Batman: Gavur Kalesi

Gavur Kalesi; Batman’ın Hasankeyf İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezinin  kuş uçumu 1.80 km güneydoğusundadır.

Gavur Kalesi, Gavur Vadisi’nin güneybatı yamacında bölgeye hakim bir kayalık üzerine inşa edilmiştir. Kale yaklaşık olarak doğu-batı yönünde 140 m, kuzey-güney yönünde ise 79 m’lik bir alanı kaplamaktadır.

Bu yerleşim alanı, konumu ve yapısı itibari ile olasılıkla ön karakol niteliğinde tüm alanı gözetlemek amacıyla inşa edilmiştir. Gavur Kalesi yıkılmış haldedir ve çok az bir kısmı günümüze ulaşmıştır.

Günümüze ulaşan kalıntılar, kalenin güneybatısında ve güneydoğu yamacında ana kaya üzerine oturmuş olan sur duvarları, sarnıç, kompleks ve tek mekanlı kaya konutlar şeklindedir.

Kalenin güneydoğu uç noktasında bulunan sur duvarı günümüze ulaşabilen en sağlam yapıdır; 45 m uzunluğunda, 2.80 m yüksekliğinde ve 0.60- 0.75 m kalınlığındadır.

Sur duvarında 10 adet mazgal pencere bulunmaktadır ve yapım malzemesi olarak kalker moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır.

Kalenin güneybatı yamacındaki diğer sur yapısı ise 40 m uzunluğunda, 3.00 m yüksekliğinde ve ortalama 0.70 m kalınlığındadır. Kalede taş ocakları mevcuttur. Kalenin aşağı yamaçlarında ise kullanım dışı kalmış sarnıçlara rastlanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Bekse (Şahinli) Kalesi

Bekse (Şahinli) Kalesi; Batman’ın Sason İlçesi, Dere Köyü, Şahinli Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Dere Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şahinli Mezrası, Sason İlçe Merkezinin kuş uçuşu 6 km kuzeybatısında yer almaktadır. Bekse Kalesi, Şahinli Mezrasının 1 km batısında yöreye hakim sarp bir kayalık üzerine doğu-batı doğrultulu inşa edilmiştir.

Kalede herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Bekse Kalesi günümüzde büyük oranda tahrip olmuş, kaleden günümüze sadece savunma yapısı olan sur duvarlarının çok az bir kısmı sağlam kalmıştır.

Korunan sur yapısı kalenin batı uç noktasında yer almaktadır ve korunan uzunluğu 18.60 m, yüksekliği değişkenlik göstermekle beraber 9.10 m, kalınlığı ise 1.90 m’dir.

Yapım malzemesi olarak da düzensiz moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Kalenin sınırları tahribattan dolayı belli değildir.

Yüzey buluntuları göz önünde bulundurularak Bekse Kalesi, doğu-batı yönünde ortalama 142 m, kuzey-güney yönünde 25 m boyutlarındaki bir alana inşa edilmiştir.

Kalenin yüzeyinde herhangi bir mimari bütünlük oluşturmayan dağınık halde taşlar bulunmaktadır. Bekse Kalesi’nde yapılan yüzey araştırmalarda dönemi tanımlanamayan seramik örneklerine rastlanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Kozluk (Hazo) Kalesi

Kozluk (Hazo) Kalesi; Batman’ın Kozluk İlçesi Kale Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, ilçenin kuzeyinde bulunan ve yöreye hakim bir tepenin üzerinde kurulmuştur. Kalenin kesin olarak hangi tarihte yapıldığı hakkında bir bilgi ve belge yoktur.

Günümüzde kalenin büyük bir bölümü yıkılmış; küçük bir kısmı sağlam kalmıştır. Kalıntılardan hareketle Hazo Kalesi’nin iç kaleden ibaret olduğu söylenebilir.

Kalenin güneybatısında silindirik bir burç ve burcun batısında sur duvarları uzanmaktadır. Bu burç ve sur duvarlarında düzgün kesme taş ve kırma taş malzeme kullanılmıştır.

Doğusunda ise dikdörtgen ikinci bir burç var olup oldukça tahrip ve metruk bir durumdadır.

Kalenin kuzeydoğu tarafında ana kayanın yontulmasıyla inşa edilen bir sarnıç bulunmaktadır. Biri kuzeybatıda ve diğer üçü doğuda olmak üzere toplam 4 adet kaya mezarı bulunmaktadır.

