Cilt Yaşlanmasını Tetikleyen Besinler

Dermatoloji uzmanları, özellikle aşırı tüketilen rafine şeker, doymuş yağ ve işlenmiş et içeren gıdaların cilt yaşlanmasıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor.

Haber Merkezi / Kırışıklıklar yaşlanmanın doğal bir sonucu olsa da beslenme alışkanlıkları cilt sağlığını etkileyebiliyor. Dermatoloji uzmanları, özellikle aşırı tüketilen rafine şeker, doymuş yağ ve işlenmiş et içeren gıdaların cilt yaşlanmasıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanlar, tek bir besinin doğrudan kırışıklığa neden olduğunu söylemenin doğru olmadığını, cilt yaşlanmasının genetik, güneş ışığı ve yaşam tarzı gibi birçok faktörün etkisiyle ortaya çıktığını belirtiyor.

Fazla Şeker Kolajeni Etkileyebilir

Şekerlemeler, hamur işleri ve şekerli içecekler gibi rafine şeker içeren gıdaların fazla tüketimi, vücutta glikasyon adı verilen süreci artırabiliyor. Bu süreçte şeker molekülleri proteinlerle etkileşime girerek cildin yapısında önemli rol oynayan kolajen ve elastinin işlevini etkileyebiliyor.

Kolajen, cildin dayanıklılığını ve yapısal bütünlüğünü korumada önemli rol oynadığı için uzun süreli ve yüksek şeker tüketiminin cilt yaşlanmasına katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor.

İşlenmiş Et ve Yağlı Ürünlere Dikkat

Sosis, salam ve sucuk gibi işlenmiş et ürünleri ile doymuş yağ oranı yüksek bazı gıdalar da uzmanların dikkat çektiği besin grupları arasında yer alıyor.

Dermatoloji Uzmanı Dr. Jessica Krant, işlenmiş et ve yağ oranı yüksek süt ürünlerinin fazla, lifli gıdaların ise yetersiz olduğu beslenme düzenlerinin cilt sağlığı açısından olumsuz sonuçlarla ilişkili olabileceğini belirtiyor.

İşlenmiş etlerde bulunan yüksek sodyum ise vücutta geçici sıvı tutulmasına ve özellikle yüz ile göz çevresinde şişkinliğe yol açabiliyor.

Kırışıklıkların Tek Nedeni Beslenme Değil

Uzmanlara göre cilt yaşlanmasını yalnızca beslenmeyle açıklamak mümkün değil. Yaş, genetik özellikler, güneşe maruz kalma, sigara, stres, uyku düzeni ve genel yaşam tarzı da kırışıklıkların oluşumunda etkili.

Bu nedenle cilt sağlığını korumak için tek bir besini tamamen hayatından çıkarmak yerine dengeli beslenme, güneşten korunma ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının birlikte sürdürülmesi öneriliyor.

Paylaşın

Düzenli Kahve Ve Çay Tüketimi Demans Riskini Azaltabilir

Yeni yayınlanan bir araştırma, özellikle kafein içeren kahve ve çayı düzenli tüketen kişilerde demans (bunama) görülme riskinin daha düşük olabileceğine işaret etti.

Haber Merkezi / JAMA Network’te yayımlanan araştırmada, kafein tüketimi ile demans arasındaki ilişki incelendi. Çalışmada 130 binden fazla kişinin sağlık verileri ve beslenme alışkanlıkları 43 yıl boyunca takip edildi.

Takip sürecinde 10 binden fazla katılımcıya demans tanısı konuldu. Araştırmacılar, elde edilen verileri değerlendirirken yaş, yaşam tarzı ve genel sağlık durumu gibi çeşitli faktörleri de dikkate aldı.

Analizler, kafeinli kahve tüketimi daha yüksek olan kişilerde demans riskinin kahve tüketmeyenlere göre daha düşük olduğunu gösterdi. Düzenli çay tüketiminin de daha düşük demans riskiyle ilişkili olduğu belirlendi.

Araştırmacılar, kahve ve çayda bulunan kafein ile antioksidan özellik taşıyan bazı bileşenlerin bu ilişkide rol oynayabileceğini değerlendiriyor. Söz konusu maddelerin beyin fonksiyonları ve sinir hücreleri üzerindeki olası etkileri, nörodejeneratif hastalıklarla bağlantılı olarak araştırılıyor.

Nedensellik henüz kanıtlanmadı

Uzmanlar, araştırma sonuçlarının kahve veya çay tüketiminin demansı doğrudan önlediği anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Çalışma, tüketim alışkanlıkları ile demans riski arasında bir ilişki bulunduğunu gösterirken, bunun kesin bir neden-sonuç bağlantısı olduğunu ortaya koymuyor.

Uzun yıllara yayılan verilerin, beslenme alışkanlıkları ile beyin sağlığı arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılması için gelecekteki araştırmalara katkı sağlaması bekleniyor.

