Gana, Güney Kore’yi 3 Golle Geçti

Katar’ın ev sahipliği yaptığı FIFA 2022 Dünya Kupası karşılaşmasında Güney Kore ile Gana, Education City Stadyumu’nda karşı karşıya geldi. İngiliz hakem Anthony Taylor yönettiği karşılaşmada Gana, Güney Kore’yi 3-2 mağlup etti.

Haber Merkezi / 24. dakikada Mohammed Salisu’nun golüyle öne geçen Gana 34. dakikada Mohammed Kudus’un golüyle farkı 2’ye çıkardı. İkinci yarıda Güney Kore Cho Gue-Sun’un iki golüyle (58′ ve 61′) beraberliği elde etti. Ancak 68. dakikada Mohammed Kudus topu ağlara gönderdi ve Gana durumu 3-2 yaptı.

Gana, 2022 Dünya Kupası’ndaki ilk galibiyetini elde etti. Turnuvadaki ilk maçında Uruguay’la golsüz berabere kalan Güney Kore, ikinci maçından puansız ayrıldı. 2022 Dünya Kupası’nda grup etabının son maçlarında Gana, Uruguay’la karşılaşacak. Güney Kore ise Portekiz’le mücadele edecek.

Karşılaşmadan önemli dakikalar

24. dakikada kullanılan duran topta Mohammed Salisu, Gana’yı 1-0 öne geçiren golü attı. Güney Kore hücumda etkisini gösteremezken, Mohammed Kudus, 34. dakikada attığı kafa golüyle farkı 2’ye çıkardı. Bu skor aynı zamanda ilk yarının da sonucu oldu.

Asya temsilcisi 2. yarıya ise etkili başladı. 58 ve 61. dakikalarda Cho Kyu-Sung’un golleriyle eşitliği sağlayan Güney Kore’nin sevinci 7 dakika sürdü. Muhammed Kudus, kendisinin 2. takımının 3. golünü atarak Gana’yı yeniden öne geçirdi.

Stat: Education City

Hakemler: Anthony Taylor, Gary Beswick, Adam Nunn (İngiltere)

Güney Kore: Kim Seung Gyu, Kim Moonhwan, Kim Min Jae (Dk. 90+2 Kyungwon Kwon), Kim Young Gwon, Kim Jin Su, Woo Young Jung (Dk. 78 Uijo Hwang), Changhoon Kwon (Dk. 57 Kangin Lee), Woo Yeong Jeong (Dk. 46 Sangho Na), Inbeom Hwang, Heung Min Son, Gue Sung Cho

Gana: Zigi, Lamptey (Dk. 78 Odoi), Mensah (Dk. 88 Rahman), Amartey, Salisu, Partey, Salis, Kudus (Dk. 83 Djiku), Jordan Ayew (Dk. 78 Sulemana), Andre Ayew (Dk. 78 Kyereh), Inaki

Goller: Dk. 24 Salisu, Dk. 34 ve 68 Kudus (Gana), Dk. 58 ve 61 Gue Sung Cho (Güney Kore)

Paylaşın

Dünya Kupası: Kamerun İle Sırbistan Yenişemedi

Katar’ın ev sahipliğini yaptığı Dünya Kupası G Grubu karşılaşmasında Kamerun ve Sırbistan, Al Janoub Stadyumu’nda karşı karşıya geldi. Hakem Mohammed Abdulla’ın düdük çaldığı karşılaşma 3 – 3 berabere sona erdi.

Haber Merkezi / Sırbistan’ın vuruşu ile başlayan mücadelede Kamerun 29. dakikada savunma oyuncusu Jean-Charles Castelletto’nun golüyle öne geçti. Sırbistan buna Strahinja Pavlovic (45’+1) ve Sergej Milinkovic-Savic’in (45’+3) golleriyle cevap verdi.

İlk yarıyı uzatmada attığı gollerle 2-1 önde tamamlayan Sırbistan, Aleksandar Mitrovic’in 53. dakikada attığı golle 3-1 öne geçti. Ancak Kamerun, Vincent Aboubakar (64′) ve Eric Choupo-Moting’in (66′) art arda attığı gollerle durumu eşitledi.

Turnuvaya yenilgiyle başlayan iki takım da birer puanla gruptan çıkma şansını zora soktu. G Grubu’nda 2 Aralık tarihinde oynanacak son maçlarda Kamerun ile Brezilya, Sırbistan ile de İsviçre karşı karşıya gelecek.

Karşılaşmadan dakikalar

Mücadeleye Sırbistan iyi başladı. 11. dakikada Sırbistan’ın hücumdaki etkili ismi Mitrovic, sol kanattan ceza sahasına girdi. Rakibinden kurtulan Mitrovic, sol ayağıyla çaprazdan sert vurdu, top ters direğin içine çarparak oyun alanına geri döndü.

17. dakikada Mitrovic bir kez daha Kamerun kalesini yokladı, meşin yuvarlak yandan dışarıya çıktı. Sırbistan’ın baskısından kurtulan Kamerun 29. dakikada golü buldu. Sol kanattan Kunde’nin kullandığı kornerde Nkoulou kafa ile topu arka direğe indirdi, boş pozisyondaki Castelletto meşin yuvarlağı ağlara yolladı.

Kamerun 43. dakikada Kunde ile net fırsatı kullanamadı. Hızlı gelişen atakta ceza sahasına giren Kunde’nin şutu kaleci Milinkovic’ten döndü. Kunde bir kez daha vurdu, topu auta yolladı.

Sırbistan ilk yarının uzatma dakikalarında 2 gol buldu. 45+1. dakikada sol kanattan Tadic’in kullandığı serbest vuruşta altı pas önünde iyi yükselen Pavlovic kafayı vurdu ve meşin yuvarlağı köşeden ağlara yolladı. 45+3’te ise Zivkovic’in pasıyla Kamerun ceza sahası önünde topla buluşan Milinkovic-Savic düzgün bir vuruşla fileleri havalandırdı.

Sırbistan 53’te 3. golünü buldu. Kamerun orta sahasında kapılan topla başlayan atakta ceza sahasında topla buluşan Milinkovic-Savic, sağındaki Zivkvic’e pasını verdi. Zivkovic’te altı pas içinde boş pozisyondaki Mitrovic’e pasını yolladı. Golcü oyuncu, boş kaleye topa gönderdi: 1-3.

Stat: Al Janoub

Hakemler: Muhammed Abdulla, Muhamed Al Hammadi, Hasan Al Mahri (Birleşik Arap Emirlikleri)

Kamerun: Epassy, Fai, Castelletto, Nkoulou, Tolo, Hongla (Dk. 55 Aboubakar), Anguissa (Dk. 81 Gouet), Kunde (Dk. 67 Ondoua), Mbeumo (Dk. 81 Nkoudou), Ekambi (Dk. 67 Bassogog), Choupo-Moting

Sırbistan: Vanja Milinkovic, Milenkovic, Veljkovic (Dk. 78 Babic), Pavlovic (Dk. 55 Stefan Mitrovic), Maksimovic, Lukic, Zivkovic (Dk. 78 Radonjic), Kostic (Dk. 90+2 Djuricic), Tadic, Milinkovic-Savic (Dk. 79 Grujic), Aleksandar Mitrovic

Goller: Dk. 29 Castelletto, Dk. 64 Aboubakar, Dk. 66 Choupo-Moting (Kamerun), Dk. 45+1 Pavlovic, 45+3 Milinkovic-Savic, Dk. 53 Mitrovic (Sırbistan)

Paylaşın

Mogadişu’da Lüks Otele Silahlı Saldırı: En Az 4 Ölü

Somali’nin başkenti Mogadişu’da bir otele düzenlenen silahlı saldırıda en az dört kişi öldü, onlarca kişide yaralandı. Saldırıyı Eş Şebab örgütü üstlendi. Eş Şebab, Somali’de hükümeti devirerek kendi katı şeriat yorumuna göre bir düzen kurmayı hedefliyor.

