image

Çocuklarda Diş Gelişimini Anlamak

0

Çocukların büyümesini izlemek heyecan verici ilklerle doludur. İster ilk adımlarını atması, ister ilk kelimelerini söylemesi, ister ilk süt dişini dökmesi olsun.

Haber Merkezi / Çocukların dişleri kendi hızında gelişir ve çocuktan çocuğa farklılık gösterebilir. Ancak dikkat edilmesi gereken bazı önemli aşamalar vardır.

İşte çocuklarda diş gelişimi hakkında temel bilgiler:

Diş Gelişim Aşamaları:

Doğum Öncesi Dönem: Diş tomurcukları anne karnında 6-8. haftalarda oluşmaya başlar. Bu dönemde, süt dişlerinin temel yapıları şekillenir.

Süt Dişleri (6 ay – 6 yaş): Genellikle 6-12 ay arasında ilk süt dişi çıkar. Çoğu çocuk 3 yaşına geldiğinde 20 süt dişine sahip olur. Süt dişleri, çiğneme, konuşma ve kalıcı dişler için yer tutma gibi önemli işlevlere sahiptir.

Karma Dişlenme Dönemi (6-12 yaş): Bu dönemde süt dişleri düşer ve yerine kalıcı dişler çıkar. İlk kalıcı dişler genellikle 6 yaş civarında çıkan birinci azı dişleridir.

Kalıcı Dişler (12 yaş ve sonrası): 12-13 yaşlarına kadar çoğu çocuk tam kalıcı diş setine (28 diş) sahip olur. Yirmilik dişler (üçüncü azılar) 17-25 yaş arasında çıkabilir, ancak bazı kişilerde hiç çıkmayabilir.

Diş Çıkarma Süreci:

Belirtiler: Diş çıkarma döneminde çocuklar huzursuzluk, salya artışı, diş etlerinde kızarıklık veya kaşıntı, hafif ateş gibi belirtiler gösterebilir.

Zamanlama: Her çocukta farklılık gösterebilir, ancak genel sıralama:

Alt ön kesici dişler (6-12 ay)
Üst ön kesici dişler (8-12 ay)
Yan kesici dişler (9-16 ay)
Köpek dişleri (16-23 ay)
Azı dişleri (13-33 ay)

Diş Gelişimini Destekleme:

Beslenme: Kalsiyum, fosfor, D vitamini ve florür açısından zengin gıdalar (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler) diş gelişimini destekler.

Ağız Hijyeni: Bebeklerde dişler çıkmadan önce diş etleri temiz, nemli bir bezle silinmeli. Dişler çıkar çıkmaz yumuşak bir bebek diş fırçası ile fırçalamaya başlanmalı. 2-3 yaşından itibaren florürlü diş macunu (pirinç tanesi kadar) kullanılabilir.

Florür: Diş minesini güçlendirir. Çocuğun yaşına uygun florür içeren diş macunları veya içme suyundaki florür faydalıdır.

Diş Hekimi Ziyaretleri: İlk diş hekimi ziyareti, ilk dişin çıkmasından sonra veya 1 yaş civarında yapılmalıdır.

Yaygın Sorunlar ve Çözümler:

Çürükler: Şekerli gıdalar ve yetersiz fırçalama süt dişlerinde çürüklere neden olabilir. Erken müdahale için düzenli diş hekimi kontrolü önemlidir.

Diş Dizilim Bozuklukları: Parmak emme, uzun süre emzik kullanımı veya genetik faktörler diş dizilimini etkileyebilir. Ortodontik değerlendirme gerekebilir.

Diş Çıkarma Ağrısı: Soğuk diş kaşıyıcıları veya doktor önerisiyle ağrı kesiciler kullanılabilir.

Önemli Notlar:

Süt dişlerinin sağlığı, kalıcı dişlerin düzgün yerleşimi için kritik öneme sahiptir.
Her çocuğun diş gelişim hızı farklıdır; ciddi gecikmelerde bir diş hekimine danışılmalıdır.
Ebeveynler, çocuklarına erken yaşta diş fırçalama alışkanlığı kazandırmalıdır.

Paylaşın

“Mono Diyetler” Tehlikeli Mi?

0

Yaz ayları tüm hızıyla devam ederken, birçok kişi mükemmel fiziğe kavuşmak için mucizevi olduğu iddia edilen diyet hilelerine başvuracak. Bunlar arasında “mono diyetler” de var.

Haber Merkezi / Mono diyetler, yani tek bir gıdaya dayalı diyetler (örneğin, sadece muz, patates veya yoğurt yemek), genellikle kısa süreli uygulandığında ciddi sağlık sorunlarına yol açmasa da uzun vadede tehlikeli olabilir. İşte nedenleri:

Besin Eksikliği: Mono diyetler, vücudun ihtiyaç duyduğu protein, yağ, vitamin ve mineral gibi temel besin maddelerini yeterince sağlamaz. Bu, bağışıklık sisteminin zayıflamasına, kas kaybına, yorgunluğa ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Metabolik Sorunlar: Tek tip beslenme, metabolizmayı yavaşlatabilir ve hormonal dengesizliklere neden olabilir. Uzun süreli kalori kısıtlaması, tiroid fonksiyonlarını etkileyebilir.