Paylaşın

Cinsiyet Eşitliği İçin 120 Yıl Gerekiyor!

Türkiye’nin 126. sırada yer aldığı WEF’in raporuna göre; küresel cinsiyet eşitliğinin sağlanması için mevcut ilerleme hızının değişmemesi halinde 120 yıl daha gerekiyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) 2026 Küresel Cinsiyet Farkı Raporu yayımlandı.

Rapora göre dünya genelinde cinsiyet farkının yüzde 69,2’si kapatılırken, mevcut ilerleme hızının korunması halinde tam eşitliğe ulaşılması için 120 yıl gerekiyor. Türkiye ise 145 ekonomi arasında 126. sırada yer aldı.

WEF’in bu yıl 20’ncisini yayımladığı raporda 145 ekonomi; ekonomik katılım ve fırsat, eğitimsel kazanımlar, sağlık ve hayatta kalma ile siyasi yetkilendirme olmak üzere dört temel başlık üzerinden değerlendirildi. 2006’dan bu yana kesintisiz izlenen 97 ekonomi üzerinden yapılan karşılaştırmada ise cinsiyet eşitliği skoru 20 yılda 64,2’den 69,4’e yükseldi.

Dört başlık arasında cinsiyet eşitliğine en fazla yaklaşılan alanlar eğitim ile sağlık oldu. Ekonomik katılım ve fırsat alanında küresel farkın yüzde 61,7’si, siyasi yetkilendirmede ise yüzde 22,4’ü kapatılabildi.

WEF’in mevcut ilerleme hızına dayalı hesaplamasına göre siyasi alanda tam eşitliğe ulaşmak 194 yıl, ekonomik katılım ve fırsatlarda 123 yıl, eğitimde ise yaklaşık 8 yıl sürebilir.

Raporda 2026 itibarıyla hiçbir ekonominin tam cinsiyet eşitliğine ulaşamadığı belirtildi.

İzlanda, yüzde 93’lük skoruyla 17’nci kez üst üste ilk sırada yer aldı. Ülke, cinsiyet farkının yüzde 90’ından fazlasını kapatan tek ekonomi oldu.

İzlanda’yı yüzde 87,2 ile Finlandiya ve yüzde 85,7 ile Norveç izledi. Namibia yüzde 84,5 ile dördüncü, Birleşik Krallık yüzde 84,2 ile beşinci, Yeni Zelanda yüzde 82,8 ile altıncı sırada yer aldı. İsveç yüzde 82,3 ile yedinci, Avustralya yüzde 81,9 ile sekizinci, Almanya yüzde 81,7 ile dokuzuncu ve İrlanda yüzde 81,4 ile onuncu oldu. Avustralya ilk kez ilk 10’a girdi.

Türkiye 126. Sırada

Türkiye’nin 2026 Küresel Cinsiyet Farkı Endeksi skoru 0,649 olarak hesaplandı. Türkiye, 145 ekonomi arasında 126’ncı sırada yer aldı. Geçen yıl 0,633 puanla 135’inci sırada bulunan Türkiye, sıralamada dokuz basamak yükseldi.

Türkiye’nin ekonomik katılım ve fırsat skoru 0,525, eğitimsel kazanımlar skoru 0,987, sağlık ve hayatta kalma skoru 0,968, siyasi yetkilendirme skoru ise 0,118 oldu.

Ekonomik katılım ve fırsat alanında Türkiye 130’uncu, eğitimsel kazanımlarda 93’üncü, sağlık ve hayatta kalmada 81’inci, siyasi yetkilendirmede ise 117’nci sırada yer aldı.

Türkiye’de kadınların parlamentodaki temsili göstergesinde 101’inci, bakanlık görevlerindeki temsilde ise 134’üncü sırada bulunuldu. Siyasi yetkilendirme skoru geçen yıl 0,059 iken 2026’da 0,118’e yükseldi.

Eğitim göstergelerinde Türkiye, ilköğretim ve yükseköğretime kayıt oranlarında eşitlik seviyesine ulaşırken, ortaöğretime kayıt ve okuryazarlık göstergelerinde daha geride kaldı.

Avrupa, yüzde 75,7’lik skorla bölgeler arasında ilk sırada yer aldı. Bölgedeki ekonomilerin yaklaşık yüzde 95’i yüzde 70’in üzerinde cinsiyet eşitliği skoruna sahip.

Buna karşın WEF, Türkiye ve Romanya’yı Avrupa’nın en alt sıralarında gösterdi. İki ülkenin skorunun, dünya sıralamasının lideri İzlanda’nın 20 puandan fazla gerisinde kaldığı belirtildi.

WEF raporu, küresel ölçekte cinsiyet eşitliğinde ilerleme kaydedilmesine rağmen mevcut hızın tam eşitliğe ulaşmak için yeterli olmadığını ortaya koydu.

