image

2025, Kayıtlara Geçen En Sıcak Üçüncü Ağustos Ayına Tanık Oldu

0

Ağustos ayında küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi dönemlere göre 1,29 santigrat derece daha yüksek oldu; bu, 2023’te kırılan aylık rekordan biraz daha düşük ve 2024’le aynı seviye.

Ağustos 2025, dünya genelinde bugüne kadar kaydedilen en sıcak üçüncü ağustos ayı oldu.

Avrupa Birliği’nin (AB) iklim servisi Copernicus’a göre, geçen ay küresel ortalama sıcaklıklar 16,60 santigrat derece ölçüldü. Bu, 2023 ve 2024 Ağustos aylarındaki rekordan 0,22 derece daha serin olsa da, sanayi öncesi seviyenin 1,29 derece üzerinde bir değer.

Eylül 2024’ten Ağustos 2025’e kadar olan 12 aylık döneme bakıldığında ise sıcaklıkların 1850-1900 ortalamasına kıyasla 1,52 derece daha fazla olduğu görüldü.

2025 yazı Avrupa için ise kaydedilen en sıcak dördüncü yaz mevsimi oldu, sıcaklıklar 1991-2020 dönemine göre 0,90 derece daha yüksekti. Batı ve güneydoğu Avrupa ile Türkiye yüksek sıcaklıklardan en çok etkilenen bölgeler oldu, bu bölgelerin büyük kısmında kuraklık da yaşandı.

Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, bu yaz Türkiye’de son 55 yılın en sıcak temmuz ayının yaşandığını duyurmuştu. Geçen ay ise 8-18 Ağustos tarihlerinde güçlü bir sıcak hava dalgası, İspanya, Portekiz ve Fransa’nın güneyini etkilemişti.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nden Samantha Burgess, güneybatı Avrupa’da yaz mevsiminin üçüncü büyük sıcak hava dalgasının ağustosta yaşandığını ve buna olağanüstü büyük orman yangınlarının eşlik ettiğini hatırlattı.

Burgess, “Bu tür olaylar yalnızca iklim krizinin aciliyetini değil, aynı zamanda daha sık ve daha şiddetli iklim aşırılıklarına uyum sağlamamız gerektiğini de gösteriyor” dedi.

Paylaşın

İklim Değişikliği, Balıkların Göç Etmesine Nasıl Neden Oluyor?

0

İklim değişikliği, insan faaliyetleri nedeniyle atmosferdeki sera gazlarının artması ile birlikte küresel sıcaklıkların yükselmesi, hava olaylarının şiddetlenmesi, deniz seviyelerinin artması ve ekosistemlerin bozulması şeklinde tanımlanabilir.

Haber Merkezi / İklim değişikliği, balıkların göç etme davranışlarını çeşitli çevresel faktörler aracılığıyla etkileyerek deniz ve tatlı su ekosistemlerinde önemli değişimlere yol açmaktadır. Balık türlerinin göçü, genellikle üreme, beslenme veya uygun yaşam koşullarını bulma amacıyla gerçekleşir ve bu süreç, çevresel koşullara son derece duyarlıdır.

İklim değişikliğinin balık göçüne etkileri şu temel mekanizmalar üzerinden açıklanabilir:

Su Sıcaklığındaki Değişiklikler: İklim değişikliği, okyanus ve tatlı su kütlelerinin sıcaklıklarını artırıyor. Balıklar, belirli sıcaklık aralıklarında hayatta kalabilen soğukkanlı canlılardır. Su sıcaklıklarının artması, balıkların yaşam alanlarını değiştirmesine neden oluyor.

Birçok balık türü, daha serin sular bulmak için kutup bölgelerine veya daha derin sulara doğru göç ediyor. Örneğin, Atlantik morinasının (Gadus morhua) kuzey Atlantik’te daha kuzey enlemlere kaydığı gözlemlenmiştir.

Tropikal bölgelerdeki balıklar, sıcaklık artışları nedeniyle uygun habitatları terk ederek daha soğuk sulara yöneliyor, bu da yerel ekosistemlerde tür dağılımını değiştiriyor.

2020’lerde yapılan araştırmalar, Pasifik Okyanusu’ndaki sardalya popülasyonlarının, su sıcaklıklarının artmasıyla geleneksel göç yollarını terk ettiğini göstermiştir.

Okyanus Akıntılarındaki Değişiklikler: İklim değişikliği, okyanus akıntılarının hızını, yönünü ve gücünü etkiliyor. Bu akıntılar, balık larvalarının dağılımı ve yetişkin balıkların göç yolları için kritik öneme sahiptir. Akıntıların değişmesi, balıkların üreme alanlarına ulaşmasını zorlaştırabilir veya göç yollarını uzatabilir.

Örneğin, El Niño ve La Niña gibi iklim olayları, akıntı düzenlerini bozarak Pasifik’teki balık türlerinin (örneğin, hamsi) göç zamanlamasını ve rotalarını etkiliyor. Kuzey Atlantik’teki Gulf Stream akıntısının zayıflaması, Avrupa kıyılarındaki balık türlerinin göç davranışlarını değiştirebilir.

Oksijen Seviyelerindeki Azalma: İklim değişikliği, su sıcaklıklarının artmasıyla birlikte sudaki çözünmüş oksijen seviyelerini azaltıyor (hipoksi). Özellikle kıyı bölgelerinde ve derin sularda “ölü bölgeler” oluşabiliyor.

Oksijen azlığı, balıkların uygun yaşam alanları bulmak için başka bölgelere göç etmesine neden oluyor. Örneğin, oksijen seviyesi düşük alanlardan kaçan balıklar, daha oksijenli sulara yöneliyor. Bu, özellikle hassas türler (örneğin, köpekbalıkları ve orkinos) için göç mesafelerini artırabilir ve enerji harcamalarını yükseltebilir.

Deniz Seviyesinin Yükselmesi ve Habitat Kaybı: Deniz seviyesindeki yükselme, kıyı habitatlarını (örneğin, mercan resifleri, mangrovlar, tuzlu bataklıklar) tehdit ediyor. Bu alanlar, birçok balık türünün üreme ve beslenme bölgeleridir.

