Yaptırımlar, Protestolar Ve Nükleer Baskı: İran Üç Cephede Sıkıştı
İran, ekonomik çöküş, yükselen toplumsal protestolar ve uluslararası nükleer baskı üçgeninde sıkıştı; halkın öfkesi büyürken, rejim hem içeride hem dışarıda baskı altında.
Haber Merkezi / İran, tarihinin en sancılı dönemlerinden birini yaşıyor. Ülke, ekonomik kriz, toplumsal patlama ve uluslararası baskının aynı anda etkisi altında.
Bir zamanlar Orta Doğu’nun güçlü aktörlerinden biri olarak görülen Tahran, bugün üç cephede sıkışmış durumda: içeride halkın öfkesi, dışarıda yaptırımlar ve diplomatik baskı, bir de nükleer program tartışmaları.
Son yıllarda uygulanan ağır uluslararası yaptırımlar, İran ekonomisinin omurgasını kırdı. Para birimi hızla değer kaybederken, enflasyon halkın günlük yaşamını vuruyor. Temel gıda maddeleri ve enerji fiyatları kontrol edilemez bir hızla artıyor, işsizlik gençleri ve kadınları çaresiz bırakıyor. Devlet destekleri sınırlı ve çoğu zaman yetersiz.
Uzmanlar, İran ekonomisinin yalnızca dış baskılardan değil, uzun yıllardır süren kötü yönetim ve şeffaflık eksikliğinden de etkilendiğini belirtiyor. Petrol gelirlerine bağımlılık, diğer sektörlerin gelişmesini engellediği gibi, ekonomik krizlerin tetikleyicisi haline geldi. Bu durum, halkın devlete güvenini ciddi şekilde sarstı.
Ekonomik kriz, sosyal patlamaya dönüştü. 2025’in sonlarından bu yana ülkede kitlesel protestolar düzenleniyor. Başlangıçta temel yaşam maliyetlerindeki artışa tepki olarak başlayan eylemler, kısa sürede rejime karşı geniş bir muhalefet hareketine dönüştü.
Hükümetin sert baskısı ve gözaltı politikaları, protestoların şiddetini azaltmak bir yana, öfkeyi daha da büyütüyor. Uluslararası insan hakları örgütleri, Tahran’ın tepkilerini “orantısız ve ölümcül” olarak nitelendiriyor. İçerideki kargaşa, İran rejiminin meşruiyetini sorgulayan daha geniş bir toplumsal kesimi harekete geçirdi.
Dış politikada ise İran, küresel güçlerin baskısı altında. Nükleer anlaşmalar ve silahsızlanma tartışmaları, ülkenin diplomatik elini zayıflatıyor. ABD ve Avrupa, İran’ın nükleer faaliyetlerini yakından izlerken, olası yaptırımlar ve askeri tehditler, Tahran’ın hareket alanını kısıtlıyor.
Analistler, ekonomik ve toplumsal krizlerle birleşen bu dış baskının, İran’ın iç politikadaki kararlarını doğrudan etkilediğini belirtiyor. Rejimin, hem ulusal güvenliği hem de iktidarını korumaya çalışırken, aynı anda halkın taleplerini bastırmak zorunda kalması, siyasi kırılganlığı artırıyor.
Üç cephede sıkışan bir rejim
İran bugün, üç cephede birden zorluk yaşıyor: ekonomik çöküş, toplumsal patlama ve uluslararası baskı. Uzmanlar, bu krizler zincirinin sadece kısa vadeli sonuçlar doğurmayacağını, uzun vadede rejim istikrarını da tehdit edebileceğini vurguluyor.
Halkın talepleri ile devletin sert politikaları arasındaki çatışma büyürken, dış baskılar ve nükleer tartışmalar ülkeyi daha da izole ediyor. İran, tarihindeki en karmaşık sınavlardan birini veriyor ve bu sınavın sonucu, sadece bölgeyi değil, küresel dengeleri de etkileyebilir.