Paylaşın

Batman: Erde Kalesi

Erde Kalesi; Batman’ın Gercüs İlçesi, Yamanlar (Erde) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yamanlar (Erde) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yamanlar Köyünün yaklaşık 800 metre güneydoğusunda yüksek bir kaya kütlesi üzerine kurulmuş olan kale, çevreye hakim bir tepe üzerindedir. Yamanlar (Erde) Köyü, Batman İl Merkezinin kuş uçumu 49 km güneydoğusunda, Gercüş İlçe Merkezinin 7 km güneydoğusunda yer almaktadır. Yöre halkı tarafından Kale Erde olarak bilinen kale, kuzey-güney yönünde uzanmaktadır.

Kale, günümüzde yıkık ve metruk durumdadır. Erde Kalesi’nde çok sayıda mekan gözlenmiştir fakat bu mekanların hemen hepsi yıkık durumdadır ve sınırları belli değildir. Yapılan envanter çalışmalarında toplamda 4 adet mekan incelenmiştir. 1 nolu mekan kalenin kuzeyinde yer almaktadır. Mekanın üst örtüsü yıkık durumdadır sadece duvar kalıntıları mevcuttur ve dikdörtgen planlıdır.

Girişi muhtemelen güney kısımda bulunan mekânın iç kısmı toprak ve moloz taşla doludur. 1 nolu mekanın güneyinde 2 nolu mekan bulunmaktadır. Üst örtü tamamen yıkılmış durumda olan mekan harabe durumdadır. Mekan içinde bölümler mevcut olup; sınırları belli değildir. 2 nolu mekana giriş tam belli olmamakla beraber girişin güneyde olduğu düşünülmektedir. Mekanın güneyinde sarnıç yer almaktadır.

Bu sarnıcın yöre halk tarafından eskiden tünel olarak kullanıldığı söylenmektedir ancak içindeki moloz taşlardan dolayı anlaşılamamaktadır. Kalenin doğusunda yer alan 3 nolu mekan, aynı zamanda kalenin doğu sınırını oluşturmaktadır. Mekanın üst örtüsü tamamen yıkık durumdadır ve duvarlar ana kaya üzerine oturtulmuştur.

Mekanın batı duvarında ana kayaya oyulmuş depo amaçlı bir bölüm yer almaktadır. Kalenin güneyinde yer alan 4 nolu mekan aynı zamanda kalenin güney sınırını da oluşturmaktadır. Mekanın üst örtüsü tonozludur ve üst örtünün kuzeybatı bölümü yıkık durumdadır.

Geri kalan üst örtü günümüze kısmen sağlam ulaşmıştır. Mekan, kuzey-güney doğrultuda uzanıp, iki bölümden oluşmaktadır. Mekanın duvarları ve üst örtüsü düzensiz moloz taşlarla cas ve horosan harcı kullanılarak inşa edilmiştir.

Paylaşın

Batman: Mirdese (Kumluca) Kalesi

Mirdese (Kumluca) Kalesi; Batman’ın Hasankeyf’ İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Kaleye, özel araçlarla gidilebilmektedir.

Mirdese Kalesi, Batman İl Merkezinin yaklaşık 20 km güneydoğusunda, Hasankeyf İlçe Merkezinin 14 km batısında, deniz seviyesinden 540 metre yüksekliktedir.

Kale, doğu-batı 57 m, kuzey-güney 110 m’lik alana inşa edilmiştir. Savunmaya yönelik doğal bir kayalık alanın üzerine kurulmuş kalede herhangi bir sur duvarı kalıntısı bulunmamaktadır.

Çok sayıda konut ve sarnıcın yer aldığı kalenin tepe noktasında kayalık alanların elverdiği ölçüde temelleri kaya ile bağlantılı, üst duvarları bağımsız bloklarla oluşturulmuştur.

Kalede, kareye yakın dikdörtgen planlı konutlar ve tepenin yamaçlarında kayaya oyularak şekillendirilmiş tek mekânlı kaya konut örnekleri yer almaktadır.

Paylaşın

Batman: Türbe Mevkii Kalesi

Türbe Mevkii Kalesi; Batman’ın Beşiri İlçe Merkezinin 12 km kuzeydoğusunda bulunan Türbe Mevkii’nde yer almaktadır. 