Habitat kaybı, balıkların geleneksel üreme alanlarını terk etmesine ve yeni alanlar aramasına neden oluyor. Örneğin, mercan resiflerinin beyazlaması, resif balıklarının göç modellerini değiştiriyor. Tatlı su balıkları için, nehir ağızlarındaki tuzluluk değişimleri, göç yollarını ve zamanlamasını etkileyebilir (örneğin, somon balığı).

Asitleşme ve Kimyasal Değişimler: İklim değişikliği, okyanusların karbondioksiti emmesi nedeniyle asitleşmesine yol açıyor. Bu, balıkların fizyolojisini ve davranışlarını etkileyebilir.

Asitleşme, balıkların koku alma yeteneğini bozarak yön bulma ve göç yollarını takip etme becerilerini zayıflatabilir. Örneğin, palyaço balığı gibi türlerde, asitleşme nedeniyle yön bulma sorunları gözlemlenmiştir. Üreme alanlarını bulamayan balıklar, göç rotalarını değiştirebilir veya popülasyonları azalabilir.

Besin Zincirindeki Değişiklikler: İklim değişikliği, plankton gibi temel besin kaynaklarının dağılımını ve bolluğunu değiştiriyor. Plankton, balıkların besin zincirinin temelini oluşturur.

Besin kaynaklarının azalması veya yer değiştirmesi, balıkların beslenme alanlarına yönelik göçlerini etkiliyor. Örneğin, hamsi ve sardalya gibi pelajik balıklar, plankton bolluğuna bağlı olarak göç rotalarını değiştirebilir. Bu, balıkçı toplulukları için de ekonomik sonuçlar doğurur, çünkü balık stokları geleneksel avlanma alanlarından uzaklaşabilir.

Bölgesel Örnekler:

Somon Balığı (Tatlı Su ve Deniz): Kuzey Amerika ve Avrupa’daki somon türleri, nehirlerdeki sıcaklık artışları ve akış değişiklikleri nedeniyle üreme göçlerini değiştirmiştir. Daha sıcak sular, somonların daha kuzeydeki nehirlere yönelmesine neden oluyor.

Mercan Resifi Balıkları: Karayipler ve Büyük Set Resifi’nde, mercan kaybı nedeniyle balıklar yeni habitatlar aramak için göç ediyor, ancak uygun alanların azlığı popülasyonları tehdit ediyor.

Tropikal Balıklar: Hint-Pasifik bölgesinde, sıcaklık artışları nedeniyle tropikal balıklar subtropikal sulara kayıyor, bu da yerel ekosistemlerde tür rekabetini artırıyor.

Sonuç ve Çözüm Önerileri:

İklim değişikliği, balıkların göç davranışlarını sıcaklık, akıntılar, oksijen seviyeleri, habitat kaybı ve besin zinciri değişiklikleri yoluyla derinden etkiliyor. Bu, hem ekosistem dengesini hem de balıkçılık gibi insan faaliyetlerini tehdit ediyor. Çözüm için:

Koruma Alanları: Deniz koruma alanlarının genişletilmesi, balıkların yeni habitatlar bulmasına yardımcı olabilir.

İklim Politikaları: Karbon emisyonlarını azaltarak su sıcaklık artışını ve asitleşmeyi yavaşlatmak kritik önemdedir.

Balıkçılık Yönetimi: Göç değişikliklerine uyum sağlamak için sürdürülebilir balıkçılık politikaları geliştirilmelidir.

Araştırma ve İzleme: Balık göç modellerini izlemek için daha fazla veri toplanmalı ve modeller geliştirilmelidir.

Paylaşın

Antarktika Hızla Eriyor: Sonuçları Korkunç Olabilir

0

Uzaydan bakıldığında, Antarktika diğer kıtalardan çok daha sade görünür; etrafını saran Güney Okyanusu’nun karanlık sularıyla tezat oluşturan büyük bir buz kütlesi.

Haber Merkezi / Küresel ısınma, Antarktika’yı geri dönüşü olmayan bir noktaya doğru sürüklerken, buzların erimesinin olası sonuçları ciddi çevresel, ekonomik ve toplumsal etkiler doğurabilir.

Deniz seviyesinin yükselmesi: Antarktika’daki buzullar, özellikle Batı Antarktika Buz Tabakası, eridiğinde küresel deniz seviyesi önemli ölçüde yükselebilir. Tahminler, tam erime durumunda deniz seviyesinin birkaç metre artabileceğini gösteriyor. Bu, kıyı şehirlerinin sular altında kalmasına ve ada ülkelerinin yok olmasına neden olabilir.

İklim değişikliklerinin hızlanması: Buzullar, güneş ışınlarını yansıtarak Dünya’nın sıcaklığını dengelemeye yardımcı olur. Buz örtüsünün azalması, albedo etkisini (yansıtma kapasitesini) düşürerek daha fazla ısı emilmesine ve küresel ısınmanın hızlanmasına yol açabilir.

Ekolojik dengelerin bozulması: Antarktika’nın eşsiz ekosistemleri, kril gibi temel türlerin yaşam alanlarının kaybıyla tehdit altında. Bu, balinalar, penguenler ve foklar gibi türlerin besin zincirini etkiler ve biyolojik çeşitliliği azaltabilir.

Okyanus akıntılarının değişimi: Buzulların erimesiyle tatlı suyun okyanuslara karışması, termohalin dolaşım gibi küresel okyanus akıntılarını bozabilir. Bu, Avrupa gibi bölgelerde iklim değişikliklerine ve aşırı hava olaylarına yol açabilir.

Kıyı bölgelerinde göç ve ekonomik kayıplar: Deniz seviyesindeki yükselme, milyonlarca insanı yerinden edebilir ve tarım arazileri, altyapı ile yerleşim alanları zarar görebilir. Bu, ekonomik maliyetleri artırır ve göç krizlerine neden olabilir.

