image

WMO: Sera Gazları 2025’te Tarihin En Yüksek Seviyesine Ulaştı

0

WMO’nun yayımladığı yeni rapora göre karbondioksit, metan ve azot protoksit yoğunlukları 2025 yılında rekor seviyelere yükseldi. WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, sera gazı seviyelerindeki artışı “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha” sözleriyle değerlendirdi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), küresel sera gazı seviyelerine ilişkin yeni “Sera Gazı Bülteni”ni yayımladı. Rapora göre atmosferdeki karbondioksit (CO₂), metan (CH₄) ve azot protoksit (N₂O) yoğunlukları, 2025 yılında ölçümlerin başladığı dönemden bu yana kaydedilen en yüksek seviyelere ulaştı. Veriler, sera gazlarının atmosferde birikmeye devam ettiğini ve küresel iklim üzerindeki baskının arttığını ortaya koydu.

WMO verilerine göre küresel ortalama karbondioksit yoğunluğu 2025 yılında milyonda 426,8 parçaya (ppm) ulaştı. Bu değer, sanayi öncesi dönem için esas alınan 1750 seviyesinin yaklaşık yüzde 153’üne karşılık geliyor.

Karbondioksit yoğunluğundaki artış, fosil yakıt kullanımı ve diğer insan faaliyetlerinin iklim sistemi üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. Atmosferde uzun süre kalabilen karbondioksitin neden olduğu ısınmanın, yalnızca bugünü değil gelecek yüzyılları da etkilemesi bekleniyor.

Raporda, insan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan karbondioksitin yaklaşık yarısının atmosferde kaldığı, geri kalan bölümünün ise kara ekosistemleri ve okyanuslar tarafından emildiği belirtildi. Ancak bu doğal yutaklar, atmosfere salınan gazların tamamını dengelemeye yetmiyor.

Karbondioksit yoğunluğundaki yıllık artış hızının 1960’lardan bu yana yaklaşık üç katına çıktığı kaydedildi. Buna göre 1960’larda yıllık ortalama artış yaklaşık 0,8 ppm düzeyindeyken, 2011-2020 döneminde bu miktar 2,4 ppm’ye yükseldi.

2024’ten 2025’e kadar olan dönemde ise küresel ortalama karbondioksit yoğunluğu 2,8 ppm arttı. WMO’nun önceki bülteninde 2024 yılına ilişkin küresel ortalama yoğunluk 423,9 ppm olarak açıklanmıştı.

WMO raporu, atmosferdeki artışın yalnızca karbondioksitle sınırlı olmadığını ortaya koydu. İnsan faaliyetleriyle bağlantılı önemli sera gazlarından metan ve azot protoksit yoğunlukları da 2025 yılında rekor seviyelere ulaştı.

Sera gazları, atmosferde ısı tutulmasını artırarak küresel sıcaklıkların yükselmesine katkıda bulunuyor. Bu süreç, aşırı sıcaklar, kuraklıklar, şiddetli yağışlar ve diğer aşırı hava olaylarının etkilerini ağırlaştırırken ekonomik kayıpları ve toplumsal riskleri de büyütüyor.

WMO’dan iklim uyarısı: “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha”

WMO Genel Sekreter Yardımcısı Ko Barrett, sera gazı seviyelerindeki artışı “Bir yıl daha, yeni bir rekor daha” sözleriyle değerlendirdi. Barrett, sera gazlarının atmosferde benzeri görülmemiş miktarda ısı tutulmasına neden olduğunu ve bunun toplumlar ile ekonomiler açısından daha büyük riskler yarattığını vurguladı.

WMO verilerine göre 2015-2025 dönemi, küresel ölçümlerde kaydedilen en sıcak 11 yılı kapsadı. Bu tablo, sera gazı birikimi ile küresel sıcaklık artışı arasındaki ilişkinin önemini bir kez daha ortaya koydu.

Barrett, karbondioksitin atmosferde uzun süre kalıcı olmasına dikkat çekerek bugün salınan CO₂’nin iklim üzerindeki etkilerinin yüzyıllar boyunca devam edeceğini belirtti.

WMO’nun bulguları, sera gazı salımlarının azaltılmasının ve atmosferdeki birikimin sınırlandırılmasının iklim politikaları açısından önemini ortaya koyuyor. Karbondioksit yoğunluğundaki artışın sürmesi, gelecekteki sıcaklık seviyeleri ve aşırı hava olaylarının şiddeti üzerindeki riskleri artırıyor.

Uzmanların değerlendirmelerine göre, sera gazı salımlarını azaltmaya yönelik adımların gecikmesi, iklim değişikliğinin uzun vadeli etkilerini sınırlandırmayı daha da zorlaştırabilir. Atmosferdeki sera gazı yoğunluklarının rekor seviyelere ulaşması, küresel iklim mücadelesinde daha güçlü ve kalıcı önlemlere duyulan ihtiyacı yeniden gündeme taşıyor.

Paylaşın

UNEP: Küresel Isınmayı 1,5 Derecenin Altına İndirmek Hala Mümkün

0

Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), küresel ısınmanın 1,5 derece sınırını aşmasının kaçınılmaz hâle gelmesi durumunda, sıcaklık artışının boyutunu ve süresini en aza indirerek mümkün olan en kısa sürede yeniden bu sınırın altına dönülmesine yönelik senaryoları değerlendirdi.

Haber Merkezi / UNEP’in yıllık Emisyon Açığı Raporu’na göre, küresel ısınmanın bu yüzyılın ortalarında sanayi öncesi döneme kıyasla 1,7 ila 1,8 derece artarak zirve yapmasını önlemek için sera gazı emisyonlarında acil ve kapsamlı azaltımlara ihtiyaç duyuluyor. Raporda, mevcut politikaların küresel sıcaklık artışını sınırlamakta yetersiz kaldığına dikkat çekildi.

Dünya, küresel ısınmanın 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefinden uzaklaşırken, bilim insanları sıcaklık artışının her aşamasında iklim değişikliğine bağlı risklerin büyüdüğü uyarısında bulunuyor. Aşırı sıcaklıklar, kuraklıklar, orman yangınları ve sellerin daha sık ve şiddetli yaşanması; insan yaşamı, ekonomiler ve ekosistemler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Guterres: Aşırı ısınma, teslim olmak anlamına gelmez

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, raporun ortaya koyduğu senaryoları değerlendirerek sıcaklık artışının mümkün olduğunca sınırlı ve kısa süreli tutulabileceğini, yüzyılın sonuna kadar yeniden 1,5 derece sınırının altına dönmenin hâlâ mümkün olduğunu belirtti.

Guterres, “Aşırı ısınma, teslim olmak anlamına gelmez” ifadesini kullanarak ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede daha kararlı adımlar atması gerektiğine işaret etti.

Küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi, ülkelerin 2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması kapsamında üzerinde uzlaştığı temel hedeflerden biri olarak öne çıkıyor. Anlaşma, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2 derecenin oldukça altında tutmayı ve artışı 1,5 dereceyle sınırlandırmak için çaba göstermeyi öngörüyor.

Bilim insanları, bu hedefin aşılması durumunda aşırı hava olaylarının etkilerinin ağırlaşabileceği ve bazı ekosistemlerde geri döndürülmesi son derece güç değişimlerin yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Okyanus akıntı sistemlerinin bozulması, donmuş toprakların çözülmesi ve tropikal mercan resiflerinin yok olması, iklim sistemindeki kritik eşiklerin aşılmasıyla bağlantılı başlıca riskler arasında gösteriliyor.

Emisyonlarda kapsamlı azaltım gerekiyor

UNEP’in raporunda yer alan en iyimser senaryoya göre bile küresel sıcaklık artışının yüzyılın ortasına kadar 1,7 ila 1,8 dereceye ulaşması bekleniyor. Bu senaryoda, sıcaklık artışının 2100 yılına kadar yeniden 1,5 dereceye veya altına düşme olasılığı yaklaşık yüzde 50 olarak hesaplanıyor.

Ancak bu olasılığın gerçekleşebilmesi için küresel sera gazı emisyonlarının 2025 seviyelerine kıyasla 2030 yılına kadar yüzde 18, 2035 yılına kadar yüzde 45 ve 2040 yılına kadar yüzde 69 azaltılması gerekiyor.

Ülkelerin Paris Anlaşması kapsamında sunduğu Ulusal Katkı Beyanları’nın (NDC) mevcut hâli ise bu hedeflerin oldukça gerisinde kalıyor. Rapora göre, mevcut taahhütler emisyonların 2025 seviyelerine kıyasla 2030’a kadar yalnızca yüzde 5 ila 8, 2035’e kadar ise yüzde 11 ila 15 azalmasını sağlayabilecek.

Bu tablo, küresel emisyonların azaltılmasına yönelik mevcut taahhütlerle 1,5 derece hedefi arasında önemli bir açık bulunduğunu ortaya koyuyor.

Mevcut politikalarla sıcaklık artışı 2,8 dereceye ulaşabilir

UNEP, dünya genelinde yürürlükteki politikaların değişmeden devam etmesi hâlinde küresel sıcaklık artışının bu yüzyıl içinde 2,8 dereceye ulaşabileceğini ve artışın yüzyıl sonrasında da sürebileceğini öngörüyor.

Ülkelerin mevcut Ulusal Katkı Beyanları’nı eksiksiz yerine getirmesi ve bu taahhütleri kararlılıkla sürdürmesi durumunda ise sıcaklık artışının yaklaşık 2,6 dereceyle sınırlandırılabileceği belirtiliyor.

Tüm ulusal taahhütlerin ve net sıfır emisyon hedeflerinin eksiksiz gerçekleştirilmesini öngören en iyimser senaryoda bile küresel sıcaklık artışının bu yüzyılda yaklaşık 2,1 dereceye ulaşması bekleniyor.

Rapordaki tahminlerin önceki yıla göre yükselmesinde, ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilme kararı ve geçmiş emisyon verilerinde yapılan güncellemeler etkili oldu. Ülkelerin geçen yıldan bu yana açıkladığı yeni iklim taahhütlerinin ise genel görünümde kayda değer bir iyileşme sağlamadığı ifade edildi.

Yenilenebilir enerji yatırımları umut veriyor

Raporda, Paris Anlaşması’nın kabul edilmesinden bu yana yenilenebilir enerji yatırımları ve iklim politikaları sayesinde emisyonların azaltılması yönünde ilerleme kaydedildiği belirtildi. Kömür ve petrolden sağlanan enerji arzının da geçmişte öngörülenden daha yavaş büyüdüğüne dikkat çekildi.

Bununla birlikte, Paris Anlaşması’nın sıcaklık hedeflerine ulaşılabilmesi için küresel ölçekte çok daha kapsamlı bir dönüşüme ihtiyaç duyulduğu vurgulandı. Raporda, emisyonları azaltmaya yönelik teknolojik ve ekonomik imkânların arttığı, ancak bu fırsatların etkili politikalara ve hızlı uygulamalara dönüştürülmesi gerektiği kaydedildi.

UNEP İcra Direktörü Inger Andersen de sıcaklık artışının her aşamasının iklim kaynaklı felaketlerin etkilerini ağırlaştırdığına dikkat çekti.

Andersen, “1,5°C’nin üzerindeki her bir derecelik artış ve her bir ekstra yıl; ölümcül seller, sıcak dalgaları ve orman yangınları gibi iklim felaketlerinin boyutunu artırıyor” dedi.

Yüzyılın sonuna kadar küresel ısınmanın zirve seviyesini mümkün olduğunca düşük tutmak ve sıcaklık artışını yeniden 1,5 derece sınırının altına indirmek için tüm imkânların seferber edilmesi gerektiğini belirten Andersen, bu hedefin hâlâ mümkün olduğunu ifade etti.

Emisyonların hızla azaltılabileceğini gösteren çok sayıda örnek bulunduğunu vurgulayan Andersen, ülkelerin hızlı ve kapsayıcı emisyon azaltımını sağlayacak politikaları vakit kaybetmeden uygulamaya koyması gerektiğini söyledi. Andersen, bu adımların daha istikrarlı bir iklimin yanı sıra ekonomik ve toplumsal açıdan daha sürdürülebilir bir gelecek için de önem taşıdığını kaydetti.

Paylaşın

Dünya’nın Hayati Göstergeleri Alarm Veriyor

0

ABD’nin Corvallis şehrinde yer alan Oregon Eyalet Üniversitesi (OSU) bilim insanlarının öncülüğündeki uluslararası bir araştırma koalisyonu tarafından hazırlanan yedinci yıllık iklim raporu, Dünya’nın iklim sistemindeki istikrarsızlığın giderek arttığını ortaya koyuyor.

Haber Merkezi / BioScience dergisinde yayımlanan “2026 İklim Durumu Raporu: Zorluklar ve Fırsatlar” başlıklı çalışmada, iklim krizinin etkilerini sınırlandırmak için daha kapsamlı ve hızlı önlemlerin alınması gerektiği vurgulanıyor.

Raporun eş başyazarlarından, OSU Ormancılık Fakültesi emekli seçkin profesörü William Ripple, iklim sistemindeki hızlı istikrarsızlaşmanın artık geleceğe ilişkin bir uyarı değil, mevcut durumun bir göstergesi olduğunu belirtti. Yenilenebilir enerji kaynaklarının hızla yaygınlaşması ve batarya depolama teknolojilerindeki gelişmelerin umut verici olduğunu ifade eden Ripple, bu gelişmelerin iklim sistemini istikrara kavuşturmak için gereken dönüşümün yalnızca bir bölümünü oluşturduğuna dikkat çekti. Ripple, daha dirençli ve sürdürülebilir bir gelecek için sera gazı emisyonlarının büyük ölçüde azaltılması, etkili uyum politikalarının uygulanması ve ekosistemlerin korunmasının hayati önem taşıdığını söyledi.

16 iklim göstergesinden yedisi rekor düzeyde

Rapora göre, araştırma ekibinin izlediği 16 iklim göstergesinden yedisi rekor düzeyde olumsuz değerlere ulaştı. Olumsuz yönde ilerlemeyi sürdüren diğer göstergeler de iklim sistemindeki değişimleri hızlandırabilecek geri bildirim mekanizmaları ve kritik eşiklerin aşılması riski konusunda endişeleri artırıyor.

Ripple, yıllık raporun temel amacının Dünya’nın “hayati bulgularını” izlemek ve küresel liderler ile politika yapıcıları harekete geçirmek olduğunu belirtti. Ripple’a göre, insan faaliyetlerinin iklim üzerinde tehlikeli değişimlere yol açtığını gösteren onlarca yıllık bilimsel kanıta rağmen geleneksel yaklaşımların sürdürülmesi, etkili çözümlerin hayata geçirilmesini geciktiriyor.

Atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu 428 ppm’e (milyonda birim) ulaşarak son 2 milyon yılın en yüksek düzeyine çıktı. Bu değer, 1700’lerin sonundaki Sanayi Devrimi öncesi seviyenin yaklaşık yüzde 50 üzerinde bulunuyor. Raporda ayrıca Temmuz 2026’nın ABD ana karasında kaydedilen en sıcak ay olduğu, küresel okyanus sıcaklıklarının da aynı ayda rekor düzeye ulaştığı belirtiliyor.

Emisyonları azaltmak tek başına yeterli değil

Araştırmacılar, sera gazı emisyonlarının azaltılmasının iklim kriziyle mücadelede temel öncelik olmaya devam ettiğini, ancak mevcut koşullarda tek başına yeterli olmadığını vurguluyor. Bu nedenle iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamaya yönelik önlemlerin de hızla hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor.

Raporda öne çıkan önlemler arasında kentlerde serinletici uygulamaların yaygınlaştırılması, sulak alanların ve mangrov ekosistemlerinin onarılması, orman yangınlarına karşı hazırlıkların güçlendirilmesi, su tasarrufunun artırılması, güneş enerjisinin yaygınlaştırılması ve gıda sistemlerinin iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hâle getirilmesi yer alıyor.

OSU’da doktora sonrası araştırmacı ve raporun eş başyazarı Christopher Wolf, küresel elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 43’ünün düşük karbonlu kaynaklardan sağlandığını belirterek “Elektrik Çağı” olarak adlandırılan yeni bir dönemin başlangıcında olunabileceğini ifade etti. Wolf, bu gelişmenin umut verdiğini ancak fosil yakıt tüketimi ve emisyonların rekor düzeylerde seyretmesi nedeniyle dönüşümün çok daha hızlı ilerlemesi gerektiğini söyledi.

Aşırı hava olayları giderek yaygınlaşıyor

Raporda, başta fosil yakıt kullanımı olmak üzere insan faaliyetlerinin atmosferde, okyanuslarda ve biyosferde derin değişimlere yol açtığı ve gezegenin yaşamı destekleyen sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor. Aşırı sıcaklıklar, seller, kuraklıklar, fırtınalar ve orman yangınlarının artık nadir görülen olaylar olmaktan çıktığına dikkat çekiliyor.

Araştırmacılar, iklim değişikliğinin küresel biyoçeşitlilik kaybı, tatlı su kıtlığı, gıda güvensizliği, hastalık yapıcı etkenlerin yayılması ve jeopolitik istikrarsızlıkla giderek daha fazla etkileşime girdiğini vurguluyor. Bu etkileşimlerin hem insan toplulukları hem de doğal ekosistemler açısından birbirini tetikleyen riskleri artırdığı ifade ediliyor.

Raporda ayrıca tarihsel sera gazı emisyonlarına en az katkıda bulunan toplulukların, özellikle Küresel Güney ülkeleri ile küçük ada devletlerinin, iklim değişikliğinin sonuçlarından orantısız biçimde etkilendiği belirtiliyor.

Isınma hızı neredeyse iki katına çıktı

Raporda öne çıkan bulgular, iklim krizinin farklı alanlardaki etkilerinin giderek belirginleştiğini gösteriyor:

  • Küresel ısınma hızlanıyor: 1970-2010 döneminde on yılda yaklaşık 0,19 °C olan küresel sıcaklık artışı, o tarihten bu yana on yılda yaklaşık 0,36 °C’ye yükseldi. Böylece ısınma hızı neredeyse iki katına çıktı.
  • El Niño etkisi güçlenebilir: Sonbaharda etkisini göstermesi beklenen güçlü bir El Niño olayının, önümüzdeki aylarda küresel sıcaklıkları daha da artırabileceği ve 2026’nın kayıtlardaki en sıcak yıllardan biri olmasına yol açabileceği öngörülüyor.
  • Buzullar ve Grönland buz örtüsü eriyor: Rapora göre, buzul kalınlığı ve Grönland’ın buz kütlesi tarihsel olarak düşük seviyelerde bulunuyor. Grönland buz örtüsünde son yıllarda yaşanan yoğun erime dönemleri, yaz aylarında oluşan erime suyu hacminin altı kat artmasına neden oldu.
  • Orman yangınları büyüyen bir tehdit oluşturuyor: Yangınlar nedeniyle küresel ağaç örtüsü kaybı 2025’te 10,8 milyon hektara ulaştı. Tennessee eyaletinin yüzölçümüne yakın bu alan, kayıtlardaki en yüksek üçüncü düzey olarak kaydedildi. Orman yangınları hem iklim değişikliğinin sonuçlarından biri hem de sera gazı emisyonlarını artıran etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
  • Fosil yakıt tüketimi ve emisyonlar rekor kırıyor: Fosil yakıt tüketimi 2025’te yüzde 0,9 arttı. Petrol tüketimi yüzde 1,0, kömür tüketimi yüzde 0,4 ve doğal gaz tüketimi yüzde 1,3 yükselerek rekor seviyelere ulaştı. Enerji kaynaklı yıllık karbondioksit emisyonları ise ilk kez 41 gigatonu aştı.
  • Olumlu gelişmeler de yaşanıyor: Brezilya Amazonu’ndaki ormansızlaşma oranı art arda dört yıl azalırken güneş ve rüzgâr enerjisi tüketimi yaklaşık yüzde 18 arttı.

Çözüm için bütüncül dönüşüm çağrısı

William Ripple, iklim değişikliğiyle mücadelede kullanılabilecek birçok çözümün teknik açıdan uygulanabilir olduğunu ve giderek daha ekonomik hâle geldiğini belirtti. Ancak iklim krizinin enerji, ekonomi, ekoloji ve toplum sistemleri arasındaki etkileşimlerden kaynaklandığını vurgulayan Ripple, kalıcı ilerleme sağlanabilmesi için farklı sektörleri ve ölçekleri kapsayan bütüncül çözümlere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Ripple, özellikle gelişmekte olan ekonomilerde iklim değişikliğiyle mücadele politikalarının, uygun fiyatlı ve güvenilir enerjiye erişimin artırılması gibi acil kalkınma hedefleriyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Gelişmiş iklim analiz araçlarının politika yapıcılara, araştırmacılara, eğitimcilere ve kamuoyuna farklı çözüm seçeneklerinin olası sonuçlarını değerlendirme olanağı sunduğunu belirten Ripple, En-ROADS İklim Çözümleri Simülatörü’nü örnek gösterdi. Bu araç sayesinde kullanıcılar, farklı politika tercihleri, teknolojiler ve toplumsal davranışların gelecekteki küresel ısınma, enerji sistemleri, ekonomik üretim ve iklim riskleri üzerindeki olası etkilerini simüle edebiliyor.

Corvallis merkezli Karasal Ekosistem Araştırma Ortaklığı’nda görev yapan Christopher Wolf da gerekli emisyon azaltımlarının ve toplumsal değişimlerin sağlanabilmesi için enerji üretimi, tüketim alışkanlıkları, gıda sistemleri, ekonomik öncelikler ve yönetim yapılarında köklü dönüşümlere ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Wolf, bu dönüşümlerin aynı zamanda biyoçeşitliliğin korunmasını desteklemesi gerektiğini vurguladı.

Wolf, iklim sisteminin istikrara kavuşturulmasının ve gezegen ölçeğindeki tehlikeli kırılma noktalarının aşılması riskinin azaltılmasının, emisyonların gereken hız ve ölçekte düşürülmesine ve toplumların kapsamlı bir dönüşüm gerçekleştirmesine bağlı olduğunu ifade etti.

Paylaşın

“Süper El Niño” Kapıda: Küresel İklim Dengesi Sarsılabilir

0

El Niño dalgasının 2026’da “süper” seviyeye ulaşabileceği uyarısı, dünya genelinde alarm yarattı. Uzmanlar; aşırı sıcaklıklar, kuraklık, sel ve gıda krizine kadar uzanabilecek zincirleme etkiler konusunda hükümetleri şimdiden önlem almaya çağırıyor.

Haber Merkezi / Küresel iklim sisteminin en kritik unsurlarından biri olan El Niño olgusunun 2026 yılında olağanüstü güçlenebileceğine yönelik uluslararası bilimsel uyarılar giderek artıyor. Pasifik Okyanusu yüzey sularındaki anormal ısınmayla ortaya çıkan bu doğa olayı, “süper El Niño” seviyesine ulaştığında küresel ölçekte ciddi iklim dalgalanmalarına yol açabiliyor.

ABD, Avrupa ve Asya’daki iklim araştırma merkezlerinin ortak değerlendirmelerine göre, 2026’da etkisini artırması beklenen bu güçlü sistem; Güney Amerika’da şiddetli yağışlara ve sellere, Avustralya ile Güneydoğu Asya’da ise uzun süreli kuraklığa neden olabilir. Aynı zamanda küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşması ve tarımsal üretimde ciddi kayıplar yaşanması ihtimali de öne çıkıyor.

Uzmanlar, küresel ısınmanın El Niño’nun etkilerini daha da şiddetlendirdiğine dikkat çekiyor. Bu durum, yalnızca hava olaylarını değil; su kaynaklarını, enerji talebini ve gıda güvenliğini de doğrudan etkileyebilecek geniş çaplı bir risk anlamına geliyor.

Türkiye açısından değerlendirildiğinde ise El Niño yıllarında kış aylarının daha ılık geçmesi ve yağış rejiminde düzensizlikler görülmesi bekleniyor. Bu da özellikle tarım ve su yönetimi alanlarında yeni stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılabilir.

Bilim insanları, 2026’da olası bir “süper El Niño” senaryosunun yalnızca meteorolojik bir olay olmadığını, ekonomik ve sosyal etkileriyle birlikte küresel ölçekte sonuçlar doğurabilecek kritik bir süreç olduğunu vurguluyor.

Paylaşın

Dünya’nın Günleri Sessizce Uzuyor

0

Bilim insanlarına göre Dünya’nın dönüşü milyonlarca yıldır yavaşlıyor. Yeni araştırmalar, buzulların erimesi ve iklim değişikliğinin günlerin uzunluğunu ölçülebilir şekilde artırdığını ortaya koyuyor.

Haber Merkezi / Günler fark etmeden uzuyor. Bilim insanlarına göre Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü, milyonlarca yıldır yavaşlıyor ve bu değişim artık ölçülebilir düzeyde.

Uzay gözlemleri, astronomik ölçümler ve tarihsel tutulma kayıtları, teorik olarak 24 saat kabul edilen bir günün aslında tam olarak sabit olmadığını gösteriyor. Dünya’nın bir tam dönüşü ile 86.400 saniyelik standart süre arasında küçük ama önemli farklar bulunuyor.

Bu değişimin en önemli nedenlerinden biri Ay’ın yer çekimi. Gelgit kuvvetleri, okyanusları hareket ettirirken aynı zamanda Dünya’nın dönüş hızını da yavaşlatıyor. Jeolojik verilere göre bu etki, gün uzunluğunu her yüzyılda yaklaşık 2,4 milisaniye artırıyor. Astronomik hesaplamalar ise bu artışı 1,72 milisaniye olarak ortaya koyuyor.

Ancak tablo artık daha karmaşık. Bilim insanları, iklim değişikliğinin de Dünya’nın dönüşünü etkilediğini belirtiyor. Buzulların ve kutup buz tabakalarının erimesi, gezegen üzerindeki kütle dağılımını değiştirerek deniz seviyelerini yükseltiyor. Bu değişim, Dünya’nın açısal momentumunu azaltarak dönüş hızını daha da yavaşlatıyor.

Viyana Üniversitesi’nden Mostafa Kiani Shahvandi ile Zürih’teki Jeodezi ve Fotogrametri Enstitüsü’nden Benedikt Soja, bu süreci daha iyi anlamak için yeni bir yöntem geliştirdi. Araştırmacılar, paleoklimat verilerini analiz eden yapay zekâ destekli bir algoritma kullanarak geçmişte günlerin ne kadar sürdüğünü daha hassas biçimde hesapladı.

Çalışma, özellikle 3,6 milyon yıl önceki Geç Pliosen dönemine ışık tutuyor. Bu dönemde küresel sıcaklıklar bugünden daha yüksekti ve devasa buz tabakalarının erimesiyle deniz seviyesi yaklaşık 30 metre yükselmişti. Araştırmaya göre bu dramatik değişim, Dünya’nın dönüşünü de etkileyerek günlerin uzamasına katkıda bulundu.

Elde edilen bulgular, son 3,6 milyon yılda bir günün uzunluğunun yüzyılda ortalama 1,5 milisaniye arttığını gösteriyor. Bu küçük gibi görünen değişim, gezegenin dinamikleri açısından büyük bir anlam taşıyor.

Araştırmacılar, geçmişte yaşanan bu değişimlerin günümüzdeki iklim kriziyle benzerlikler taşıdığına dikkat çekiyor. Pliosen dönemindeki karbondioksit seviyeleri, bugünkü artış eğilimi devam ederse bu yüzyılın sonunda ulaşılabilecek seviyelere oldukça yakın.

Bilim insanlarına göre daha uzun günler kulağa cazip gelebilir. Ancak bu durum, iklim sistemindeki dengesizliklerin bir sonucuysa, aynı zamanda ciddi bir uyarı niteliği taşıyor. Gelecek araştırmaların, iklim dinamikleri ile Dünya’nın dönüşü arasındaki ilişkiyi daha net ortaya koyması bekleniyor.

Paylaşın

Türkiye Çölleşiyor Mu? Bilim Ne Diyor?

0

Türkiye’de kuraklık, erozyon ve yanlış arazi kullanımıyla çölleşme riski artıyor. Bilim, doğa kadar insan faaliyetlerinin de toprağın geleceğini belirlediğini vurguluyor.

Haber Merkezi / Son yıllarda Türkiye’de yaz ayları daha uzun, daha sıcak ve daha kurak geçiyor. Barajların doluluk oranları gündeme geliyor, kuruyan göllerin fotoğrafları sosyal medyada dolaşıyor. Bütün bunlar doğal olarak aynı soruyu gündeme getiriyor: Türkiye gerçekten çölleşiyor mu?

Bu soruya verilecek yanıt, basit bir “evet” ya da “hayır”dan biraz daha karmaşık. Çünkü bilimsel açıdan çölleşme yalnızca bir bölgenin kuraklaşması anlamına gelmiyor. Çölleşme; iklim değişikliği, yanlış arazi kullanımı, su kaynaklarının aşırı tüketimi ve ekosistemlerin bozulması sonucunda toprağın üretkenliğini kaybetmesi sürecini ifade ediyor. Yani mesele sadece yağmurun az yağması değil, toprağın yaşamı besleme kapasitesinin giderek zayıflaması.

Türkiye’nin coğrafi konumu bu tartışmanın merkezinde yer alıyor. Akdeniz iklim kuşağında bulunan ülkeler, küresel iklim değişikliğinin etkilerini en hızlı hisseden bölgeler arasında gösteriliyor. Bilim insanlarına göre Akdeniz havzası, küresel ortalamaya kıyasla daha hızlı ısınan bir bölge. Bu durum, Türkiye için daha sıcak yazlar, daha düzensiz yağışlar ve daha sık kuraklık anlamına geliyor.

Son yıllarda yaşanan bazı gelişmeler bu tabloyu daha görünür kıldı. Bir zamanlar Türkiye’nin önemli sulak alanlarından biri olan Tuz Gölü çevresindeki kuraklık, Konya Ovası’nda artan obruklar, Ege ve İç Anadolu’daki su stresi bu değişimin işaretleri olarak yorumlanıyor. Özellikle yeraltı sularının aşırı kullanımı, kuraklığın etkisini daha da derinleştiriyor.

Ancak bilim insanları Türkiye’nin tamamının bir çöl haline geleceği gibi dramatik bir senaryonun kısa vadede gerçekçi olmadığını da vurguluyor. Türkiye geniş ve farklı iklim bölgelerine sahip bir ülke. Karadeniz’in nemli iklimi, Doğu Anadolu’nun yüksek rakımlı ekosistemleri ve Akdeniz kıyılarının farklı yağış rejimleri bu çeşitliliğin parçaları. Dolayısıyla “Türkiye çöl oluyor” demek bilimsel olarak doğru bir ifade değil.

Bunun yerine bilim insanları daha dikkatli bir kavram kullanıyor: çölleşme riski.

Birçok araştırmaya göre Türkiye topraklarının önemli bir bölümü çölleşme riski altında. Özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve bazı Ege bölgelerinde yanlış sulama yöntemleri, aşırı tarım baskısı ve erozyon bu riski artırıyor. Türkiye’de her yıl milyonlarca ton verimli toprağın erozyonla taşınması, aslında sorunun iklim kadar insan faaliyetleriyle de ilgili olduğunu gösteriyor.

Bu noktada kritik bir gerçek ortaya çıkıyor: Çölleşme yalnızca doğanın değil, insanın da ürettiği bir sorun. Ormanların tahribi, plansız kentleşme, su kaynaklarının kontrolsüz kullanımı ve yanlış tarım politikaları bu süreci hızlandırabiliyor.

Öte yandan çözüm de tamamen imkânsız değil. Bilim insanları sürdürülebilir tarım yöntemleri, doğru su yönetimi, ağaçlandırma ve toprak koruma politikalarının çölleşme riskini önemli ölçüde azaltabileceğini belirtiyor. Yani mesele kader değil; büyük ölçüde tercih meselesi.

Türkiye gerçekten çölleşiyor mu? Belki henüz tam anlamıyla değil. Ama bilim bize başka bir şey söylüyor: Eğer doğayla kurduğumuz ilişkiyi değiştirmezsek, bazı bölgeler için bu ihtimal giderek daha gerçekçi hale gelebilir.

Başka bir ifadeyle mesele sadece iklim değil; aynı zamanda nasıl yaşadığımız, nasıl ürettiğimiz ve doğayla nasıl bir gelecek kurmak istediğimiz. Çünkü toprağın hikâyesi, aslında bir ülkenin geleceğinin de hikâyesidir.

Paylaşın

Alarm Zilleri Çalıyor: Dünya Su İflası Eşiğinde

0

Dünya, su krizinin ötesine geçti: Yeraltı suları tükeniyor, göller küçülüyor ve milyarlarca insan ciddi su kıtlığı riskiyle karşı karşıya. Alarm zilleri çalıyor.

Haber Merkezi / Bir zamanlar “su krizi” diye adlandırılan sorun artık eskisi kadar masum bir tanım değil. Birleşmiş Milletler’in (BM) son raporları, insanlığın küresel ölçekte “su iflası” dönemine girdiğini söylüyor. Ve bu, geçici bir kriz değil; geri dönüşü olmayan bir gerçeklik.

BM’ye göre, dünya üzerindeki büyük göllerin yarısından fazlası 1990’dan bu yana küçüldü, yeraltı sularının yaklaşık yüzde 70’i kritik seviyede, sulak alanların ise yaklaşık 410 milyon hektarı yok oldu.

Dünya genelinde 4 milyar insan, yılda en az bir ay ciddi su kıtlığıyla karşı karşıya. Tarım, enerji, sanayi ve günlük yaşam… Su artık hayatın her alanında stratejik bir kaynak haline gelmiş durumda.

Peki bu tablo nasıl oluştu?

Uzmanlar, aşırı su kullanımı, kötü yönetim, iklim krizi ve ekosistem tahribatının birleşerek su kaynaklarını geri dönüşü olmayan biçimde tükettiğini vurguluyor. Tarım, dünya su kullanımının yaklaşık yüzde 70’ini tüketiyor, sanayi ve enerji ise yüzde 20 civarında pay alıyor.

Suların sonsuz olduğuna inanmak ve yağmuru garanti görmek artık lüks değil; hayati bir hata.

“Su iflası” tanımını sadece çevresel bir sorun değil, ekonomi, gıda güvenliği, halk sağlığı ve küresel barış için bir alarm olarak kullanılıyor. Örneğin, BM verilerine göre, dünya nüfusunun yüzde 60’ı ciddi su stresi altında olacak, tarımsal üretim de ciddi riskle karşı karşıya kalacak.

Bu kriz, aynı zamanda fırsat kapısı da açıyor. Tarımda su verimliliğinin artırılması, atık suların geri kazanımı, sürdürülebilir su politikaları ve ekosistemlerin korunmasıyla kaos önlenebilir. BM raporları, umutsuzluğu değil, bilinçli ve acil eylemi teşvik ediyor.

Hatırlamak gerekiyor: Alarmlar çaldığında, hâlâ kurtarmak için zaman var.

Paylaşın

Sanayi Atıkları Ve Küresel Çevre Denetimindeki “Esneklik”

0

Dünya ekonomisi hızla büyüyor, üretim zincirleri sınırları aşıyor, talep her yıl katlanarak artıyor. Ancak bu büyümenin karanlık bir yüzü de var: Sanayi atıkları.

Haber Merkezi / Bugün pek çok ülkede çevre denetimi adına yükselen yeni bir kavram, hem umut hem de endişe yaratıyor: Esneklik.

Küresel ölçekte, çevre kurallarında esnekliğe gidilmesi gerekçelendirilen bir trend hâline gelirken, uzmanlar bunun çevre güvenliği açısından kritik bir kırılganlık yarattığı uyarısında bulunuyor.

Dünya genelinde çevre denetim kurumları, özellikle pandemi sonrası ekonomik toparlanma dönemiyle beraber, “esnek” regülasyonlara yönlendirildi.

Hedef: Üretimi hızlandırmak, yatırımı teşvik etmek, bürokratik yükü hafifletmek.

Ancak bu esneklik, çoğu zaman işletmelerin kendi kendini denetlediği, atık miktarlarını beyan sistemiyle bildirdiği ve yaptırımların daha “uyum odaklı” hâle getirildiği bir modele dönüşüyor.

Kısacası, denetimden emin olmadan güven telkin eden bir ekonomik strateji.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın raporlarına göre, küresel endüstriyel atık miktarı her yıl yaklaşık yüzde 3–5 oranında artıyor. Buna karşın atık işleme kapasitesi bu artışın oldukça gerisinde.

Esnek denetimin sonuçları dünyanın birçok bölgesinde aynı tabloyu ortaya koyuyor:

Güneydoğu Asya’da nehirlerde ağır metal kirliliği artıyor.
Afrika’da yasa dışı endüstriyel atık dökümleri, özellikle zayıf denetim bölgelerinde çoğalıyor.
Latin Amerika’da kimyasal atık raporlamasında ciddi uyumsuzluklar tespit ediliyor.
Avrupa ve Kuzey Amerika’da ise karbon yoğun endüstrilere geçici muafiyetler veriliyor.

Yani esneklik, yalnızca gelişmekte olan ülkelerde değil, dünyanın en güçlü regülasyon sistemlerinde bile çevresel boşluklar yaratıyor.

Ekonomik büyümenin ardındaki gerçek maliyet

Sanayi atıkları yönetimi gevşetildiğinde kısa vadede maliyetler düşer, ama uzun vadede faturası ağırdır:

Atık temizleme operasyonları,
Zehirli maddelerin etkilediği tarım alanlarının ıslahı,
İçme suyu kaynaklarının yeniden güvenli hâle getirilmesi,
Kirlilik sebebiyle oluşan sağlık harcamaları.

Bu maliyetler, özellikle düşük gelirli ülkelerde ekonomiyi zayıflatmakla kalmıyor, aynı zamanda sosyal eşitsizlikleri derinleştiriyor. Çünkü kirlenmiş su kaynaklarının, bozuk hava kalitesinin ve tarımsal kayıpların yükünü çoğu zaman yoksul toplumlar taşıyor.

Saha gerçekleri

Küresel denetim otoriteleri ortak bir sorunla karşı karşıya: Denetim kapasitesi, tehlikeli atık üretiminin hızına yetişmiyor.

Birçok ülkede çevre müfettişlerinin sayısı düşük, teknik altyapı yetersiz, bütçeler sınırlı. Esneklik, bu kapasite açığını kapatmak yerine, çoğu zaman daha da görünmez kılıyor. Çünkü daha az denetim, daha az veri; daha az veri ise daha zayıf politika anlamına geliyor.