Sindirim Sorunları: Çeşitli besinlerin eksikliği, sindirim sistemini olumsuz etkileyebilir; örneğin, lif eksikliği kabızlığa yol açabilir.

Psikolojik Etkiler: Mono diyetler kısıtlayıcı olduğu için yemekle sağlıksız bir ilişki gelişmesine, yeme bozukluklarına veya duygusal strese neden olabilir.

Kısa Süreli Etki: Mono diyetler genellikle hızlı kilo kaybı sağlar, ancak bu kayıp çoğunlukla su ve kas kütlesinden olur, yağ kaybı değil. Kilo kaybı sürdürülebilir olmaz ve diyet bırakıldığında “yo-yo etkisi” ile kilo geri alınabilir.

Mono diyetler zaman güvenli olabilir?

Kısa süreli (1-3 gün) ve doktor gözetiminde uygulanan mono diyetler, örneğin detoks amaçlı veya belirli tıbbi nedenlerle (örneğin, sindirim sistemini rahatlatmak) kullanılabilir. Ancak bu bile herkes için uygun değildir.

Öneri: Sağlıklı ve sürdürülebilir bir diyet için dengeli beslenme tercih edilmelidir. Çeşitli gıdalardan oluşan bir diyet, vücudun tüm ihtiyaçlarını karşılar. Mono diyet düşünüyorsanız, bir diyetisyen veya doktora danışmanız önemlidir.

Paylaşın

Kanser Hastaları Hangi Besinlerden Uzak Durmalı?

0

Kanser hastalarının beslenme ihtiyaçları, kanser türüne, tedavi sürecine (kemoterapi, radyoterapi, cerrahi vb.), bireysel sağlık durumuna ve doktor tavsiyelerine bağlı olarak değişir.

Haber Merkezi / Ancak genel olarak, bazı besinler kanser hastaları için uygun olmayabilir ya da dikkatle tüketilmelidir. İşte, kanser hastalarının genellikle uzak durması veya sınırlaması önerilen besinler ve nedenleri:

İşlenmiş ve kırmızı et:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), işlenmiş etleri (sosis, salam, sucuk, pastırma vb.) “Grup 1 karsinojen” olarak sınıflandırmıştır, yani kolorektal kanser riskini artırabilir. Kırmızı et (sığır, kuzu eti) ise “Grup 2A karsinojen” olarak değerlendirilir ve aşırı tüketimi önerilmez.

İşlenmiş etlerden mümkün olduğunca kaçınılmalı, kırmızı et tüketimi ise haftada 350 – 500 gram ile sınırlandırılmalıdır. Bu gıdaların yerine tavuk, balık veya bitkisel protein kaynakları (mercimek, nohut, tofu) tercih edilebilir.

Şekerli ve işlenmiş gıdalar:

Yüksek şeker içeren gıdalar (tatlılar, gazlı içecekler, hazır meyve suları) ve işlenmiş karbonhidratlar (beyaz ekmek, hamur işleri) kan şekerini hızla yükseltebilir ve inflamasyonu artırabilir.

Kanser hücrelerinin şekeri enerji olarak kullandığına dair bazı çalışmalar olsa da, şekerin doğrudan kanseri “beslediği” iddiası kesin değildir. Yine de aşırı şeker tüketimi obezite riskini artırarak dolaylı olarak kanser riskine katkıda bulunabilir.

Rafine şeker yerine doğal tatlandırıcılar (bal, pekmez, az miktarda) veya meyve tercih edilebilir. Tam tahıllı ürünler (esmer pirinç, kinoa, yulaf) daha iyi bir seçenektir.

Alkol:

Alkol, ağız, boğaz, yemek borusu, karaciğer, meme ve kolorektal kanser riskini artırabilir. Kanser tedavisi sırasında alkol, karaciğeri zorlayabilir ve bazı kemoterapi ilaçlarıyla etkileşime girebilir. Alkol tüketimi tamamen bırakılmalı veya en aza indirilmelidir.

Yüksek tuzlu ve tütsülenmiş gıdalar:

Tuzlanmış, salamura veya tütsülenmiş gıdalar (turşu, füme balık, konserve gıdalar) yüksek miktarda nitrat ve nitrit içerebilir, bu da mide ve yemek borusu kanseri riskini artırabilir.

Bu gıdaların yerine, taze sebze ve meyveler tercih edilmeli, tuz tüketimi günlük 5 gram (1 çay kaşığı) ile sınırlandırılmalıdır.

Trans yağlar ve kızartılmış gıdalar:

Trans yağlar (fast food, hazır atıştırmalıklar, margarin) ve yüksek sıcaklıkta kızartılmış gıdalar (patates kızartması, cips) inflamasyona neden olabilir ve kanser riskini dolaylı olarak artırabilir. Ayrıca, bu gıdalar genellikle besin değeri açısından fakirdir.

Sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado, ceviz) tercih edilmeli, kızartma yerine fırında pişirme veya buharda pişirme yöntemleri kullanılmalıdır.

Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünler:

Çiğ veya az pişmiş et, balık ve yumurta, kanser tedavisi sırasında bağışıklık sistemi zayıflamış hastalarda enfeksiyon riskini artırabilir (örneğin, salmonella veya listeria).

Et ve yumurta gibi ürünler tamamen pişirilmeli, çiğ balık içeren yiyeceklerden (sushi, sashimi) kaçınılmalıdır.

Potansiyel alerjen veya tahriş edici gıdalar:

Bazı kanser tedavileri ağız yaralarına, sindirim sorunlarına veya alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Baharatlı, asitli (limon, sirke, domates) veya çok sıcak/soğuk gıdalar bu sorunları kötüleştirebilir.

Tedavi sırasında sindirimi kolay, yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilmelidir (örneğin, muz, haşlanmış patates, çorba).

Ek Notlar:

Bireysel farklılıklar: Her hastanın durumu farklıdır. Örneğin, kemoterapi sırasında tat değişiklikleri, bulantı veya iştahsızlık yaşanabilir; bu durumda diyetisyenle kişiselleştirilmiş bir plan oluşturulmalıdır.

Bağışıklık sistemi: Kanser tedavisi bağışıklık sistemini zayıflatabilir, bu nedenle gıda güvenliği çok önemlidir. Taze meyve ve sebzeler iyice yıkanmalı, son kullanma tarihine dikkat edilmelidir.

Diyetisyen desteği: Kanser hastalarının bir onkoloji diyetisyeni ile çalışmaları önerilir. Beslenme planı, tedaviye ve hastanın ihtiyaçlarına göre uyarlanmalıdır.

Genel öneriler:

Bol sebze ve meyve: Antioksidan açısından zengin, renkli sebzeler ve meyveler (brokoli, ıspanak, yaban mersini) bağışıklığı destekler.

Yeterli protein: Hücre yenilenmesi için protein (balık, tavuk, baklagiller) önemlidir.

Hidrasyon: Bol su içmek, özellikle kemoterapi sırasında toksinlerin atılmasına yardımcı olur.

Fitokimyasallar: Zerdeçal, yeşil çay gibi anti-inflamatuar özelliklere sahip gıdalar doktor onayıyla sınırlı miktarda tüketilebilir.

Önemli not: Kanser hastalarının beslenme planı, doktor ve diyetisyenle birlikte belirlenmelidir. Bazı gıdalar, kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir. Bu nedenle herhangi bir diyetsel değişiklik yapmadan önce sağlık uzmanına danışılmalıdır.

Paylaşın

Sağlıklı Bir Cilt Mi İstiyorsunuz? İşte Yemeniz Gerekenler

0

Cilt, dış dünyaya karşı vücudun ilk savunma katmanı olduğundan, onu korumak sağlık açısından çok önemlidir. Sağlıklı bir beslenme, cildi içten dışa iyileştirebilir; bu nedenle sağlıklı bir cilt, sağlıklı beslenmeyle başlar.

Haber Merkezi / Beslenmemizde yapacağımız basit değişikliklerle, hem genel sağlığınız ve refahınızda hem de en büyük organınız olan cildinizde fark oluşturabilirsiniz. İşte cilt sağlığını destekleyen besinler ve faydaları:

C vitamini açısından zengin gıdalar:

Örnekler: Portakal, kivi, çilek, kırmızı biber, brokoli.
Faydaları: Kolajen üretimini artırır, cildi serbest radikallere karşı korur, parlaklık verir.
Öneri: Günde 1 portakal veya bir avuç çilek.

Omega-3 yağ asitleri:

Örnekler: Somon, sardalya, ceviz, chia tohumu, keten tohumu.
Faydaları: Cilt bariyerini güçlendirir, iltihaplanmayı azaltır, akne ve kuruluğu önler.
Öneri: Haftada 2-3 kez balık veya 1 tatlı kaşığı keten tohumu yağı.

E vitamini içeren besinler:

Örnekler: Badem, ayçiçeği çekirdeği, avokado, ıspanak.
Faydaları: UV hasarına karşı korur, cildi nemlendirir ve yaşlanmayı yavaşlatır.
Öneri: Salataya 1 avuç badem veya yarım avokado ekleyin.

Çinko ve selenyum:

Örnekler: Kabak çekirdeği, deniz ürünleri, tam tahıllar, Brezilya cevizi.
Faydaları: Çinko akneyi azaltır, selenyum çevresel hasara karşı korur.
Öneri: Günde 1-2 Brezilya cevizi veya bir avuç kabak çekirdeği.

Su ve hidrasyon:

Örnekler: Su, bitki çayları, karpuz, salatalık.
Faydaları: Cildi nemli tutar, toksin atılımını destekler, mat görünümü azaltır.
Öneri: Günde 2-3 litre su; limon veya nane ile tatlandırılabilir.

Antioksidan zengin gıdalar:

Örnekler: Yaban mersini, havuç, tatlı patates, ıspanak.
Faydaları: Beta-karoten ve antioksidanlar cildi güneş hasarından korur, ışıltı katar.
Öneri: Renkli sebzelerle smoothie veya salata yapın.