Karbon salımı: Antarktika’daki permafrost bölgelerinde hapsolmuş karbon ve metan gazlarının serbest kalması, sera gazı emisyonlarını artırarak iklim değişikliğini daha da kötüleştirebilir.

Paylaşın

Yeşil Emperyalizm Ve Çevreci Söylemler

0

Yeşil emperyalizm, özellikle çevreci söylemlerin sömürgeci güçler tarafından, gelişmekte olan ülkeler üzerinde ekonomik, siyasi veya kültürel hegemonya kurmak için kullanılmasıdır.

Kurtuluş Aladağ / Kavram, çevrecilik adı altında emperyalist politikaların sürdürüldüğünü öne sürmektedir.

Çevreci söylemler, genellikle çevreyi koruma, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi değerler etrafında şekillenirken, bazı durumlarda bu söylemlerin ardında başka çıkarlar yatabilir.

Yeşil emperyalizmin temel özellikleri:

Çevresel standartların dayatılması: Gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere sıkı çevresel düzenlemeler ve standartlar dayatarak, bu ülkelerin ekonomik büyümesini kısıtlamaya çalışmaktadır.

Örneğin, karbon emisyonlarını azaltma hedefleri, sanayileşme sürecindeki ülkelere ağır yükler getirmektedir.

Kaynak kontrolü: Çevrecilik adı altında, stratejik doğal kaynaklara (örneğin, nadir mineraller veya biyoçeşitlilik alanları) erişim kontrol edilmektedir.

Yeşil teknoloji bağımlılığı: Gelişmiş ülkeler, yeşil teknolojiler (güneş panelleri, rüzgar türbinleri vb.) için pazar yaratırken, gelişmekte olan ülkeleri bu teknolojilere bağımlı hale getirmektedir.

Kültürel ve ideolojik hakimiyet: Çevreci söylemler, Batı merkezli değerleri ve yaşam tarzlarını evrensel doğrular olarak sunarak kültürel emperyalizmi desteklemektedir.

Çevreci söylemlerin çelişkileri:

İkiyüzlülük (Greenwashing): Büyük şirketler veya gelişmiş ülkeler, çevreci imaj yaratmak için yüzeysel adımlar atarken, çevreye zarar veren faaliyetlerine devam etmektedir.

Örneğin, fosil yakıt şirketlerinin “yeşil enerji” projelerine yatırım yaparak imajlarını temizlemeye çalışmaları gibi.

Eşitsiz sorumluluk: İklim değişikliğinden tarihsel olarak en çok sorumlu olan sanayileşmiş ülkeler, sorumluluğun bir bölümünü gelişmekte olan ülkelere yüklemektedir.

Örneğin, karbon nötrlüğü hedefleri, sanayi devriminden beri yüksek emisyon üreten ülkeler için daha esnek, ancak yeni sanayileşen ülkeler için katı olmaktadır.

Yerel halkların mağduriyeti: Çevresel koruma projeleri (örneğin, orman koruma alanları), yerel halkların geleneksel yaşam biçimlerini tehdit etmektedir.

Örneğin, bazı uluslararası çevre kuruluşlarının Amazon’un korunması için önerdiği politikalar, yerel halkların haklarını göz ardı etmekte ve bölgedeki kaynakların kontrolünü Batılı güçlere devretmektedir.

Yeşil enerji ve madencilik: Elektrikli araç bataryaları için gerekli lityum ve kobalt gibi minerallerin çıkarılması, Güney Amerika ve Afrika’daki çevresel yıkımlara yol açarken, bu teknolojiler “çevre dostu” olarak pazarlanmaktadır.

Çözüm önerileri:

Adil geçiş (just transition): İklim politikaları oluşturulurken, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması.

Yerel katılım: Çevre koruma projelerinde yerel halkların haklarına ve ihtiyaçlarına öncelik verilmesi.

Şeffaflık ve hesap verebilirlik: Çevreci politikaların ve projelerin finansman kaynaklarının ve etkilerinin şeffaf bir şekilde denetlenmesi.

Paylaşın

Türkiye, Avrupa’nın “Çöp Merkezi”

0

Avrupa Birliği’nin 2024 verilerine göre Türkiye, AB – 27 ülkelerinden toplam 12,3 milyon ton atık ithal ederek, “Avrupa’nın en çok çöp gönderdiği ülke” ünvanını korudu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Mersin Milletvekili Gülcan Kış’ın Türkiye’nin Avrupa ülkelerinden ithal ettiği atık miktarına, geri dönüşüm kapasitesine ve çevresel etkilerine ilişkin soru önergesine verdiği yanıtta sayısal veri paylaşmadı.

CHP’li Kış, “Türkiye, Avrupa Birliği’nin ‘çöp alan ülkesi’ olma konumunu sürdürürken, bu karanlık tabloya dair kamuoyunun en temel soruları dahi cevapsız kalıyor. Bakan Murat Kurum’dan gelen yanıt ise kamuoyunun bilgi hakkına yönelik bir perdeyi daha araladı: Veri yok, şeffaflık yok.” değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Birliği’nin 2024 verilerine göre Türkiye, AB-27 ülkelerinden toplam 12,3 milyon ton atık ithal ederek, “Avrupa’nın en çok çöp gönderdiği ülke” ünvanını korudu. Bu atıkların büyük kısmı hurda metal (10,7 milyon ton) ve plastik atıklardan (425 bin ton) oluşuyor.

CHP’li Gülcan Kış, bu tabloyu 21 Mayıs 2025 tarihinde Meclis gündemine taşıdı. Soru önergesinde şu sorulara yer verdi:

2024 yılında toplam kaç ton atık ithal edildi? Hangi türlerden oluşuyor?
Türkiye’nin geri dönüşüm kapasitesi bu yükü kaldırabiliyor mu?
Yakılan ya da doğaya bırakılan atıklar ne kadar? Emisyonlar ölçülüyor mu?
AB’nin 2026 ve 2027’de yürürlüğe koyacağı yeni kurallara Türkiye hazır mı?

