Bartın: Halil Bey (Yukarı) Camii

Halil Bey (Yukarı) Camii; Bartın’ın Merkez İlçesi, Orta Mahallesi, Karakaş Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Bu cami Bartın etrafında Halil Bey adındaki şahıs tarafından 1872 yılında yaptırılmıştır. Cami moloz taşından harçla yapılmış olup, çatısı ahşap ve üzeri kremitlidir. Sekiz basamaklı taş merdivenden caminin sahanlık bölümüne çıkılmaktadır. Bu bölüm revaklı olup, sağ alt tarafında beş musluklu çeşmesi bulunmaktadır. Kapının yan sövenleri ve kemerli olan üst bölümü mermerden yapılmıştır. Kapı boşluğunun eni 240 yüksekliği 170 m dir.

Çift kanatlı ahşap kapının kenarlarında basit süsler bulunmaktadır. Kapının kemerinde küçük bir dikdörtgen içinde “1290” tarihiyle bunun üstündeki madalyon içinde “Allah” kelimesi yazılmıştır. 1290 tarihi hicri yıl itibariyle caminin ibadete açıldığı tarihi göstermektedir. Bunun üst bölümünde ise yan yana iki kitabe bulunmaktadır. Sağ taraftaki kitabede şunlar yazılıdır:

Lâ İlahe İlla’llah Muhamedünresül-üllah ve nimen nasıl, sene 1289 cami. Sol taraftaki kitabe de şunlar yazılıdır. Bilhamdü İllâh cedit oldu ve mescithane âlâ Sakiler bezledüp malini bukala dediler lâlâ ki zire eşkiya çoktur. Kadiminden bu beldede şeref buldu mehasinle içi dışı ve ziynetle Bu secdegâhlibadığ cedit ettiler âlâ meserret kesbeda zülhadi ibadet edeler ubbat ki cennet gibi olmuştur deruni zahir bâlâ Gel ey mumin cemaatle devam eyle bu camide ki gaflet uykusunu terket affede seni mevlâ Dedim ismine latife ve tarihine… Bu resmile şeref buldu bu mabed hane-i âlâ sene tis’a ve semanin ve mieteyn ve elf 1289.

Her iki kitabe taşı da mermerdir. Kapının sapında ve solundaki penceler arasında açılmış iki niş dikkati çekmektedir. Caminin içinde altı taş sütunu bulunan revaklı son cemaat yeri vardır. Dört tarafından iki sıra halinde, üstleri kemerli kırkbeş pencere camiyi aydınlatmaktadır. Mihrabın kemerleri ve sivri kemerli olan üst bölümü yıldızlarla süslenmiştir. İçine renkli bir resim yapılmıştır. Üst tarafından ve yanlarda hadis ve ayetlerin yazıldığı panolar, Allah, Muhhammed ve dört halifenin isimlerinin yazılı madalyonlar görülmektedir.

Mimber de iki taraftan oymalarla basit bir biçimde süslenmiştir. Caminin minaresi kuzey-batı köşesindedir. 1885’te kesme taştan yapılmış olup çok köşelidir. Kaidesenin batı yüzünde şu kitabe yer almaktadır. “ya ilahi bu makamı daima yad kıl bunda gelüp salat eden ihvanı pür nur kıl. 1289” Bu kitabenin iki tarafında iki madalyon bulunmaktadır. Sağdaki madalyonda “medet ya Resül-ullah” yazısı okunmaktadır caminin giriş bölümünde sonradan bazı değişiklikler yapılmıştır.

Paylaşın

Bartın: Dervişoğlu (Müezzinoğlu) Hanı

Dervişoğlu (Müezzinoğlu) Hanı; Bartın’ın Merkez İlçesi, Karakaş Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Han, 1901-1902 yıllarında Dervişoğlu Ali ve Osman kardeşler tarafından yaptırılmıştır. Bina halen Mehmet Okur ve kardeşlerinin iyiliğindedir. Dervişoğlu hanı aslında iki bölümden oluşmuş, tuğladan yapılmış ve üzeri sıvanmıştır. Cadde tarafındaki birinci bölümün kapısı yuvarlak kemerlidir. Yanlarda süve taşları bulunmaktadır.

