Samsun: Şehitler Camii

Şehitler Camii; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Karayonca Mahallesi, İncegiriş Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ahşap caminin mülkiyeti Köy Tüzel Kişiliğine aittir. Yapı bölgede Şehitler Camii adıyla anılmaktadır.  Çantı tekniğinde inşa edilen cami mimari olarak kare bir plan göstermektedir. Bugün hizmete kapalı olan ahşap cami küçük onarımlarla aktif hale getirilebilecek durumdadır.

Yığma olarak kurulan camide zemin iri taşlar ve kütükler üzerinde yükseltilerek duvarlar köşelerde kurt boğazı geçme tekniği ile tutturulmuştur. Cami  7,30 m. x 7,55 m. ölçülere sahip harim ve kuzeyinde yer alıp sonradan kapatılmış olan 1,60 m. enindeki sundurmadan oluşmaktadır.

Yapının, alandaki şehit mezarları nedeniyle mevcut yerine kurulduğu bilinmektedir. Salıpazarı ahşap camilerinde yaygın olarak görülen mihrap önü kubbeli camiler grubundan olan yapıda iç mekanda boya ile elde edilmiş bir hareket göze çarpmaktadır.

Harimde iç mekan açık yeşil-mavi tonda boyanmışken, yivli kubbede canlı tonlarda yeşil-mavi-kırmızı renkler kullanılmıştır. Dışarıdan iki katlı cephe düzenlemesi nedeniyle iki katlı yapı izlenimi veren caminin harimine kuzey yöndeki kapalı sundurmadan girilmektedir. Harim kapısı çift kanatlı olup sade bir işçilik göstermekte olup iki tarafında müezzin mahveli yer almaktadır. Girişin hemen sağından bir merdivenle kadınlar mahveline çıkılmaktadır.

Şehitler Camii, Samsun’daki dıştan kırma içten kubbeli ahşap  camilerin 18.yy.da inşa edilmiş bir uzantısı olup, günümüze pek çok değişiklikle birlikte birkaç defa yer değiştirerek ulaşmıştır. Samsun ahşap camii geleneğinin günümüze ulaşmış geç dönem örneklerinden birisi olan Şehitler Camii Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 26.11.2014 tarih ve 2178 sayılı kararı ile tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

Yöre Halkınca önem verilen Cami ile ilgili halk rivayetleri de bulunmaktadır. Sabah namazı esnasında camide bir grup askerin topluca namaz kıldığı ve dua seslerinin dışarıdan duyulduğu rivayet edilmektedir. Caminin bulunduğu bahçedeki eski mezarların bu alanların fethi esnasında şehit düşen askerlere ait olduğu inancı yaygındır. Şehitler sebebiyle caminin buraya inşa edildiği ve Şehitler adıyla anıldığı bilinmektedir.

Paylaşın

Samsun: Kaya Mezarları

Kaya Mezarları; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Cevizli Köyü, Camii Yanı Mahallesi, Huma Ahşap Camii bahçesinde yer almaktadır.

Kaya Mezarları’nın olduğu bölgeye şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kaya Mezarı orta boyutlu kaya kitlesindeki taraçalarda yontularak düzleştirilmiş, bağımsız kaya fasadında konumlandırılmış bir adet oda mezardan oluşmaktadır. Hali hazırda mezarlık olarak kullanılan bu alanın mevcut işlevinin çok eskiye gittiği bu tespitle anlaşılmaktadır.

Sahanın nekropol olma ihtimali olsa da açıkta sadece bir mezar odası görülebilmektedir. Kaya mezarı tek odalı, üç sekili kaya oda mezarlarına örnek olup soyulmuştur.

Salıpazarı, Yeşik Köy, Kayadibi Mevkii’nde Runik Yazılı-Tamgalı taşlarla iç içe olan Kaya Mezarları ile aynı özellikleri sergileyen Cevizli Köyü Kaya Mezarı aynı kültürün ürünü olduklarını ve yayılım alanını göstermesi bakımından çok önemlidir. Kaya Mezarı tescil edilerek koruma altına alınmıştır.

Paylaşın

Samsun: Garpukale

Garpukale; Samsun’un Salıpazarı İlçesi, Konakören Köyü, Garpu Mevkii’nde yer almaktadır. Garpu Kale açık hava tapınağı/kaya altarına Konakören- Esat çiftliği köylerini birbirine bağlayan stabilize yoldan orman içerisine ayrılan ve doğu yönde ilerleyen patika yoldan gidilir. 

Amazon Kalesi olarak bilinen Garpu Kale  genel olarak açık hava tapınağı ve   Phryg  Kaya Altarları özeliği göstermektedir. Phryg kaya altarları özellikle yüksek platolar, şehir ve kale girişleri, su kenarları, akarsuların suladığı bereketli  ovalara doğru bakan  kayalıklar üzerinde yer almaktadır.

Yeşil Irmağın (İris) suladığı ve küçüklü büyüklü  bir çok akarsu ile beslenen Çarşamba Ovasına hakim noktada  konumlanmış  Garpu Kale kaya altarında tanrıça Kybele, çiftçileri ve verimli ovaları korumakta ve böylece ovanın her noktasından görünen kült merkezine tapınım aralıksız devam edebilmektedir.

Attis ve Kibele’nin Aşkı:   

Attis Kybele’nin sevgilisidir. Ancak Kybele’ye verdiği sözü unutarak Pessinus Kralı’nın kızına aşık olur.  Onunla evlendikleri gece düğüne Tanrıça Kybele de davet edilir. Ancak Kybele düğüne geldiğinde ve Attis ile karşı karşıya kaldığında Attis ne yapacağını bilemez.

Kybele’ye olan sözünü unuttuğu için duyduğu pişmanlıktan ötürü cinsel organını orada keser ve kanlar içinde kıvranmaya başlar. Sevgilisinin böyle acı içinde kıvranmasına daha fazla dayanamayan Kybele Attis’i bir çam ağacına dönüştürerek ona sonsuzluğu bağışlar. Çam ağacının her mevsim yeşil kalmasının sebebi budur. Atisin kanın döküldüğü yerlerde de menekşeler biter.Garpu kale eve çevresinde çok fazla menekşe görülmesi bir tesadüf olmasa gerek….

Ana tanrıçanın çok iyi bilinen diğer bir efsanesi daha vardır.

Bu efsane de hem analık niteliği hem de kültünün özellikleri anlatılmaktadır. Tanrıça, Attis (ateş) adlı erkeğe aşık olur. Attis, Kral Midas’ın kızıyla evlenmek üzereyken karşısına çıkarak çıldırtır ve kendi kendisini hadım etmesine neden olur. Akan kanda bit ve çiçekler, menekşeler biter ve Attis bir çam ağacına dönüşür. Bir başka efsaneye göre Attis, ana tanrıçanın tek başına yarattığı oğludur,büyüdükten sonra da onun sevgilisi olmuştur.

Attis Efsanesinde simgelediği gibi akan kan yitirilen erkeklik gücü daha evrensel bir nitelik kazanarak bereket ve canlılığın daha geniş bir alana, yani bütün doğaya geçmesini sağlamaktadır.Kybele,şiir ve düzyazıda adından en çok söz edilen tanrıçalardan biridir.Özellikle Romalı yazarlar Kybele’den sık sık bahsetmişlerdir. Pessinus Mabedi’nde Tanrıça Kybele adına her sene düzenlenen şenliklerde de bu tapınakta rahip olmak isteyen erkeklerin hadım edilmesinin ve kesilen cinsel organlarının bir çam ağacı altına gömülmesinin kökeni budur.

 

Paylaşın

Samsun: Ladik, Saat Kulesi

Saat Kulesi; Samsun’un Ladik İlçe Merkezi’nde yer alan bir tepe üzerine inşaa edilmiştir. 1889 yılında İlçe Kaymakamı Reşit Bey tarafından yaptırmıştır.

Saat Kulesi, kızıl kahve renginde, 96 basamaklı ve 32 metre yüksekliğinde bir platform üzerinde oturtulmuş. Kulenin tepesinde 4 cephede de Osmanlı rakamlı 150 santimetre çaplı saat kadranları bulunuyor.

Çeyrek, yarım, kırk beş ve saat başı çalar fonksiyonlara sahip ve tamamı mekanik olan Saat Kulesi 1944 senesinde olan depremde bir bölümü yıkıldı. Depremde hasar gördükten sonra tamamen yıkılma tehlikesine karşı yerinde sökülen saat mekanizması Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından Ladik Belediyesine devredildi.

1948 yılında alınan mekanizma, restore edilen Ladik Saat Kulesi’ne monte edildi. Gövdesinde pencere olmayan ve süsleme olarak şerefenin altında bulunan şerit halindeki kabartma kuşakları taşıyan Saat Kulesi zarif görünümü ile dikkat çekiyor.

Paylaşın

Samsun: Yörgüç Paşa Camii

Yörgüç Paşa Camii; Samsun’un Kavak İlçesi, Çarşı İçi Mahallesi, Bağdat Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami Osmanlı Dönemi eseri olup, Osmanlı Vezirlerinden Yörgüç Paşa tarafından yaptırılmıştır. İlk yaptırılan cami ahşaptandır, daha sonra ahşap cami yıkılarak yerine kesme taştan bugünkü cami yaptırılmıştır.

Yapının kesin yapılış tarihi bilinmemekle beraber, minaresi Selçuklu ve Osmanlı minarelerine benzememektedir. Yerel rivayetlere göre caminin yerinde önceden bir kilise olduğu, minaresinin de kilisenin kulesi olduğu söylenmektedir. Yapı oldukça iyi korunmuş durumdadır.

Cami kırmızı Ankara taşı (andezit) tuğla malzemeden kubbesiz beşik örtülü olarak inşaa edilmiştir. Yapının mimarisi kesme taştandır. Dikdörtgen planlı olan yapı tek katlıdır. Caminin ön kısmına sonradan bir sahanlık eklenmiştir. Alt kısmında ise çeşmeler vardır.

Paylaşın

Samsun: Yaşar Doğu Müze Evi

Yaşar Doğu Müze Evi; Samsun’un Kavak İlçesi, Çakallı Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yaşar Doğu Müze Evi, Pazartesi günleri hariç her gün 08.00 – 12.00 / 13.00 – 17.00 arası açıktır. Müzeye giriş ücretsizdir.

Milli Güreşçi Yaşar Doğu’nun yaşadığı ev restorasyon çalışmaları sonucu müze olarak turizme kazandırılmıştır. Dünya ve olimpiyat şampiyonu Yaşar Doğu’ya ait kişisel eşyaların görülebileceği müze, Yaşar Doğu’nun hatırasını taçlandırmak ve yeni nesillere ilham vermek amacıyla tasarlanmıştır.

Müzenin yanında yine Emirli Mahallesi’nde güreş alanı yapılmış olup her yıl geleneksel olarak güreş turnuvaları düzenlenmektedir. Yaşar Doğu Müze Evi ve Güreş Alanı 2017 yılında şampiyonun anısına organize edilen bir güreş müsabakası ile hizmete açılmıştır.

Paylaşın

Samsun: Taşhan (Çakallı Han)

Taşhan (Çakallı Han); Samsun’un Kavak İlçesi, Çakallı Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

800 yıllık tarihi Çakallı Han,, Karadeniz ticaret kervan yolunun önemli menzillerinden birisidir. 13. yüzyılda inşa edilen yapı, Selçuklu Kervansaraylarının Samsun’daki tek örneğidir. Taşınmaz ortada daha yüksek tonozlu bir mekan ile yanlarda yine tonozlu olan 2 mekandan oluşan üç bölümlü bir yapıdır.

Giriş yüksek bir kapı açıklığından sağlanmaktadır. Cephe tamamen düzgün kesme taştan ve harçsız olarak yapılmıştır. Ancak duvardaki tahribattan, bu tabakanın kaplama olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü alttaki tabakada moloz taş ve harç kullanılarak yapılmış duvar örgüsü yer almaktadır. Ortadaki büyük tonozlu mekanın içi de düzgün kesme taştan yapılmıştır.

Yapı plan özelliği yönüyle karma tip hanlar grubuna girer. Yapı kapalı avlusu, taş tezyinatlı portalı, payelerle desteklenmiş beşik tonoz ve üç sahınlı planı ile Selçuklu Dönemi Kervensarayı özellikleri taşır. Yapı 1650 yılında onarım geçirmiş ve yapıya Osmanlı Dönemi özellikleri taşıyan mimari öğeler eklenmiştir.

Yapının giriş portalinin yanındaki yarım yıldız süslemeleri bu durumu kanıtlayan bir özelliktir. Hanın ayakta kalan kapalı bölümünün önünde yıkılmış bir avlu daha olduğu sanılmaktadır.

Taşhan’ın restorasyon çalışmaları 19.08.2011 tarihinde başlamıştır. İçerisinde tarihi yapıları bozulmadan rastaurant yapılmıştır. Ailelerin rahatça oturup yemek yiyebilecekleri ortamlar hazırlanmıştır. Çakallı Taş-Han’ın bitiş tarihi 16.08.2012’dir.

Paylaşın

Samsun: Çakallı, Koca Köprü

Koca Köprü; Samsun’un Kavak İlçesi, Çakallı Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tersakan çayı üzerine kurulmuş çift gözlü bir kemer köprüdür. Kitabesinde 1882 yılında yapıldığı yazmaktadır.

Köprü tek kemerlidir ve uzunluğu yaklaşık 25 metre, genişliği yaklaşık 6 metre ve kemer açıklığı da yaklaşık 6 metredir. Kemerden ayağa geçiş köşeyle belirginleştirilmiştir. Köprü düzgün kesme taştan yapılmıştır.

Ancak sağ tarafta kemer açıklığının köşesindeki tahripli kısımlardan köprünün moloz taş ve harç karışımıyla inşa edilip, üzerinin kesme taşla kaplandığı anlaşılmaktadır.

Yine sağ tarafta taşların sökülmesi suretiyle yapılan tahribat gözükmekle birlikte esas tahribat köprünün sol tarafındadır. Zira bu kısım taşlarının sökülmesi ve bitki örtüsüyle kaplanması nedeniyle oldukça aşınmış durumdadır. Köprünün kenarları korkulukludur.

Paylaşın

Samsun: Çakallı Çivisiz Camii

Çakallı Çivisiz Camii; Samsun’un Kavak İlçesi, Çakallı Beldesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin harime açılan kapısının üstünde, nesih harflerle Osmanlıca ve Arapça yazılmış olan kitabede H.1296/M. 1879 vakfiyede ise H. 1299/M. 1882 şeklindeki tarihlere bakarak caminin yenilenmesinden 3 yıl sonra vakfiyesinin hazırlandığı düşünülmektedir.

Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün arşivinde 1882 tarihli vakfiyesindeki ifadeler caminin Kasımzade Ahmedi Sufi Efendi tarafından yenilendiğine işaret etmektedir. Tümüyle ahşaptan yığma tekniği ile inşa edilmiştir ve tek katlıdır. Son cemaat yeri revakı da dahil olmak üzere içten düz tavanla örtülen cami, dıştan kırma çatı ile kaplanmıştır. Kuzeydeki giriş tarafı güney cepheden daha düşük kottadır.

Ahşap basamaklarla çıkılan bir sundurmadan sonra camiye girilmektedir. Sundurmanın iki tarafı kapı seviyesinden yüksek tutulmuştur. Kenarlarında ahşap korkuluklar bulunmaktadır. Etrafı çizgisel süslemeli pervazlarla çevrili olan giriş kapısının üstünde sarı boyalı ve kenarları bordürlü bir levha içerisinde Arapça yazılmış bir kitabe bulunmaktadır. Caminin güneyinde 4 doğu ve güneybatısında iki pencere bulunmaktadır.

Paylaşın

Samsun: Bekdemir Civisiz Camii

Bekdemir Civisiz Camii; Samsun’un Kavak İlçesi, Bekdemir Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin inşa kitabesi yoktur. Kayıtlı bir vakfiyesine de rastlanmamıştır. Köy halkı caminin, vaktiyle köy merkezinden uzakta dere kenarında eski bir mezarlık içerisindeyken, sonradan buraya taşındığını anlatmaktadır. Köyde nakil tarihinde veya az sonra, yapının bir yangın geçirdiği şeklinde de bir rivayet olduğu anlaşılmaktadır.

Ahşaptan Yığma Tekniği ile Meşe ağacından yapılan kalasların birbirine geçme usulü olarak yapılmıştır. Asıl katı 1596, mahfil katı (Camilerde parmaklıkla ayrılmış yüksek yer) ise 1599 yılında inşa edilmiştir. Nakışlarının 1877 yılında kök boyadan kalem işi olarak yapıldığı yine cami içerisinde bulunan kitabesinden anlaşılıyor. Yine ahşap direklerle beslenen revakları mevcuttur.

Zamanında camii mihrabında arıların dışarıdan girerek bal yaptıkları özel bir bölmenin olduğu, buraya bal yapan arıların balları alınarak bal satışından elde edilen gelir ile caminin halı, gaz lambası ve camii görevlisinin maaşının karşılandığı, hatta artan para ile de köylüye ziyafet verildiği, yıllık yaklaşık olarak 150 kg bal alındığı bilinmektedir.

Paylaşın