Diyarbakır: Ergani, Meryem Ana Kilisesi

Meryem Ana Kilisesi; Diyarbakır’ın Ergani İlçesi, Kavurmaküpü Köyü sınırları içerisinde yer alan Zülküf Dağı’nda yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Zülküf Dağı’nın zirvesinde Dicle’ye bakan büyük kayanın üzerindeki Meryem Ana Kilisesi, Zülküf Peygamber’in Makam’ı gibi Ergani’nin sembollerindendir. Zamanında Ergani’de bulunan büyük manastırın bir parçası olduğu ve rivayetlere göre 360 odasının olduğu söylenmektedir.

1960’lı yıllarda Ermenilerin baharın başlangıcında şenlikler düzenledikleri ve bölgenin kutsal yeri olduğu için Meryem Ana Kilisesi’ne gidip gece kilisede kaldıkları ve ibadet ettikleri söylenmektedir.

Tarihi ve mimari açıdan büyük önem taşıyan kilise bir manastır şeklinde tasarlanmıştır. Kilisenin haricinde yatakhane, su deposu, fırın, yemekhane ve ahırlar bulunmaktadır. Kilise harap olmuş fakat; duvarları hala sağlam durmaktadır.

Paylaşın

Diyarbakır: Zülküf Peygamberin Makamı

Zülküf Peygamberin Makamı; Diyarbakır’ın Ergani İlçesi sınırları içerisinde yer alan Zülküf Dağı’ndadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ergani halkı tarafından kutsal sayıldığı bilinen Zülküf Dağı’nda iki ayrı mekan bulunmaktadır. Bunlardan biri Zülküf Peygamber’in makamı, diğeri de Meryem Ana Kilisesi’dir. Zülküf Peygamber’in mezarının Eğil’de olduğu Zülküf Dağı’nda ise sadece makamı olduğu söylenir.

Halk tarafından ziyaretgah olarak ilgi duyulan mekana çevre illerden de ziyarete gelinmektedir. Makama daha çok da bahar mevsimlerinde gidilmektedir. Halk tarafından yiyecekler götürülür, gezilir, namazlar kılınır, dualar edilir.

Kuran ,mevlit ve yasin okunup dileklerde bulunulur, adak ve kurbanlar kesilir. Makamın bir diğer özelliği de burada açan ve buraya özgü olan makam çiçeğidir. Bir rivayete göre Zülküf Peygamber’in terinin damladığı her yerde bu çiçek olmuştur.

Paylaşın

Diyarbakır: Silvan, Belediye Camii

Belediye Camii; Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Selahattin Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Camiye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Ne zaman yapıldığına dair bir bilgi bulunmayan caminin daha önce Ermeni cemaatine ait bir kilise olduğu bilinmektedir.

Daha önce Keldani Kilisesi olarak bilinen bu yapı uzun yıllar sinema olarak kullanıldı. Yapı 1988 yılında camiye çevrildi. Halk arasında Belediye Camisi olarak bilinmektedir.

Paylaşın

Diyarbakır: Silvan, Aslanlı Burç

Aslanlı Burç; Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Mescit Mahallesi, Gazi Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kare planlı burcun ön yüzündeki kitabenin üzerinde; bir gül bezeğinin iki kenarında karşılıklı duran aslan kabartmaları yer almaktadır.

Kitabeyi Eyyubi sultanlarından Melik Evhad Eyyub tarafından yaptırılmıştır. Eyyubi eseridir. Burcun üzerinde birbirlerine bakan aslan ile kaplanın arasında güneş kabartması bulunmaktadır.

Üzerindeki kitabe Meyyafarıkin Eyyubileri hükümdarı Melik Evhad Necmeddin’e aittir. Nefis bir yazı ile yazılan kitabesi ünlüdür.

Paylaşın

Diyarbakır: Kırık Minare (Eyyübiler Camii Minaresi)

Kırık Minare (Eyyübiler Camii Minaresi); Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Mescit Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

Minareye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Eyyubiler Cami’si yıkılmış, ancak minaresi günümüze ulaşabilmiştir. Eyyubiler döneminde 1199-1244 tarihleri arasında inşa edildiği, üzerindeki kitabelerden anlaşılmaktadır.

Kare planlı minarenin dört cephesinde süslü yazıtlar yer almaktadır. 35 metre yükseklikte, beş katlı minarenin şerefesi yoktur. En üst katta şerefe görevi gören dört yöne açılan pencereleri bulunmaktadır.

Minarenin 5 kattan daha yüksek olduğu, ancak sonradan yıkıldığı, bu nedenle “kırık minare” adı verildiği belirtilmektedir

Paylaşın

Diyarbakır: Silvan Kalesi

Silvan Kalesi; Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Camii Mahallesi, Evli Beden Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Silvan Kalesi’nin ilk ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Bazı araştırmacılara göre İ.Ö. 77 yılında Büyük Tigran Krallığının başkenti olarak kurulduğunda kent surları inşa edilmiş, daha sonra Bizanslılar döneminde esaslı bir onarım yapılmış ve bazı eklentilerle son şeklinini almıştır.

Hamdaniler ve Mervaniler yönetiminde iken kaleye yeni burçlar ve surlar eklenmiş, kale daha müstehkem bir duruma getirilmiştir. Kale kalker taştan inşa edilmiş olup kareye yakın planlı, içkale, dış sur ve dış suru çevreleyen ikinci bir surdan oluşmaktadır. İki katlı olarak inşa edilen kale doğudan batıya 600, kuzeyden güneye 500 metre, toplam 2200 metre uzunluğundadır. 50 burcu ve dokuz kapısı bulunmaktadır.

Dördü güney, ikisi kuzey, ikisi batı, biride doğu yönünde olan kapılardan bugün ismi bilinenler şunlardır: Meyhane Kapısı, Boşat Kapısı, Kulfa Kapısı, Aşağı Mahalle (deri jer) Kapısı,Burcu Şah Kapısı ve Diyarbakır Kapısı. Dörtgene yakın bir plan şemasında yapılmıştır. Kalenin burç ve kapıları üzerinde Eyyubilere, Artuklulara ve Mervanilere ait çeşitli yazıtlar bulunmaktadır

Paylaşın

Diyarbakır: Silvan, Karabehlül Camii

Karabehlül Camii; Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Kale Mahallesi, Karabelül Bey Caddesi üzerinde yer almaktadır.

Camiye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapım tarihi bilinmeyen yapının, dönemin Diyarbakır Valisi İskender Paşa mahiyetinde bulunan Silvanlı Şeyh Ahmet zade Elvend Bey’in oğlu Karabehlül Bey tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir.

Yapı kare plan şemasında inşa edilmiş olup önünde beş gözlü son cemaat yeri bulunmaktadır. Cami mekanı yüksek bir kasnağa oturtulmuş tek kubbeyle örtülmektedir.

Paylaşın

Diyarbakır: Silvan, Ulu Camii

Ulu Camii; Diyarbakır’ın Silvan İlçesi, Kale Mahallesi, Karabehlül Bey Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yapı Artuklu döneminden kalan bezemesi ve mimarisiyle bir abide olan nadide eserlerden biridir. Caminin yapım tarihiyle ilgili bilgiyi kubbe kasnağında yer alan Artuklulardan Timurtaş’ın oğlu Necmeddin Alpi’nin kitabesinden öğrenmekteyiz.

Yapı 1227 yılında Eyyubiler döneminde onarılmış ve camiye bazı eklemeler yapılmıştır. Halk arasında camiye ‘Acem yapısıdır’ diyenler de vardır. Bunun nereden kaynaklandığı tespit edilememiştir. Dikdörtgen plan şemasında inşa edilen yapının üzerini basık, piramit bir külah örtülüdür.

Paylaşın

Diyarbakır: Ambar Çayı Köprüsü

Günümüzde sadece kemer ayağı kalıntıları bulunan Ambar Çayı Köprüsü, Diyarbakır-Silvan güzergahında, Ambar Çayı üzerinde yer almaktaydı.

Yazılı kaynaklarda 20 gözlü olduğu belirtilen köprünün yıkılmadan önce tesbit edilebilen kitâbelerinden, ilk yapının inşa tarihinin 10. yüzyıla kadar geri gittiği ve dört satırlık neshî hatla yazılmış bir diğer kitâbeden de, yapının, Artukoğullarından Rükneddîn Mevdûd bin Mahmud tarafından 1223 tarihinde tâmir ettirildiği anlaşılmaktadır.

Sözkonusu kitâbede, bina emini olarak (el-bennâ) Osman bin Takâk gulâm el-üstâd Cafer bin Mahmud el-Halebî adının zikredildiği bilinmektedir.  Tamamen yıkılmış olan ve ana yapım malzemesi kalker olan köprünün hemen yanında betonarme bir köprü görülmektedir.

Paylaşın

Diyarbakır: Çüngüş Köprüsü

Çüngüş Köprüsü; Diyarbakır’ın Çüngüş İlçesi, Karşıyaka Mahallesi sınırları içerisinde, Çüngüş Çayı üzerinde yer almaktadır.

Köprünün üzerinde dönemini ve yaptıranını belirten bir yazıt bulunmamaktadır. Köprü tek gözlü, sivri kemerli, üstü düz köprüler grubuna girmektedir. Plan ve mimari açıdan XVII. Yüzyılda yaptırıldığı tahmin edilmektedir.

Tek gözlü ve sivri kemerli olan köprünün ana yapım malzemesi yöreden elde edilen sarı kalker taşıdır. Köprünün ayakları doğal kayalara oturtulmuştur. 18,72 m uzunluğunda, 5m genişliğinde ve 15,20 m yüksekliğindedir.

Kemer açıklığı ayakların kayalara oturduğu uçlarda 10 m’dir. Zamanla bozulan doku aynı teknikle onarılmamış, daha az işçilik gerektiren moloz malzemeyle yenilenmiştir.

Üst döşeme de yakın zamanda belediye tarafından kilitli parke taşıyla kaplanmıştır. Memba yüzeyinde farklı dönemlere ait işaretler tespit edilmiştir. Köprünün memba yüzünden yaklaşık 10 m kadar ileride taş kalıntılar tespit edilmiştir.

Paylaşın