Kapı boşluğunun eni 2,75 yüksekliği anahtar taşına kadar 3.20 metredir. Kemerlerindeki taşta binanın yapıldığı tarih yazılıdır. 27/Temmuz/1317. Kapıdan içeri girildiğinde, kapı genişliğinde ve 10.50 metre uzunluğunda, tavanı düz giriş yeri vardır. Buradan odalar, kuzey tarafında halen kullanılmayan bir çeşme ile, Belediye tarafından yaptırılmış tuvaletler bulunmaktadır.

Avlunun Güney tarafında ise hanın iki katlı olan ikinci bölümü görülmektedir. Her iki katta da dört köşe peyeler üzerine kurulmuş revaklı koridorlar vardır. Birinci katta 7, ikinci katta 9 oda vardır. İkinci kattaki kemerlerden birinde 1318 yazılı bir taş vardır. Hanın bu bölümünün 1902 yılında tamamlandığı anlaşılmaktadır.

Buranın doğusuna açılan geniş bir kapıdan ahır bölümüne geçilmektedir. Ahırın duvarları moloz taşından harçla yapılmıştır. Çatısı ahşap ve üzeri kiremitlidir. Bugün ahırın yarısının çatısı yıkılmış ve üzeri açıktır. Avlunun kuzey yönüne açılan kemerili kapının yarısı bugün örülmüştür.

Buradan 20 taş basamakla ikinci kata çıkılmaktadır. İkinci katta hanın üç yanını çeviren koridorların eni 2, yüksekliği 4, uzunluğuda 5 metredir. Odalarda ocak ve dolap nişleri yoktur. Oda ve koridorların tavanları tonozlu olmayıp düzdür. Bu yönüyle Taşhan’dan değişik bir özelliğe sahiptir. Yapının üzeri dar saçaklı, alaturka kiremitli çatıyla örtülüdür. Saçak altı beton diş sırası ile süslüdür.

Paylaşın

Bartın: Taş Han

Taş Han; Bartın’ın Merkez İlçesi, Kırtepe Mahallesi, Hükümet Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım sağlanmaktadır. 

Bu hanın kitabesi yoktur. Sahiplerinde öğrenildiğine göre 1832-1835 yılları arasında Hacı Ali Ağa ile kardeşi Hacı Hüseyin Ağa tarafından ortaklaşa inşaa olmuştur. Bina iki katlı olup, moloz taş ve tuğladan harçla yapılmıştır. Boyu 24,25 eni 23.70 metredir.

Çatısı kiremitle örtülmüştür. Doğu tarafında bulunan kapısının iki tarafındaki söve taşlarının yüksekliği 1.55 metredir. Kapı boşluğunun eni 2,45, yüksekliği anahtar taşına kadar 2,0 metredir. Üstü yuvarlak kemerlidir. Çift kanatlı demir kapı daima açık durur. Buradan tonozlu bir methal yerine girilir. Bu bölümün eni 3,15 uzunluğu 7,25 metredir.

Methal yerinin sonunda avluya açılan, basık kemerli, eni 3,15 yüksekliği 3 metre olan ikinci bir kapı vardır. Avlunun büyüklüğü 11 x 12 metredir. Ortasında büyük bir ıhlamur ağacı vardır. Kuzey, güney ve batı tarafından on tane paye üzerine kurulmuş kemerler görülmektedir. Burada dokuz bölme olup, her bölmenin tavanı tekne tonozludur. Halen kahve, işyeri ve depo olarak kullanılmaktadır.

Methal yerinin iki tarafından açılan 1,13 metre eninde 2,15 metre yüksekliğinde, üstü kemerli kapılardan onsekizer taş merdivenle ikinci kata çıkılmaktadır. İkinci katta revaklı ve tavanı tonozlu koridorlar bulunmaktadır. Avluyu dört tarafından çeviren bu koridorların uzunluğu 11-13 metre, genişliği 2-2,5 metre, yüksekliği ise 2,90 metredir.