Ülke basınındaki habere göre, otel çevresinde güvenlik güçleriyle silahlı kişiler arasında dün akşam başlayan ve halen devam eden çatışmalar devam ediyor. Ölü ve yaralı sayısının artabileceğinden endişe ediliyor.

Eş Şebab, Afrika Birliği güçlerinden ve yerel milislerden destek alan hükümet kuvvetlerinin büyük bir alanı yeniden ele geçirmesine rağmen saldırılarını sürdürüyor.

Reuters haber ajansının sorularını yanıtlayan Somali polis yetkilileri, Pazar gecesi düzenlenen saldırıya katılan silahlı ve bombalı militanların sayısını bilmediklerini söylüyor.

Bir görgü tanığı “önce büyük bir patlama ardından da şiddetli bir silahlı çatışma sesi duyduğunu” anlattı.

Otelin yakınında yaşayan Ahmed Aldullahi, “İçerideyiz, silah seslerini dinliyoruz” dedi.

Polis memuru Muhammed Abdi, oteldeki bazı üst düzey bürokrat ve siyasetçilerin pencerelerden kaçırılarak kurtarıldıklarını anlattı.

Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, görevi devraldıktan üç ay sonra, Ağustos ayında, yine Mogadişu’daki lüks bir otele yönelen ve 20’den fazla kişinin ölümüne yol açan bir saldırıdan sonra, İslamcı militanlara topyekun savaş açtığını ilan etmişti.

Bu açıklamadan iki ay sonra Mogadişu’daki kalabalık bir caddede iki otomobile konan ve infilak eden bombalar yüzünden en az 100 kişi hayatını kaybetmiş ve saldırıyı yine Eş Şebab üstlenmişti.

Cumhurbaşkanı Mahmud bu olaydan sonra ülkede geniş bir bölgeyi kontrol eden Eş Şebab’dan köy ve kasabaları geri almak amacıyla Somali ordusunu ve hükümeti destekleyen aşiret milislerini harekete geçirdi.

Eş Şebab, Somali’de hükümeti devirerek kendi katı şeriat yorumuna göre bir düzen kurmayı hedefliyor.

Paylaşın

AB’den ABD’ye Ukrayna Suçlaması: Savaştan Kar Etme

Üst düzey bir AB yetkilisi, “Gerçek şu ki, bu savaştan en çok kazanç sağlayan ülke ABD çünkü daha fazla gaz satıyor ve bunu daha yüksek fiyatlara satıyorlar. Bunun yanı sıra çok daha fazla silah satıyorlar” dedi.

AB ile ABD arasında son haftalardaki en büyük gerilim noktası, ABD Başkanı Biden’in yeşil sübvansiyonları ve vergileri oldu.

Avrupa, ABD’yi savaşı kar elde etme aracına çevirmekle suçluyor. Rusya Lideri Vladimir Putin’in savaşı, Batı birliğini yok etmekle tehdit ederken, AB yetkilileri, aşırı yüksek gaz fiyatları, silah satışları ve ticareti nedeniyle ABD Başkanı Joe Biden’ı eleştiriyor.

Üst düzey Avrupalı ​​yetkililer, Joe Biden yönetimine öfkeli ve şimdi AB ülkeleri acı çekerken Amerikalıları savaştan bir servet kazanmakla suçluyor.

Üst düzey bir yetkilinin POLITICO’ya verdiği demeçte, “Gerçek şu ki, bu savaştan en çok kazanç sağlayan ülke ABD çünkü daha fazla gaz satıyor ve bunu daha yüksek fiyatlara satıyorlar. Bunun yanı sıra çok daha fazla silah satıyorlar” dedi.

Başka kurumlardaki yetkililer, diplomatlar ve bakanlar tarafından açık ya da gizli şekilde desteklenen bu türden yorumların sayısı sürekli artıyor.

Çifte darbe iddiası

Üst düzey AB yetkilisi, ABD sübvansiyonlarından kaynaklanan ticaret kesintilerinin ve yüksek enerji fiyatlarının Avrupa’ya çifte darbe oluşturduğunu söyledi. Bu durumun hem savaş çabalarını hem de transatlantik ittifakı zedeleme riski taşıdığını savunarak, “Gerçekten tarihi bir kavşaktayız. Amerika, birçok AB ülkesinde kamuoyunun değişmekte olduğunu anlamalı” dedi.

AB’nin Dışilişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell de POLITICO’ya verdiği röportajda, Washington’u Avrupa’nın endişelerine yanıt vermeye çağırdı: “Amerikalılar – dostlarımız – bizim üzerimizde ekonomik etkisi olan kararlar alıyorlar.”

ABD ise Avrupa’nın eleştirilerini yersiz buluyor. Biden’ın Ulusal Güvenlik Konseyi’nden bir sözcü, “Avrupa’da gaz fiyatlarındaki artışın nedeni Putin’in Ukrayna’yı işgali ve Putin’in Avrupa’ya karşı enerji savaşıdır” dedi.

ABD’den Avrupa’ya sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının büyük ölçüde artmış olmasının ABD’nin suçu değil aksine Avrupa’nın bir aletrnatife sahip olmasından kaynaklandığını belirten sözcü, “Bu şekilde Avrupa’nın Rusya’dan uzaklaşma ve bağımlılığını kesme fırsatı yakaladığını” söyledi.

Yeşil sübvansiyonlar sorun yarattı

İki taraf arasında son haftalardaki en büyük gerilim noktası, Biden’in yeşil sübvansiyonları ve vergileri oldu.

Bu sübvansiyonların haksız yere ticareti AB’den uzaklaştırdığını ve Avrupa endüstrilerini yok etmekle tehdit ettiğini söyleyen Brüksel, Washington şimdiye kadar geri adım atma belirtisi göstermediği için de sesini yükseltmeye başladı.

Avrupalıların ABD gazına ödediği bedel, Amerika’daki fiyatının neredeyse dört katı. Amerikan yapımı askeri teçhizat siparişlerinde de ciddi bir artış var.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da yüksek Amerikan gazı fiyatlarının “dostça” olmadığını söyledi ve Almanya’nın ekonomi bakanı Washington’u daha fazla “dayanışma” göstermeye ve enerji maliyetlerini düşürmeye yardımcı olmaya çağırdı.

Avrupa da kendi sübvansiyonlarını planlayacak

Brüksel’deki yetkililer, Avrupa endüstrilerini çöküşten kurtarmak için acil bir savaş sübvansiyonu için planlar hazırlarken, AB ticaret bakanları konuyu cuma günü tartışacak.

Hollanda Ticaret Bakanı Liesje Schreinemacher, “ABD’nin ‘Enflasyonla Mücadele Düzenlemesi’ çok endişe verici. Bu tür sübvansiyonların Avrupa ekonomisi üzerindeki potansiyel etkisi çok büyük.” dedi.

Avrupa Parlamentosu’nun transatlantik ilişkilerden sorumlu yetkilisi Tonino Picula da “ABD, ne yazık ki korumacı ve ABD müttefiklerine karşı ayrımcılık yapan bir politika izliyor” dedi.

Amerikalı yetkililer ise fiyat belirlemesinin özel piyasa kararlarını yansıttığını ve herhangi bir ABD hükümet politikası veya eyleminin sonucu olmadığını vurguluyor.