Paylaşın

Egzersiz Yapan Kanser Hastalarında Yaşam Süresi Uzuyor

Yeni bir araştırma, standart kanser tedavisinin yanı sıra düzenli ve yapılandırılmış egzersiz programlarına katılan hastalarda ölüm ve hastalığın yeniden ortaya çıkma riskinin daha düşük olabileceğini ortaya koydu.

Haber Merkezi / Bulgular, fiziksel aktivitenin kanser tedavisini destekleyen önemli bir yaklaşım olabileceğine işaret ediyor.

Tayvanlı bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, Avrupa, Kuzey Amerika, Avustralya ve Asya’dan 8 bin 400’den fazla hastayı kapsayan 21 klinik araştırmanın sonuçları incelendi. Yaşları 47 ile 64 arasında değişen katılımcılarda en sık görülen kanser türleri meme, kolon ve pankreas kanseri oldu.

British Journal of Sports Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, tedavi sürecinde yapılandırılmış egzersiz programlarına katılan hastalar ile egzersiz yapmayan hastaların sonuçları karşılaştırıldı.

Analizler, egzersiz programına katılan hastalarda herhangi bir nedene bağlı ölüm riskinin yüzde 23, kanserin yeniden ortaya çıkma riskinin ise yüzde 17 daha düşük olduğunu gösterdi. Kanser nedeniyle ölüm riski de yüzde 26 daha düşük bulundu.

Araştırmada, egzersiz programlarına düzenli katılımın sonuçlar üzerinde etkili olduğu belirlendi. Programların en az yüzde 70’ini tamamlayan hastalarda olumlu sonuçların daha belirgin olduğu kaydedildi.

Aerobik ve Kuvvet Egzersizleri Birlikte

Egzersiz türleri karşılaştırıldığında, aerobik ve direnç (kuvvet) antrenmanlarının birlikte uygulandığı programların daha olumlu sonuçlarla ilişkili olduğu görüldü. Yalnızca direnç egzersizlerinden oluşan programların ise incelenen sonuçlar üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı bildirildi.

Araştırmacılar, farklı egzersiz türlerinin vücutta oluşturduğu hücresel ve biyolojik değişimlerin sonuçlarda rol oynayabileceğini değerlendiriyor.

Cancer Research UK Üst Yöneticisi Michelle Mitchell, fiziksel aktivitenin sağlık açısından bilinen çok sayıda faydasının bulunduğunu belirterek, yeni bulguların egzersizin kanser hastalarının daha uzun ve sağlıklı yaşamasına katkısını desteklediğini ifade etti.

Araştırma ekibi, sağlık durumları uygun olan kanser hastalarının fiziksel aktivite desteğine erişebilmesinin önemine dikkat çekti. Bulgular, egzersizin kanser tedavisinde yalnızca yaşam kalitesini artırmaya yönelik değil, uzun vadeli sonuçları destekleyebilecek bir yaklaşım olarak da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Paylaşın

Gezegen Oluşumunun İlk Evresine İlişkin Önemli Keşif

Şili’deki Diego Portales Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada, Elias 2-24 b adlı genç gezegenin yıldızının çevresindeki gaz ve toz diskinden aktif biçimde madde toplamaya devam ettiği belirlendi.

Haber Merkezi / Araştırma, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.

Bulgular, gezegenlerin oluşumunu açıklayan çekirdek birikim modelini desteklerken, genç gezegenlerin yıldız çevresindeki protoplanetaryum disklerde oluşan boşluklarla bağlantılı olduğuna dair önemli kanıtlar ortaya koydu.

Genç yıldızların çevresinde bulunan gaz ve toz disklerindeki maddeler zamanla bir araya gelerek gezegenleri oluşturuyor. Gökbilimciler, bu süreçte oluşan gezegenlerin çevrelerindeki maddeleri süpürerek disklerde halkalar ve boşluklar meydana getirdiğini uzun süredir öne sürüyordu. Elias 2-24 b’nin bu boşluklardan birinde tespit edilmesi, söz konusu bağlantıya ilişkin güçlü örneklerden biri oldu.

Araştırmanın başyazarı Andrea Bernardi, gezegenin henüz oluşumunu tamamlamamış olmasının keşfi önemli kıldığını belirtti. Bernardi, Elias 2-24 b’nin çevresindeki maddeden hâlâ aktif biçimde beslendiğini ve bu sayede gezegen oluşumunun doğrudan gözlemlenmesi güç bir evresinin incelenebildiğini ifade etti.

Gaz Toplayarak Atmosferini Oluşturuyor

Araştırmacılara göre Elias 2-24 b, çevresindeki diskten hızla gaz çekerek atmosferini oluşturmaya devam ediyor. Araştırmanın ortak yazarı Prof. Dr. Lucas Cieza, sistemi genç bir Güneş Sistemi’ne benzeterek, bu tür gözlemlerin gezegen oluşumunun gerçekleştiği sırada incelenmesine imkan verdiğini söyledi.

