Bitlis: Adilcevaz, Ulu Camii

Ulu Camii; Bitlis’in Adilcevaz İlçesi, Kaleboynu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Van Gölünün kıyısındaki yamaçta, eski kale harabeleri içindedir. 14.-15. yüzyılda yapıldığı tahmin edilen camii, geçtiğimiz yıllar yapılan kazı çalışmaları sonucu ortaya çıkmıştır.

Van gölüne uzanan meyilli bir arazinin yamacında kaba yonu taşı ve kesme taş kullanılarak inşa edilen cami, doğu-batı doğrultusunda uzanan kütlesel bir yapıya sahiptir. Bitlis ve çevresindeki yapıların hemen hemen hepsinin inşasında muntazam yontulmuş blok taş ve kireç harç kullanılmıştır.

Taşlar sıkı ve muntazam bir şekilde birleştirilmiş, harç ince çizgiler halinde kalmıştır. Eski Camide de aynı yapı tekniği karşımıza çıkmaktadır. Van Gölü çevresinin coğrafi yapısı ve taş ocaklarının bolluğu yöre mimarisini şekillendirmiş ve standart diyebileceğimiz bir inşaat tarzını ortaya çıkartmıştır. Kireçtaşının yanı sıra yörede Ahlat taşı olarak bilinen andezit ve andezitik tüf kullanılmıştır.

Camii, doğu- batı doğrultusunda enine dikdörtgen planlı olup, beş adet tonozlu bölüm üzerinde yükselmektedir. Camii genel olarak incelenirse, yapının gerek beden duvarlarında, gerekse iç mekânında yer alan kemer, tonoz gibi yapı öğelerinde iki tip yapı malzemesi kullanıldığı tespit edilmiştir. Orijinal yapım sürecinde genel olarak gri renkli olan taşlar kaba yonu taş olarak kullanılmış olmasına rağmen, onarımlar sırasında ise pembe, kahverengi, gri renklerde kesme taşların kullanımı tercih edilmiştir.

Paylaşın

Bitlis: Sultaniye Camii

Sultaniye Camii; Bitlis’in Merkez İlçesi, Müştakbaba Mahallesi, Garipler Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Muntazam kesme taştan yapılmış olan eser iki katlı olup L şeklinde bir plan gösterir. Yapının birinci katı Şeyh Garibe ait türbeyi ikinci katı ise Sultaniye Camiini oluşturur.

Basit ve kalın masif duvarlardan meydana gelen alt kat üç bölüm halindedir. Her bölümün üzeri kes basık kubbelerle örtülmüştür. Batı duvardaki bir kapıdan geçilen dikdörtgen bölümde bir de mihrap nişinin bulunması bu kısmın aynı zamanda ziyarete gelenlerin namaz kılmaları için ayrıldığını göstermektedir. yapının camii kısmı düzgün kesme taştan yapılmıştır.

Cephelerinde kemerlerle birbirine bağlanan dikdörtgen formda pencereler bulunur. Camiinin kuzey doğu köşesinde kare kaideye oturan minaresi bulunur. Eserin doğu cephesinde ise avlusu bulunur. Avlu çevre duvarı içine alınmıştır. Avluya basık kemerli bir kapıyla geçilir. Yapı düz damla örtülmüştür.

Paylaşın

Bitlis: Hizan Camii

Hizan Camii; Bitlis’in Hizan İlçesi, Gayda Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Tarihi Hizan Camii, şehrin en eski yapılardan biri olup, şehre gelen turistlerin ziyaret noktalarından biridir.

Bitlis il sınırları içerisindeki en eski anıtları arasında yer almaktadır.

Halk tarafından bu camiyle ilgili rivayet bulunmaktadır; Molla Badi Köprüsü, Bitlis İhalesiyle Medresesi, ve Hizan camiinin kıyamete kadar yıkılmayacağı çevre ve komşu iller halkının tarihi inancıdır.

Paylaşın

Bitlis: Tuğrul Bey (Zal Paşa) Camii

Tuğrul Bey (Zal Paşa) Camii; Bitlis’in Adilcevaz İlçesi, Çayır Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Anadolu’nun ilk kubbeli camisi olarak bilinen Tuğrul Bey Cami Adilcevaz Kalesi’nin altında bulunmaktadır.Cami’nin üzerinde oniki küçük kubbe bulunmaktadır. Adilcevaz Tuğrul Bey Cami XVI yüzyılda Zal Paşa tarafından yaptırılmıştır. Osmanlı Erken Dönem Ulu Cami plan tipindeki caminin kuzey cephesinde, iki sütun ve beden duvarlarının uzantılarının oluşturduğu kemerlerle birbirine bağlı üç kubbeli bir son cemaat yeri bulunmaktadır.

Son cemaat yerinin ortasında sivri kemerli bir niş içerisinde yay kemerli caminin giriş kapısı bulunmaktadır. Kapının üzerinde kitabe yeri ayrılmış ise de kitabe buraya konulmamıştır. Son cemaatin iki yanında birer pencere bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı ibadet mekanının ortasında dört sütun bulunmaktadır. Bu sütunlar birbirlerine ve duvarlara kemerlerle bağlı olup üzerleri taş pandantifli küçük dokuz kubbe ile örtülmüştür.

İbadet mekanının doğu ve batı cephelerinde iki sıra halinde alttakiler sivri kemerli, üsttekiler alttakilerden bir fazla olarak yine sivri kemerli pencereler bulunmaktadır. Mihrap yönünde ise iki sıra halinde sivri kemerli üç pencere bulunmaktadır. Mihrap beş kenarlı küçük bir çıkıntı halinde dışarıya taşırılmıştır. Mihrap çıkıntısını üzeri piramidal bir külahla örtülmüştür.

Caminin kuzey batı köşesine, son cemaat yerine bitişik olarak kare kaideli minare eklenmiştir. Kaidenin üst kısımlarında meandr motifleri, kuşaklar vardır. Buradan yuvarlak gövdeye geçilmektedir. Gövde bir taş sırası altında beyaz taştan örgü motifli bir kuşakla daha gösterişli bir konuma getirilmiştir. Camii 1965 yılında restore edilmiş ve bugün ibadete açıktır.

Paylaşın

Bitlis: Adilcevaz Kalesi

Adilcevaz Kalesi; Bitlis’in Adilcevaz İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Van Gölü kıyısında sarp kayalar üzerinde kurulmuş olup, kesme taşlardan yapılmıştır. Azerbaycan şahlarından İran Şahı Tacettin Alişan tarafından yapılmıştır.

H. 940 senesinde Kanuni Sultan Süleyman tarafından kuşatılan kalenin ilk hakimi Zal Paşa’dır. İç ve dış kale olmak üzere iki kısımdan meydana gelir. 38 kulesi bulunan kalenin içinde, 70 ev ile Süleyman Han Camii, cephane mahzeni, buğday ambarları, su sarnıçları, mehterhane kulesi ve kale muhafızı anlamına gelen Dizdar’ının bulunduğu kaynaklardan anlaşılmaktadır.

Günümüzde sadece kalıntıları mevcut olan kalenin içinde, Davullu adı verilen bir mağara bulunmaktadır. Rivayete göre Hz. Ali’nin konaklamak amacıyla atıyla bu mağaraya çıktığı ve burada kaldığı söylenmektedir. Gerçekten de halen at nallarının izleri mevcut olup, bu izler sayesinde mağaraya çıkılabilmektedir.

Paylaşın

Bitlis: Ahlat Kalesi ve Ahlat Sahil Kalesi

Ahlat Kalesi ve Ahlat Sahil Kalesi; Bitlis’in Ahlat İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ahlat Kalesi; Bu gün harap bir vaziyettedir. Urartu devri özelliğini göstermektedir. Ahlat’ın iç kesimlerinde olup, sadece kalıntıları mevcuttur.

Ahlat Sahil Kalesi; İran seferinden dönen Kanuni Sultan Süleyman, Ahlat’a gelip bütün atalarını ziyaret ederek, Ahlat’ın mamur olması için Zal Paşa ile Mimar Sinan’a sağlam bir kale inşası için emir verir. Ahlat harabesi güneyinde, göl kenarında bulunan alana H.965 yılında bizzat Kanuninin tarif ettiği şekilde inşa edilen bu kale, dörtgen biçimde olup, etrafı üç bin adım, duvarları pek yüksek değildir.

On üç kuleden ibaret kalenin, hendeği de pek derin olmayıp, geniş ve sağlam duvarlardan yapılmıştır. Göl kenarına bakan üç kat sağlam demir kapısı olup, içinde 350 ev, bir camii, bir hamam, bir han, yirmi kadar dükkan bulunduğu kaynaklarda belirtilmektedir. Günümüzde sadece kale mevcut olup, içindeki yapılara kalıntılara da rastlamak mümkündür.

Paylaşın

Bitlis: Kadı Mahmut Camii

Kadı Mahmut Camii; Bitlis’in Ahlat İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Portal üzerindeki kitabede, H. 922 (M.1584) tarihinde Kadı Mahmut adlı bir zat tarafından yapıldığı görülmektedir.

Bitlis: İskender Paşa Camii

Vakıflar Genel Müdürlüğünce 1982-83 yıllarında onarım ve restorasyonu yapılan camiinin, yapılışı sade olup, Osmanlı Mimari tarzı hakimdir.

Paylaşın

Bitlis: Kef Kalesi

Kef Kalesi; Bitlis’in Adilcevaz İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe merkezine 6 km. mesafededir. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Van Gölü’nün batı kıyısındaki Kef Kalesi günümüzde “Haldi Kenti” olarak da bilinmektedir.

Bir Urartu Kalesi olan ve “Kef Kalesi” adını taşıyan müstahkem şehir, volkanik bir tepenin üzerine kurulmuştur. Bu doğal tepenin üç tarafı, doğu, güney ve batı yönleri çok dik ve sarptır. Bu yönlerden üzerine çıkılması hemen hemen imkansızdır ve kaleye ancak kuzeyden yaklaşılabilmektedir.

Kef Kalesi’nin en yüksek noktası batı-güney uçtaki kayalığın üzeridir. Bu noktanın denizden yüksekliği 2270 m’dir. Buna göre Kef Kalesi, Adilcevaz’ın bulunduğu yerden 550 m kadar daha yüksektedir. Tepenin doğudan batıya doğru gittikçe yükselen kuzey kesimi bir höyük görünümündedir.

Kalede ele geçen kabartmaların kullanım yerinin Kef Kalesi olduğu kabul edilmesi durumunda, bu kabartmaların, kaleyi inşa ettiği bilinen II. Rusa dönemine (MÖ 685-645) ait olması gerekmektedir.

Van Müzesi’nin bahçesinde sergilenmekte olan ve yayınlarda Adilcevaz kabartması olarak bildirilen kabartmadaki bir boğa üzerinde ayakta duran Tanrı Teişeba betimlemesidir. Aslan üzerinde duran kanatlı tanrı da, Tanrı Haldi olmalıdır.

Paylaşın

Bitlis: İskender Paşa Camii

İskender Paşa Camii; Bitlis’in Ahlat İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kitabesine göre H.992 (M.1584) tarihinde İskender Paşa tarafından, muhtemelen Mimar Sinan’a yaptırılmıştır.

Yavuz Sultan Selim zamanında inşa edilen camii, Kanuni Sultan Süleyman döneminde genişletilmiştir. Camii iç ve dış yapılışı itibariyle Osmanlı Mimarisinin tipik bir örneğini teşkil etmektedir.

Paylaşın

Bitlis: Emir Bayındır Camii ve Kümbeti

Emir Bayındır Camii ve Kümbeti; Bitlis’in Ahlat İlçesi yerleşim sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bayındır kümbetinin kuzeyinde bulunan camii, kitabesine göre, H.882 (M. 1477) tarihinde Bayındır İbni Rüstem tarafından yapılmıştır.

Camiin yan duvarında beyaz bir taş üzerinde “Amel Baba Can” ismi okunur, ki bu ismin camiyi yapan ustaya ait olduğu anlaşılmaktadır.

Sade bir mimariye sahip caminin, Vakıflar Genel Müdürlüğünce onarımı yapılmış ve faaliyete girmiştir.

Paylaşın