Deniz seviyesinden 694 metre yükseklikte, doğal bir kayalık alan üzerinde bulunmaktadır. Kalan duvar izlerinden kalenin etrafının horsan harcı ile örülmüş surlarla çevrili olduğu anlaşılmaktadır.

Sur duvarlarıyla çevrili alanda Ortaçağ yapılara ait temel izleri yer almaktadır. Günümüzde büyük oranda tahrip olan kalenin sınırları tespit edilememiştir.

Alanda yapılan yüzey araştırmasında kalenin kuzey ve güney yönlerinde, vadiye doğru inen eski su yatakları ve Ortaçağ’a tarihlenen sırlı ve sırsız seramik buluntular tespit edilmiştir.

Paylaşın

Batman: Kandil Kalesi

Kandil Kalesi; Batman’ın Kozluk İlçesi, Bölükkonak Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Bölükkonak Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kandil Kalesi, Bölükkonak Köyünün 830 m. güneyinde yöreye hakim deniz seviyesinden 1328 m. yüksekte sarp bir kayalık üzerine inşa edilmiştir.

Kandil Kalesi ortalama doğu-batı 65.00 m, kuzey-güney 38.00 m ölçülerinde bir alana inşa edilmiştir. Kale ismini yörede Kandil Tepesi olarak bilinen tepede inşa edildiğinden dolayı aldığı düşünülmektedir.

Kandil kalesi günümüzde büyük oranda tahrip olmuş kaleden günümüze kalan kalıntılar arasında savunma yapısı olan sur duvarının bir bölümü bir adet tonozlu mekân ve silindirik burç kalıntısı bulunmaktadır.

Tonozlu Mekân, Kandil Kalesi’nin güneybatısında uç noktada yer almaktadır ve kaleden günümüze sağlam kalan tek yapıdır. Kalenin doğu uç noktasında en iyi korunan sur duvarının genişliği 9.05 m, yüksekliği 3.80 m, kalınlığı 1.85 – 1.95 m ölçülerindedir. Kalenin kuzeyinde uç noktada tam olarak ölçüleri alınamayan muhtemelen silindirik bir burç yer almaktadır.

Kandil Kalesi’nde bulunan yapıların yapımında genel olarak, kırma taş, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Kalenin yüzeyinde herhangi bir mimari öğe oluşturmayan dağınık halde taşlar ve seramik parçalarında bulunmaktadır. Kalede yer yer kaçak kazı izlerine rastlanılmış ve kalenin genelinde tahribat söz konusudur.

Paylaşın

Batman: Rabat Kalesi

Rabat Kalesi; Batman’ın Kozluk İlçesi, Yanıkkaya Köyü, Rabat Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yanıkkaya Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, bölgeye hakim deniz seviyesinden 1.285 m bir kayalık üzerine kuzey-güney doğrultulu inşa edilmiştir. Kale, kuzey-güney 40 m, doğu-batı 83 m’lik bir alana yayılmıştır.

Kalesi yıkılmış halde ve kalenin çok az bir kısmı günümüze ulaşmıştır. Günümüze ulaşan kalıntılar, kalenin kuzeydoğu ve kuzeybatı yamacında ana kaya üzerine oturtulmuş muhtemelen savunma amaçlı yapılmış olan sur duvarları, dairesel planlı silolar ve mekan izleri bulunmaktadır.

Kalenin takip edilen duvar izleri kopuk bir biçimde coğrafi koşulların elverdiği ölçüde inşa edilmiştir. Bu özellikleri ile kalenin topografik bir planda inşa edildiği düşünülmektedir. Kalenin yapımında düzgün kesme taşlar, moloz taşlar ve yörede sıkça örneğini gördüğümüz cas harcı kullanılmıştır.

Rabat Kalesi’nde ve alanın genelinde yapılan incelemelerde koyu yeşil sırlı, az sayıda mavi sırlı seramikler, ağız ve kaide parçaları, sgraffito tekniğinde (bir vazo süs tekniğidir. Kabın yüzeyi üzerine bir renk sürülür, istenilen figürler sivri bir uçla kazanır ve kabın kendi esas rengi çıkar.

Bunun üzerine sır sürülür ve kap tekrar pişirilir) bezenmiş seramik parçaları, çizi bezemeli gövde parçaları gibi çeşitli çanak çömlek grupları gözlemlenmiştir. Alanda kaçak kazı izlerine rastlanılmış ve kale oldukça tahrip olmuştur.

Paylaşın

Batman: Yıldızlı Kalesi

Yıldızlı Kalesi; Batman’ın Kozluk İlçesi, Yıldızlı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Yıldızlı Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yıldızlı Köyü, Kozluk İlçe Merkezinin kuş uçumu 10 km güneyinde bulunmaktadır. Yıldızlı Kalesi muhtemelen ismini bu köyden almıştır ve kale Kozluk İlçesinin 12 km güneyinde yer almaktadır. Yıldızlı Kalesi, deniz seviyesinden 745 m. yüksekte Garzan Çay’ına hakim coğrafi olarak “mesa” oluşumlu yüksek tepe üzerine konumlanmıştır.

Üç tarafı doğal kayalıklarla çevrili olan bir tepe üzerine kurulan kale ortalama doğu – batı yönünde 275 m, kuzey – güney yönünde 288 m ölçülerinde bir alana topografik bir plan anlayışıyla bulunduğu tepenin etrafını çevreleyerek inşa edilmiştir. Batı yönünden karayolu ile kaleye ulaşılmakta, güneyin doğusunda nehir geçmektedir.

Olası bir saldırı batı yönünde gelebileceği için bu yönde sur duvarlarının daha yüksek ve duvar kalınlıklarının daha kalın tutulduğu görülmüştür. Kalenin doğu, kuzey ve güneyi sarp ve yüksek olduğundan sur duvarları bu yönlerde tahkimat daha zayıf tutularak inşa edilmiştir.

Kaleye girişin batı yönünden oldukça anıtsal bir giriş açıklığı ile yapıldığı tespit edilmiştir. Kapının üst örtü sistemi tamamıyla yıkılmış olmakla birlikte bu giriş açıklığı, her iki yönden kapı yüksekliğinin yarı seviyesine kadar olan bölümde destek duvarları ile kuvvetlendirilmiştir.

Kaleye ait günümüze kalan yapılar arasında kalenin batı yönünde kopuk bir şekilde devam eden surlara bitişik olarak inşa edilmiş 3 adet burç ve burçlarla bağlantılı mekanlar bulunmaktadır. Kaleye ait bir diğer yapı ise kalenin güneydoğusunda kuzey-güney doğrultulu duvar kalıntısı mevcuttur.

Kale yüzeyinde çok sayıda seramik buluntusu gözlemlenmiştir. Seramikler arasında yeşil sarı sırlı seramikler, turkuaz mavi renkli sırlı seramikler, koyu yeşil renkli seramik ve kazıma bezemeleri seramikler yer almaktadır.

Kalenin yapımında tuğla, moloz taş, kırma taş malzeme kullanılmış olup yörede sıkça kullanılan cas ile sıvanmıştır. Yıldızlı kalesinde çok sayıda kaçak izlerine rastlanılmış ve günümüze uluşan yapılar büyük tahrip edilmiştir.

Paylaşın

Batman: Dezge Kalesi

Dezge Kalesi; Batman İl Merkezi sınırları içerisindeki Kantar Köprüsü’nün 400 m kadar kuzeydoğusunda yer alan ve deniz seviyesinden 591 metre yükseklikteki Dezge Tepe olarak adlandırılan alandadır.

Dezge Kalesi, ovaya hakim, yüksek dağ zirvesinde konumlanmış bir Ortaçağ Kalesi’dir. Kale kuzey-güney 95 metre, doğu-batı 105 metrelik bir alana inşa edilmiştir.

Tepenin zirvesinde ve kalenin etrafında çok sayıda Ortaçağ seramikleri görülmektedir. Kalenin giriş kapısı güneye bakmakta ve kapının söve deliği ile giriş kapısının hemen kuzeyinde (olasılıkla) ocak olarak kullanılmış bir çukur gözlemlenmiştir.

Kalenin güneybatı ve batı uç noktalarında büyükçe sarnıçlar yer almaktadır. Zirvenin etrafında yer yer sur kalıntıları görülebilmektedir.

Kale de yer alan temel kalıntılarından mekanların kare ve kareye yakın dikdörtgen planlı mekanlar olduğu görülebilmektedir. Zirvenin doğu yamacında kalenin sur ve mekan duvarları için kullanılmış olan blokların çıkarıldığı taş ocağı olarak kullanılmış bir alan da mevcuttur.

Paylaşın