İddia o ki çoğu  zaman ihracat ve ithalat fiyatları arasındaki fark; ABD LNG ihracatçılarından değil, AB içinde gazı yeniden satan şirketlerden kaynaklanıyor. Örneğin, uzun vadeli ABD gaz sözleşmelerinin en büyük Avrupalı ​​sahibi, Fransa’nın TotalEnergies şirketi. TotalEnergies başta olmak üzere Avrupalı gaz şirketleri son 6 ayda rekor karlar açıkladı.

ABD liderliğindeki küresel LNG arzındaki artış, Avrupalı ​​müttefiklerin ve ortakların kış öncesinde depolama seviyelerini tam kapasiteye getirmelerine yardımcı oldu ve savaşın etkileri konusunda ciddi bir katkı sağladı.

Müttefik mi değil mi?

Washington yeşil endüstrileri desteklemek için 369 milyar dolarlık bir endüstriyel sübvansiyon planını açıklayana kadar aslında bu konular fazla sorun edilmiyordu. Ancak sübvansiyon planı Brüksel’i tam bir panik moduna soktu.

Bir AB diplomatı, “Enflasyonla Mücadele Düzenlemesi her şeyi değiştirdi. Washington hâlâ müttefikimiz mi değil mi?” diye konuştu.

Biden için bu düzenleme aynı zamanda iklim krizi ile mücadele tarihi bir adım. Ancak AB bunu farklı görüyor. Fransa dışişleri bakanlığından bir yetkili, bunlar “rekabeti bozacak ayrımcı sübvansiyonlar” dedi.

Ticari konularda güven krizi

AB, Avrupa endüstrisinin Amerikan rakipleri tarafından yok edilmesini önlemek için büyük bir sübvansiyon paketi hazırlıyor. Alman parlamenter Reinhard Bütikofer, “Bu ilişkide ticari konularda güven krizi yaşıyoruz” dedi.

Fransız MEP Marie-Pierre Vedrenne ise “Bir noktada, kendimizi savunmanız gerekiyor. Güç mücadeleleri dünyasındayız. Bilek güreşi yaptığınızda, kaslı değilseniz, hem bedenen hem de ruhen hazırlıklı değilseniz kaybedersiniz.” şeklinde konuştu.

Savunma sektöründe de rahatsızlık büyüdü

Perde arkasında, Amerikan savunma sektörüne akan para konusunda da artan bir rahatsızlık var.

ABD, savaşın başlangıcından bu yana 15,2 milyar dolardan fazla silah ve teçhizat sağlayarak Ukrayna’ya açık ara en büyük askeri yardım sağlayan ülke oldu. Borrell’e göre AB şimdiye kadar Ukrayna’ya yaklaşık 8 milyar Euro askeri teçhizat sağladı.

Müttefiklerin silah ve teçhizata yönelik taleplerinde artışın devam edeceği düşünüldüğü için Pentagon şimdiden silah satışlarını hızlandırmak adına yeni bir yol haritası geliştiriyor.

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın

Türkiye’de Her 100 Çocuktan 22’si Yoksulluk İçinde Büyüyor

İktidar ekonomide pembe tablolar çizmeye çalışsa da, her geçen gün ortaya çıkan yeni gerçekler iktidarın açıklamalarını yalanlıyor. Türkiye çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ülkelerden birisi. Türkiye’de 100 çocuktan 22’si yoksulluk içinde büyüyor. 

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalaması ise yüzde 12,4. Türkiye OECD üyeleri arasında çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ikinci ülke.

Toplam nüfusa bakıldığında ise Türkiye’de yoksulluk oranı yüzde 15. ABD ve Japonya’da yoksulluğun Türkiye’den yüksek olması dikkat çekiyor.

Yoksulluk oranı, yoksulluk sınırı altında yaşayan kişileri ifade ediyor.

Peki, yoksulluğun en yüksek olduğu ülkeler hangisi? Çocuklarda yoksulluk oranı OECD ülkelerinde kaç?

Yoksulluk oranı nedir?

Yoksulluk oranı bir ülkedeki yoksulluk sınırı altında yaşayan insanları ifade ediyor. Yoksulluk sınırı her ülkede farklı tanımlandığından aynı orana sahip iki ülkede bu insanların alım gücü ve hayat standardı farklı olabilir. OECD’nin çocuklarda yoksulluk oranı 0-17 yaş grubunu kapsıyor.

2021 veya en yakın tarihteki verilere göre, OECD ülkeleri içinde çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ülke yüzde 27,4 ile Kosta Rika.

İkinci sıradaki Türkiye’de bu oran yüzde 22,4. Ardından yüzde 22 ile İsrail geliyor. OECD ortalaması yüzde 12,4. Türkiye’nin verisi 2019 yılına ait.

Çocuklarda yoksulluk oranının en düşük olduğu ülke ise yüzde 2,4 ile Finlandiya.

Diğer bazı ülkelerde 0-17 yaş grubunda yoksulluk oranı şöyle: Yunanistan yüzde 14,4; Japonya yüzde 14; ABD yüzde 13,7; İngiltere yüzde 11,9; Almanya yüzde 11,7; Fransa yüzde 11,7; Kanada yüzde 7,3 ve Danimarka yüzde 4,8.

Japonya ve ABD’de yoksulluk Türkiye’den yüksek

Ülke nüfusunun hepsini yansıtan toplamda ise Türkiye’de yoksulluk oranı yüzde 15. OECD ortalaması ise yüzde 11,4. Toplam nüfusta yoksulluğun en yüksek olduğu ülke yine Kosta Rika (yüzde 20,3). 37 ülke içinde Türkiye 10. sırada yer alıyor.

Japonya (yüzde 15,7) ve ABD (yüzde 15,1) gibi gelişmiş ülkelerde yoksulluğun Türkiye’den yüksek olması dikkat çekiyor.

Ancak OECD ülkeleri kıyaslarken dikkatli olmaya çağırıyor. Çünkü yoksulluk sınırının hayat standardı farklı ülkelerde farklı olabilir.

Toplamda yoksulluğun en düşük olduğu OECD ülkesi ise yüzde 4,9 ile İzlanda.

Diğer bazı ülkelerde bu oran şöyle: Yunanistan yüzde 11,5; İngiltere yüzde 11,2; Almanya yüzde 10,9; Fransa yüzde 8,4; ve Hollanda yüzde 8,3.

(Kaynak: Euronews Türkçe)

Paylaşın

Europol’den Dev Uyuşturucu Operasyonu: Kokain Trafiğine Ağır Darbe

İspanya, Fransa, Belçika, Hollanda ve BAE’de düzenlenen baskınlarda 30 tonun üzerinde uyuşturucu ele geçirildi. Europol, “Çöl Işığı” operasyonunda, “Avrupa’daki uyuşturucu trafiğinin lojistik altyapısının yanı sıra komuta-kontrol merkezinin” hedef alındığını belirtti.

Açıklamada, “Şüphelilerin komuta ve kontrolünde Avrupa’ya ihraç edilen kokain miktarı çok büyüktü” denildi.

Avrupa Birliği’nin (AB) polis teşkilatı Europol, Avrupa’nın kokain ticaretinin üçte birini kontrol eden bir “süper kartelin” altı ülke tarafından ortaklaşa gerçekleştirilen bir uyuşturucu operasyonu sonucunda çökertildiğini duyurdu.

Europol’un desteğiyle İspanya, Fransa, Belçika, Hollanda ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) düzenlenen baskınlarda 30 tonun üzerinde uyuşturucu ele geçirildiği açıklandı. Europol, para aklama suçuna da bulaşan kartelin çökertilmesinde ABD’nin de rol oynadığını belirtti.