Prof. Dr. Alice Zurlo ise gezegenin kütlesi, entropisi ve parlaklığına ilişkin mevcut modellerin henüz yeterli kesinlikte sonuç vermediğini belirtti. Gezegenin kütlesinin daha hassas ölçülmesinin, genç gezegenlerin gelişimini açıklayan modellerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Arşiv Verileriyle Doğrulandı

Keşfin ilk izleri 2018 yılında Keck Gözlemevi’nde yapılan gözlemlerde ortaya çıktı. O dönemde tespit edilen zayıf sinyal, teknolojik ve analiz imkanlarının sınırlı olması nedeniyle gezegen olarak doğrulanamadı.

Yıllar sonra Andrea Bernardi, Keck Gözlemevi Arşivi’ndeki verileri yeni analiz teknikleriyle yeniden inceledi ve gezegen oluşumuyla uyumlu belirgin bir sinyal tespit etti. Bulgular daha sonra 2020 tarihli Keck verileri, Avrupa Güney Gözlemevi’nin Çok Büyük Teleskobu (VLT) gözlemleri ve ALMA verileriyle karşılaştırıldı. Farklı gözlemevlerinden elde edilen sonuçların uyumu, Elias 2-24 b’nin varlığını doğruladı.

Bilim insanları, gezegenin atmosferi, sıcaklığı, kütlesi ve madde toplama hızını daha ayrıntılı belirlemek amacıyla gözlemlerini sürdürüyor. Elias 2-24 b’den elde edilecek yeni verilerin, gezegenlerin oluşum ve gelişim süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Paylaşın

Açgözlü Komşumuz Venüs Kendi Uydusunu Yutmuş Olabilir

Uzun yıllardır Dünya’ya oldukça benzeyen Venüs’ün neden bir uydusu olmadığı araştırılıyor. California Üniversitesi, Riverside (UCR) tarafından yürütülen yeni bir araştırma bu gizeme dikkat çekici bir açıklama getiriyor: Venüs, geçmişte sahip olduğu bir uydusunu yutmuş olabilir.

Haber Merkezi / Gök bilimciler daha önce Venüs’ün büyük bir gök cismiyle çarpışması sonucu bir uydu oluşturmuş olabileceğini ya da gezegenin hiçbir zaman uydu oluşturabilecek büyüklükte bir çarpışma yaşamadığını öne sürmüşlerdi. Ancak The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan yeni araştırma, Venüs’ün uydusunun neden olmadığını farklı bir şekilde açıklıyor.

Araştırmanın başyazarı, UCR astrofizikçisi Stephen Kane, Venüs’ün bugünkü yapısına ulaşması için mutlaka büyük bir felaket yaşanmasının gerekmediğini belirtiyor. Kane’e göre gezegenin kütle çekimi ile son derece yavaş dönüşü bir araya geldiğinde, Venüs’ün olası uydusunun zamanla gezegene doğru yaklaşmasına ve sonunda yüzeye çarpmasına yol açmış olabilir.

Dünya ile Ay arasındaki ilişki, Venüs ile olası uydusu arasındaki ilişkiden oldukça farklı. NASA’nın Apollo 11 görevi kapsamında Ay’a yerleştirilen yansıtıcı aynalar sayesinde bilim insanları, Ay’ın Dünya’dan her yıl yaklaşık 4 santimetre uzaklaştığını hassas biçimde ölçebiliyor.

Bunun temel nedeni Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki hızlı dönüşü. Dünya yaklaşık 24 saatte bir dönüyor ve bu dönüşten kaynaklanan açısal momentum, Ay’ın yavaş yavaş Dünya’dan uzaklaşmasına neden oluyor.

Venüs’te ise durum tam tersine işliyor. Kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yaklaşık 243 Dünya gününde tamamlayan gezegen, Güneş Sistemi’ndeki en yavaş dönen gezegenlerden biri. Bu yavaş dönüş, gezegen ile olası uydusu arasındaki kütle çekim etkileşiminin farklı sonuçlanmasına yol açıyor.

Araştırmaya göre olası bir uydu, Venüs’ten uzaklaşmak yerine zaman içinde gezegene doğru spiral çizerek yaklaşabilir. Sürecin sonunda ise uydu Venüs’ün yüzeyine çarpabilir.

Stephen Kane, teoriyi test etmek amacıyla gezegenlerin kütle çekim etkileşimlerini temel alan bilgisayar modelleri oluşturdu. Öncelikle Dünya-Ay sistemini simüle eden Kane, modelin bilinen sonuçlarla uyumlu çalıştığını kontrol etti. Daha sonra Venüs’ün dönüş hızını ve varsayımsal uyduların kütlelerini değiştirerek çok sayıda farklı senaryoyu test etti.