Probiyotikler:

Örnekler: Yoğurt, kefir, turşu, kombucha.
Faydaları: Bağırsak sağlığını destekler, iltihaplanmayı ve egzamayı azaltır.
Öneri: Kahvaltıda probiyotik yoğurt veya akşam yemeğinde turşu.

Kaçınılması gerekenler yiyecekler:

Şekerli ve işlenmiş gıdalar: Akneyi tetikleyebilir.
Aşırı süt ürünleri: Bazı kişilerde cilt sorunlarını artırabilir.
Alkol ve fazla kafein: Cildi kurutabilir, yaşlanma belirtilerini kötüleştirebilir.

Paylaşın

“Yulaf Ezmesi” Gerçekten Kilo Vermeye Yardımcı Oluyor Mu?

0

Yulaf ezmesi, yüksek lif içeriği, tokluk sağlama özelliği ve düşük kalori yoğunluğu sayesinde kilo verme sürecine yardımcı olabilir. Ancak, bu etkiler diyetin geneli, porsiyon kontrolü ve yaşam tarzı faktörleriyle sınırlıdır.

Haber Merkezi / Yulaf ezmesi, kalori açığı oluşturan dengeli bir diyetin parçası olduğunda etkili bir araçtır, ancak tek başına mucizevi bir çözüm değildir. Bilimsel çalışmalar, düzenli yulaf tüketiminin kilo kontrolüne katkıda bulunabileceğini, ancak egzersiz ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarıyla desteklenmesi gerektiğini gösteriyor.

Yulaf ezmesinin besin profili:

Yüksek lif içeriği: Yulaf ezmesi, özellikle çözünür lif olan beta-glukan açısından zengindir. Beta-glukan, sindirimi yavaşlatarak tokluk hissini artırır ve kan şekerini dengeler.

2014’te American Journal of Clinical Nutrition’da yayınlanan bir çalışma, beta-glukanın iştah kontrolünü desteklediğini ve uzun süreli tokluk sağladığını göstermiştir.

Düşük kalori yoğunluğu: Yulaf ezmesi, hacmine göre nispeten düşük kalorilidir (1 su bardağı pişmiş yulaf ezmesi yaklaşık 150-200 kcal).

Kompleks karbonhidratlar: Yulaf, yavaş salınımlı karbonhidratlar içerir; bu, enerjiyi uzun süre sabit tutar ve ani açlık krizlerini önler.

Protein ve mikro besinler: Yulaf, az miktarda protein (yaklaşık 5-6 g/100 g) ve magnezyum, demir gibi mikro besinler içerir, bu da genel metabolik sağlığı destekler.

Yulaf ezmesinin kilo verme üzerindeki etkileri:

Tokluk hissi: Yüksek lif içeriği, midede jel benzeri bir yapı oluşturarak tokluk süresini uzatır. 2016’da Journal of Nutrition’da yayınlanan bir meta-analiz, lifli gıdaların (yulaf gibi) kilo verme diyetlerinde iştahı azalttığını doğrulamıştır.

Kalori kontrolü: Yulaf ezmesi, düşük kalorili bir kahvaltı seçeneği olarak, günlük kalori alımını kontrol etmeyi kolaylaştırabilir. Örneğin, şekersiz ve az yağlı süt/yoğurt ile hazırlandığında, kalori yoğunluğu düşük kalır.

Kan şekeri dengesi: Yulafın düşük glisemik indeksi (GI), kan şekeri dalgalanmalarını önler. Bu, insülin direnci olan kişilerde kilo kontrolüne yardımcı olabilir.

Bağırsak sağlığı: Beta-glukan, bağırsak mikrobiyotasını destekler. Sağlıklı bir bağırsak, metabolizmayı optimize ederek dolaylı olarak kilo vermeyi kolaylaştırabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

Porsiyon kontrolü: Yulaf ezmesi düşük kalorili olsa da, aşırı tüketim veya yüksek kalorili eklemeler (şeker, bal, kuru meyve, fındık ezmesi) kalori alımını artırabilir.

Hazırlama şekli: Şekerli hazır yulaf ezmeleri veya fazla yağlı/şekerli tarifler, kilo verme hedeflerini baltalayabilir. Sade yulaf ezmesi, az yağlı süt, su veya şekersiz bitkisel sütle hazırlanmalı; taze meyve veya az miktarda fındık gibi sağlıklı eklemeler tercih edilmelidir.

Diyetin bütünü: Yulaf ezmesi, tek başına kilo verdirmez. Kalori açığı (harcadığınızdan daha az kalori almak), dengeli beslenme ve fiziksel aktivite olmadan etkili olmaz.

Bireysel farklılıklar: Bazı kişilerde lifli gıdalar şişkinlik veya sindirim rahatsızlığına neden olabilir. Bu durumda porsiyon boyutları ayarlanmalıdır.

Pratik öneriler:

Sağlıklı tarifler: Yulaf ezmesini su veya az yağlı sütle pişirin; tat için tarçın, taze çilek veya muz gibi düşük kalorili seçenekler ekleyin. Örneğin: 40 g yulaf + 200 ml su + 100 g çilek = ~200 kcal.