49 tutuklama

Europol açıklamasında, “Çöl Işığı” adı verilen operasyonla bağlantılı soruşturma kapsamında Hollanda’da 14, İspanya’da 13, Belçika’da 10, BAE ve Fransa’da ise altışar kişinin tutuklandığı ifade edildi.

Europol, özellikle Dubai’de tutuklanan şüphelileri “yüksek değerli hedefler” olarak niteledi.

AFP haber ajansına konuşan bir Europol kaynağı ise Hollanda’da tutuklanan şüphelilerden biri için “son derece büyük bir balık” ifadesini kullandı.

Kokain trafiğine ağır darbe

Europol, “Çöl Işığı” operasyonunda, “Avrupa’daki uyuşturucu trafiğinin lojistik altyapısının yanı sıra komuta-kontrol merkezinin” hedef alındığını belirtti.

Açıklamada, “Şüphelilerin komuta ve kontrolünde Avrupa’ya ihraç edilen kokain miktarı çok büyüktü” denildi.

Soruşturma kapsamında Avrupa ve BAE’de düzenlenen son baskınlar 8-19 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirildi. Hollanda’daki tutuklamalar ise 2021 yılında gerçekleştirildi.

(Kaynak: DW Türkçe)

Paylaşın

‘Altılı Masa’ Anayasa Taslağını Açıkladı: Özgürlükçü Anayasa

‘Altılı Masa’nın 84 maddeden oluşan Anayasa değişikliği önerisinde, kuvvetler ayrılığı ilkesi vurgulanıyor. Yeni sistemde yasamanın etkin ve katılımcı, yürütmenin istikrarlı, şeffaf ve hesap verebilir, yargının ise bağımsız ve tarafsız olması hedefleniyor.

Haber Merkezi / Partili cumhurbaşkanlığı döneminin kapanacağı teklifte, Cumhurbaşkanı 7 yıllığına halk tarafından seçilecek ve seçimle beraber partisiyle ilişkisi sona erecek. Görevi sona eren bir cumhurbaşkanı, seçimle gelinen siyasi bir görev üstlenemeyecek. Cumhurbaşkanına, TBMM Başkanı vekalet edecek. Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki zorlaştırıcı veto etkisi sona erdirilip geri gönderme hakkı veriliyor.

Cumhuriyet Halk Partisi, DEVA Partisi, Demokrat Parti, Gelecek Partisi, İYİ Parti ve Saadet Partisi Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e geçiş için üzerinde uzlaştıkları Anayasa değişikliği önerilerini açıkladı.

Ankara’da Bilkent Otel’deki toplantıya partilerin liderleri Kemal Kılıçdaroğlu, Ali Babacan, Gültekin Uysal, Ahmet Davutoğlu, Meral Akşener ve Temel Karamollaoğlu katıldı.

Altı siyasi partinin genel merkez, il ve ilçe yöneticileri ile milletvekilleri de toplantıya katılanlar arasında yer alıyor.

CHP Genel Başkan Yardımcısı Muharrem Erkek, DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Yeneroğlu, Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Serhan Yücel, Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Serap Yazıcı, İyi Parti Genel Başkan Yardımcısı Uğur Poyraz ve Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya, anayasa taslağını açıklıyor.

Muharrem Erkek, “Bu önerimiz bir toplumsal sözleşme taslağıdır. Seçimlerin hemen ardından TBMM’ye sunacağız… Güçlendirilmiş Parlamenter Sistemle Gazi Meclisi bugün yaşadığı ağır vesayetten kurtaracağız. Yargıyı vesayetten kurtaracağız. Yargının üzerindeki siyasi tahakküme son vereceğiz. Basını, sivil toplum örgütlerini, düzenleyici ve denetleyici kurumları vesayetten kurtaracağız” diye konuştu.

Yeneroğlu, yasama bölümünde hazırlanan değişiklik önerilerinin 5 başlıkta toplandığını belirtti. Seçim barajının yüzde 3’e düşürüleceğini, yasama bağışıklığının güçlendirilerek, dokunulmazlıkların kaldırılması için üye tamsayının salt çoğunluğunu gerekli kılacaklarını, kanun yapım süreçlerinin demokratikleştirilerek Cumhurbaşkanının kanunları veto etme yetkisine son verileceğini, Meclis’in denetim yetkisinin güçlendirileceğini, parlamentoların tarihsel bir kazanımı olan bütçe hakkının devredilmezliği ilkesini tesis edeceklerini söyledi.

Demokrat Parti Genel Başkan Yardımcısı Serhan Yücel, yürütme ile ilgili değişiklik önerileri arasında, cumhurbaşkanlarının bir dönem ve 7 yıl için seçilebilmesini, varsa partisi ile ilişiğinin kesilmesi, kanunları veto yetkisinin kaldırılmasını sıraladı ve “Cumhurbaşkanlığı Kabinesi yerine, Meclise karşı siyasi sorumluluğu ve Yüce Divan’da aklanma hakkı olan Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu’nu Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği önerimiz ile yeniden kuruyoruz” dedi.

Gelecek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Serap Yazıcı, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin en ağır hasarı yargı organına verdiğini söyledi ve anayasa teklifinin, yargı mensuplarına bireysel bağımsızlıklarını, yargı kuruluşlarına da kurumsal bağımsızlıklarını sağlayan yenilikler içerdiğini kaydetti.

İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Poyraz, “Temel hak ve hürriyetler açısından değişiklik önerisiyle… Anayasanın ikinci kısmının başlığını “Temel Hak ve Hürriyetler” olarak değiştirerek otoriter anayasacılık anlayışına karşı demokratik ve özgürlükçü anayasa inşasını” esas aldıklarını söyledi.

Son konuşmacı Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kaya da teklifle mahalli idarelerin yetkisini artıracaklarını, üniversitelerin bilimsel özerkliklerinin yanında, idari ve mali özerkliklerini de anayasal güvence altına alıp Yüksek Öretim Kurulu’nu (YÖK) kaldıracaklarını, RTÜK’ün çoğulculuk, özerklik ve tarafsızlık ilkelerine bağlı olarak çalışmasını amaçladıklarını kaydetti.

Tasarıyı hazırlayan komisyon üyeleri önümüzdeki günlerde medya organlarını, baroları, sivil toplum kuruluşlarını, meslek örgütlerini, iş dünyasını, sendikaları, kadın ve gençlik örgütlerini ziyaret edecek.

84 maddeden oluşan Anayasa değişikliği önerisinde, kuvvetler ayrılığı vurgulanıyor. Yeni sistemde yasamanın etkin ve katılımcı, yürütmenin istikrarlı, şeffaf ve hesap verebilir, yargının ise bağımsız ve tarafsız olması hedefleniyor.

Uzlaşılan metinde öne çıkan noktalar şöyle:

Partili cumhurbaşkanlığı dönemi kapanacak

“Cumhurbaşkanı 7 yıllığına halk tarafından seçilecek ve seçimle beraber partisiyle ilişkisi sona erecek. Görevi sona eren bir cumhurbaşkanı, seçimle gelinen siyasi bir görev üstlenemeyecek. Cumhurbaşkanına, TBMM Başkanı vekalet edecek. Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki zorlaştırıcı veto etkisi sona erdirilip geri gönderme hakkı veriliyor.

‘Ödev’ yerine ‘hürriyet’ kavramı

Teklif, Anayasayı temel hakları ‘ödev’ olarak vurgulayan ve hürriyetleri ödev kavramıyla sınırlayan anlayıştan arındırıyor. Anayasaya özgürlükçü bir anlayış kazandırılıyor. Anayasadan otoriter anlayışın izleri siliniyor. Anayasada ‘temel hak ve ödevler’ yerine ‘temel hak ve hürriyetler’ düzenleniyor.

