabileceğini değerlendiriyor.

Uzmanlardan Ses Değişiklikleri İçin Uyarı

Araştırma, ses bozuklukları ile bilişsel sağlık arasındaki ilişkiyi geniş bir hasta grubu üzerinden incelemesi açısından dikkat çekiyor. Bununla birlikte uzmanlar, elde edilen sonuçların ses bozukluklarının doğrudan demansa neden olduğunu göstermediğini vurguluyor.

Araştırmacılara göre gelecekte yapılacak çalışmaların, farklı ses bozukluğu türleri ile bilişsel sağlık arasındaki ilişkiyi daha ayrıntılı biçimde incelemesi gerekiyor. Ayrıca ses tedavisinin bilişsel gerileme riskini etkileyip etkilemediğinin de araştırılması önem taşıyor.

Uzmanlar, nedeni açıklanamayan veya uzun süre devam eden ses değişikliklerinin ihmal edilmemesini ve gerekli durumlarda bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulmasını öneriyor. Doktor tarafından gerekli görülmesi halinde bilişsel durumun da değerlendirilmesi, altta yatan olası sorunların daha erken fark edilmesine yardımcı olabilir.

Paylaşın

Ağustos Ayında Yatırımcısına En Fazla Kazandıran “Külçe Altın”

Ağustos ayında yatırımcısına en yüksek reel getiriyi külçe altın sağladı. Külçe altın, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 7,17, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 7,93 kazandırdı.

Haber Merkezi / Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları Ağustos 2026 verilerini açıkladı.

Verilere göre ağustosta yatırımcısına en yüksek reel getiriyi külçe altın sağladı. Külçe altın, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) ile indirgendiğinde yüzde 7,17, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise yüzde 7,93 kazandırdı.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre, ağustos ayında Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yatırım araçları arasında DİBS yüzde 0,66, Euro yüzde 0,61 ve mevduat faizi yüzde 0,33 oranında reel getiri sağladı. Aynı dönemde Amerikan Doları yüzde 0,86, BIST 100 endeksi ise yüzde 1,83 oranında yatırımcısına kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,38, Euro yüzde 1,34 ve mevduat faizi yüzde 1,05 oranında reel getiri sağladı. Amerikan Doları yüzde 0,15, BIST 100 endeksi ise yüzde 1,13 oranında kaybettirdi.

Üç aylık değerlendirmede yatırımcısına en yüksek reel getiriyi DİBS sağladı. DİBS’in reel getirisi Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,46, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 4,77 olarak gerçekleşti.

Bu dönemde yatırımcısına en fazla kaybettiren yatırım aracı ise BIST 100 endeksi oldu. BIST 100’ün reel kaybı Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,15, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,98 olarak hesaplandı.

Altı aylık değerlendirmede en yüksek reel getiri mevduat faizinde gerçekleşti. Mevduat faizi, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 1,19, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 2,87 oranında reel getiri sağladı.

Aynı dönemde külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,35, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 18,01 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu.

Finansal yatırım araçlarının yıllık performansına bakıldığında ise en yüksek reel getiri külçe altında gerçekleşti. Külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 19,73, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 16,49 oranında reel getiri sağladı.

Yıllık değerlendirmede Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde DİBS yüzde 4,21, mevduat faizi ise yüzde 3,35 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı. Buna karşılık BIST 100 endeksi yüzde 0,20, Amerikan Doları yüzde 8,36 ve Euro yüzde 8,68 oranında kaybettirdi.

TÜFE ile indirgendiğinde ise DİBS yüzde 1,39, mevduat faizi yüzde 0,56 oranında reel getiri sağladı. Aynı dönemde BIST 100 endeksindeki reel kayıp yüzde 2,90 olurken, Amerikan Doları yüzde 10,84, Euro ise yüzde 11,16 oranında yatırımcısına kaybettirdi.

Paylaşın

A Milli Kadın Voleybol Takımı İkinci Kez Avrupa Şampiyonu!