Kahvaltıda tüketim: Sabah yulaf ezmesi yemek, gün boyu iştahı kontrol etmeye yardımcı olabilir.

Çeşitlendirme: Yulafı smoothie’lere eklemek veya gece yulafı (overnight oats) gibi tariflerle kullanmak, diyeti monoton olmaktan çıkarır.

Paylaşın

Keten Tohumunun Yedi Sağlık Faydası

0

Küçük, kahverengi, ten rengi veya altın renkli keten tohumu (Linum Usitatissimum), en az 6.000 yıldır tüketilmektedir, bu da onu ilk yetiştirilen süper gıdalarından biri yapmaktadır.

Haber Merkezi / Keten tohumu, mineraller, lif ve iltihap önleyici omega-3 yağ asitleri (somon gibi balıklarda bulunan türle aynı olmasa da) açısından zengin olduğu için oldukça besleyicidir.

Keten tohumunun diğer birçok faydasının yanı sıra hormonal dengeyi desteklemeye yardımcı olan lignanlar adı verilen antioksidan maddeleri de sağlar.

İşte keten tohumunun başlıca sağlık yararları:

Zengin Besin İçeriği:

Omega-3 Yağ Asitleri: Alfa-linolenik asit (ALA) bakımından zengindir, kalp sağlığını destekler ve iltihaplanmayı azaltır.
Lif: Çözünür ve çözünmez lif içeriği sindirimi düzenler, kabızlığı önler ve bağırsak sağlığını iyileştirir.
Protein ve Mineraller: Magnezyum, fosfor, manganez ve B1 vitamini içerir.

Kalp Sağlığı: Omega-3 ve lignanlar (bitkisel antioksidanlar) kötü kolesterolü (LDL) düşürür ve kan basıncını dengelemeye yardımcı olur. Düzenli tüketim, kalp hastalığı riskini azaltabilir.

Sindirim Sağlığı: Yüksek lif içeriği bağırsak hareketlerini düzenler ve kabızlığı önler. Bağırsak florasını destekleyerek sindirim sistemini güçlendirir.

Hormonal Denge: Lignanlar, östrojen benzeri etkileriyle hormon dengesini destekler. Özellikle menopoz semptomlarını hafifletebilir. Polikistik over sendromu (PCOS) gibi durumlarda faydalı olabilir.

Cilt ve Saç Sağlığı: Omega-3 yağ asitleri cildi nemlendirir, iltihaplanmayı azaltır ve akne gibi sorunları hafifletebilir. Saç köklerini besleyerek saç dökülmesini azaltabilir.

Kilo Kontrolü: Lif ve sağlıklı yağlar tokluk hissini artırır, böylece aşırı yemeyi önler. Metabolizmayı destekleyerek kilo yönetimine yardımcı olur.

Kanser Riskini Azaltma: Lignanlar, özellikle meme ve prostat kanseri riskini azaltmada potansiyel rol oynar. Antioksidan etkisiyle hücre hasarını önler.

Kan Şekerini Dengeleme: Lif içeriği kan şekerinin ani yükselmesini önler, diyabet yönetiminde yardımcı olabilir.

Nasıl Tüketilir?

Öğütülmüş Form: Keten tohumu bütün halde sindirilemez, bu yüzden öğütülmüş olarak kullanın. Yoğurt, smoothie, salata veya çorbalara ekleyebilirsiniz.

Günlük Doz: 1-2 yemek kaşığı yeterlidir. Aşırı tüketim (günde 50 g üzeri) sindirim sorunlarına yol açabilir.

Keten Tohumu Yağı: Salatalarda kullanılabilir, ancak ısıtılmamalıdır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Aşırı tüketim ishale veya karın ağrısına neden olabilir.
Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, omega-3 içeriği nedeniyle doktora danışın.
Alerji riskine karşı az miktarla başlayın.
Taze saklayın; öğütülmüş keten tohumu buzdolabında hava geçirmez kapta tutulmalı, çünkü çabuk oksitlenebilir.

Keten tohumunu düzenli ve dengeli bir şekilde beslenmenize eklemek, genel sağlığı desteklemek için etkili bir yoldur. Ancak herhangi bir sağlık sorununuz varsa, doktorunuza danışarak tüketmelisiniz.

Paylaşın

Kalp Sağlığınızı Güçlendirmek Mi İstiyorsunuz? Beslenmenize Baharatlar Ekleyin

0

Kalp sağlığınızı güçlendirmek istiyorsanız, antioksidan, antienflamatuar ve kolesterol düzenleyici özelliklere sahip baharatları beslenmenize eklemek bunun en kolay yoludur. 

Haber Merkezi / Baharatların kalp hastalıklarının ilerlemesini önlemede olumlu etkileri olduğuna dair bilimsel çalışmalar mevcut.

Kalp sağlığına faydalı baharatlar:

Zerdeçal: Zerdeçal içerdiği olan kurkumin, güçlü bir antienflamatuar ve antioksidandır. Bu damar sertliğini (ateroskleroz) azaltır ve kolesterol seviyesini düzenler.