Devletin temel işlevi: İnsan onurunu korumak

Anayasanın temel hakları düzenleyen ilk maddesine ‘İnsan onuru dokunulmazdır ve anayasal düzenin temelidir’ ifadesi ekleniyor. Bu vurguyla beraber Anayasanın insan onurunu esas alan bir bakış açısı kazanması sağlanıyor. Devletin temel işlevinin insan onurunu korumak ve ona saygı göstermek olduğu vurgulanıyor.

Hayvan hakları ilk kez Anayasaya girecek

Anayasanın 56. maddesinde yapılan değişiklikle Anayasada sağlık hakkı ve çevre hakkı yeniden düzenlenirken hayvan hakları ilk kez anayasal güvenceye kavuşturuluyor.

Kadına yönelik şiddet: Suçlular milletvekili olamayacak

Affa uğramış olsalar bile cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, kadına yönelik kasten yaralama ve edimi ifasını fesat karıştırma suçlarından hüküm giymiş olanların milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olamayacağı hükmü getiriliyor.

YÖK kaldırılacak

Yükseköğretim Kurulu kaldırılıyor. Üniversitelerin akademik, idari ve mali özerklikleri ihlal edilmemek kaydıyla planlama ve koordinasyon kurulu olacak Yükseköğretim Üst Kurulu düzenleniyor.

OHAL KHK’larına son verilecek

OHAL KHK’ları (Olağanüstü Hal Dönemi Kanun Hükmünde Kararnameleri) kaldırılıyor. Olağanüstü Hallere ilişkin tedbirlerin Olağanüstü Hal Kanunu ile düzenleneceği ve Olağanüstü Hal Kanunu ile bu kanundan kaynaklı idari eylem ve işlemlere karşı yargı yolunun kapatılamayacağı düzenleniyor.

Uluslararası anlaşmalardan çekilme 

Türkiye’nin taraf olduğu bir uluslararası anlaşmadan çekilme için TBMM’nin uygun bulması şartı Anayasada açıkça düzenleniyor.”

Paylaşın

Başörtüsünde Anayasa Değişikliği Teklifi, Dördüncü Kez Ertelendi

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile AK Parti ve MHP kurmayları tarafından defalarca propagandası yapılan başörtüsünde Anayasa değişikliği teklifi, dördüncü kez “bir başka tarihe” ertelendi. Teklifin doğrudan TBMM’de kabul edilmesi için 400, referanduma gidebilmesi içinse 360 oya ihtiyaç duyuluyor. AKP, MHP ve BBP tek başına referandum sayısına ulaşamıyor.

Teklifin ertelenmesi talebinin AK Parti’den geldiği öğrenilirken 28 Kasım’daki Altılı Masa toplantısı, etken olarak öne çıktı. Bugün Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e yönelik Anayasa değişikliği teklifini kamuoyuna duyuracak Altılı Masa’da liderler daha sonra rutin toplantısını gerçekleştirecek. Bu toplantıda tekliflerinin ele alınmasını istemeyen ve öncelikle muhalefetin Anayasa değişikliği teklifini görmek isteyen AK Parti yönetiminin bu nedenle böyle bir karar verdiği ifade edildi. Teklifle ilgili son bilgileri, Adalet Bakanı Bekir Bozdağ verdi.

Birgün’den Hüseyin Şimşek’in haberine göre, CHP’nin kamuda kıyafet düzenlemesini öngören kanun teklifini fırsata çevirmek için harekete geçen AK Parti-MHP ittifakı, aradan geçen iki aya rağmen hala “uygun koşullar oluşmadığı” gerekçesiyle teklifi TBMM Başkanlığı’na sunamadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile AK Parti ve MHP kurmayları tarafından defalarca propagandası yapılan Anayasa değişikliği teklifi, dördüncü kez “bir başka tarihe” ertelendi.

Başörtüsüne yönelik Anayasa değişikliği teklifi, iktidarın gündemine CHP’nin kendi teklifini duyurmasının hemen ardından girdi. İktidar kurmayları, kabine toplantısına da taşınan teklif ile muhalefetin de bir “samimiye testi”ne tabi tutulacağını kaydetti. Başörtüsüne Anayasal güvence sağlayacağı öne sürülen ‘‘ailenin korunması’’ kılıfıyla hazırlanan tartışmalı hükümler içereceği bildirilen teklifin TBMM’ye sunulması konusunda ilk tarih olarak Ekim ayının son haftası gösterildi. Ancak bu tarihte teklifle ilgili Erdoğan’dan son onayın alınmamış olması gerekçe gösterilerek “erteleme” kararı duyuruldu. Teklifin TBMM’ye sunulacağı bir sonraki tarih olarak 2 Kasım gösterildi. İktidar kurmayları, bu tarihte de teklifi TBMM’ye sunmadı.

Son tarih 24 Kasım’dı

Başörtüsü teklifi ile muhalefeti köşeye sıkıştırmayı, Altılı Masa’da görüş ayrılığı yaratmayı planlayan AK Parti ve MHP ittifakı, CHP ve HDP’nin net bir şekilde teklife karşı çıkmasının ardından gözlerini İyi Parti’ye çevirdi. Bu teklifle muhalefet arasında ayrım olduğu yönünde izlenim uyandırmak isteyen iktidar, teklifi her an TBMM’ye sunabileceklerini belirterek 17 Kasım tarihini işaret etti. Bir erteleme de bu tarihte yaşandı. Bütçe görüşmeleri sırasında TBMM kulislerinde gazetecilere konuşan MHP’li Feti Yıldız, teklif hakkında, “24 Kasım’da bu iş tamam” değerlendirmesini yaptı. Kamuoyu, önceki gün teklifi görmeyi beklerken AK Parti ve MHP ittifakı, teklifi dördüncü kez başka bir tarihe erteledi.

Altılı Masa beklenecek

Teklifin ertelenmesi talebinin AK Parti ’den geldiği öğrenilirken 28 Kasım’daki Altılı Masa toplantısı, etken olarak öne çıktı. Bugün Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e yönelik Anayasa değişikliği teklifini kamuoyuna duyuracak Altılı Masa’da liderler daha sonra rutin toplantısını gerçekleştirecek. Bu toplantıda tekliflerinin ele alınmasını istemeyen ve öncelikle muhalefetin Anayasa değişikliği teklifini görmek isteyen AK Parti yönetiminin bu nedenle böyle bir karar verdiği ifade edildi. Teklifle ilgili son bilgileri, Adalet Bakanı Bekir Bozdağ verdi.

Bozdağ, başörtüsü ile ilgili Anayasa’nın 24’üncü maddesinde, ailenin korunması ile ilgili ise 41’inci maddesinde değişiklik yapılacağını söyledi. Teklifin doğrudan TBMM’de kabul edilmesi için 400, referanduma gidebilmesi içinse 360 oya ihtiyaç duyuluyor. AK Parti , MHP ve BBP tek başına referandum sayısına ulaşamıyor.

Paylaşın

İşverenden Öteleme Ve Taksitlendirme Talebi: EYT’ye ‘Kıdem’ Formülü

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinde, kıdem tazminatı haklarının netleştirilmesi için çalışmalar devam ediyor. İşverenin taleplerini alan Çalışma Bakanlığı’nın alternatif formüller üzerinde çalıştığı aktarıldı.

Milyonlarca vatandaşın merakla beklediği, emeklilikte yaşa takılanların (EYT) durumunu netleştirmeye yönelik mevzuat çalışmalarına kıdem tazminatına çözüm arayışının da eklendiği bildirildi.