A Milli Kadın Voleybol Takımı, Sinan Erdem Spor Salonu’nda oynanan, 2026 Kadınlar Avrupa Voleybol Şampiyonası final karşılaşmasında İtalya’yı 3-2 mağlup ederek Avrupa şampiyonu oldu. 

Final karşılaşmasına İtalya etkili başladı. Ev sahibi ekip ilk seti 25-16 kazanarak maçta 1-0 öne geçti. İkinci sette oyunun kontrolünü Türkiye aldı. Filenin Sultanları seti 25-22 kazanarak skoru 1-1’e getirdi.

Üçüncü sette İtalya yeniden üstünlük sağladı. İtalyan ekibi seti 25-12 kazanarak maçta 2-1 öne geçti. Dördüncü sette Türkiye yeniden oyuna ağırlığını koydu. Milliler, seti 25-21 kazanarak skoru 2-2’ye taşıdı ve karşılaşmayı final setine götürdü.

Şampiyonun belirlendiği beşinci sette Türkiye 15-10’luk üstünlük sağladı. Böylece final setini de kazanan A Milli Kadın Voleybol Takımı, karşılaşmadan 3-2 galip ayrıldı.

A Milli Kadın Voleybol Takımı, 2023 yılında kazandığı Avrupa şampiyonluğunun ardından 2026’da da kupayı kaldırdı.

Paylaşın

Siyasi Meşruiyet Yargı Eliyle Yeniden Nasıl Üretilir?

Cumhuriyet Halk Partisi’nin 38. Olağan Kurultayı ve sonrasındaki süreçleri “mutlak butlan” kapsamında değerlendirmesi, aynı zamanda siyasal meşruiyetin üretim rejimlerine ilişkin normatif bir kırılma alanı olarak okunmayı gerektirmektedir.

Haber Merkezi / Söz konusu karar, siyasal meşruiyetin kaynağı, sınırı ve yeniden üretim mekanizmaları bağlamında üç düzeyli bir teorik sorunsal ortaya çıkarmaktadır: (i) yargının karşı-majoriter rolünün genişlemesi, (ii) siyasetin içsel kurumsal kapasite kaybı, (iii) hukukun siyasal alanı kolonize etme riski.

Karşı-Majoriter Yargı ve Meşruiyetin Normatif Kayması

Modern anayasal demokrasi teorisinde yargı, esas itibarıyla “karşı-majoriter güç” (counter-majoritarian difficulty) olarak konumlandırılır. Bu çerçevede mahkemelerin temel işlevi, çoğunluk iradesini denetlemek ve anayasal sınırlar içinde tutmaktır.

Bununla birlikte, incelenen kararda tartışma, yargının denetim işlevinden ziyade siyasal temsil yapısını doğrudan etkileyen sonuç üretici bir aktör haline gelip gelmediği noktasında yoğunlaşmaktadır. Bir siyasi partinin kurultay iradesinin geriye dönük olarak hükümsüz sayılması, yalnızca hukuki bir geçerlilik değerlendirmesi değil; aynı zamanda siyasal temsil zincirinin yeniden yapılandırılması anlamına gelmektedir.

Bu durum, literatürde “judicialization of politics” (siyasetin yargısallaşması) olarak tanımlanan olgunun ileri bir evresine işaret eder: yargının yalnızca çatışmaları çözmesi değil, siyasal düzenin kurucu unsurlarını dolaylı biçimde yeniden belirlemesi.

Ex Tunc Hükümsüzlük ve Kurumsal Süreklilik Problemi

“Mutlak butlan” kavramının ex tunc etkisi, işlemin baştan itibaren hiç doğmamış sayılması sonucunu doğurur. Bu teknik yaklaşım özel hukukta normatif tutarlılık üretmek amacıyla geliştirilmiş olmakla birlikte, siyasi örgütler bakımından uygulandığında kurumsal süreklilik sorunu yaratmaktadır.

Siyasi partiler, yalnızca hukuki tüzel kişiler değil; aynı zamanda temsil, örgütlenme ve siyasal mobilizasyon fonksiyonlarını birlikte yürüten karma yapılardır. Bu nedenle geriye dönük hükümsüzlük, yalnızca bir işlem iptali değil, kurumsal hafızanın yeniden yazımı anlamına gelmektedir.