2020 yılında yapılan bir araştırma, zerdeçalın damar sağlığını koruyarak kalp krizi riskini düşürdüğünü gösteriyor.

Safran: Safran, antioksidan özellikleri sayesinde damar yapısını korur ve iltihabı azaltır. Ayrıca safranın kolesterol düşürücü etkisi vardır.

Kekik: Antioksidan ve iltihap azaltıcı özellikleriyle damar sağlığını destekleyen kekik, ayrıca kolesterol seviyelerini düşürmeye de yardımcı olur.

Kişniş: Kan kolesterol seviyelerini azaltan kişniş, ayrıca hipertansiyon kontrolüne de katkıda bulunur.

Sumak: Sumak, kan şekerini dengeleyerek damarların şekerin zararlı etkilerinden korunmasını sağlar.

Nane: Nane, antioksidan etkisiyle damarları korur, kalp ritmini ve kan basıncını düzenler, stres giderici etkisiyle de dolaylı olarak kalp sağlığına katkı sağlar.

Karabiber: Antioksidan ve iltihap azaltıcı etkileriyle damar sağlığını destekleyen karabiber, yağ hücrelerinin yıkımını da hızlandırarak kilo kontrolüne yardımcı olur.

Tarçın: Tarçın, kolesterol ve kan şekerini düşürücü etkisiyle kalp-damar sağlığını destekler. Günde 1 çay kaşığı tarçın tüketimi faydalı olabilir.

Sarımsak (Kuru veya Toz): Sarımsak, kan basıncını düzenler, kolesterolü düşürür ve damar tıkanıklığını önler. Allisin bileşiği sayesinde kalp sağlığına katkıda bulunur.

Zencefil: Antioksidan ve iltihap azaltıcı etkisiyle damar duvarlarını koruyan zencefil, yüksek tansiyon kontrolüne de yardımcı olur.

Baharatların Etki Mekanizmaları:

Antioksidan Etki: Baharatlar, serbest radikalleri nötralize ederek damar hasarını önler.

Antienflamatuar Etki: Kronik iltihap, kalp hastalıklarının temel nedenlerinden biridir. Baharatlar iltihabı azaltarak bu riski düşürür.

Kan Şekeri ve Kolesterol Kontrolü: Tarçın, sumak ve sarımsak gibi baharatlar, kan şekeri ve kolesterol seviyelerini düzenleyerek damar sağlığını korur.

Kan Basıncı Düzenlemesi: Nane, zencefil ve sarımsak, hipertansiyonu kontrol altına alarak kalp yükünü azaltır.

Öneriler:

Tuz Yerine Baharat: Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği günlük 6 gram tuz sınırını aşmamak için yemeklerde tuz yerine baharat kullanılabilir.

Dengeli Kullanım: Baharatlar faydalı olsa da aşırı tüketim, özellikle meyan kökü gibi bazı bitkisel ürünlerde yan etkilere neden olabilir. Doktor tavsiyesine uygun dozda kullanılmalıdır.

Akdeniz Diyetiyle Kombinasyon: Baharatlar, zeytinyağı, balık, sebze ve tam tahıllarla zengin Akdeniz tipi beslenmeyle birleştiğinde kalp sağlığına etkisi daha fazla olur.

Paylaşın

Bu Acılı Yiyecek Hafıza Kaybını İki Katına Çıkarıyor

0

Yeni yayınlanan bir araştırma, günde 50 gramdan fazla acı biber tüketen kişilerde hafıza kaybının ve düşünme sorunlarının iki kat daha fazla görüldüğünü ortaya koydu.

Haber Merkezi / Araştırmanın başyazarı Dr. Zumin Shi şunları söyledi: “Daha önceki çalışmalarımızda acı biber tüketiminin vücut ağırlığı ve kan basıncı açısından faydalı olduğu bulunmuştu. Ancak bu çalışmada yaşlı yetişkinlerde bilişsel işlevler üzerinde olumsuz etkiler bulduk.”

Araştırmada, 4 binden fazla Çinli yetişkinin verileri 15 yıl boyunca takip edildi.

Takip edilen baharatlı yiyecekler arasında hem taze hem de kurutulmuş acı biberler yer alıyor, ancak karabiber veya kapya biber (genellikle tatlı biber veya dolmalık biber olarak bilinir) bulunmuyor.

Dr. Shi şöyle dedi: “Acılı sos dünyada en çok kullanılan baharatlardan biri olup, Avrupa ülkelerine kıyasla Asya’da daha çok tercih ediliyor. Çin’in Sichuan ve Hunan gibi bazı bölgelerinde yetişkinlerin neredeyse üçte biri her gün baharatlı yiyecekler tüketiyor.”

Acı biberin etken maddesi kapsaisindir ve tüketildiğinde veya herhangi bir dokuyla temas ettiğinde yanma hissine neden olur. Kapsaisinin metabolizmayı hızlandırdığı ve yağ yakımını artırdığı düşünüldüğünden kilo kaybıyla ilişkilendirilmiştir.

Araştırma Nutrients dergisinde yayımlandı.

Paylaşın

Çiğ Gıda Diyeti: Kanseri Önler Mi?