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış’ın soru önergesine verilen 28 Temmuz 2025 tarihli yanıt, Bakan Murat Kurum imzasıyla TBMM’ye iletildi. Ancak Kış’ın yönelttiği soruların hiçbirine sayısal veriyle karşılık verilmedi. Yanıtta yalnızca genel mevzuat açıklamaları yer aldı.

Geri dönüşüm süreçlerine dair şu genel bilgiler paylaşıldı:

2020’den bu yana ithalata kota uygulandığı,
Geri dönüşüm tesislerinin kapasitesinin yüzde 50’sini aşan ithalata izin verilmediği,
Yakma ve bertaraf amaçlı ithalatın yasak olduğu,
2020-2025 yılları arasında 31.976 denetim yapıldığı,
2 bin 129 tesis hakkında işlem uygulandığı, 1 milyar 152 milyon TL para cezası kesildiği,
256 tesisin faaliyetinin durdurulduğu…

Ancak bu veriler, ithalatın çevresel ve toplumsal etkilerine dair herhangi bir tablo ortaya koymazken, CHP’li Kış’ın “Kaç ton atık geri dönüştürüldü, ne kadarı yakıldı, kaç kişi etkilendi?” soruları yanıtsız bırakıldı.

CHP’li Gülcan Kış, Bakan Murat Kurum’un yanıtına şu sözlerle tepki gösterdi: “Sayın Bakan’ın gönderdiği yazıda sayı yok, şeffaflık yok, hesap yok. 12,3 milyon tonluk bir atık yükünden söz ediyoruz. Bu çöpün ne kadarı plastik, ne kadarı yakılıyor, hangi şehirlerde bertaraf ediliyor bilmiyoruz. Çünkü Bakanlık bu verileri halktan gizliyor. Bu sadece çevre kirliliği değil, bilgi karartmasıdır.”

Kış, özellikle Mersin gibi liman kentlerinin Avrupa’dan gelen plastik ve endüstriyel atıklarla dolduğunu, bu durumun hem çevreye hem yerli atık toplayıcılara zarar verdiğini belirterek, “Geri dönüşüm adı altında plastik çöpleri yakıyoruz, doğaya bırakıyoruz. Bunun adı dönüşüm değil, zehir yaymaktır” dedi.

“Türkiye artık Avrupa’nın çöp konteyneri olmaktan çıkarılmalı. Bu konuda şeffaflıkla hareket eden, halk sağlığını ve çevreyi önceleyen bir sisteme ihtiyaç var” diyen CHP’li Kış, sürecin TBMM’de, kamuoyunda ve uluslararası platformlarda takipçisi olacaklarını vurguladı.

(Kaynak: Bianet)

Paylaşın

Endüstriyel Tarım Nedir? Sorunları

0

Endüstriyel tarım, yüksek verim ve düşük maliyetle gıda üretimi sağlamak için modern teknoloji, makineleşme, kimyasal gübreler, pestisitler, genetik olarak modifiye edilmiş organizmalar (GDO) ve monokültür (tek ürün) yetiştiriciliği gibi yöntemleri yoğun bir şekilde kullanan bir tarım modelidir.

Haber Merkezi / Büyük ölçekli, mekanize ve genellikle ticari amaçlı olan bu sistem, küresel gıda talebini karşılamak için tasarlanmıştır.

Endüstriyel Tarımın Özellikleri:

Monokültür: Aynı arazide tek bir ürün (ör. mısır, soya, buğday) yetiştirilir, bu da verimliliği artırır ancak biyoçeşitliliği azaltır.
Kimyasal Kullanımı: Verimi artırmak için sentetik gübreler, pestisitler ve herbisitler kullanılır.
Makineleşme: Traktörler, biçerdöverler ve otomatik sulama sistemleri gibi makineler, iş gücünü azaltır ve üretimi hızlandırır.
GDO ve Hibrit Tohumlar: Hastalıklara dirençli veya yüksek verimli tohumlar, üretimi artırır ancak çiftçileri tohum şirketlerine bağımlı hale getirir.
Büyük Ölçekli Hayvancılık: Fabrika çiftliklerinde (ör. tavuk, sığır) hayvanlar yoğun koşullarda yetiştirilir, sıklıkla antibiyotik ve hormon kullanımıyla.
Küresel Tedarik Zinciri: Üretilen ürünler, genellikle uzun mesafeli taşımayla dünya çapında dağıtılır.

Endüstriyel Tarımın Amaçları:

Gıda üretimini maksimize etmek.
Maliyetleri düşürerek karlılığı artırmak.
Küresel nüfusun artan gıda talebini karşılamak.

Endüstriyel Tarımın Avantajları:

Yüksek verim: Daha az alanda daha fazla ürün.
Düşük gıda fiyatları: Ölçek ekonomisi sayesinde maliyet düşer.
Teknolojik yenilik: Otomasyon ve GDO gibi yenilikler üretimi artırır.

Endüstriyel Tarımın Dezavantajları:

Çevresel: Toprak erozyonu, su kirliliği, biyoçeşitlilik kaybı ve sera gazı emisyonları.
Sosyal: Küçük çiftçilerin geçim kaynaklarının yok olması, işçi hakları ihlalleri.
Sağlık: Kimyasal kalıntılar ve antibiyotik direnci gibi riskler.
Ekonomik: Çiftçilerin tohum ve kimyasal şirketlerine bağımlılığı.

Endüstriyel Tarımın Sorunları:

Endüstriyel tarım, yüksek verim ve düşük maliyet hedefiyle modern teknoloji ve kimyasalları yoğun bir şekilde kullanan bir tarım modelidir. Ancak bu sistem, çevresel, sosyal ve ekonomik sorunlara yol açar.