Simülasyonların büyük bölümünde sonuç aynı oldu: Uydular zamanla Venüs’e doğru ilerledi ve sonunda gezegenle çarpıştı. Ayrıca uydunun kütlesi arttıkça Venüs’e düşme süresinin de kısaldığı görüldü.

Kane, elde edilen sonuçların farklı senaryolarda bu kadar benzer çıkmasının kendisini şaşırttığını belirterek, geniş bir senaryo yelpazesinin farklı sonuçlar ortaya çıkaracağını düşündüğünü ancak simülasyonların neredeyse tamamının aynı sonuca ulaştığını ifade etti.

Araştırma, Venüs’ün geçmişte kesin olarak bir uydusu bulunduğunu kanıtlamıyor. Ancak gezegenin bir uydu oluşturmuş olması durumunda bu uydunun uzun süre yörüngede kalmasının neden zor olabileceğini ortaya koyuyor.

Olası bir çarpışmanın izlerini Venüs’ün yüzeyinde bulmak ise oldukça güç. Gezegen yüzeyinin yaklaşık yüzde 80’inin, yaklaşık 1 milyar yıl önce gerçekleştiği düşünülen büyük bir yüzey yenilenmesi sırasında yeniden şekillendiği tahmin ediliyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, söz konusu çarpışmanın izlerinin Venüs’ün derinliklerinde hâlâ bulunabileceğini düşünüyor. Dünya’nın iç yapısında, Ay’ın oluşumuna yol açtığı düşünülen dev çarpışmaya ilişkin izler bulunduğu gibi, Venüs’te gerçekleştirilecek gelecekteki sismik araştırmalar da gezegenin geçmişine ilişkin önemli ipuçları sağlayabilir.

Venüs’ün Uydusu Yaşanabilirlik Açısından Neden Önemli?

Venüs’ün geçmişte bir uyduya sahip olmuş ve daha sonra onu yutmuş olması, gezegenin geçmişte yaşama elverişli koşullara sahip olup olmadığına ilişkin araştırmalara da yeni bir boyut kazandırabilir.

Böylesine büyük bir çarpışma, önemli miktarda enerji ve açısal momentum açığa çıkararak Venüs’ün dönüş hızını, jeolojik yapısını ve iklimini değiştirmiş olabilir. Araştırmacılar, böyle bir olayın gezegenin geçmişte sahip olmuş olabileceği okyanusları ve yaşam için elverişli koşulları da etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Bu ihtimal, Güneş Sistemi dışındaki Dünya benzeri gezegenlerde yaşam arayan bilim insanları açısından da önem taşıyor. Ay’ın Dünya üzerindeki gelgitler ve bazı jeolojik süreçler üzerindeki etkisi bilinse de büyük bir uydunun bir gezegenin yaşanabilirliği için zorunlu olup olmadığı henüz kesin olarak bilinmiyor.

Kane’e göre yavaş dönen gezegenlerin uydularını uzun süre koruyamaması, ötegezegen araştırmalarında dikkate alınması gereken yeni bir olasılık olabilir. Başka yıldızların çevresindeki Dünya benzeri gezegenler incelenirken yalnızca bir uydunun bulunup bulunmadığına değil, gezegenin dönüş hızına ve uydu ile arasındaki kütle çekim ilişkisine de bakılması gerekebilir.

Paylaşın

Merkez Bankası’nın Rezervleri 178,7 Milyar Dolara Geriledi

Merkez Bankası’nın (TCMB) brüt rezervleri,  milyar dolar azalarak 178,7 milyar dolara geriledi. Net rezervler 3,5 milyar dolar düşüşle 62,2 milyar dolara, swap hariç net rezervler ise 50 milyar dolara indi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) rezervlerinde eylül ayının ikinci haftasında da gerileme görüldü.

11 Eylül haftasında brüt rezervler 5,5 milyar dolar azalarak 178,7 milyar dolar oldu. Net rezervler de aynı dönemde yaklaşık 3,5 milyar dolar gerileyerek 62,2 milyar dolara çekildi.

Swap hariç net rezervler ise 53,4 milyar dolardan 50 milyar dolara geriledi.

Döviz mevduatları arttı

TCMB verilerine göre, 11 Eylül haftasında döviz mevduatları parite etkisinden arındırılmış olarak 1 milyar 802 milyon dolar arttı. Bir önceki hafta döviz mevduatlarında 277 milyon dolarlık düşüş kaydedilmişti.

Gerçek kişilerin döviz mevduatları 7 milyon dolar artarken, tüzel kişilerin döviz mevduatları 1 milyar 795 milyon dolar yükseldi.

Paylaşın

Merkez Bankası: Sıkı Para Politikası Duruşu Sürecek

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), politika faizinin sabit tutulduğu eylül ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısına ilişkin toplantı özetlerini yayımladı.