0

Son dönemde yapılan araştırmalar, meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin beslenmenin kanser de dahil olmak üzere kronik hastalıkları önlemeye yardımcı olduğunu gösteriyor.

Haber Merkezi / İster çiğ ister pişmiş olsun, bu besinler temel vitaminler, mineraller, fitokimyasallar (meyve ve sebzelerde bulunan ve iltihabı azaltabilen doğal bileşikler) ve lif sağlar. 

Uzun süre yüksek ısıda pişirmek, yiyeceklerinizdeki bazı vitamin ve minerallerin azalmasına neden olabilir. Besin kaybını en aza indirmek için, buharda pişirme, soteleme, kızartma ve mikrodalgada pişirme gibi daha kısa sürede daha düşük güçte ısı kullanan alternatif yöntemler kullanılmalı. Bu yöntemler, yiyeceklerin besin değerlerini korurken güvenli bir sıcaklığa ulaşmasını sağlar.

Çiğ gıda diyeti, gıdaların doğal halleriyle tüketilmesine odaklanır; yani işlenmemiş ve minimum pişirme ile hazırlanır. Bu diyette genellikle:

Çiğ meyve ve sebzeler,
Kuruyemiş ve tohumlar,
Filizlenmiş tahıllar ve baklagiller,
Soğuk sıkım yağlar,
Çiğ veya fermente edilmiş gıdalar (örneğin, lahana turşusu) tüketilir.

Gıdalar genellikle 40-48°C’nin altında tutulur, çünkü bu sıcaklıkların üzerinde besin değerlerinin kaybolacağına inanılır. Çiğ gıda diyeti, vegan veya vejetaryen bir yaklaşıma dayanabilir, ancak bazı kişiler çiğ süt ürünleri veya çiğ balık (sushi gibi) tüketebilir.

Çiğ Gıda Diyeti Kanseri Önler mi?

Çiğ gıda diyetinin kanseri önleme potansiyeli hakkında bilimsel veriler sınırlıdır ve kesin bir sonuç bulunmamaktadır.

Potansiyel Faydaları

Yüksek Antioksidan İçeriği: Çiğ meyve ve sebzeler, C vitamini, E vitamini, flavonoidler gibi antioksidanlar açısından zengirdir. Antioksidanlar, serbest radikallerin neden olduğu hücre hasarını azaltarak kanser riskini teorik olarak düşürebilir.

Lif Zenginliği: Yüksek lif alımı, özellikle kolorektal kanser riskini azaltmada etkilidir. Çiğ gıda diyeti, lif açısından zengin bir beslenme sağlar.

İşlenmiş Gıdalardan Kaçınma: İşlenmiş et, şekerli gıdalar ve trans yağlar gibi kanser riskini artırabilecek gıdalar bu diyette bulunmaz, bu da dolaylı bir koruyucu etki sağlayabilir.

Fitokimyasallar: Brokoli, lahana, ıspanak gibi çiğ sebzeler, kanserle mücadelede potansiyel olarak koruyucu olan fitokimyasallar içerir.

Sınırlamalar ve Riskler

Bilimsel Kanıt Eksikliği: Çiğ gıda diyetinin kanseri önlediğine dair doğrudan, kapsamlı klinik çalışmalar yoktur. Genel olarak bitki temelli beslenmenin kanser riskini azalttığı bilinse de, bu etki çiğ gıdaya özgü değildir.

Besin Eksiklikleri: Çiğ gıda diyeti, B12 vitamini, demir, çinko, omega-3 yağ asitleri ve yeterli protein gibi besinlerde eksikliğe yol açabilir. Uzun süreli eksiklikler bağışıklık sistemini zayıflatabilir ve dolaylı olarak sağlık risklerini artırabilir.

Pişirmenin Avantajları: Domatesteki likopen veya havuçtaki beta-karoten gibi bazı besin maddeleri, hafif pişirme ile daha biyoyararlı hale gelir. Çiğ gıda diyeti bu avantajı sınırlayabilir.

Hijyen Riskleri: Çiğ gıdalar, uygun şekilde temizlenmezse E. coli veya salmonella gibi bakteriyel kontaminasyon riski taşıyabilir.

Bilimsel Bulgular

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), meyve-sebze ağırlıklı beslenmenin bazı kanser türlerinin (örneğin, kolorektal, mide, akciğer) riskini azaltabileceğini belirtmektedir. Ancak bu, çiğ veya pişmiş gıdalara özgü değildir.

Çiğ gıda diyetine odaklanan az sayıda çalışma, genel sağlık üzerinde olumlu etkiler (örneğin, kilo kontrolü, daha iyi kan lipid profili) göstermiştir, ancak kanser önleme konusunda nedensel bir ilişki kanıtlanmamıştır.

İşlenmiş et ve yüksek sıcaklıkta pişirilen gıdaların (kızartmalar, ızgaralar) kanser riskini artırabileceği bilinir. Çiğ gıda diyeti bu tür gıdalardan kaçındığı için dolaylı bir koruma sağlayabilir.