Çevresel Sorunlar:

Toprak Erozyonu ve Verimlilik Kaybı: Yoğun makine kullanımı, monokültür (tek ürün) tarımı ve kimyasal gübreler, toprağın yapısını bozar ve organik madde kaybına neden olur. FAO’ya göre, dünya genelinde tarım arazilerinin yüzde 33’ü erozyon ve bozulma nedeniyle verimliliğini kaybetmiştir.
Su Kirliliği: Pestisitler, herbisitler ve azotlu gübreler, yeraltı ve yüzey sularını kirletir. Örneğin, nitrat sızıntısı, su kaynaklarında ötrofikasyona ve “ölü bölgeler” oluşumuna yol açar (ör. Meksika Körfezi’nde 15.000 km²’lik ölü bölge).
Biyoçeşitlilik Kaybı: Monokültür tarımı ve kimyasal kullanımı, yerel flora ve faunayı yok eder. WWF, tarım alanlarındaki habitat kaybının küresel biyoçeşitliliğin yüzde 70’ini tehdit ettiğini belirtir. Arılar gibi tozlayıcı türlerin azalması, gıda üretimini riske atar.
İklim Değişikliği: Endüstriyel tarım, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 25-30’undan sorumludur (metan ve azot oksit emisyonları). Ormansızlaşma, tarım arazisi açmak için karbon yutaklarını yok eder.
Su Tüketimi: Yoğun sulama, su kaynaklarını tüketir. Dünya su kaynaklarının yüzde 70’i tarımda kullanılır; örneğin, bir kilo sığır eti üretimi için 15.000 litre su gerekir.

Sosyal Sorunlar:

Küçük Çiftçilerin Marjinalliği: Endüstriyel tarım, büyük şirketlerin ve monokültüre dayalı üretimin hakimiyetini artırır. Küçük ölçekli çiftçiler, yüksek maliyetler ve düşük fiyatlar nedeniyle rekabet edemez. Örneğin, Hindistan’da 1995-2015 arasında 300.000’den fazla çiftçi ekonomik baskılar nedeniyle intihar etti.
Gıda Güvenliği ve Adaletsizlik: Endüstriyel tarım, kalori açısından zengin ancak besin değeri düşük gıdalar üretir. Küresel açlık devam ederken (2023’te 828 milyon insan aç), obezite oranları da artar (2 milyardan fazla insan aşırı kilolu).
İşçi Hakları İhlalleri: Endüstriyel tarımda çalışan mevsimsel işçiler, düşük ücretler, güvencesiz koşullar ve kimyasallara maruziyet gibi sorunlarla karşı karşıyadır. Örneğin, ABD’de tarım işçilerinin %80’i yetersiz sosyal güvenceye sahip.

Ekonomik Sorunlar:

Bağımlılık: Çiftçiler, tohum, gübre ve pestisit için büyük şirketlere (ör. Monsanto, Syngenta) bağımlıdır. GDO’lu tohumlar, çiftçilerin kendi tohumlarını saklamasını engeller ve maliyetleri artırır.
Gıda Fiyat Volatilitesi: Monokültüre dayalı üretim, hastalık veya iklim olaylarına karşı kırılgandır. Örneğin, 2007-2008 gıda krizi, endüstriyel tarımın küresel tedarik zincirindeki zayıflığını gösterdi.
Yüksek Maliyetler: Makine, kimyasal ve enerji yoğun üretim, başlangıçta yüksek yatırım gerektirir ve uzun vadede ekonomik sürdürülebilirliği tehdit eder.

Sağlık Sorunları:

Kimyasal Maruziyet: Pestisit kalıntıları, gıdalar yoluyla insan sağlığını tehdit eder. WHO, pestisitlerin kanser, hormonal bozukluklar ve nörolojik hastalıklarla bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Antibiyotik Direnci: Hayvancılıkta aşırı antibiyotik kullanımı, küresel ölçekte antibiyotik direncini artırır. WHO’ya göre, 2050’ye kadar bu sorun yılda 10 milyon ölüme yol açabilir.
Besin Değeri Düşüşü: Endüstriyel yöntemlerle üretilen gıdalar, vitamin ve mineral açısından daha fakirdir. Örneğin, modern buğday çeşitleri, eski çeşitlere göre daha az mikro besin içerir.

Kültürel ve Etik Sorunlar:

Geleneksel Tarımın Kaybı: Endüstriyel tarım, yerel tarım bilgisini ve çeşitliliğini yok eder. Yerli tohumlar ve geleneksel yöntemler, standardize edilmiş sistemler lehine kaybolur.
Hayvan Refahı: Fabrika çiftliklerinde hayvanlar, dar alanlarda ve kötü koşullarda tutulur. Örneğin, tavuk üretiminde hayvanların %90’ı hareket edemeyecek kadar sıkışık kafeslerde yaşar.

Paylaşın

Doğal Ekosistemle Uyumlu Yaşam: Biyobölgeleme

0

Biyobölgeleme, bir topluluğun ya da bireyin, yaşadığı bölgenin doğal ekosistemleri, kaynakları ve coğrafi özellikleriyle uyumlu bir şekilde yaşamını sürdürmesini ve gelişmesini sağlayan bir yaklaşımdır.

Haber Merkezi / Temel amacı, yerel çevre koşullarına dayalı sürdürülebilir sistemler kurarak insan ihtiyaçlarını karşılarken doğaya zarar vermemektir.

Biyobölgelemenin Ana İlkeleri:

Yerel Ekosisteme Uyum: Biyobölgeleme, bir bölgenin doğal özelliklerini (iklim, toprak, su kaynakları, bitki örtüsü, yaban hayatı) temel alarak yaşam sistemleri tasarlamayı gerektirir. Her biyobölge, kendine özgü ekolojik karakteristiklere sahiptir ve bu özellikler, sürdürülebilir yaşam için bir rehberdir.

Örnek: Karadeniz Bölgesi’nde yoğun yağışa uygun yağmur suyu toplama sistemleri kurmak veya çay ve fındık gibi yerel ürünleri sürdürülebilir şekilde üretmek.

Kendi Kendine Yeterlilik: Biyobölgeleme, bir topluluğun temel ihtiyaçlarını (gıda, su, enerji, barınak) mümkün olduğunca yerel kaynaklarla karşılamasını teşvik eder. Bu, dışa bağımlılığı azaltarak ekonomik ve çevresel dayanıklılığı artırır.