EYT düzenlemesiyle birlikte halen 400 bin olan yıllık emekliye ayrılan kişi sayısının 2023’te 2 milyona, sonraki yıllarda da 1.5 milyona çıkacağı, bunun da hem kıdem tazminatına hak kazanan emekçiler hem de kıdemi ödeyecek işverenler yönünden çeşitli mağduriyetlere yol açacağı belirtiliyor.

Sözcü’den Erdoğan Süzer’in haberine göre; işverenler emeklilikten sonra aynı işyerinde çalışmaya devam edenlere kıdem tazminatlarının EYT’den emekli oldukları gün değil, çalışmaya devam ederken ayrılmak istedikleri gün ödenmesi ile ani ve yüklü ödemelere kolaylık getirilmesi talebinde bulundu. Talepleri alan Çalışma Bakanlığı’nın alternatif formüller üzerinde çalıştığı aktarıldı.

Halen yürürlükte olan İş Kanunu’na göre, yasal süreyi tamamlayıp emekliliğe hak kazanan çalışanlara, aynı işyerinde işine devam etse dahi birikmiş kıdem tazminatının tamamının ödenmesi gerekiyor. Yapılan hesaplamalar, ülke genelinde 49 yaş ve üzerinde ortalama kıdem tazminatı maliyetinin 330 bin TL olduğunu ve her yıl ortalama 400 bin civarında çalışanın emekliye ayrıldığını işaret ediyor.

Ancak EYT ile birlikte sadece 2023 yılında 400 bin emekliye 1.6 milyon kişinin daha ekleneceği ve kıdem tazminatı alacağının 132 milyardan bir anda 660 milyar liraya çıkacağı hesaplanıyor. İşverenler, geçici bir düzenlemeyle kıdem tazminatının emeklilik sonrası ikinci döneme ötelenmesi ile taksitlendirilmesi gibi kolaylıklar talep etti.

Bazı işverenler fırsat kolluyor

Yeni yasanın çıkmasıyla birlikte çalışmaya devam edecek EYT’liler hayat pahalılığı karşısında çifte maaş imkanına kavuşacak. Ancak, birçok işverenin emekliye ayrılıp aynı işyerinde çalışmaya devam etmek isteyen EYT’liyi daha düşük ücretle çalıştırmak için fırsat aradığı öğrenildi.

Bazı işverenlerin, ‘Nasıl olsa emekli aylığın da oldu. Bu maaş sana yeter. Biz de zaten zor durumdayız’ diyerek yeni sözleşmeyi asgari ücretten imzalatacağı ifade edildi. Bazı patronların da emeklilik sonrası yollarını ayıracağı EYT’lilerin listesini şimdiden belirlediği belirtildi.

Paylaşın

Kseroderma Pigmentozum Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi

Kseroderma pigmentozum (Xeroderma Pigmentosum – XP), ultraviyole radyasyonun (UV) DNA’ya zarar veren etkilerine karşı artan bir duyarlılıkla karakterize, nadir görülen, kalıtsal bir çoklu sistem bozukluğudur. UV’nin ana kaynağı güneştir. XP’nin başlıca belirti ve semptomları vücudun güneşe maruz kalan bölgelerinde görülebilir. 

Haber Merkezi / Etkiler ciltte ve göz kapakları dahil olmak üzere göz dokularında, gözlerin yüzeyinde ve çevreleyen dokularda en fazladır. Dilin ucu ve dudaklar da zarar görebilir. Ek olarak, XP hastalarının yaklaşık %25’inde, işitme kaybıyla birlikte ilerleyici nöro-dejenerasyon olarak ortaya çıkan sinir sistemi anormallikleri gelişir.

XP’li kişilerde bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanom dahil olmak üzere cilt kanseri geliştirme riski 10.000 kat fazladır. Onların da 2’si var, Göz ve çevresindeki oküler dokularda kanser riski 000 kat arttı. Bu semptomlar yaşamın erken dönemlerinde, tipik olarak 10 yaşından önce ortaya çıkar.

XP, koruyucu tekniklerle (yani güneşten kaçınmak, güneş kremi kullanmak, koruyucu giysiler giymek) ve cilt, görme ve nörolojik durumdaki değişiklikler için düzenli tarama yoluyla yönetilir. Pek çok semptom ilaçla ve/veya ameliyatla tedavi edilebilir, ancak bazı kanserler ve nörolojik problemler yaşamı tehdit edebilir.

XP, dokuz farklı gendeki değişikliklerin (mutasyonların) neden olduğu otozomal resesif bir genetik durumdur. Genlerin sekizi, UV kaynaklı DNA hasarını tanımlayan ve onaran nükleotid eksizyon onarım yolunu (NER) oluşturur. Dokuzuncu gen, onarılmamış hasarı atlamak için hareket eder.

Belirtileri ve semptomları

XP’li bireyler, UV’nin DNA’ya zarar veren etkilerine karşı özellikle hassastır. UV kaynakları arasında güneş, korumasız floresan ampuller, cıva buharlı ampuller ve halojen ampuller bulunur. Semptomlar kişiden kişiye farklılık gösterebilir ancak tipik olarak deriyi, gözleri ve sinir sistemini etkiler. XP’li hastalarda çok sayıda tiroid nodülü, erken menopoz veya lösemi gelişebilir.

XP hastalarının yaklaşık yarısında güneşe çok az maruz kaldıktan sonra (bazen güneşte 10 dakikadan daha az) güneşe maruz kalan ciltte su toplayan yanıklar gelişir. Bu yanıklar birkaç gün içinde gelişir ve iyileşmesi bir haftadan uzun sürebilir. Bazen bu yanıklar o kadar şiddetlidir ki, çocuk istismarından şüphelenilir. XP hastalarının diğer %50’si yanmaz, ancak güneşe maruz kaldıktan sonra bronzlaşır. Bununla birlikte, her iki güneş reaksiyonu türü de ciltte erken lentigo (çillenme) başlangıcına neden olur.

Lentigo, XP hastalarında genellikle iki yaşından önce ortaya çıkan, ciltte yamalı çillerdir. Lentigolar güneşe maruz kalan tüm ciltlerde görülebilir ancak genellikle önce yüzde görülür. Mercimek ciltte onarılmamış UV hasarının bir işaretidir. Tekrarlanan güneşe maruz kalma aynı zamanda kserozis (kuru, parşömen benzeri cilt) ve hem hiper (artmış) hem de hipo (azalmış) cilt pigmentasyonunun bir karışımı olan poikiloderma, cilt atrofisi (cilt dokusunun incelmesi) ve telenjiektaziye (küçük cildin genişlemesi) neden olur. ciltte kırmızı çizgiler ve desenler oluşturan kan damarları). XP’si olmayan kişilerde, poikiloderma tipik olarak çiftçiler veya denizciler gibi açık havada uzun yıllar güneşe maruz kalan yaşlı yetişkinlerde görülür.

XP’li kişiler için sürekli tekrarlanan güneşe maruz kalmanın ciddi etkileri vardır, bu da prekanseröz cilt lezyonlarının (aktinik keratoz gibi) ve cilt kanserlerinin erken gelişimine neden olur.