Sonuç olarak; Çiğ gıda diyeti, sağlıklı bir yaşam tarzının parçası olarak kanser riskini azaltmaya katkıda bulunabilir, ancak kanseri önlediğine dair kesin bir kanıt yoktur. Genel olarak sebze-meyve ağırlıklı, dengeli bir beslenme kanser önlemede daha iyi araştırılmış ve önerilen bir yaklaşımdır.

Paylaşın

Florür: Mantıklı Bir Halk Sağlığı Uygulaması Mı?

0

Florürün halk sağlığı uygulaması olarak kullanımı, özellikle içme suyuna florür eklenmesi (floridasyon) ve diş macunlarında kullanımı, yıllardır tartışmalı bir konu olmuştur.

Haber Merkezi / Bu tartışma, florürün diş çürüklerini önlemedeki etkinliği ile olası sağlık riskleri arasındaki denge üzerine yoğunlaşmaktadır.

Florürün avantajları:

Diş çürüklerini azaltma: Florür, diş minesini güçlendirerek asitlere karşı daha dirençli hale getirir ve çürük oluşumunu önler. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi kuruluşlar, floridasyonun diş çürüklerini yüzde 20-40 oranında azalttığını gösteren çok sayıda çalışmaya dayanarak bu uygulamayı destekler.

Erişim kolaylığı ve eşitlik: İçme suyuna florür eklenmesi, sosyoekonomik düzeyi ne olursa olsun geniş kitlelere ulaşabilen bir yöntemdir. Bu, özellikle diş bakımına sınırlı erişimi olan topluluklarda çürük önleme açısından önemli bir avantaj sağlar.

Diş macunları ve ağız gargaraları gibi florürlü ürünler de bireysel düzeyde etkili bir koruma sunar.

Bilimsel destek: Nature, The Lancet ve diğer prestijli dergilerde yayımlanan çalışmalar, önerilen dozlarda (örneğin, içme suyunda 0.7-1.0 ppm) florürün güvenli ve etkili olduğunu göstermektedir.

2025 itibarıyla, WHO ve CDC gibi kuruluşlar, floridasyonun halk sağlığı açısından maliyet-etkin bir yöntem olduğunu savunmaya devam etmektedir.

Risklerleri:

Florozis: Aşırı florür alımı, özellikle çocuklarda, diş florozisine (diş minesinde lekelenme veya renk değişikliği) neden olabilir. Daha ciddi durumlarda, iskelet florozisi gibi kemik problemleri ortaya çıkabilir, ancak bu genellikle yalnızca yüksek dozlara uzun süre maruz kalındığında (örneğin, doğal olarak yüksek florürlü su kaynakları olan bölgelerde) görülür.

Önerilen dozların (0.7 ppm) florozis riskini en aza indirdiği gösterilmiştir.

Nörotoksisite iddiaları: Bazı çalışmalar, yüksek doz florürün (özellikle 1.5 ppm ve üzeri) nörolojik gelişim üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini öne sürmektedir.

Örneğin, 2019’da JAMA Pediatrics’te yayımlanan bir çalışma, hamilelik sırasında yüksek florür maruziyetinin çocuklarda IQ düşüklüğü ile ilişkili olabileceğini iddia etmiştir. Ancak bu çalışma metodolojik eleştirilere maruz kaldı ve sonuçları kesin değildir.

2025’e kadar bu konuda fikir birliği yok; çoğu sağlık otoritesi, önerilen dozlarda florürün nörotoksisite riski taşımadığını savunmaktadır.

Etik tartışmalar: Floridasyon, bireylerin rızası olmadan içme suyuna bir madde eklenmesini içerdiği için etik tartışmalara yol açmaktadır. Bazı gruplar, bireylerin florür alımı konusunda seçim özgürlüğüne sahip olması gerektiğini savunmaktadır.

Alternatif olarak, florürlü diş macunları gibi bireysel uygulamalar bu etik kaygıyı azaltabilir.

Bilimsel konsensüs: WHO, CDC ve ADA, floridasyonun güvenli ve etkili olduğunu desteklemeye devam etmektedir. 2025’te, florürün önerilen dozlarda kullanımı halk sağlığı açısından mantıklı bir uygulama olarak görülmektedir.

Floridasyona karşı çıkan gruplar, özellikle sosyal medya platformlarında aktiftirler. Bu gruplar, florürün toksik olduğunu veya zorunlu floridasyonun bireysel özgürlüklere aykırı olduğunu iddia etmektedirler. Ancak bu iddialar genellikle bilimsel konsensüse aykırı veya abartılı bulunmaktadır.

Sonuç olarak; Florür, önerilen dozlarda (örneğin, içme suyunda 0.7 ppm) kullanıldığında, diş çürüklerini önlemede etkili, maliyet-etkin ve güvenli bir halk sağlığı uygulamasıdır.

Ancak, dozajın kontrol edilmesi, bireysel özgürlüklerin dikkate alınması ve halkın bilgilendirilmesi önemlidir. Yüksek doz florürün potansiyel riskleri (florozis gibi) göz ardı edilmemeli, ancak bu riskler genellikle önerilen sınırlar içinde kalmaz.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos