Tunceli: Sivdin Köprüsü

Sivdin Köprüsü; Tunceli’nin Çemişgezek İlçesi, Sivdin Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Karar Deresi üzerinde kurulan iki köprüden biridir. Diğeri Levendik Köprüsüdür. Selçuklular tarzında sivri tek kemerlidir. Kenar ayakları, iki kıyıdaki kayalara oturtulmuştur.

Yüksekliği 6.5 metre, üstten uzunluğuysa 18-20 metredir. Köprünün sivri kemeri, kesme taş ve diğer yerleri ise şekilsiz taşlardan yapılmıştır. Korkuluk duvarları moloz taştandır. Sivdin köprüsü, 12. ya da 13. Yüzyılda yapıldığı sanılmaktadır. Kitabesi yoktur.

Yapının önemli bir özelliği de şanşenli Harput evlerinde olduğu gibi dışa taşan tahtalı zeminin, duvara ağaç direklerle tutturulmasıdır. Duruma bakılırsa köprünün üst geçit zeminini, ilave tahtalarla yanlara taşınarak genişletilmiştir.

Paylaşın

Tunceli: Süleymaniye (Kale) Camii

Süleymaniye (Kale) Camii; Tunceli’nin Çemişgezek İlçesi, Kale Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Caminin yapım tarihini veren herhangi bir kitabe olmadığı gibi tarihi kaynaklarda da yapı hakkında bilgi bulunmamaktadır. Yapı plan, malzeme ve teknik özellikleri itibariyle değerlendirildiği takdirde Büyük Selçuklularla başlayan ve Artuklularla devam eden Bölgesel mimari tarzını yansıtmaktadır.

Yörede “Çaldıran Savaşı”ndan (1514) sonra Yavuz Sultan Selim tarafından Pir Hüseyin’e verilen Çemişgezek’te yapılaşmanın arttığını bilmekteyiz. Bu nedenle Süleymaniye Camisinin muhtemelen XV. ya da XVI. Yüzyıllarda inşa edilmiş olduğu söylenebilir. İlçedeki tarihi eserler arasında en büyük yapı olan caminin mimari özellikleri Selçuklu tarzını yansıtmaktadır. Arazinin özelliğinden dolayı birkaç basamak inilerek esas mekâna varılır.

Bu cami XVIII yüzyılda yeniden yapılırcasına onarılmış ve orijinalliğini bütünüyle yitirmiştir. Kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi kesinlik kazanamamıştır Caminin sadece kapısı aslını koruyarak günümüze kadar kalmıştır.

Caminin tek parça tuğladan inşa edilen ve orijinal yapısından kalan tek şerefeli ve oldukça geniş çaplı olan çinili minaresi ise tamamen sıvanmış ve bu özelliğini büyük ölçüde yitirmiştir. Bu bakımdan minareden yola çıkarak yapımını tarihlendirmek de mümkün olamamıştır. Cami kesme taş ve moloz taştan dikdörtgen planlı olarak yapılmıştır. Üzeri toprak dam ve çatı ile örtülüdür. İbadet mekânında dikkati çeken bir özellik görülmemektedir.

Paylaşın

Tunceli: Çemişgezek Kalesi

Çemişgezek Kalesi; Tunceli’nin Çemişgezek İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şahsi aracınızla veya kent merkezden kalkan ilçe servisleriyle ulaşım sağlayabilirsiniz.

İlçe merkezinin batısında Tahar Çayı kenarında bir tepe üzerinde yapılan kalenin bir duvarından küçük bir kısım günümüze kadar kalmıştır.

Kesme ve moloz taştan yapılan kalenin ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir. Bizans İmparatoru İoannes Tzimitshes’in doğum yeri olduğu için ilçenin adında olduğu gibi kale de adını buradan almaktadır.

Kale, tarih boyunca birçok kez kuşatılmış, kent ve kale uzun kanlı savaşlara sahne olmuştur. 1474 yılında Memlükler, uzun bir savaştan sonra kaleyi ele geçirerek halkını esir almışlar ve beraberinde götürmüşlerdir.

Paylaşın

Tunceli: Ulukale Camii

Ulukale Camii; Tunceli’nin Çemişgezek İlçesi, Ulukale Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami evler arasına sıkışmış moloz taştan bir yapıdır. 1793’te yapılan camiye sonradan eklenmiş son cemaat yerinden girilmektedir. Giriş kapısı orta eksen üzerinden olmayıp yana kaydırılmıştır. Ana mekân ayaklarla, enine dört nef’e bölünmüştür. Düz dam örtülü yapının içi de, dışı da yalındır.

Eski kayıtlardan öğrenildiğine göre, Diyarbakır’da Valilik yapan Yusuf Paşa’nın vakfı olup, Hicri 1208 (1793–1794) yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılmış olan camiye XIX. yüzyılda eklenen beş bölümlü, yuvarlak kemerli ve tonoz örtülü son cemaat yerinden girilmektedir. Giriş kapısı eksen üzerinde olmayıp, kısmen yana kaydırılmıştır. İbadet mekânının ortasında üç kalın paye bulunmaktadır.

Yapı enine olarak dört, mihrap yönünde dikey olarak da iki sahna ayrılmıştır. Ortadaki payeler, doğu ve batı duvarlarını kemerlerle bağlamıştır.Cami eğimli bir arazide yapıldığından ibadet mekânını aydınlatan pencereler batı duvarına açılmış, doğu duvarındaki tek pencere ise yukarıya alınmıştır.

İbadet mekânının ortasındaki üç payeden ötürü giriş kapısı gibi mihrap da doğuya kaydırılmıştır. İbadet mekânının üzeri tonozla örtülüdür. Mihraba yakın bölümün üzeri kasnaklı bir kubbe ile örtülmüştür. Yanındaki taş kaideli, çokgen gövdeli ve tek şerefeli minaresi daha geç dönemde yapılmıştır.

Paylaşın

Tunceli: Gölbağı Ermeni Kilisesi

Gölbağı Ermeni Kilisesi; Tunceli’nin Mazgirt İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tunceli tarihte çeşitli uygarlıkların, devletlerin, hatta imparatorlukların egemenliği altında kalmış ve bundan dolayı farklı inanç, kültür ve yaşam biçimlerine ev sahipliği yapmış bir coğrafyaya sahiptir.

Tarihi dini eserler kültürel emanet olmanın dışında, aynı zamanda bu coğrafyanın tarihinin birer maddi kanıtlarını oluşturmakta ve hangi dini inanışların bu coğrafyaya yayıldığını göstermektedirler. Burada yer alan dini eserleri kilise, şapel ve cami adı altında gruplamak mümkündür.

Bu dini yapılardan biride Gölbağı Ermeni Kilisesi’dir. Ermeni Kilisesi kesme ve moloz taş karışımı bir yapı olup, dört yapraklı yonca planındadır. Beşik tonozlu girişten, kubbeli ana mekâna girilir.

Doğudaki apsis yarım kubbeyle örtülüdür. Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen kilisede, 18. yüzyıla ait olduğu sanılan freskler bulunmaktadır. Tescilli olan kilisenin tavanı çökmüş olmakla birlikte duvarları halen sağlamdır.

Paylaşın

Tunceli: Kale Köyü Kalesi

Kale Köyü Kalesi; Tunceli’nin Mazgirt İlçesi, Kale Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kalenin giriş kapısı üzerindeki kitabeden MÖ. IX. yüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır. Moloz taş ve kayalardan oluşan kalenin sur duvarları kısmen günümüze ulaşabilmiştir. Ancak bu kalıntılardan planını çıkarmak mümkün olamamıştır. Kale içerisinde moloz taştan yapılmış çeşitli yapı temel kalıntıları görülmektedir.

İlçeye 20 km. uzaklıkta olan bir tepe üzerine kurulmuştur. Kaleye büyük bir bölümü aşınmış merdivenlerle çıkılmaktadır. Kalenin giriş kapısının yanında bulunan çivi yazılarının büyük kısmı halen durmaktadır.

Kalenin giriş kapısı ve iç bölümleri kayalar oyularak inşa edilmiştir. Kalenin içinde büyük bir sarnıç vardır. Kalenin üzerinde bulunduğu kayanın tabanına doğru, büyük bölümü taş ve toprakla dolmuş 30-40 metre uzunluğunda bir dehliz mevcuttur.

Paylaşın

Tunceli: Derun-i Hisar (Sağman) Kalesi

Derun-i Hisar (Sağman) Kalesi; Tunceli’nin Pertek İlçesi, Sağman Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kale, yöreye hakim bir tepe üzerinde kurulmuştur. Kalenin yapım tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur. Evliya Çelebi’nin tarifine göre, Diyarbakır’daki Artukoğulları sülalesinden bir Türk Beyi tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır. Tepenin batı ve güney yamacında bulunan kale surları günümüze kadar kalmıştır.

Kalenin yapımında moloz taş kullanılmış, ayrıca çevresindeki kayalardan da yararlanılmıştır. Tam bir planı çıkarılamamakla beraber çevreyi kontrol eden gözetleme kalesi niteliğinde olduğu sanılmaktadır. Yuvarlak burçlarından biri iyi durumda günümüze gelebilmiştir.

Paylaşın

Tunceli: Ambar Kalesi

Ambar Kalesi; Tunceli’nin Merkez İlçesi, Ambar Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kalenin kitabesi bulunmamaktadır. Ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Bununla ilgili kaynaklarda da yeterli bilgi bulunmamaktadır.

Kale kesme ve moloz taştan yapılmıştır. Giriş kapısı kayaların oyulması ile oluşturulmuş, bunun arkasına da iç içe üç oda yapılmıştır.

Kalenin çevresinde iki minare bulunur. Giriş kapısı taşların oyulmasından yapılmış olup, iç içe üç odası vardır.

Kalenin çevresinde sulama kanallarının kalıntıları vardır. Kalenin üst kısmında taştan oymalarla havuzlar yapılmıştır.

Paylaşın

Tunceli: Mazgirt Kalesi

Mazgirt Kalesi; Tunceli’nin Mazgirt İlçesi, Eltihatun Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

İlçe merkezinin kuzeyinde, ilçeye hakim bir tepe üzerinde kurulmuştur. Büyük ölçüde yıkılmış olan kale surlarının büyük bir kısmı hala ayaktadır. Kalenin yapım tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Kaleye bir mağara yoluyla gidilmekte olup mağaranın önünde kırk basamaklı bir merdiven vardır. Kalenin en yüksek yerinde bir köşk ve yel değirmeni olduğu sanılan kalıntılar bulunmaktadır.

Kale, M.Ö. IX. yüzyılda inşa edilmiştir. Kalenin içinde bulunan Urartu kitabesine göre, Urartu Kralı II. Rusas zamanında yapılmıştır.

Mazgirt Kalesinin yapımı sırasında kayalardan ve moloz taşlardan yararlanıldığı görülmektedir. Mazgirt Kalesinin içine girdiğiniz zaman geç devirlere ait yel değirmenlerinin kalıntılarını göreceksiniz.

Paylaşın

Tunceli: Çelebi Ağa Camii

Çelebi Ağa Camii; Tunceli’nin Pertek İlçesi, İstiklal Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Murat Irmağının kıyısında giriş kapısı üzerinde bulunan kitabeye göre 1569 yılında Ramazan ayında yaptırılmıştır.

Giriş kapısının üstünde Arapça silüs hatla yazılan kitabede “Emera bi’imareti hâzihi’l-mescid’ş-şerife el mubâreke ani’l-ekremi Çelebi Bey bin Ali Koca hacili gafferallâhü zünû beümâ fi tarihî şehr-i Ramazan sitte ve seb’în ve tis’a miete 976”. Türkçesi, “Bu mübarek camii şerifin yapımını koca hacili Ali oğlu Çelebi Bey emretmiştir. Allah onların günahlarını affetsin. Tarih 976 yılı Ramazan ayı (Miladi Şubat-Mart 1560)”

Kesme ve moloz taştan yapılan cami, üç kubbeli son cemaat yeri ve tek kubbeli ana mekândan oluşmaktadır. Ana mekânın batısında yer alan beşik tonozlu mekânın duvarında eyvanlı çeşme ve minare vardır. Çeşme, minare ve son cemaat yeri duvarları, iki renkli kesme taştan yapılmıştır.

Çelebi Ağa Camii, bu bölgenin Keban Baraj Gölü suları altında kalmasıyla, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Restorasyon Bölümü tarafından taşları numaralandırılmak suretiyle Pertek ilçe merkezine taşınmış ve burada yeniden monte edilerek kullanıma açılmıştır.

Paylaşın