Hanehalkı Bütçesini En Çok Konut Zorluyor
2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarına göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı harcamaları içinde en yüksek payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını açıkladı. Veriler, vatandaşların bütçelerinde en büyük payı konut, kira ve ulaştırma harcamalarının aldığını ortaya koydu. Gıda harcamaları yüksek seviyesini korurken, gıda israfına ilişkin rakamlar da dikkat çekti.
Araştırmaya göre, hanehalklarının tüketim harcamalarında en büyük pay yüzde 29,3 ile konut ve kira giderlerine ayrıldı. Ulaştırma harcamaları yüzde 20,5 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3 ile üçüncü sıraya yerleşti.
Buna karşılık, bütçeden en düşük payı alan harcama kalemleri sigorta ve finansal hizmetler, eğitim ve sağlık oldu. Sigorta ve finansal hizmetlerin payı yüzde 0,8, eğitim harcamalarının payı yüzde 1,8, sağlık harcamalarının payı ise yüzde 2,2 olarak gerçekleşti.
Araştırma, gelir seviyesine göre harcama alışkanlıklarında önemli farklılıklar olduğunu gösterdi.
En düşük gelir grubundaki haneler bütçelerinin yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini ise gıdaya ayırdı. Bu grubun ulaştırma harcamalarının payı yüzde 8,6’da kaldı.
En yüksek gelir grubunda ise konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,7 olurken, ulaştırma harcamaları yüzde 25 ile benzer seviyede gerçekleşti. Bu kesimin gıda harcamalarının payı ise yüzde 12,4 olarak ölçüldü.
Gelir Kaynağına Göre Harcamalar Değişiyor
Temel gelir kaynağı maaş, ücret veya yevmiye olan haneler bütçelerinin yüzde 26,4’ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9’unu ulaştırmaya, yüzde 16’sını ise gıdaya ayırdı.
Kendi işini yapan ve girişimcilik geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamaları yüzde 25,9 ile ilk sırada yer aldı. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5, gıda harcamalarının payı ise yüzde 17 oldu.
Hanehalkı büyüklüğü de harcama kalemlerini doğrudan etkiledi.
Tek başına yaşayanların bütçelerinin yüzde 41’i konut ve kira giderlerine giderken, gıda harcamalarının payı yüzde 14,3, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 14,4 oldu.
Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı kalabalık hanelerde ise gıda harcamalarının payı yüzde 23,7’ye yükseldi. Bu grupta konut ve kira harcamaları yüzde 24,4, ulaştırma harcamaları ise yüzde 18,1 olarak kaydedildi.
Araştırmanın en dikkat çeken sonuçlarından biri de gıda israfı oldu.
Hanelerde en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler olarak belirlendi. Bunu yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti.
Uzmanlar, artan yaşam maliyetleri karşısında gıda harcamalarının önemli bir yer tuttuğunu belirterek, özellikle meyve, sebze ve ekmekte görülen yüksek israf oranlarının hem hane bütçesine hem de ülke ekonomisine olumsuz yansıdığına dikkat çekiyor.