Örnek: Bir köyde topluluk bahçesi kurarak sebze ve meyve üretimini artırmak, böylece marketlere bağımlılığı azaltmak.

Sürdürülebilirlik ve Çevresel Koruma: Biyobölgeleme, doğal kaynakları tüketmeden, ekosistemleri koruyarak ve gelecek nesiller için çevresel dengeyi sürdürerek yaşamayı amaçlar. Bu ilke, atık azaltımı ve yenilenebilir kaynakların kullanımına odaklanır.

Örnek: Bir biyobölgede plastik kullanımını azaltmak için yerel pazarlarda yeniden kullanılabilir kaplar ve torbalar teşvik etmek.

Topluluk İşbirliği ve Kültürel Bağlantı: Biyobölgeleme, bireylerin ve toplulukların yerel kültürü, gelenekleri ve sosyal bağları güçlendirmesini teşvik eder. Yerel bilgi ve beceriler, sürdürülebilir yaşam için önemli bir kaynaktır.

Örnek: Bir mahallede komşuların bir araya gelerek ortak bir kompost sistemi kurması veya yerel tohum takas etkinlikleri düzenlemesi.

Döngüsel Sistemler ve Atık Azaltımı: Biyobölgeleme, doğadaki döngüsel süreçleri taklit ederek atık üretimini en aza indirir ve kaynakların yeniden kullanımını teşvik eder. “Atık” kavramı yerine, her şeyin bir kaynak olarak değerlendirildiği bir yaklaşım benimsenir.

Örnek: Bir biyobölgede mutfak atıklarından biyogaz üreterek yemek pişirme veya ısıtma için enerji sağlamak.

Yerel Ekonomiyi Güçlendirme: Biyobölgeleme, yerel üreticileri, zanaatkârları ve küçük işletmeleri destekleyerek ekonomik döngünün bölgede kalmasını sağlar. Bu, hem çevresel hem de sosyal sürdürülebilirliği artırır.

Örnek: Ege Bölgesi’nde yerel zeytinyağı üreticilerini desteklemek için bir kooperatif kurmak ve ürünleri doğrudan tüketiciye ulaştırmak.

Eğitim ve Farkındalık: Biyobölgeleme, toplumu yerel ekosistemler ve sürdürülebilir yaşam konusunda eğitmeyi ve farkındalığı artırmayı hedefler. Eğitim, biyobölgeleme uygulamalarının yaygınlaşması için kritik bir unsurdur.

Örnek: Bir biyobölgede okullarda çocuklara yerel bitkilerle bahçecilik öğretmek veya yetişkinler için yenilenebilir enerji sistemleri üzerine kurslar düzenlemek.

Uyarlanabilirlik ve Esneklik: Her biyobölge farklı olduğundan, biyobölgeleme ilkeleri yerel koşullara uyarlanabilir olmalıdır. İklim değişikliği, demografik değişiklikler veya ekonomik dalgalanmalar gibi faktörlere karşı esnek çözümler geliştirilir.

Örnek: Kuraklık riski olan bir bölgede, susuz tarım teknikleri (örneğin, damla sulama) ve kuraklığa dayanıklı bitkiler kullanarak tarımı sürdürmek.

Biobölgelemenin sorunları:

Biyobölgeleme, sürdürülebilirlik ve yerel ekosistemlerle uyumlu yaşamayı hedeflese de, uygulanmasında çeşitli sorunlar ve zorluklarla karşılaşılabilir. Bu sorunlar, çevresel, sosyal, ekonomik ve pratik faktörlerden kaynaklanabilir.

Bilgi ve Farkındalık Eksikliği: Biyobölgeleme, yerel ekosistemlerin derinlemesine anlaşılmasını ve özel bilgi birikimini gerektirir. Ancak, birçok toplulukta bu konuda yeterli eğitim veya farkındalık bulunmaz. Yerel halk, biyobölgelemenin ne olduğunu veya nasıl uygulanacağını bilmeyebilir.

Ekonomik Kısıtlamalar: Biyobölgeleme uygulamaları (örneğin, yenilenebilir enerji sistemleri, yağmur suyu toplama ekipmanları veya organik tarım altyapısı) başlangıçta yüksek maliyetler gerektirebilir. Düşük gelirli topluluklar veya bireyler için bu yatırımlar zorlayıcı olabilir.

Toplumsal Direnç ve Alışkanlıkların Değişimi: İnsanlar, geleneksel yaşam tarzlarına veya tüketim alışkanlıklarına bağlı olabilir ve biyobölgelemenin gerektirdiği değişikliklere direnç gösterebilir. Örneğin, endüstriyel tarımdan organik tarıma geçiş veya plastik kullanımını azaltma gibi uygulamalar topluluklarda kabul görmeyebilir.

Yerel Kaynakların Sınırlılığı: Bazı biyobölgelerde su, verimli toprak veya yenilenebilir enerji kaynakları gibi temel kaynaklar sınırlı olabilir. Bu, kendi kendine yeterlilik hedefini zorlaştırabilir.

İklim Değişikliği ve Çevresel Belirsizlikler: İklim değişikliği, biyobölgeleme planlarını olumsuz etkileyebilir. Değişen hava koşulları, kuraklık, sel veya sıcaklık dalgalanmaları, yerel ekosistemlere dayalı planlamayı zorlaştırabilir.

Yerel Yönetim ve Politik Engeller: Biyobölgeleme projeleri, yerel yönetimlerin veya ulusal politikaların desteği olmadan uygulanmakta zorlanabilir. Örneğin, arazi kullanımı düzenlemeleri, yapı izinleri veya tarım politikaları biyobölgeleme girişimlerini kısıtlayabilir.

Topluluk İşbirliği Eksikliği: Biyobölgeleme, toplulukların bir araya gelerek ortak hedefler doğrultusunda çalışmasını gerektirir. Ancak, sosyal çatışmalar, farklı öncelikler veya bireysel çıkarlar işbirliğini zorlaştırabilir.