Fotofobi (ışık hassasiyeti veya ışığı görünce ağrı) yaygındır ve genellikle bebeklik veya erken çocukluk döneminde görülür. Konjonktiva (gözün beyaz kısmı) güneş ışığının neden olduğu iltihaplanma gösterebilir. XP’li kişilerde ayrıca kuru göz gelişir. Kuru gözün belirtileri arasında ‘gözde bir şey var’ hissi, sürekli tahriş ve göz kızarıklığı bulunur. Kuru göz kronik iltihaplanma ve keratite neden olabilir. Keratit veya korneanın (gözün şeffaf dış kısmı) iltihaplanması da güneş ışığına tepki olarak ortaya çıkabilir. Şiddetli vakalarda, keratit korneal opasifikasyon (saydamlık eksikliği) ve vaskülarizasyon (kan damarı yoğunluğunda artış) ile sonuçlanabilir. Bu birleşik etkiler görüşü engelleyerek körlüğe yol açabilir. Tekrar tekrar güneşe maruz kalma ile göz kapakları körelebilir (dejenere olabilir) ve kirpikler dökülebilir,

Göz kapakları, gözleri çevreleyen dokular, kornea ve sklera (gözün beyaz kısmı) kanserleri yaşamın çok erken dönemlerinde ortaya çıkabilir. Oküler kanserleri çıkarmak için yapılan ameliyatlar, gözlerin tamamen kapanmasında güçlük ve görme kaybıyla sonuçlanan kapak anormalliklerine yol açabilir. Gözün içindeki veya yakınındaki kanserler büyük veya invaziv olduğunda, göz küresinin çıkarılması gerekebilir.

XP’li hastaların yaklaşık %25’inde ilerleyici nörodejenerasyon gelişir. Dejenerasyon başlangıç ​​zamanına ve ilerleme hızına göre değişebilir. Nörodejenerasyonun semptomları şunları içerir: Edinilmiş mikrosefali (daha küçük kafa boyutu ve beyinde yapısal değişikliklerle kendini gösteren bir durum), derin tendon reflekslerinde azalma (veya yokluk), ilerleyici yüksek frekanslı sensörinöral işitme kaybı (iç kulaktaki sinirlerin hasar görmesinden kaynaklanan sağırlık) kulak), ilerleyici bilişsel bozukluk, spastisite (iskelet kaslarında gerginlik/sertlik), ataksi (zayıf kas kontrolü ve koordinasyonu), nöbetler, yutma güçlüğü ve/veya ses teli felci.

Bu sorunların beyindeki sinir hücrelerinin kaybı nedeniyle ortaya çıktığı düşünülmektedir. MRI veya BT taramaları gibi görüntülemelerde, nörolojik dejenerasyonu olan XP hastalarının beyinleri, ventriküllerde (beynin ortasındaki sıvı dolu boşluklar) belirgin genişleme ile birlikte atrofi (büzülme) gösterir. Onarılmamış DNA hasarının beyin hücrelerinde birikmesinin ölümle sonuçlandığı düşünülüyor ancak bu hasarın kaynağı tespit edilemedi.

XP’li bireylerin belirli kanserleri geliştirme şansı çok daha yüksektir. 20 yaşın altındaki hastalarda melanom dışı cilt kanserlerine (örn. bazal hücreli karsinom ve skuamöz hücreli karsinom) yakalanma riski genel popülasyona göre 10.000 kat daha fazladır. XP hastaları için ilk melanom dışı kanserin medyan yaşı 9’dur, bu da genel popülasyondan 50 yıl daha erkendir. Melanom cilt kanseri için risk, XP’ye sahip olanlar için 2.000 kat daha fazladır. Ortanca başlangıç ​​yaşı 22’dir ve bu, genel popülasyondan 30 yıl daha erkendir.

Ağız boşluğu neoplazmaları, özellikle dil ucunun skuamöz hücreli karsinomu (pigmente olmayan güneşe maruz kalan bölge), özellikle çok güneşli ve sıcak iklimlerde yaşayan XP hastalarında yaygındır. XP’li bireylerde bildirilen dahili kanserler şunları içerir: sigara içen hastalarda beyin glioblastomu, omurilikte astrositom ve akciğer kanseri ve nadiren lösemi (beyaz kan hücrelerinin kanseri). Tiroid, rahim, meme, pankreas, mide, böbrek ve testis kanserleri de bildirilmiştir.

Nedenleri

XP, otozomal resesif bir genetik bozukluktur. Resesif genetik bozukluklar, bir birey aynı özellik için bir genin çalışmayan iki kopyasını miras aldığında ortaya çıkar. Bir gen anneden, diğeri babadan gelir. Bir birey, durum için bir çalışan gen ve bir çalışmayan gen miras alırsa, kişi durum için bir taşıyıcı olacaktır, ancak genellikle semptom göstermeyecektir. Taşıyıcı iki ebeveynin hem çalışmayan geni geçirme hem de etkilenen bir çocuğa sahip olma riski her hamilelikte %25’tir. Anne baba gibi taşıyıcı çocuk sahibi olma riski her gebelikte %50’dir. Bir çocuğun her iki ebeveynden de çalışma genleri alma şansı %25’tir. Hastalığı kalıtsal olarak alma riski kadın ve erkekler için aynıdır.

Kan akrabası (akraba) olan ebeveynlerin, akraba olmayan ebeveynlere göre her ikisinin de aynı çalışmayan geni taşıma şansı daha yüksektir, bu da resesif genetik bozukluğu olan çocuklara sahip olma riskini artırır.

XP hastalarında çalışmayan 9 farklı gen vardır ve şunları içerir: DDB2  (XP-E),  ERCC1 ,  ERCC2  (XP-D), ERCC3  (XP-G), ERCC4 (XP-F), ERCC5  (XP-B), POLH  (XP-V veya varyantı) , XPA  ve  XPC .

Bu genlerin normal ifadesinden kaynaklanan proteinler, DNA onarımında yer alır ve hasarlı DNA’yı tanımaya, hasarı gidermeye ve oluşan boşluğu doldurmaya yarar. Bir kişi bir çift çalışmayan XP genini miras aldığında, UV’den kaynaklanan hasarı düzgün bir şekilde onaramaz ve durumun belirtilerini gösterir.

Tedavisi

Devam eden DNA hasarını ve hastalığın ilerlemesini önlemek için tanıdan şüphelenildiği anda başlamak üzere sıkı bir güneş (UV) koruması gereklidir. XP’li bireyler, cildi ve gözleri ultraviyole (UV) radyasyona maruz bırakmaktan kaçınmalıdır. Bu, şapkalar, UV’yi engelleyen yüz siperlikleri olan başlıklar, uzun kollu giysiler, pantolonlar ve eldivenler gibi koruyucu giysiler giyilerek yapılabilir. Yüksek güneş koruyucu faktörlü (SPF) güneş kremleri, yan siperleri olan UV’den koruyan gözlükler ve uzun saçlar da koruma sağlayabilir.

XP hastasının çevresi (örn. ev, okul ve iş) bir UV ışık ölçer kullanılarak UV seviyeleri açısından test edilmelidir. Ölçüm cihazı, artan UV alanlarını ve zararlı UV kaynaklarını (örn. halojen ve korumasız floresan ampuller ve cıva buharlı lambalar) belirlemeye yardımcı olabilir. Bu UV kaynakları ortamdan uzaklaştırılmalıdır. UV camdan geçebildiğinden, XP hastasının evlerinde, okullarında, iş yerlerinde ve arabalarında bulunan dul kadınlara UV engelleyici film ile tedavi edilmelidir.

D vitamini, sağlıklı kemiklerin korunmasına yardımcı olan temel bir vitamindir. D vitamini, UV’nin cilt ile etkileşimi ile üretilir. XP’li kişiler UV’den kaçındığından, yetersiz D vitamini seviyelerinin komplikasyonlarını önlemek için gerektiğinde oral diyet takviyeleri alınabilir.

Sigara dumanındaki bazı kanserojenler UV’ye benzer şekillerde DNA’ya zarar verir ve ikinci el sigara dumanına maruz kalmaktan kaçınılmalıdır. Sigara içen XP hastalarında akciğer kanseri gelişmiştir.

