Batman: Kozluk Hamamı

Kozluk Hamamı; Batman’ın Kozluk İlçe, Yeni Mahalle, Eski Hastane Sokağı üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Yöre halkı tarafından ‘Kubıko’ olarak bilinmektedir.

Doğu-batı doğrultulu olan yapı, dikdörtgen bir plana sahiptir. Hamam 6.00X14.00m ölçülerinde ve zeminden korunan yüksekliği 3.00 m’dir. Hamamı çevreleyen duvarların kalınlığı ise 1.10 m’dir. Hamam yapıları, sıcaklıklarının etrafındaki mekanların biçimlenişine göre adlandırılır.

Hamama giriş, yapının güneyinde yer alan kemerli bir giriş açıklığı ile sağlanmaktadır. Hamam olasılıkla üç bölümden oluşmaktadır: soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık. Doğuda bulunan sıcaklık bölümünün üzeri kubbeyle örtülü olup kubbeye geçişler pandantiflere sağlanmıştır.

Kubbenin tepe noktasında aydınlık feneri yer almaktadır. Güney duvarında 2 adet niş bulunmakta olup bu nişlerde künkler aracılığıyla gelen su akmaktadır. Hamamın içinde suyun dağıtılması duvarların içine yerleştirilmiş künklerle sağlanmaktadır. Kuzey ve doğu duvarında bulunan nişlerin, kandil ya da fener koymak için yapıldığı bilinmektedir.

Hamamın orta ekseninde bulunan ılıklık bölümü, beşik tonozla örtülü olup, yapıya giriş buradan sağlanmaktadır. Ilıklık, sıcaklığa geçiş sağlayan hamamın ana bölümlerinden biridir. Bu bölümden doğu ve batıdaki bölümlere eyvanlarla geçiş sağlanmaktadır. Kuzeyde yer alan eyvanda, sivri kemerli iki niş yer almaktadır.

Batı bölümde yer alan soyunmalık bölümü, büyük oranda tahrip olmuştur. Bu bölümün sadece temel kalıntıları günümüze gelebilmiştir. Yapıda moloz taş ağırlıklı olarak kullanılmış olup, yörede sıkça görülen cas harcıyla da sıvanmıştır.

 

Paylaşın

Batman: Haydar Baba Zaviyesi

Haydar Baba Zaviyesi; Batman’ın Hasankeyf’ İlçesi’nin doğusundaki, Salihiye Bahçeleri olarak adlandırılan alanda bulunmaktadır.

Haydar Baba Zaviyesi’ne şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Zaviye, ismini, Haydar Baba olarak adlandırılan türbeden almaktadır. Zaviye ve çevresindeki yapılar, bu türbe çevresinde şekillenmiş ve zamanla türbenin etrafı da küçük bir mezarlığa dönüştürülmüştür.

Prof. Dr. Abdüsselam Uuluçam başkanlığında 2009 yılındaki kazı çalışmaları sonunda, Haydar Baba Zaviyesi olarak adlandırılan yapılar topluluğu, türbe merkezli gelişmiş küçük bir külliye olarak nitelendirilmiştir.

Paylaşın

Batman: İmam Abdullah Zaviyesi

İmam Abdullah Zaviyesi; Batman’ın Merkez İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şehrin Karşı Yaka’sında, Dicle Nehri’nin kuzeyinde, küçük bir tepenin üzerinde yer alan zaviye, Hz. Muhammed’in soyundan geldiğine inanılan ve yöre halkı tarafından büyük saygı gösterilen İmam Abdullah’a ait türbe ve türbenin etrafında zamanla gelişen yapılar topluluğundan oluşur.

Asıl zaviyenin 12. yüzyılda Artuklular zamanında yapıldığı, ancak zaviyenin yıkılması sonucu İmam Abdullah’ın türbesinin bulunduğu mekân esas alınarak Eyyûbi Sultanı Takıyyeddin Abdullah (1249-1294) zamanında yeniden inşa edildiği düşünülmektedir. Türbe girişindeki kitabeden, 878 (1478) tarihinde Akkoyunlular tarafından tamir edildiği anlaşılmaktadır.

Paylaşın

Batman: Salihiye Ziyareti

Salihiye Ziyareti; Batman’ın Hasankeyf İlçesinin güney kesimindeki Salihiye Bahçeleri olarak adlandırılan alanda yer almaktadır.

Salihiye Ziyareti’ne şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

2007 yılında Prof. Dr. Abdüsselam Uluçam başkanlığında gerçekleştirilen kazılarla cami ve zaviyenin yer aldığı yapı toplulukları ortaya çıkartılmıştır. Kazı çalışmalarının gerçekleştirildiği alanda çok fazla mezara rastlanmıştır.

Zaviye olduğu düşünülen yapı grubu, tevhidhane, eyvan ve doğusundaki iki katlı üniteden oluşmaktadır.

Alanın güneydoğusunda mescit (cami) yapısı yer alır. Mescit doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı bir harim mekânına ve girişinde revak biçiminde bir son cemaat yerine sahiptir.

Paylaşın

Batman: Seyit Hasan Zaviyesi

Seyit Hasan Zaviyesi; Batman’ın Hasankeyf ile Gercüş İlçesi karayolunun üçüncü kilometresinde, Dicle Nehri’nin güney sahiline bakan yamaçta yer alır.

Zaviye ismini, yöre halkı tarafından Şeyh Sultan olarak adlandırılan bir zata ait olduğu düşünülen türbeden almıştır. Ancak Şeyh Sultan’ın kimliği ve yaşadığı dönem hakkında bir bilgi bulunmamaktadır.

Prof. Dr. Abdüsselam Uluçam başkanlığında 2011 kazı döneminde ortaya çıkarılarak plan özellikleri tespit edilmiştir.

Zaviye, iç avluyu U plan düzeninde çevrelediği düşünülen türbe, eyvan ve birbirine paralel olmayan derviş hücreleri, mutfak ve kiler olarak kullanılan 7 adet mekândan oluşmaktadır

Paylaşın

Batman: Seyit Hasan Zaviyesi

Seyit Hasan Zaviyesi; Batman’ın Merkez İlçesi, Yakıtlı Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İl Merkezi’nden Yakıtlı Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Seyit Hasan Zaviyesi, yaklaşık 122 m2’lik alan içerisinde yer almaktadır. Kitabesi veya vakfiye kaydı bulunmadığından hangi tarihte yaptırıldığı bilinmemektedir.

Zaviye, yöre halkı tarafından saygı duyulan Seyit Süleyman oğlu Seyit Hasan olarak adlandırılan din âlimine ait türbe ve etrafındaki yapılar topluluğundan oluşmaktadır.

Türbe merkezli gelişmiş küçük bir külliye olarak şekillenmiş olan zaviye; türbe, cami, mescit, tevhidhane, çilehane, mutfak, gusülhane, abdesthane gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Çevresi ise duyulan saygı ve hürmetin ifadesi ile zamanla mezarlık alana dönüşmüştür. Günümüze ulaşan yapı kalıntıları ve bulgulardan, bu alanda farklı dönemlerde onarım ve eklemeler yapıldığı anlaşılmaktadır.

Paylaşın

Batman: Eymir Hanı

Eymir Hanı; Batman’ın Gercüş İlçesi, Eymir Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Eymir Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

Han, yolcuların konakladığı ve hayvanların barındığı iki bölümden oluşmaktadır. Yolcuların konakladığı bölüm tek katlı olarak inşa edilmiş olup ana kaya üzerine oturtulmuştur. Tek bölümden oluşan konaklama bölümü doğu-batı dikdörtgen planlıdır.

Beşik tonozlu olan bölümün güney duvarında 1 adet pencere açıklığı, kuzeydoğu duvarında ise mazgal pencere açıklığına yer verilmiştir. Hayvanların barındığı bölüm ise yolcuların konakladığı bölümün hemen doğusunda ana kayaya oyularak yapılmıştır.

Bu bölüme beşik tonozlu bir koridor ile geçiş sağlanmaktadır ve girişin bir kısmı sonraki dönemlerde moloz taşlarla kapatılmıştır. Yolcuların konakladığı bölümde kesme taş, moloz taş ve cas harcı kullanılmıştır. Üstü toprak düz dam şeklindedir. Hanın çevresinde günümüzde tahrip olmuş ve ağız kısmı kapatılmış sarnıçlar da bulunmaktadır.

Paylaşın

Batman: Suçeken Hanı

Suçeken Hanı; Batman’ın Merkez İlçesi İlçesi, Suçeken (Şıkefta) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İl Merkezi’nden Suçeken (Şıkefta) Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçları ile ulaşım sağlanmaktadır.

U plan özelliği gösteren han, U planlı bir avluya sahip olup 2 katlı olarak inşa edilmiştir. Kuzeydeki bölümün zemin katı büyük oranda tahrip olmuştur. Bu bölüm hol ile holün doğusunda ve batısında bulunan beşik tonozlu dikdörtgen planlı 2 mekandan oluşmaktadır. Hol tamamen yıkılmış olup günümüze sadece temel izleri gelebilmiştir. Holün doğusunda bulunan mekanın güney ve batı cephesi kısmen yıkılmıştır.

Bu mekanın güney duvarında günümüzde moloz taşlarla kapatılmış 3 adet mazgal pencere açıklığı bulunur. Mekanın doğusunda tahrip olmuş ocak nişi bulunmaktadır. Ocak nişinin en üstünde kabartma tekniğiyle yapılmış lale motifine yer verilmiştir. Mekanın güney duvarında ise kabartma şeklinde yapılmış boğa başı bulunmaktadır.

Girişi belli olmayan 2. kat tek mekandan oluşmakta ve bu mekan doğuda bulunan zemin katın üstüne inşa edilmiştir. Doğu duvarında 2 adet dikdörtgen formlu pencere açıklığı bu açıklıkların arasında ocak nişi yer alır. Güney duvarında ise taş lentolu dikdörtgen formlu 1 adet pencere açıklığı bulunmaktadır. Batıdaki bölümü tek katlı inşa edilmiş ve tek mekandan oluşmaktadır. Mekanın güney duvarında pencere açıklığına yer verilmiştir.

Hanın batı bölümü genel olarak tek katlı olarak inşa edilmişken, güneyi 2 katlı olarak inşa edilmiştir. Zemin katın girişi doğuda bulunup yuvarlak kemerlidir. Bu kat beşik tonozlu 3 mekandan oluşmaktadır. Bu 3 bölümde muhtemelen hayvanların dinlendirildiği mekanlar olarak kullanılmaktaydı. Güneydeki mekanın üstüne dikdörtgen planlı bir mekan inşa edilmiş bu mekanın büyük bir bölümü yıkılmıştır.

Mekanın ayakta kalan kuzey duvarına ocak nişi bulunmaktadır. Avlunun güneybatı köşesinde bulunan dikdörtgen planlı mekanın günümüze sadece güney duvarının bir kısmı gelebilmiştir. Doğal ve beşeri tahribata maruz kalan hanın yapımında kesme taş, moloz taş, cas harcı ve yer yer toprak harcı da kullanılmıştır.

Paylaşın

Batman: Atlıhan Doğu ve Batı Kaleleri

Atlıhan Doğu ve Batı Kaleleri; Batman’ın Hasankeyf İlçesi, Atlıhan Mezrası sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe Merkezi’nden Atlıhan Mezrası’na günün belirli saatlerinde toplu taşıma araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Atlıhan Doğu Kalesi olarak adlandırılan yerleşim alanı, kuzey yamacından basamaklar ile çıkılan ve bu basamakların sonlandığı tepe noktasında çevreyi gözetleme amaçlı yapılmış kayaya oyulmuş siperler ile sur kalıntılarına rastlanmıştır.

Surun görüldüğü alan aynı zamanda kale yerleşiminin giriş kapısının da olduğu yerdir. Kalenin üst kısmında kayaların düzeltildiği büyük bir teras ve bu terasın çevresinde büyük su sarnıçları, konutlar ve bir adet cami ile karşılaşılmıştır.

Tespit edilmiş bütün kültür kalıntıları kayaya oyularak yapılmıştır. Alanda günümüze ait herhangi bir yerleşim görülmemektedir. Atlıhan Batı Kalesi olarak adlandırılan alan, Doğu Kalesi’nin batısında Atlıhan Mezrası’nın ise doğu yamaçlarında yer almaktadır.

Paylaşın

Batman: Hasankeyf Kalesi

Hasankeyf Kalesi; Batman’ın Hasankeyf İlçe Merkezi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hasankeyf Kalesi, Dicle Nehri kenarından ortalama 135 m yükseklikte yekpare kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Doğal yapısına uygun surları ve görkemli kapılarıyla “Yukarı Şehir” olarak da adlandırılan İç Kale, stratejik önemi nedeniyle MS IV. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nca askeri üs olarak kullanılmış olup 1970’li yıllara kadar da yerleşim alanı olarak kullanılmaya devam etmiştir.

Yaklaşık iki bin civarında evin yer aldığı kalenin manzaraya en hakim noktalarında, hükümdar aileleri için sarayların inşa ettirildiği görülmektedir. Kalenin doğu ve güney doğusundaki vadide mağara iskanı olarak nitelendirilebilecek çok sayıda ev ve dükkan yer almaktadır. Buradaki konutların çoğu kayaya oyulmuş olmakla beraber birçok evin önünde kuyular bulunmaktadır.

Kalenin dikkat çeken bir özelliği de buraya gerek Eyyubiler, gerekse Artuklular döneminde kaynak suyu çıkarılmış olmasıdır. Kaleden daha yüksek mevkilerde yer alan membalardan zaman zaman yerlere toprak künkler yerleştirilerek; zaman zaman da kayalar oyularak, kaleye su ulaştırılmıştır.

İç Kale’nin ilk giriş kapısı ile surlar ve Büyük Saray’ın ana kütlesi Roma Dönemi’nden kalmadır. Ulu Cami’nin ilk yapısı, Büyük Saray’ın bir bölümü ve kaleye ulaştırılan su sistemleri gibi birer Artuklu eseri olan ve kente ikinci kimliğini kazandıran Artuklu Devleti’nin eserleri yer alır.

Yukarı Şehir’in günümüze yansıyan görüntüsünü Eyyubi Dönemi eserleri oluşturmaktadır. Küçük Saray, Büyük Saray’ın bir bölümü ile üç kale kapısı Eyyubiler tarafından yapılmış veya onarılmıştır. Osmanlı Dönemi’nde, harabe haline gelmiş ve kısmen terk edilmiş bir kent durumundaki Hasankeyf’te, İç Kale de özelliğini yitirdiğinden mağaralar yeniden düzenlenerek yerleşime açılmıştır.

Paylaşın