Zaman ve Emek Yoğunluğu: Biyobölgeleme uygulamaları, özellikle başlangıç aşamasında yoğun emek ve zaman gerektirir. Modern yaşam tarzında, insanların bu tür projelere ayıracak vakti veya enerjisi olmayabilir.

Küresel Ekonomiye Bağımlılık: Biyobölgeleme, yerel ekonomiyi güçlendirmeyi hedeflese de, birçok topluluk küresel tedarik zincirlerine bağımlıdır. Yerel üretimin, küresel ürünlerin fiyatlarıyla rekabet etmesi zor olabilir.

Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Zararları: Bazı bölgelerde, geçmişte yapılan yanlış arazi kullanımı, endüstriyel tarım veya kirlilik nedeniyle ekosistemler zarar görmüş olabilir. Bu, biyobölgeleme uygulamalarını başlatmayı zorlaştırabilir.

Paylaşın

Ekolojik Ekonomi Nedir? Temelleri, Sorunları

0

Ekolojik ekonomi, ekonomik faaliyetlerin çevresel sınırlar ve ekosistemlerin taşıma kapasitesi içinde sürdürülebilir bir şekilde yürütülmesini savunan bir disiplindir.

Haber Merkezi / Geleneksel ekonominin büyüme odaklı yaklaşımına karşı, doğal kaynakların korunması, biyoçeşitliliğin devamı ve sosyal adaleti merkeze alır.

Ekolojik ekonominin temel ilkeleri:

Sürdürülebilirlik: Ekonomik sistemler, doğal kaynakları tüketmeden ve ekosistemleri tahrip etmeden gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlanır. Örneğin, yenilenebilir enerji kullanımı ve toprak verimliliğinin korunması.

Ekolojik Sınırlara Saygı: Gezegenin biyofiziksel limitleri (su, karbon döngüsü, biyoçeşitlilik) ekonomik faaliyetlerin temel çerçevesini oluşturur.

Döngüsel Ekonomi: Üretim ve tüketim süreçlerinde atıklar en aza indirilir ve yeniden kullanılır. Örneğin, gıda atıklarının kompost haline getirilmesi.

Sosyal Adalet ve Eşitlik: Ekonomik sistemler, gelir eşitsizliklerini azaltmayı ve toplulukların refahını artırmayı hedefler, yerel toplulukların ihtiyaçlarına öncelik verilir.

Biyoçeşitliliğin Korunması: Ekosistemlerin sağlığı ve tür çeşitliliği, ekonomik karar alma süreçlerinde önceliklidir. Örneğin, monokültür tarım yerine yerel tohumlar ve agroekolojik yöntemler teşvik edilir.

Uzun Vadeli Perspektif: Kısa vadeli kâr yerine, uzun vadeli çevresel ve sosyal faydalar önceliklidir. Bu, finansal modellerde “dışsallıkların” (çevresel zararlar gibi) hesaba katılmasını içerir.

Yerel ve Katılımcı Sistemler: Merkezi olmayan, yerel ekonomilere dayalı modeller desteklenir. Gıda egemenliği gibi kavramlar, toplulukların kendi kaynaklarını kontrol etmesini sağlar.

Gıda bağlamında ekolojik ekonomi, agroekoloji, yerel üretim, gıda egemenliği ve düşük dış girdili tarımı teşvik eder.

Endüstriyel tarımın çevresel zararlarını (toprak erozyonu, su kirliliği, biyoçeşitlilik kaybı) azaltmayı ve adil bir gıda sistemi kurmayı amaçlar. Örneğin, organik tarım ve yerel pazarlar, ekolojik ekonominin pratikteki uygulamalarıdır.

Ekolojik Ekonominin Sorunları

Ekolojik ekonominin uygulanmasında karşılaşılan sorunlar, hem teorik hem de pratik düzeyde çeşitli zorluklar içerir.

Geleneksel Ekonomi ile Çatışma: Mevcut ekonomik sistemler, büyüme odaklı ve kısa vadeli kâr hedeflidir. Ekolojik ekonominin sürdürülebilirlik ve uzun vadeli perspektifi, bu sistemlerle uyumsuzluk yaratır.

Büyük şirketler ve endüstriyel tarım gibi aktörler, kâr odaklı modelleri sürdürmek için ekolojik yaklaşımlara direnç gösterebilir.

Yüksek Maliyetler ve Erişim Sorunları: Ekolojik üretim (örneğin, organik tarım) genellikle daha yüksek işçilik ve doğal girdi maliyetleri gerektirir. Bu, ekolojik ürünlerin fiyatlarını artırır ve geniş kitleler için erişimi zorlaştırır.

Sertifikasyon ve Güvenilirlik: Ekolojik ürünlerin sertifikasyonu pahalı ve karmaşık bir süreçtir. Küçük ölçekli çiftçiler için bu maliyetler büyük bir yük oluşturur. Sahte organik ürünlerin piyasaya sürülmesi, tüketici güvenini zedeler.

Bilgi ve Farkındalık Eksikliği: Hem üreticiler hem de tüketiciler arasında ekolojik ekonomi ve sürdürülebilir tarım konusunda yeterli bilgi bulunmayabilir. Bu, yeni yöntemlerin benimsenmesini yavaşlatır.

Politika ve Destek Eksikliği: Devlet politikaları genellikle endüstriyel tarımı destekler (örneğin, kimyasal gübre sübvansiyonları). Ekolojik tarım için yeterli teşvik ve altyapı sağlanmaz.

Gümrük vergileri ve dış ticaret politikaları, yerel ve ekolojik ürünleri dezavantajlı konuma getirebilir.

Küresel Tedarik Zincirleri: Gıda sistemlerinde küresel tedarik zincirlerinin hakimiyeti, yerel ve ekolojik üretimi zorlaştırır. Uzak mesafeli taşımacılık, karbon ayak izini artırır ve yerel pazarları zayıflatır.

Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Baskısı: İklim değişikliği, ekolojik tarımı tehdit eder (örneğin, kuraklık veya aşırı hava olayları). Bu, ekolojik sistemlerin uygulanmasını zorlaştırır.

Endüstriyel tarımın biyoçeşitlilik kaybına yol açması, ekolojik ekonominin temelini oluşturan doğal döngüleri bozar.

Sosyal ve Kültürel Direnç:Tüketicilerin alışkanlıkları ve endüstriyel gıdalara olan bağımlılık, ekolojik ürünlere geçişi yavaşlatır.

Çiftçiler, yeni yöntemlere geçişte risk almaktan çekinebilir veya geleneksel uygulamalara bağlı kalabilir.

Türkiye’ye Özgü Sorunlar:

Türkiye’de ekolojik tarım alanı 100 bin hektarı aşsa da, toplam tarım arazilerinin sadece küçük bir kısmını kapsar. İç talep düşük olduğu için ekolojik ürünler genellikle ihracata yönelir.

Küçük ölçekli çiftçilerin finansmana erişimi sınırlıdır ve ekolojik tarıma geçiş için gerekli yatırımları yapmaları zordur.

Eğitim ve altyapı eksikliği, agroekolojik uygulamaların yaygınlaşmasını engeller.

Paylaşın

Arktik Permafrostu Erirse Ne Olur?

0

Permafrostu duymuş veya duymamış olabilirsiniz, peki tam olarak nedir? Permafrost, en az iki yıl boyunca 0°C veya altında kalan toprakları ifade eder. Kalınlığı bir metreden, bin 450 metreye kadar değişir.

Haber Merkezi / Permafrost bölgeleri arasında Grönland, Alaska, Rusya ve Kanada’nın bazı kısımları ile Kuzey Avrupa’nın adaları ve bazı bölgeleri yer alır.

İklim değişikliği, permafrostun erimesine neden oluyor. Bölgeleri küçülüyor, katmanlar inceliyor ve bölgenin bazı bölümleri yok oluyor.

Arktik permafrostu erirse, ciddi çevresel, ekonomik ve sosyal sonuçlar ortaya çıkabilir:

İklim değişikliği hızlanır: Permafrost, büyük miktarda metan ve karbondioksit gibi sera gazlarını hapseder. Erimeyle bu gazlar atmosfere salınır, küresel ısınmayı hızlandırır. Metan, karbondioksite göre çok daha güçlü bir sera gazıdır.

Deniz seviyesinde yükselme: Erime, doğrudan olmasa da, iklim değişikliğini hızlandırarak buzulların erimesine katkıda bulunur. Bu, deniz seviyesinin yükselmesine neden olur ve kıyı bölgelerinde sellere yol açabilir.

Ekolojik değişimler: Permafrostun erimesi, Arktik ekosistemlerini bozar. Bitki örtüsü, hayvan habitatları ve besin zincirleri değişebilir. Örneğin, kutup ayıları gibi türler yaşam alanlarını kaybedebilir.

Altyapı hasarı: Permafrost, Arktik bölgelerdeki yollar, binalar ve boru hatları gibi altyapının temelini oluşturur. Erime, bu yapıların çökmesine veya hasar görmesine neden olabilir.

Karbon döngüsü bozulur: Organik maddelerin çürümesi hızlanır ve bu, daha fazla sera gazı salınımına yol açar. Ayrıca, permafrostta hapsolmuş antik mikroorganizmaların serbest kalma riski vardır.

Kültürel ve sosyal etkiler: Arktik bölgesinde yaşayan yerli halklar, avlanma, balıkçılık ve geleneksel yaşam tarzlarını sürdürmekte zorlanabilir. Erime, bu toplulukların geçim kaynaklarını tehdit eder.

Küresel ısınmayı yavaşlatmak için karbon emisyonlarını azaltmak, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak ve Arktik ekosistemlerini korumak için uluslararası iş birliği kritik önemdedir.

Paylaşın

Temmuz, Kayıtlara Geçen En Sıcak Üçüncü Ay Oldu

0

Avrupa Birliği (AB) tarafından finanse edilen Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin (C3S) verilerine göre, geçtiğimiz Temmuz ayı kayıtlara geçen en sıcak üçüncü ay oldu.

Dünya genelinde ortalama yüzey hava sıcaklığı 1991-2020 döneminde Temmuz ayı ortalamasının 0,45°C üzerinde, 16,68°C olarak gerçekleşti.

AB’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin (C3S) son verilerine göre, bu Temmuz ayı küresel olarak kayıtlara geçen en sıcak üçüncü Temmuz ayı oldu.

En sıcak Temmuz olan 2023’e göre 0,27°C, en sıcak ikinci Temmuz olan 2024’e göre ise 0,23°C daha soğuktu. Geçen ay ayrıca 1850-1900 yılları arasındaki sanayi öncesi ortalamanın 1,25°C üzerinde gerçekleşti ve son 25 ay içinde 1,5°C eşiğine ulaşmayan sadece dördüncü ay oldu.

C3S Direktörü Carlo Buontempo, en sıcak Temmuz ayından iki yıl sonra, küresel sıcaklıklardaki rekor serisinin “şimdilik sona erdiğini” söylüyor. Buontempo, “Ancak bu iklim değişikliğinin durduğu anlamına gelmiyor” diye ekliyor.

Buontempo, “Temmuz ayında aşırı sıcaklar ve seller gibi olaylarda ısınan bir dünyanın etkilerine tanık olmaya devam ettik. Atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarını hızla dengelemediğimiz sürece, sadece yeni sıcaklık rekorları değil, aynı zamanda bu etkilerin daha da kötüleşmesini beklemeliyiz ve buna hazırlıklı olmalıyız.” diyor.

Copernicus Servisi, 1940’tan beri kaydedilen iklim verilerini, 1850’ye kadar uzanan bilgilerle birleştirerek kullanır. Bu veriler, iklim evriminin ve insan faaliyetlerinin küresel sıcaklıklar üzerindeki etkisinin hassas bir şekilde analiz edilmesini sağlar.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos