Aksaray: Karkın Eski Camii

Karkın Eski Camii; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Karkın Kasabası sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Kitabesine göre 1310 / 1893 yılında yaptırılmıştır. cami doğu-batı yönünde uzanan dikdörtgen bir plana sahip olup 11.10 X 10.70 m. ölçülerindedir. Düzgün kesme taş malzemeyle inşa edilmiştir. Caminin güney ve batısı etrafı bir ihata duvarı ile çevrilmiş bir bahçe içinde yer almaktadır.

Kuzeybatısında sonradan ilave edilmiş yapıdan bağımsız minare ile batısında da yine sonradan eklenmiş son cemaat yeri bulunmaktadır. Caminin cepheleri sade olup süsleme bulunmamaktadır. Caminin güney cephesi iki adet, doğu ve batı cepheleri de birer adet pencere ile hareketlendirilmiştir. Kuzey cephe sağır bırakılmıştır.

İç mekan, ortada üç adet sütuna oturan doğu-batı yönünde uzanan iki tane sivri beşik tonozla örtülüdür. Tonozlar içten üçer adet atkı kemeri ile desteklenmiştir. Dıştan ise Marsilya kiremidi kaplı bir kırma çatıyla örtülmüştür.

Caminin minaresi sonradan eklenmiş olup yapıdan bağımsız halde kuzeybatı köşede yer almaktadır. çokgen gövde üstünde konik pabuç ve silindirik gövde yükselmektedir. Tek şerefelidir.

Harime batı cephenin kuzeyindeki basık kemerli kapı ile girilmektedir. İç mekan doğu-batı yönünde uzanan dikdörtgen formda olup 9.15 X 8.70 m. ölçülerindedir. Harim, ortadaki silindirik gövdeli üç sütun üzerine oturan ve doğu- batı yönünde uzanan dört sivri kemerle mihraba paralel iki sahına ayrılmıştır. Sütunların başlıkları profillidir. Kıble duvarının ortasındaki yuvarlak kemerli mihrap sonradan fayanslarla kaplanmıştır. eklenmiştir.

Güneybatı köşedeki minber ahşap malzemeden olup sonradan eklenmiştir. İç mekanın güneydoğusunda taş malzemeden yapılmış kare bir altlık üzerine oturmuş ahşap vaaz kürsüsü bulunmaktadır. Altlık başka bir yapıdan getirilmiş olmalıdır. Mahfil İç mekanın kuzeyindeki mahfil doğu-batı yönünde boydan boya uzanmaktadır. Kuzeybatı köşedeki “L” formundaki bir merdivenle çıkılmaktadır

Paylaşın

Aksaray: Feriştah Hatun Camii

Feriştah Hatun Camii; Aksaray’ın Merkez İlçesi, Şeyh Hamit Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Feriştah Hatun tarafından XVI. yy’da yaptırılmış; sonrasında Sinan adında birisi tarafından tamir ettirilmiş ve mevcut yapı en son olarak 1310/1892 yılında onarılmıştır.

Meyilli bir arazi üzerindedir. Güneyindeki yeni caminin bahçesinde ve bir ihata duvarının içindedir. Kare planlı ve kubbeli 8.00 X 8.00 m. ölçülerindedir. Beden duvarlarında moloz ve kesme taş kubbede tuğla malzeme kullanılmıştır. 1993 yılında gerçekleştirilen restorasyonda düzgün kesme taş ile kaplanmıştır. bu restorasyon öncesinde güneyindeki cami ve kuzeyindeki ek mekanlarla organik olarak bağlı iken restorasyon sonrasında bağımsız bir yapı olmuştur.

Cminin cepheleri sadedir. Tek hareketlilik batı cephedeki düz lentolu pencere ile doğu cephedeki kapı açıklıklarıyla sağlanmıştır. Diğer cepheler sağır olup süsleme unsuru bulunmamaktadır. Pandantiflerle geçilen bir kubbeyle örtülmüştür. Sekizgen bir kasnak üzerinde yükselen kubbe doğrudan beden duvarlarına oturmaktadır. Üst örtü dıştan kurşunla kaplanmıştır.

Harime giriş doğu cephenin ortasındaki düz lentolu kapı ile sağlanmaktadır. İç mekan 5.90 X 5.65 m. ölçülerindedir. Harim ana yönlerdeki yaklaşım 0.30 m. derinliğindeki sivri kemerli nişlerle genişletilmiştir. Ancak bu nişlerin mevcut derinliği orijinalliğini yansıtmamaktadır.

Duvarlar sade olup süsleme unsuru bulunmamaktadır. Batı duvarında düz lentolu bir pencere, doğu duvarında giriş kapısı, kıble duvarında ise mihrap nişi iç mekandaki hareketliliği sağlamaktadır. Duvarlar ve kubbe beyaz boyalı olup sadece kemerlerin taş dokusu olduğu gibi bırakılmıştır.

Kıble duvarının ortasındaki mihrap yarım daire formunda olup üç sıra mukarnas kavsaralıdır. Nişde süsleme yoktur ve beyaz boyalıdır. Ancak mukarnaslı kavsaranın taş dokusu olduğu gibi bırakılmıştır. Minber Küçük boyutlu bir cami olması nedeniyle minberi bulunmamaktadı

 

Paylaşın

Bayburt: Şehit Osman Türbeleri

Şehit Osman Türbeleri; Bayburt’un Merkez İlçesi, Şehit Osman Tepesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Her iki türbenin Saltuk Oğullarına ait olduğu bilinmektedir. Saltuk kumandanlarından Mengüç Gazi’nin kardeşi Osman ve kız kardeşine aittir. Türbelerin kitabeleri silik olduğundan okunamamaktadır.

Türbe 1, Mengüç Gazi’nin kız kardeşine aittir. Dairesel planlı yapı yığma yapım sistemiyle inşa edilmiştir. Yapının inşasında kesme taş malzeme kullanılmıştır. Yapı silindirik gövdeli ve konik külahlıdır. Giriş kapısına yedi basamaklı merdiven ile ulaşılmaktadır. Mukarnas dolgulu bir girişi bulunmaktadır.

Türbe 2, Mengüç Gazi’nin kardeşi Osman’a aittir. Yığma yapım sistemiyle inşa edilmiş yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır. Kare planlı mekândan kubbeye geçişi sağlayan tromplar oldukça aşağıdan başlamaktadır. Yazılı kaynaklara göre, yapının kubbesi orijinalinde ovaldir ve restorasyon sırasında sekizgen prizma şeklinde yapılmıştır.

Paylaşın

Bayburt: Dede Korkut Kümbeti

Dede Korkut Kümbeti; Bayburt’un Merkez İlçesi, Yıldırım (Masat) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Bayburt İl Merkezi’nden Yıldırım (Masat) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım mümkündür.

Halk arasında “Ali Baba” veya “ Korkut Ata” Kümbeti diye anılan, 9. yy ortalarında yapıldığı söylenen kümbet daire şeklindedir. Boyları farklı kesme taşların çeşitli şekilde üst üste konulması ile yapılmıştır.

Kümbet 1994 yılında restore edilmiş, ancak, eski halini ve özelliğini tamamen kaybetmiştir. Dede Korkut adına her yıl Temmuz ayının 3. haftasında uluslararası düzeyde şölen düzenlenmektedir.

Paylaşın

Bayburt: Aydıntepe, Yeraltı Şehri

Yeraltı Şehri; Bayburt’un Aydıntepe İlçesi, Hacı Ali Efendi Mahallesi, Atatürk Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yeraltı Şehri , tüf içerisinde , yüzeyden 2-2,5 metre derinde başka yapı malzemesi kullanmadan ana kayaya oyulmuş galeriler , tonozlu odalar ve bu odaların açıldığı daha geniş mekanlardan oluşmaktadır. Yaklaşık bir metre genişliğinde ve 2 ile 2,5 metre yüksekliğinde tonoz örtülü galeriler yer yer her iki yana genişlemektedir .

3 x 8 Metre Kareye yakın planlı odalar bu mekana açılmaktadır. Ayrıca gözetleme mekanlarının oluşturduğu havalandırma amaçlı konik biçimdeki deliklerin , galeri odalarını aydınlatmak için duvarlara delik açıldığı gözlenmektedir . Halen kazı çalışmaları devam edilen kent hakkında şu an ileri sürülen iki görüş; Mevcut olup , bunlardan biri ; bu kentin , bölgede daha önce sözü edilen Halde şehrine ait olduğu , Halde’nin “Khalde” olduğu eski ismi Hart (Aydıntepe) olan ilçenin isminin de “Halt” dan geldiği görüşü mevcuttur.

Diğer görüşe göre; Hart’ta bu yer altı kentinden başka Geç Roma Erken Bizans devirleri arasında yer alan bir mezarın ortaya çıkarılması , Hıristiyanlığın henüz yerleşmediği bir devirde bu bölgenin bir sığınak teşkil ettiği , Romalılar tarafından kovulan ilk Hıristiyanların bu bölgeye geldikleri ve sığındıkları , yer altı kentinde bu Erken Hıristiyanlık dönemine ait olabileceğidir.

Paylaşın

Bayburt: Buz Mağarası

Buz Mağarası; Bayburt’un Merkez İlçesi, Helva Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Bayburt İl Merkezi’ne 33 km mesafededir.

Bayburt’a ulaşım esas olarak kara yolu ile sağlanır Erzurum ve Trabzon hava limanları ise Türkiye’nin dört bir yanından ulaşımı kolaylaştırır. Bayburt Erzurum havalimanına 1.5 saat , Trabzon havalimanına 2.5 saat mesafede bulunur.

Bayburt’un gizli kalmış doğal güzelliklerinden biri olan mağaraya yazın en sıcak dönemde bile gidilmiş olsa son derece  soğuk bir hava ile karşılaşılmaktadır.

Eskiden sıcak yaz günlerinde yiyeceklerin korunması amacıyla köylüler tarafından soğuk hava deposu olarak kullanıldığı söylenmektedir.Her mevsim buzullarla kaplı olan mağarada buzdan oluşmuş sarkıt ve dikit bulunmaktadır.

Paylaşın

Bayburt: Çımağıl Mağarası

Çımağıl Mağarası; Bayburt’un Merkez İlçesi, Aşağı Çimağıl Köyü, Taşın Dibi Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Bayburt İl Merkezi’ne yaklaşık 35 km mesafededir.

Bayburt – Erzurum ana tur güzergahının 20. km sinden maden mevkiinden masat deresine ayrılan yol takip edilerek aşağı Çimağıl köyüne oradan da mağaraya stabilize yolla ulaşılır.

1100 metre uzunluğunda ve 11 bölümden oluşan Mağaranın tavan yüksekliği yer yer 30 metredir. Mağarada küçük su birikintileri, sarkıtlar, dikitler,org desenli duvarlar,mağara içleri, mağara çiçekleri , traverten basamakları, fil kulaklıkları bulunmakta ve doğal yapısıyla eşsiz bir manzara oluşturmaktadır.

Mağaranın girişi ve ilki büyük salonda su yoktur. Kremalı oda ve hayaletler odasında küçük su birikintileri vardır. Mavi odanın sonunda ise 5 metre uzunluğunda ve 20 metre eninde bir gölcük bulunur. Mağara içerisinde çok az hava harekeyi vardır.

Girişte kuru olan hava iç kısımlarda nemlidir. Mağara genel olarak güney – kuzey doğrultuludur. Mağaranın ağız genişliği 20 m kadar olup, mağara girişi içeriye doğru 30  metre derinliğe sahiptir.

 

Paylaşın

Bayburt: Saat Kulesi

Saat Kulesi; Bayburt’un Merkez İlçesi, Şeyhhayran Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Saat Kulesi, günümüzde Bayburt’un merkezinde, odak noktası olarak işlevselliğini sürdürmektedir. Saat Kulesi’nin yapımına 30 Ekim 1923’te başlanmış ve 29 Ekim 1924’te de bitirilmiştir.

Yapımına Tabur Köylü Muhittin Usta başlamış, Rizeli İbrahim Usta da tamamlamıştır. Kuleye takılan 4 adet saat ve makine aksamı Almanya’dan getirilmiştir. Yığma yapım sistemiyle inşa edilen yapıda malzeme olarak kesme taş kullanılmıştır.

Silindirik kule gövdesi, silindirik bir kaide üzerinde yükseltilmiştir. Kaideden gövdeye geçişte silme bulunmaktadır. Gövdenin üst kısmına doğru yer alan şerefeden sonra saat kısmı gelmektedir.

Paylaşın

Bayburt: Korgan Köprüsü

Korgan Köprüsü; Bayburt’un Merkez İlçesi, Akşar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Bayburt – Gümüşhane yolu üzerinde, Gümüşhane yönünde, Akşar Köyü’ne 2 km uzaklıkta, yolun solunda bulunmaktadır. Çoruh Nehri üzerinde kurulu Selçuklu Dönemi’ne ait köprünün diğer adı Meliğin Köprüsü’dür.

43,20 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde olan köprü, iki gözlüdür. 13. yüzyıla tarihlenen köprünün gözleri sivri kemerlidir. Kemerlerde ve korkuluklarda yonu taşı kullanılmıştır. Diğer kısımları ise yöresel açık sarı moloz taş ile örülüdür. İnce yonu taş kullanılan kemerlerin üst kısımlarında ince ve sade bir silme yer almaktadır.

İki kemerin birleştiği köprü ayağında her iki yönde yarım daire şeklinde ayak ağırlıkları bulunmaktadır. Kemer açıklıkları eşit değildir. Köprü korkulukları, altta dikdörtgen taş üstüne oval bitimli taş olmak üzere örülmüştür. Köprünün her iki yanında, kemerlerin dışı kısımlarında nişler bulunmaktadır.

Paylaşın

Bayburt Kalesi

Bayburt Kalesi; Bayburt’un Merkez İlçesi, Halfikale (Kaleardı) Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Zigana ve Kop Dağları’ndan aşılarak ulaşılan Bayburt Kalesi aynı zamanda Karadeniz’i Basra Körfezi’ne bağlayan ticaret yolu üzerinde bulunmaktadır. Bu yolu izleyen her seyyahın uğradığı kalenin adı, önem, ihtişamı ve günlük yaşamıyla ilgili pek çok bilgi mevcuttur.

Şehrin kuzeyinde yalçın kayalar üzerinde inşa edilmiş olan kalenin kimler tarafından yapıldığı kesinlikle bilinmemektedir. İlk yapının Ermenilere ait olduğu öne sürülse de, Bağrat sülalesi zamanında (885 – 1044) varlığından söz edilen Bayburt Kalesi’nin çok daha önce miladın ilk yüz yıllarında mahalli prens ve mücadelerinde rol oynadığı anlaşılmaktadır.

Khorenli Movses’den öğrenildiğine göre Bağratların geliştikleri devrede birinci asırda Bağrat’lı Piurad oğlu “Senbad” (Asbed) süvari başbuğu ve batı ordusu başkumandanı olarak atabeyliğini yaparak kurduğu hükümdar çocuklarını kendi müstahkem yerleri olan “Pepert” yani Bayburt Kalesi’ne 58 yıllarından önce kurulduğu ortaya çıkmaktadır. Kale Türklere geçmeden önce Roma, Ermeni, Bizans, Arap ve Kommenos hakimiyetlerinde kalmıştır. Zengin bir tarihe sahip olan Bayburt Kalesi’nin bir çok defa onarım gördüğü duvarlarında görülen farklı inşaat ve tarihi kaynaklardan anlaşılmaktadır.

Buna göre Selçuklu Hükümdarı II. Kılıçarslan’ın oğlu ve Erzurum Meliki olan Tuğrul Şah (Ö.622/1225) özellikle Trabzon İmparatorluğu’ndan gelecek saldırılara karşı müstahkem bir mevki olan bu kaleyi âdeta yeniden inşa ettirmiştir. Kale üzerinde bu yapımı belgeleyen 20 adet Arapça kitabe mevcuttur. Daha çok kapılarla şehre bakan cephelerdeki burçlarda yoğunlaşan kitabelerin 17’si Tuğrul Şah Dönemi, bir adeti Kanûnî Dönemidir ve diğer iki adeti okunamamıştır.

Bir müddet de Akkoyunlular’ın elinde kalan kale 1514 yılında Osmanlılara intikal ettikten sonra Kanûnî Sultan Süleyman ve III. Murat dönemlerinde de büyük onarımlar görmüştür. 1647’de Bayburt’u ziyaret eden Evliya Çelebi kale içinde 300 evlik bir mahalle ile Ebü’l Feth Camii’nin bulunduğu yazmaktadır.

Zaman zaman işgal ve tahribata uğrayan kale, en son olarak 1828 Osmanlı – Rus savaşı sırasında Ruslar tarafından büyük çapta tahrip edilmiştir . Ayrıca bu kaleye “Çinimaçin Kalesi” de denilmektedir. Kaleye bu ismin verilmesine sebep olan çini süslemelerdir. Bunların dış yüzeylerinde tezyinat olarak mor ve yeşil renkli firuze çiniler kullanılmıştır.

Gerek savaşlar, gerekse tahribat yüzünden bu gün bu çinilerden eser kalmamıştır. Bayburt Kalesi, Dede Korkut hikayelerinden “Kam Büre Oğlu Bamsı Beyrek Boyunu Beyan Eder” adını taşıyan hikayede Beyrek’in (Bey Böyrek veya Bamsı Böyrek) fethedip ün kazanmak için yola çıktığı kaledir.

Paylaşın