Cilt (kafa derisi, dudaklar, dil ve göz kapakları dahil) kanser öncesi ve kanserli lezyonları saptamak için her 6-12 ayda bir (veya gerekirse daha sık) bir dermatolog tarafından muayene edilmelidir. Lezyonların daha fazla büyümesini veya yayılmasını önlemek için herhangi bir cilt kanserinin derhal çıkarılması gereklidir. Etkilenen bireyler ve çocukların vasileri, olası cilt kanserlerinin erken teşhisine yardımcı olmak için cilt muayenesi teknikleri konusunda bilgilendirilmelidir.

Bireyler ayrıca bir göz doktoru tarafından rutin göz muayenelerinden geçmelidir. Göz kapakları ektropion (sarkma ve sarkma), entropion (göz tahrişine neden olabilen içe dönme) ve pterygia/pinguecula (göz yüzeyindeki iyi huylu büyümeler) açısından incelenmelidir. Gözü örten kornea bulanıklık açısından değerlendirilmeli ve gözler kuruluk açısından test edilmelidir; Schirmer testinde gözyaşı emilimini ölçmek için göz kapaklarının altına bir filtre kağıdı yerleştirilir. Retinadaki (gözün arkası) herhangi bir değişikliği değerlendirmek için genişlemiş bir göz muayenesi önemlidir.

Oksipital frontal çevrenin ölçülmesi (mikrosefali varlığını belirlemek için) ve derin tendon reflekslerinin varlığının değerlendirilmesini içeren temel nörolojik muayeneler, bir XP hastasının rutin bakımının bir parçası olmalıdır. Nörolojik hastalığı olan XP’nin bir göstergesi olan erken başlangıçlı işitme kaybını değerlendirmek için düzenli olarak işitme muayeneleri yapılmalıdır. İşitme kaybı tespit edilirse, işitme cihazları eksikliklerin düzeltilmesinde çok faydalı olabilir. Nörolojik problemler tespit edilirse, bir nörolog tarafından daha derinlemesine incelemeler yapılır. Ek olarak, MRG’ler, nörodejenerasyonu olan XP hastalarının beyinlerinde yaygın olarak görülen değişiklikleri değerlendirebilir. Nörolojik hastalık geliştiren XP hastalarında periferik nöropati olabilir,

Küçük, premalign cilt lezyonları (örn. aktinik keratoz), sıvı nitrojen ile dondurularak tedavi edilebilir. Hasarlı derinin daha geniş alanları için 5-florourasil veya imikimod gibi topikal kremler uygulanabilir. Dermatom tıraşı ve dermabrazyon gibi cerrahi prosedürler daha geniş cilt alanları için kullanılmıştır. Gövde ve ekstremitelerdeki küçük deri kanserleri, elektrodezikasyon ve küretaj veya cerrahi eksizyon ile tedavi edilebilir. Derin invaziv cilt kanserleri veya yüz ve doku koruyucu teknikler gerektiren bölgelerdeki cilt kanserleri Mohs mikrografik cerrahi ile tedavi edilebilir.

Şiddetli vakalarda, cildin büyük bölümleri güneşten korunan deri ile yeniden aşılanabilir (veya değiştirilebilir). X-ışını tedavisi, ameliyat edilemeyen veya daha büyük neoplazmları tedavi etmek için veya cerrahiye adjuvan tedavi olarak kullanılabilir. Çoklu bazal hücreli karsinomlar, oral vismodegib ile tedavi edilebilir. bir sonik kirpi yolu inhibitörü. Son zamanlarda, büyük deri tümörlerini ve metastatik kanserleri tedavi etmek için kontrol noktası inhibitörleri olarak adlandırılan yeni kemoterapi ajanları kullanılmıştır. Tümörleri tedavi etmede başarılı oldular; ancak ciddi yan etkiler görülebilir.

Oral retinoidler izotretinoin veya asitretin, yeni cilt neoplazmalarını önlemek için kullanılabilir, ancak karaciğer toksisitesi, yüksek kolesterol seviyeleri, bağ ve tendonların kalsifikasyonu ve büyüyen kemik şaftlarının erken kapanması gibi birçok yan etkiye sahiptir. Bu retinoid ilaçların doğum kusurlarına neden olduğu bilinmektedir ve hamile kadınlarda veya hamile kalmaya çalışan kadınlarda kontrendikedir. Tümörleri tedavi etmede başarılı oldular; ancak ciddi yan etkiler görülebilir. Oral retinoidler izotretinoin veya asitretin, yeni cilt neoplazmalarını önlemek için kullanılabilir, ancak karaciğer toksisitesi, yüksek kolesterol seviyeleri, bağ ve tendonların kalsifikasyonu ve büyüyen kemik şaftlarının erken kapanması gibi birçok yan etkiye sahiptir.

Bu retinoid ilaçların doğum kusurlarına neden olduğu bilinmektedir ve hamile kadınlarda veya hamile kalmaya çalışan kadınlarda kontrendikedir. Tümörleri tedavi etmede başarılı oldular; ancak ciddi yan etkiler görülebilir. Oral retinoidler izotretinoin veya asitretin, yeni cilt neoplazmalarını önlemek için kullanılabilir, ancak karaciğer toksisitesi, yüksek kolesterol seviyeleri, bağ ve tendonların kalsifikasyonu ve büyüyen kemik şaftlarının erken kapanması gibi birçok yan etkiye sahiptir. Bu retinoid ilaçların doğum kusurlarına neden olduğu bilinmektedir ve hamile kadınlarda veya hamile kalmaya çalışan kadınlarda kontrendikedir.

Sık kullanılan kayganlaştırıcı göz damlaları korneayı nemli tutar ve kuru gözün iltihabik etkilerine karşı korur. Deforme göz kapaklarının neden olduğu mekanik travmaya karşı korunmak için yumuşak kontakt lensler takılabilir. Önce daha basit tedavilerle başlamak en iyisidir.

Göz kapakları, konjonktiva ve kornea neoplazmaları ameliyatla tedavi edilebilir. Bazı durumlarda, UV kaynaklı oküler hasarı ve kornea bulanıklığını düzeltmek için kornea nakli denenmiştir. Bununla birlikte, bağışıklığın reddi nedeniyle nakiller başarılı olmayabilir. Ne yazık ki, bağışıklık reddini önlemek için kullanılan bağışıklık baskılayıcı ilaçlar ek cilt kanserlerine yol açabilir. Topikal kemoterapi ajanları, gözün konjonktiva ve sklerasındaki tümörleri tedavi etmek için kullanılabilir.

Nörolojik anormallikler, artan yüksek frekanslı duyusal-nöral işitme kaybıyla ilişkilidir. İşitme kaybı ilerleyicidir (zamanla kötüleşir) ve işitme cihazlarıyla tedavi edilebilir. Son zamanlarda, bazı XP hastalarında koklear implantlar kullanılmıştır. Çocuklukta ve özel eğitim sınıflarında bilişsel gecikmeler görülebilir, fiziksel ve mesleki terapiler ile okuldaki UV korumalı konaklamalar XP çocukları için çok faydalıdır. Yaşlandıkça, XP nörolojik hastalığı olan kişiler, durum ilerledikçe artan ataksi, disfaji (yutma güçlüğü) ve dizartri (konuşma güçlüğü) yaşarlar. Tekerlekli sandalyeye, beslenme tüplerine ve uzun süreli hemşirelik bakımına ihtiyaç duyabilirler.

Not: Sunulan bilgilerin amacı herhangi bir hastalığı teşhis veya tedavi etmek, iyileştirmek veya önlemek değildir. Tüm bilgiler yalnızca genel bilginize yöneliktir, tıbbi tavsiye veya belirli tıbbi durumların tedavisinin yerine geçmez. Uygulamadan önce bu bilgileri doktorunuzla görüşün.

Paylaşın