Koridorlara açılan kapılardan odalara girilmektedir. Bunların sayısı onsekiz (18) olup hepsinin tavanı tekne tonozludur. Hepsinde birer ocak ile ikişer dolap nişi bulunmaktadır. Bugün odalardan bazıları kullanılmaktadır. Diğerleri bakımsız ve boştur.

Paylaşın

Bartın: Gürcüoluk Mağarası

Gürcüoluk Mağarası; Bartın’ın Amasra İlçesi, Karakaçak Köyü, Ovacık Mahallesi sınırları içerisinde almaktadır. İlçe Merkezi’nden Karakaçak Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Çakraz-Bozköy virajında güneye dönen yolu takiben, Karakaçak Köyü, Konuklar Mahallesini geçtikten sonra, Ovacık Mahallesi üzerinden yine güneye doğru, bazen orman içi, bazen de patika yollarda 3-4 km. yürümek gerekmektedir.

Gürcüoluk Mağarası, üçgen şeklindeki ana girişten sonra, 2-3 m. yüksekliğinde, 3-4 m. genişliğinde ve 4-5 m. uzunluğunda meyilli bir ara oda çevresindeki yaklaşık 15-20 odadan oluşmaktadır. İlk oda takriben 6 x 7 m. ölçülerinde, dikit ve sarkıtlarıyla rengarenk bir dünyadır.

Burasının doğu, kuzey ve kuzeydoğu yönlerinde yer alan irili ufaklı odalarda yine dikit ve sarkıtlarla bezenmiştir. Bu odalardan birinden üst kattaki odalara geçilebildiği gibi, bir diğerinden ancak bir insanın sığabileceği büyüklükteki bir dehlizle yeryüzüne çıkmak mümkündür.

Mağarada sıcaklık hayli düşük olup, gezi sırasında solunum güçlüğü çekilmesi, karbondioksit miktarının fazlalığından kaynaklanmakta, bu özelliği ile de astım hastalarının şifa aradığı mağaralardan birisi olabileceği düşünülmektedir.

Paylaşın

Bartın: Sipahiler Mağarası

Sipahiler Mağarası; Bartın’ın Merkez İlçesi, Kayadibi Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. İl Merkezi’nden Kayadibi Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Sipahiler Mağarası, dar giriş olan bir mağaradır. Girişten sonra üç ayrı kotta salonları bulunan mağaranın dikitleri ve zengin duvar oluşumları dikkat çekicidir. En alt salon ve dik eğimli pasajlar çamur kaplıdır.

Mağaralar oluşum özelliği, kayaç ve mağaranın oluşum zamanı, içinde geliştikleri kayaç tipi, taban suyu seviyesi, yer altı suyu akışı gibi çeşitli kriterler bakımından sınıflandırılmaktadır. Oluşum özellikleri bakımından mağaralar doğal ve yapay mağaralar olarak iki büyük grupta toplanmaktadır. Dünyada ve ülkemizde doğal mağaralar içerisinde en yaygın olanları karstik mağaralardır.

Karstik çözünme sonucunda meydana gelen birbirinden farklı boyut ve türde oluşum gösteren çeşitli yer şekilleri içerisinde, yeraltındaki çözünme sürecine bağlı oluşan mağaralar karstik şekillerin en dikkat çekenlerinden birisidir.

Karst rölyefinin yer altında oluşmuş en büyük şekilleri olan mağaralar, karbonatlı kayaçların sular tarafından
eritilmesiyle oluşan, farklı damlataşı şekillerine sahip büyük yer altı boşluklarıdır. Mağaralar sahip oldukları doğal özellikler sayesinde tarihin eski dönemlerinden itibaren insanlar tarafından değişik amaçlarla kullanılmışlar ve çeşitli araştırmalara konu olmuşlardır.

Türkiye’deki mağaralar turizm dışında, tehlike anında sığınak olarak kullanılmakta, tarım ve hayvan ürünlerinin depolanması, kültür mantarcılığı ve sağlık (speleoterapi) alanlarında son yıllarda kullanılmaya başlanmıştır.