Kurul, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de sabit tuttu. Gecelik vadede borç verme faiz oranı yüzde 40, borçlanma faiz oranı ise yüzde 35,5 seviyesinde bırakıldı.

Toplantı özetinde, fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun talep, kur ve beklenti kanalları üzerinden dezenflasyon sürecini destekleyeceği belirtildi.

Tüketici fiyatlarının ağustos ayında yüzde 1,84 arttığı, yıllık enflasyonun ise 0,24 puan gerileyerek yüzde 31,51 seviyesinde gerçekleştiği bildirildi.

Ağustos ayında enerji fiyatları yüzde 5,46 arttı. Akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş enerji fiyatlarındaki artışta belirleyici oldu. Hizmet grubu enflasyonunun ise başta eğitim olmak üzere haberleşme ve ulaştırma hizmetleri öncülüğünde yüksek seyrini koruduğu kaydedildi.

Yurt içi üretici fiyatları ağustosta yüzde 2,57 artarken, yıllık üretici enflasyonu 0,12 puan yükselerek yüzde 27,95 oldu.

Toplantı özetinde, ağustos ayında sektörel enflasyon beklentilerinde genel olarak yükseliş görüldüğü belirtildi.

Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,4’e, 2027 yıl sonu beklentisi yüzde 21,9’a yükseldi. On iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 23,7 olurken, 24 ay sonrasına ilişkin beklenti yüzde 18 olarak ölçüldü.

Reel sektörün 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi yüzde 32,8, hanehalkının beklentisi ise yüzde 45,6 seviyesinde gerçekleşti.

Toplantı özetinde, jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarında yüksek ve dalgalı seyrin sürdüğü belirtildi.

Brent ham petrol fiyatının ağustos ayında 91 dolar seviyesinde gerçekleştiği, eylül ayının ilk 10 gününde ise ortalama 103 dolar seviyesine ulaştığı bildirildi. TTF doğal gaz fiyatlarının da yükselmeye devam ettiği kaydedildi.

TCMB, enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam ettiğini belirtti.

Toplantı özetinde, Türkiye ekonomisinin 2026 yılının ikinci çeyreğinde yıllık yüzde 2,3, çeyreklik bazda ise yüzde 1,1 büyüdüğü belirtildi.

İkinci çeyrek verilerinin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği kaydedildi. Üçüncü çeyreğe ilişkin öncü göstergelerin de iç talepteki zayıf görünümü teyit ettiği ifade edildi.

Temmuz ayında sanayi üretimi mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 1 geriledi. Temmuz itibarıyla üçüncü çeyrekte sanayi üretimindeki çeyreklik gerileme yüzde 1,9 olarak gerçekleşti.

TCMB’nin brüt uluslararası rezervleri, 24 Temmuz’dan bu yana 21,6 milyar dolar artarak 4 Eylül itibarıyla 184,2 milyar dolara ulaştı.

Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) ise 9 Eylül itibarıyla 220 baz puan seviyesine geriledi.

24 Temmuz-4 Eylül döneminde bireysel kredilerin 4 haftalık büyüme oranlarının ortalaması yüzde 2 seviyesine gerilerken, TL ticari kredilerde bu oran yüzde 2,5 oldu.

Sıkı para politikası duruşu sürecek

TCMB, fiyat istikrarı sağlanana kadar sürdürülecek sıkı para politikası duruşunun devam edeceğini bildirdi.

Kurulun politika faizine ilişkin adımları enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve beklentileri dikkate alarak belirleyeceği belirtildi. Kararların enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla alınacağı ifade edildi.

Enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı kaydedildi. Kurul ayrıca enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu vurguladı.

Paylaşın

Gondwana Gerçekten Bir Süper Kıtaydı

Yaklaşık 550 milyon yıl önce Dünya, bugünkünden tamamen farklı bir görünüme sahipti. Gezegenin Güney Yarımküresi’ne, “Gondwana” olarak bilinen devasa bir kara kütlesi hâkimdi.

Haber Merkezi / Gondwana kavramı ilk kez 1885 yılında Avusturyalı jeolog Eduard Suess tarafından ortaya atıldı. Suess, Hindistan’ın Gondwana bölgesinde keşfedilen özgün bir bitki fosilinin benzerlerine Avustralya, Afrika, Antarktika ve Güney Amerika’da da rastlanması üzerine, bu kara parçalarının geçmişte birbirine bağlı olduğunu öne sürdü.

Ancak Gondwana’nın jeolojik açıdan gerçekten bir “süper kıta” olarak kabul edilip edilemeyeceği uzun süre tartışıldı. Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma ise bu tartışmaya önemli bir katkı sundu.

Araştırmacılar, dağ sıralarının altında gizli kalmış devasa bir kara parçasının Gondwana’ya ait olduğunu belirledi. Bu keşif, kıtanın sanılandan çok daha geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu.

“Süper kıta” kavramı, jeologların küresel deniz seviyelerinde yaklaşık 2 milyar yıl öncesine kadar uzanan döngüsel değişimleri incelemesiyle 1980’lerde bilim literatürüne girdi.

Bugüne kadar, en bilineni yaklaşık 300-250 milyon yıl önce var olan Pangea olmak üzere en az dört süper kıta tanımlandı. Yaklaşık 550-500 milyon yıl önce oluşan Gondwana da bu süper kıtalar arasında yer alıyordu.

Ancak 21. yüzyılda jeologlar, bir kara kütlesinin “süper kıta” olarak kabul edilebilmesi için Dünya’daki toplam kıtasal alanın en az yüzde 75’ini kapsaması gerektiği görüşünü benimsedi.

İlk hesaplamalarda Gondwana’nın dünya üzerindeki kıtasal alanın yaklaşık yüzde 64’ünü oluşturduğu belirlendi. Bu nedenle kıtanın süper kıta statüsü sorgulanmaya başladı. Daha sonraki çalışmalarda ABD’deki Apalaş Dağları’ndan başlayarak Güney Avrupa, Türkiye, İran, Pakistan ve Hindistan’a kadar uzanan bazı bölgeler de hesaplamalara dâhil edildi. Ancak elde edilen oran yine de gerekli yüzde 75’lik eşiği aşamadı.

Tesadüfen Gelen Büyük Keşif

Gondwana’nın kayıp parçalarından birinin keşfi ise farklı bir araştırma sırasında ortaya çıktı.

Yer kabuğunun derinliklerindeki jeolojik süreçlerin mineral oluşumuyla ilişkisini inceleyen araştırmacılar, dünya genelindeki granitlerden oluşan geniş bir veri seti hazırladı. Ekip, yüzeyde bulunan granitlerin hangi derin kayaçlardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla bu kayaçların yaşlarını analiz etti.

Bilim insanları, yeraltındaki kayaçların yaş dağılımını haritalandırırken dikkat çekici bir sonuçla karşılaştı. Himalayalar’daki granitlerin yüzey yaşları birbirinden farklı olsa da bu kayaçların ortak bir kıtasal bloktan türediği belirlendi.

Yaklaşık 700 ila 550 milyon yıl önce oluşan bu jeolojik blokun Gondwana’nın doğrudan bir parçası olduğu anlaşıldı.

Araştırmacılar, söz konusu izin Hindistan’dan Güneydoğu Asya, Çin ve Kazakistan’a kadar uzandığını tespit etti. Daha önce volkanik adaların bulunduğu eski bir okyanus tabanı olduğu düşünülen geniş dağlık bölgenin aslında Gondwana’ya ait olduğu ortaya çıktı.

Bu yeni bulgu, Gondwana’nın bilinen kıtasal yüzölçümünü yüzde 80’in üzerine çıkardı. Böylece Gondwana’nın süper kıta olarak kabul edilmesi için gerekli alan şartını karşıladığı belirlendi.

Kambriyen Patlamasına Yeni Bir Bakış

Gondwana’nın gerçek boyutunun ortaya çıkarılması yalnızca Dünya’nın geçmişine ilişkin jeolojik haritaların değiştirilmesi anlamına gelmiyor. Bulgular, gezegendeki yaşamın çeşitlenmesine yol açan önemli süreçlerin anlaşılmasına da katkı sağlıyor.

Gondwana’nın birleşmesinden sonraki dönemde, yaklaşık 550-500 milyon yıl önce Dünya’da canlı çeşitliliğinde büyük bir artış yaşandı. “Kambriyen Patlaması” olarak adlandırılan bu süreçte çok sayıda karmaşık canlı grubu ortaya çıktı ve hızla çeşitlendi.

Araştırmacılar, bu dönemde meydana gelen küresel değişimlerin önemli bir tetikleyicisinin Gondwana’nın oluşumu ve buna eşlik eden jeolojik süreçler olabileceğini değerlendiriyor.

Gondwana’nın ilk oluşum döneminde büyük ölçüde soğuk ve kurak bir kara kütlesi olduğu düşünülüyor. Ancak kıtasal parçaların birleşmesiyle birlikte levha hareketleri ve buna bağlı jeolojik süreçler yeniden şekillendi.

Süper kıtanın çevresinde Rusya’dan Çin’e, Avustralya, Antarktika ve Güney Afrika üzerinden Güney Amerika’daki And Dağları’na kadar uzanan yaklaşık 35 bin kilometrelik devasa bir volkanik yay zinciri oluştu.

Günümüzdeki Pasifik Ateş Çemberi’nin erken bir benzeri olarak değerlendirilen bu kadim volkanik sistemin yaklaşık 50 milyon yıl boyunca yoğun biçimde faaliyet gösterdiği düşünülüyor.

Volkanik faaliyetler sırasında atmosfere büyük miktarlarda su buharı ve karbondioksit salınması, Dünya’nın ikliminde önemli değişimlere yol açtı. Bu süreçte gezegenin sert ve soğuk koşullardan daha sıcak bir iklim dönemine geçiş yaptığı öne sürülüyor.

İklimdeki bu değişimin, karmaşık yaşam formlarının ortaya çıkması ve hızla çeşitlenmesi için gerekli çevresel koşulların oluşmasına katkı sağlamış olabileceği belirtiliyor.

Yeni araştırma, Gondwana’nın yalnızca geçmişte yaşamış dev bir kara kütlesi olmadığını, Dünya’nın jeolojik ve biyolojik tarihindeki büyük dönüşümlerin anlaşılması açısından da kilit bir rol oynadığını gösteriyor.

Paylaşın

Merkür Sanılandan Çok Daha Fazla Küçüldü

Güneş Sistemi’nin en küçük gezegeni Merkür’ün, bilim insanlarının tahmin ettiğinden çok daha fazla küçüldüğü ortaya çıktı. Yeni bir araştırmaya göre gezegenin oluşumundan bu yana çapında meydana gelen daralma, önceki hesaplamaların oldukça üzerinde olabilir.

Haber Merkezi / Güneş Sistemi’ndeki diğer kayalık gezegenler gibi Merkür de yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Güneş’in çevresindeki devasa kaya ve asteroit parçalarının şiddetli çarpışmaları sonucunda oluştu. Bu çarpışmalar sırasında ortaya çıkan büyük miktardaki ısı, gezegenin iç kısmında hapsoldu. Merkür ise oluşumundan bu yana yavaş yavaş soğumaya devam ediyor.

Merkür’ün iç kısmı soğudukça küçülürken, gezegenin en dışındaki kayalık kabuk da bu daralmaya uyum sağlamak zorunda kaldı. Soğukta büzüşen bir balona benzer şekilde küçülen gezegenin kabuğu zamanla buruştu ve çatladı.

Bu süreç, Merkür’ün yüzeyinde devasa uçurumların, sırtların ve diğer tektonik yapıların oluşmasına neden oldu.

Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan araştırmanın lideri Dr. Gaku Nishiyama ve ekibi, gezegenin soğuması sonucunda yarıçapında meydana gelen küçülmenin belirlenmesinin, Merkür’ün jeodinamik evrimini anlamak açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Araştırmacılar, Merkür’deki büzülme izlerinin gezegen yüzeyine eşit şekilde dağılmadığına dikkat çekti. Küresel bir soğuma sürecinin, teorik olarak her yönde benzer miktarda büzülmeye yol açması beklenirken, gezegendeki fay hatlarının düzensiz dağılımı farklı bir ihtimali gündeme getirdi.

Bilim ekibi, bazı büzülme yapılarının zaman içinde meteor çarpmaları sonucunda yüzeye yayılan enkaz katmanlarının altında kalmış ve bu nedenle görünmez hale gelmiş olabileceğini değerlendirdi.

Bu hipotezi test etmek isteyen araştırmacılar, daha önce hazırlanan jeolojik büzülme haritalarını Merkür’ün tamamını kapsayan yeni yüzey pürüzlülüğü haritalarıyla karşılaştırdı.

İncelemelerde, gezegenin daha engebeli bölgelerinde daha az sayıda görünür büzülme yapısı bulunduğu belirlendi. Bunun üzerine araştırmacılar, daha az bozulmuş ve daha düzgün bölgelerdeki büzülme oranlarını temel alarak Merkür genelindeki toplam daralma miktarını yeniden hesapladı.

Bu yöntem, yüzeyde doğrudan görülemeyen ve zaman içinde enkaz katmanlarının altında kalmış olabilecek yapıları da hesaba katmayı mümkün kıldı.

Yeni hesaplamalar, yüzeyde gizlenmiş olabilecek yapıların da hesaba katılması durumunda Merkür’ün oluşumundan bu yana yüzde 10 ila 30 daha fazla küçülmüş olabileceğini gösterdi.

Bu sonuç, gezegenin çapındaki toplam daralmanın daha önce tahmin edilen 4 ila 16 kilometre seviyesinden 23 kilometreye kadar çıkabileceğine işaret ediyor.

Araştırmanın lideri Dr. Nishiyama, yaklaşık yüzde 30’luk farkın ilk bakışta şaşırtıcı görünebileceğini, ancak düzeltilmiş daralma miktarının gezegenin fiziksel özellikleriyle son derece uyumlu olduğunu belirtti.

Nishiyama’ya göre güncellenen büzülme tahmini, Merkür’ün soğuma ve küçülme sürecine ilişkin gözlemleri fizik temelli teorik modellerle daha iyi örtüştürüyor. Yeni bulguların, bilim insanlarının Merkür’ün iç yapısını ve milyarlarca yıllık jeolojik evrimini daha iyi anlamasına katkı sağlaması bekleniyor.

Paylaşın