Bu bağlamda temel soru şudur: Hukuki geçerlilik ile siyasal devamlılık arasında hangi normatif öncelik kurulmalıdır?

Siyasetin Hukukileşmesi: İçsel Kurumsal Erozyon

İkinci analitik eksen, siyasetin içsel kurumsal kapasitesiyle ilgilidir. Siyasetin hukukileşmesi (legalization of politics), siyasal aktörlerin içsel ihtilaflarını çözme kapasitesini kaybederek sürekli yargısal mekanizmalara başvurması durumunu ifade eder.

Bu süreçte üç yapısal sorun öne çıkar:

Tüzüksel normların erozyonu: Parti içi kuralların bağlayıcılığının zayıflaması
İç denetim mekanizmalarının işlev kaybı: Disiplin ve karar organlarının klikleşmesi
Müzakere kapasitesinin çözülmesi: Siyasal uzlaşının yerini yargısal çözümün alması

Bu koşullarda yargı, dışsal bir müdahale aktörü olmaktan ziyade, içsel kurumsal boşlukların zorunlu tamamlayıcısı haline gelir.

Lawfare Literatürü ve Siyasal Araçsallaşma Riski

Uluslararası literatürde “lawfare” kavramı, hukukun siyasal mücadelede stratejik bir araç olarak kullanılması anlamına gelmektedir. Issacharoff, Levitsky ve Ziblatt gibi yazarların çalışmalarında ortak vurgu, hukuki araçların siyasal rekabeti düzenleme kapasitesinin belirli eşikleri aşması halinde demokratik gerileme üretme riskidir.

Bu perspektiften bakıldığında, yargı kararlarının yalnızca normatif doğruluk üretmesi yeterli değildir; aynı zamanda siyasal sistemde rıza üretme kapasitesi de değerlendirilmelidir. Aksi halde hukuk, “rule of law” (hukukun üstünlüğü) yerine “rule by law” (hukuk aracılığıyla yönetim) rejimine evrilebilir.

Karşılaştırmalı Perspektif: Yargısal Müdahale ve Demokratik Erozyon

Karşılaştırmalı siyaset literatürü, benzer süreçlerin farklı rejimlerde sistemik sonuçlar ürettiğini göstermektedir:

Brezilya örneğinde, Lava Jato süreci yolsuzlukla mücadele bağlamından çıkarak siyasal yeniden dizayn tartışmalarına evrilmiş; bu durum popülist karşı hareketleri güçlendirmiştir.

Tayland örneğinde, anayasa mahkemesi kararları aracılığıyla parti kapatmaların süreklilik kazanması, seçimsel meşruiyetin aşınmasına yol açmıştır.

Pakistan örneğinde, parti içi yargısal müdahaleler siyasal istikrarsızlığı kronikleştirmiştir.

Bu örneklerin ortak sonucu, yargısal müdahalenin kısa vadede düzenleyici, uzun vadede ise kurumsal aşındırıcı etki üretebilmesidir.

Habermasçı Çerçeve: Yaşam Dünyasının Hukuki Kolonizasyonu

Habermas’ın “yaşam dünyasının kolonizasyonu” tezi, siyasal alanın sistemik mekanizmalar (hukuk ve bürokrasi) tarafından aşırı biçimde kuşatılması halinde iletişimsel rasyonalitenin zayıflayacağını ileri sürer.

Bu bağlamda siyasal alan, normatif olarak müzakere ve rıza üretimi üzerine kuruludur. Ancak siyaset, içsel olarak bu rızayı üretemediğinde, hukuk sistemik bir ikame mekanizması olarak devreye girer.

Ne var ki bu ikame, siyasal alanın normatif özerkliğini zayıflatır ve siyasal kararın toplumsal rıza üretme kapasitesini düşürür.

Meşruiyetin Çift Katmanlı Krizi

“Mutlak butlan” kararı, salt teknik bir hukuk tartışması olarak değil, siyasal meşruiyetin üretim rejimine ilişkin yapısal bir kriz olarak değerlendirilmelidir.

Ortaya çıkan tablo iki yönlü bir gerilimi işaret etmektedir:

Bir yanda yargının normatif sınırları genişleyen karşı-majoriter rolü
Diğer yanda siyasetin kendi iç meşruiyet üretim kapasitesindeki zayıflama

Bu iki eğilim kesiştiğinde, ne tam anlamıyla güçlü bir “rule of law” rejimi ne de istikrarlı bir demokratik temsil düzeni ortaya çıkmaktadır. Bunun yerine, hukuki geçerlilik ile siyasal meşruiyet arasındaki boşluk giderek büyümekte ve sistemik bir “meşruiyet açığı” üretmektedir.

Dolayısıyla temel mesele, yargının siyasal alanı ne ölçüde düzenleyebileceğinden ziyade, bu düzenlemenin siyasal rıza üretim kapasitesiyle ne ölçüde uyumlu olabileceğidir.

Paylaşın

Tatar Çölü: Hiç Gelmeyen Savaşın Gölgesinde Bir Ömür

İtalyan yazar Dino Buzzati’nin “Tatar Çölü”, yayımlanmasının üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen küresel edebiyat eleştirisinin merkezinde yer almaya devam ediyor.

Haber Merkezi / Eleştirmenlere göre roman, yalnızca bir askerî sınır hikâyesi değil; “insanın kendi hayatını bekleyerek tüketmesinin romanı”.

Uluslararası yorumlarda Bastiani Kalesi, artık bir mekân değil “psikolojik bir kapalı evren” olarak tanımlanıyor. Genç subay Giovanni Drogo’nun göreve başlamasıyla açılan hikâye, kısa sürede bir askeri kariyerden çok, görünmez bir bekleyiş rejimine dönüşüyor.

Eleştirmenler, kaleyi şu ifadelerle tanımlıyor: “İnsanın hayatını ertelemeyi öğrendiği yer.”

Romanın en çarpıcı yönü, hiçbir zaman gerçekleşmeyen bir savaş etrafında kurulması. Sınırdan gelmesi beklenen “Tatar ordusu” hiç görünmez; ancak bu yokluk, karakterlerin yaşamını belirleyen tek gerçek haline gelir.

Uluslararası edebiyat çevreleri bu durumu şöyle yorumluyor:

var olmayan tehditlerin üretildiği modern düzen
anlamın ertelenmesi üzerinden kurulan hayatlar
“bir gün başlayacak” yanılsaması

Drogo’nun hikâyesi ilerledikçe dış dünya akmaya devam eder: insanlar gider, şehirler değişir, hayat ilerler. Fakat kale içinde zaman neredeyse durur.

Eleştirmenlere göre romanın gerçek trajedisi şudur: “Hayat devam ederken, karakterin sadece beklemesi.”

Avrupa ve Amerika’daki edebiyat incelemeleri, eseri sıklıkla Kafkaesk bir atmosferle birlikte değerlendiriyor. Roman; umut, görev, disiplin ve kader gibi kavramları ters yüz ederek tek bir soruya odaklanıyor: “Bir insan, hiçbir şey olmadan geçen bir ömrü nasıl fark etmez?”

Geç Kalmış Gerçek

Hikâyenin sonunda düşman nihayet ortaya çıkar. Ancak bu kez de Giovanni Drogo artık sahnenin dışındadır; hastalık ve yaşlılık onu cepheden uzaklaştırmıştır.

Uluslararası eleştiriler bu finali “edebiyat tarihinin en acı ironilerinden biri” olarak nitelendiriyor.

Tatar Çölü için yapılan ortak değerlendirmeler üç noktada birleşiyor:

Bir bekleyiş alegorisi
Modern insanın ertelenmiş yaşam eleştirisi
Zamanın insan üzerindeki görünmez şiddeti

Eleştirmenler bugün hâlâ aynı soruda buluşuyor: “Hayat mı geçiyor, yoksa biz mi bekliyoruz?”

Ve Bastiani Kalesi, bu sorunun cevabının asla verilmediği yer olarak kalıyor.

Paylaşın