Uluslararası şirketler giderek daha fazla “uyum raporu” yayımlasa da, tedarik zincirlerinin alt basamaklarında büyük bir denetim boşluğu var.

Bir Avrupa şirketinin temiz üretim taahhüdü, çoğu zaman Asya veya Afrika’daki taşeronların gerçek uygulamalarına yansımıyor. Denetimdeki esneklik, bu boşluğu daha da büyütüyor.

Esnekliğin sona erdiği yer

İklim krizi çağında çevre denetiminin esnetilmesi, sadece bir politika tercihi değil; gezegenin sınırlarını zorlayan bir kumar. Atmosfer, okyanuslar, toprak bu esnekliği kaldırmıyor.

Bilim insanları, çevresel düzenlemelerde gevşemenin, küresel ölçekte geri dönüşü olmayan ekolojik hasarları hızlandırabileceği konusunda hemfikir.

Sanayi atıkları yönetiminde dünya yeni bir dönüm noktasında.

Esneklik, doğru kullanıldığında inovasyonu teşvik edebilir; fakat yanlış yorumlandığında gezegenin kendisini tüketen bir politika aracına dönüşür.

Bugün çevre denetimindeki en kritik soru şu: Esnekliğin sınırını kim, neye göre ve hangi bilimsel temelle belirliyor?

Bu soruya net bir yanıt verilmedikçe, sanayi atıkları yalnızca fabrikaların değil, dünyanın geleceğinin de omzunda büyüyen bir yük olmaya devam edecek.

Paylaşın

Sıcaklık Artışına Bağlı Ölümler Yüzde 23 Arttı

0

2025 tarihli Lancet Countdown İklim ve Sağlık Raporu, iklim krizinin sağlık üzerindeki yıkıcı etkilerini ortaya koyarak küresel sıcaklık artışının dünya genelinde her dakika bir kişinin ölümüne yol açtığını açıkladı.

Avustralya Sydney Üniversitesi’nden Prof. Ollie Jay, ısı stresinin herkesi etkileyebileceğini ve ölümcül olabileceğini belirterek, “Çoğu insan bunun farkında değil ama her sıcaklığa bağlı ölüm aslında önlenebilir” dedi.

University College London (UCL) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) iş birliğiyle hazırlanan 2025 tarihli Lancet Countdown İklim ve Sağlık Raporu, iklim krizinin sağlık üzerindeki yıkıcı etkilerini ortaya koyarak küresel sıcaklık artışının dünya genelinde her dakika bir kişinin ölümüne yol açtığını açıkladı. Rapor, milyonlarca insanın hâlâ fosil yakıtlara olan bağımlılık nedeniyle yaşamını kaybettiğine dikkat çekiyor.

Raporda, fosil yakıt kullanımının sadece küresel ısınmayı artırmakla kalmayıp, aynı zamanda zehirli hava kirliliğini, orman yangınlarını ve dang humması gibi hastalıkların yayılımını da tetiklediği belirtildi.

UCL’den Dr. Marina Romanello, bulgulara ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Bu rapor, dünyanın dört bir yanında insan hayatını ve geçim kaynaklarını yok eden yıkıcı tabloyu açıkça ortaya koyuyor. İklim değişikliğini hafifletme ve uyum sağlama konusundaki gecikmeler, her yıl milyonlarca gereksiz ölüme yol açıyor” ifadelerini kullandı.

Araştırmanın çarpıcı verilerine göre, 1990’lardan bu yana sıcaklığa bağlı ölümlerin oranı yüzde 23 artış gösterdi.

Ortalama Can Kaybı: 2012–2021 yılları arasında her yıl ortalama 546 bin kişi aşırı sıcaklıklar nedeniyle hayatını kaybetti. Bu sayı, yılda her dakika bir ölüme denk geliyor.

Önlenebilir Ölümler: Avustralya Sydney Üniversitesi’nden Prof. Ollie Jay, ısı stresinin herkesi etkileyebileceğini ve ölümcül olabileceğini belirterek, “Çoğu insan bunun farkında değil ama her sıcaklığa bağlı ölüm aslında önlenebilir” dedi.

The Guardian’daki habere göre; rapor, iklim krizine rağmen hükümetlerin fosil yakıt desteğini sürdürdüğünü gözler önüne serdi. 2023 yılında hükümetler, fosil yakıt şirketlerine günde 2,5 milyar dolar doğrudan sübvansiyon sağladı. İlginç bir şekilde, aynı yıl yüksek sıcaklıklar nedeniyle tarım ve inşaat gibi sektörlerde çalışanların verim kaybı da aynı miktarda (2,5 milyar dolar) ekonomik zarara yol açtı.

Toplamda, 2023’te dünya genelinde sağlanan fosil yakıt desteği 956 milyar dolar oldu. Bu miktar, 2024’teki COP29 zirvesinde iklimden en çok etkilenen ülkelere taahhüt edilen 300 milyar doların üç katından fazla.

İklim krizinin gıda ve geçim kaynakları üzerindeki baskısı artmaya devam ediyor:

Gıda Güvensizliği: Kuraklık ve sıcak hava dalgalarının tarım ürünlerini ve hayvancılığı etkilemesi sonucu, 2023 yılında 123 milyon kişi daha gıda güvensizliği yaşadı.

Duman Kaynaklı Ölümler: 2024 yılında artan sıcaklık ve yangınlar nedeniyle 154 bin kişi duman kaynaklı nedenlerle hayatını kaybetti.

İklim krizine karşı çözüm yollarının da olduğunu vurgulayan Dr. Romanello, “Eğer fosil yakıt finansmanını sürdürürsek sağlıklı bir gelecek mümkün olmayacak” uyarısında bulundu.

Romanello, temiz enerji, şehirlerin iklime uyumlu hale getirilmesi ve daha sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarının çözümün bir parçası olduğunu vurguladı. Romanello, umudun yerel toplulukların ve sağlık çalışanlarının sahada gördükleri gerçekler karşısında harekete geçmesinde yattığını belirtti.

Paylaşın

Türkiye’de Yağışlar Son 52 Yılın En Düşük Seviyesine Geriledi

0

2025 Su Yılı Raporu’na göre metrekareye düşen ortalama yağış miktarı 422,5 mm oldu ve uzun yıllar ortalamasının yüzde 26 altında kaldı. Bu değer son 52 yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından, 1 Ekim 2024 – 30 Eylül 2025 dönemini kapsayan “2025 Su Yılı Raporu” geçen hafta açıklandı. Rapor, Türkiye’nin ciddi bir kuraklık tehdidiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.

Rapora göre, metrekareye düşen ortalama yağış miktarı 422,5 mm oldu ve uzun yıllar ortalamasının yüzde 26 altında kaldı. Bu değer son 52 yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti. Yağışlarda en büyük düşüş sırayla; yüzde 53 ile Güneydoğu Anadolu, yüzde 35 ile İç Anadolu ve yüzde 34 ile Marmara bölgelerinde gözlemlendi.

DW Türkçe’den Aram Ekin Duran‘a konuşan Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, Türkiye’nin son yıllarda giderek derinleşen bir kuraklık döngüsüne sürüklendiği uyarısında bulunuyor.

Ülkenin üçte ikisinden fazlasının yıllık su açığıyla karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Prof. Türkeş, “İklim değişikliğinin etkisiyle bu oran (su açığı yaşayan bölgeler) önümüzdeki 20–25 yıl içinde yüzde 80’e ulaşabilir. Bu tablo yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir kriz anlamına geliyor” diyor.

Türkeş’in verdiği bilgilere göre, Akdeniz ikliminin egemen olduğu Ege, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu’nun büyük bölümü Türkiye’de kuraklıktan en fazla etkilenen alanlar arasında. Güney Marmara ve Doğu Anadolu’nun güney kesimlerinin de bu riskli kuşağa eklenebileceğini ifade eden Türkeş, “Kuraklık olasılığı açısından en kırılgan bölgeler ise Güneydoğu Anadolu, Akdeniz kıyıları ve Batı Anadolu” değerlendirmesini yapıyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün raporuna göre geçen 12 aylık dönemde; Bilecik, Çorum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Kayseri, Kırşehir, Kilis, Mardin, Nevşehir, Şanlıurfa, Van, Batman, Edirne, Tekirdağ, Siirt, Şırnak ve Çanakkale’de 65, Kırıkkale’de 64, Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Bursa, Kahramanmaraş, Karaman, Osmaniye’de 52, Aksaray, Konya, Niğde’de 51, Hakkari 50, Yalova’da son 40 yılın en düşük yağış seviyeleri görüldü.

Raporda, Doğu Anadolu’da kar örtüsünün azalması ve ani sıcaklık değişimlerinin yeraltı su kaynakları için ciddi risk oluşturduğuna işaret edilirken; Ege ve Akdeniz’de ise yaz kuraklıkları ve yeraltı suyu kullanımının artmasının tarımsal üretim ve su kalitesi üzerinde baskı yaptığına dikkat çekildi.

İç Anadolu’da özellikle Konya Ovası’nın tarımsal sulamadaki verimsizlik nedeniyle yılda milyonlarca metreküp su kaybettiği ifade edilen raporda, Ege ve Akdeniz’deki turizm bölgelerinde ise kişi başına günlük 600 litreyi aşan su tüketiminin yaz aylarında su bütçesinde ciddi dengesizlik yarattığı tespiti yapıldı.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, Türkiye’deki su krizinin temelinde yönetim eksikliği ve plansızlık olduğunu söylüyor.

Türkiye’de yerel yönetimlerin su yönetimine dair sürdürülebilir bir planı bulunmadığını ifade eden Prof. Kadıoğlu, “Yerel yönetimler yıllık su bütçesi hazırlamıyor, aylık ya da mevsimsel su tahminleri yapmıyor. Sonra barajlar ve göller kuruyunca suçu tamamen iklim değişikliğine atıyoruz” diyor.

Sorunun sadece iklim değişikliğinden kaynaklanmadığını, asıl problemin plansızlık olduğunu vurgulayan Kadıoğlu, “İklim değişikliği tersine işlese ve yağışlar artsa bile yine su kıtlığı yaşanır. Çünkü büyük şehirler ayağını yorganına göre uzatmıyor. Türkiye’deki en büyük kuraklık, zihinsel kuraklık. Suyu bitirene kadar kullanıyoruz, sonra da ağlıyoruz” diye konuşuyor.

İklim değişikliğinin yarattığı kuraklık ve don olayları, Anadolu’daki tarımsal üretime de büyük zararlar veriyor. Son bir yılda yaşanan olumsuz hava koşulları başta incir, kayısı, kiraz gibi ürünlerde yüzde 80’i aşan üretim kayıplarına neden oluyor.

Prof. Murat Türkeş’e göre son üç yıldır gözlenen kuraklık nedeniyle gıda fiyatları 2026 yılında da artmaya devam edecek. Bu durumun gıda enflasyonunu tetikleyeceğini ve özellikle dar gelirli aileleri olumsuz etkileyeceğini dile getiren Türkeş, şöyle konuşuyor:

“Ne yazık ki Türkiye dinamik bir kuraklık yönetim sistemine sahip değil. Suyun az olduğu yerlerde çok su tüketen ürünler artık ekilmemeli. Silajlık mısır, yonca gibi çok su isteyen yem bitkilerinin salma sulama yöntemleriyle ekilmesi, hem yeraltı sularını tüketiyor hem de krizi derinleştiriyor.”

Peki Anadolu’da giderek yayılan kuraklık tehlikesini engellemek mümkün mü?

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu’na göre, Türkiye’nin su krizinden çıkış yolu hem kısa hem de uzun vadeli önlemlerden geçiyor.

Türkiye’de son 5 yılda kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının yüzde 20-25 azaldığına işaret eden Ekmekcioğlu, “Bu gidişle Türkiye su kıtlığı eşiğine hızla yaklaşıyor. Hem iklimsel kayma hem de su yönetimi eksikliklerinin yarattığı çift yönlü bir krizle karşı karşıyayız. Eğer bugünden önlem almazsak, bu tablo gıda güvenliğinden ekonomik sürdürülebilirliğe kadar birçok alanda ciddi tehditler yaratacak. İklimi değiştiremeyiz ama bilinçli su yönetimi ile uyum sağlayabiliriz” diyor.

Kısa vadede kayıp-kaçakların azaltılması, basınçlı sulama sistemlerine geçilmesi ve tarımsal ürün deseninin değiştirilmesi gerektiğini kaydeden Ekmekcioğlu, orta ve uzun vadede ise yeraltı sularının kayıt altına alınması, stratejik su yönetimi ve iklim senaryolarına göre yıllık kotaların belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Paylaşın

KÜNYE

MESAJ

– Borsa ve Döviz
– Finans
– Enerji
– Otomobil
– Emlak
– Diğer Ekonomi

 

haberkaos.com@gmail.com

Sosyal Medyada Haber Kaos