Paylaşın

Şırnak: Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi

Şeyh Ahmet El-Cezeri Türbesi; Şırnak’ın Cizre İlçesi, Dağkapı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Kırmızı Medrese’dedir. Şehir içi ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Türbe, medresenin güney bölümündeki mescid kısmına yapışık bir bodrum bölümündedir. Şeyh Ahmed El-Cezeri, mutasavvıf, muhaddis, şair ve yazardır. Mezar bölümüne hem dışardan hem de içerden varılabilir.

Dışarıdan kapısı olup şu an kapalıdır. İçerden tavan kısmı delik olup, merdivenle inilmektedir. Mezarların ana duvarı çepeçevre siyah bazalt taştan yapılmıştır. Ancak tüm medrese kırmızı tuğladandır. Kubbede kırmızı tuğladan bu siyah taşın üstüne inşa edilmiştir.

Türbede 7 kişi yatmaktadır. En güneyde Ş.Ahmet El-Cezeri bulunmaktadır. Cizre beylerinden Seyfeddin Bohti, Emir Şemseddin, Emir Hac Muhammed, Naz Susın ile emir ailesinden başka kişiler bulunmaktadır. Mezar taşları kaçırılan Ş. Ahmet El-Cezeri ile Hanşeref in mezarlarında bir kitabe bulunmamaktadır.

Paylaşın

Şırnak: Mella Hasan Bateyi Türbesi

Mella Hasan Bateyi Türbesi; Şırnak’ın Beytüşşesap İlçesi, Güneyyaka Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Güneyyaka Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçlarıyla ulaşım sağlanmaktadır.

Asıl adı Hasan Ertuşi (Kurdi Hesené Ertoşi,) Eserlerinde Mella Bateyi mahlasını kullandığı için bu isimle anılmaktadır.

Hesene Ertoşi Hakkari’nin büyük aşiretlerinden olan Ertoşi aşiretindendir. Mella Bateyi, dönemin Kürt alimlerinden birisidir. Aynı zamanda şair, edebiyatçı ve yazar olan Mella Bateyi, eserlerinde Kürtçeyi çok iyi kullanmıştır.

Eğitimini Musul, Dohuk, Hewler, Mikse başta olmak üzere çok sayıda medresede tamamlamıştır. dönemin Önemli alimlerden ders almıştır.

Veli Mir Hasan Medresesi’nde eğitim gördüğü dönemde “Miks Mir”i ile çok yakın dostluk kurdukları belirtilmiştir (şiirlerinde belirtmiştir). Eserlerinde çok iyi bir Kürtçe kullandığından, Kürtçeyi en iyi kullananların başında gelmektedir.

Mella Bateyi, Hakkari Meydan Medresesi’nde uzun yıllar müderrislik yapmıştır. Yaşamı boyunca toplumsal konulara son derece önem verdiği gibi, yeni nesillerin eğitimli ve sağlıklı bir toplum oluşturulmasına yönelik olarak eğitime önem vermiştir.

Tüm yaşamı boyunca çocukların ve gençlerin iyi bir eğitim almaları yönünde ciddi çalışmaları olmuştur. Din adamı ve şair yönüyle tanınır. Eğitimini , Edebiyat, Din konularında yapmıştır. Yazdığı eserler daha çok din ve edebiyat üzerinedir.

Mella Bateyi’nin günümüze ulaşan en önemli 3 eseri vardır: Mewlida Kurdi, Divan, Zembilfiroş Destanı

Paylaşın

Şırnak: Şenoba Köprüsü

Şenoba Köprüsü; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Şenoba Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. 17. y.y da inşaa edilen yapı Osmanlı Dönemi eseridir.

İlçe Merkezi’nden Şenoba Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Hezil çayı üzerinde ulaşımı sağlamak üzere yapılan köprünün ayakları moloz taştan yapılmıştır. Yürüyüş alanı her iki taş ayak arasına düz ahşap hatılların dikine bunun üzerine ise yanlamasına ahşapların bırakılması ile yapılmıştır.

Günümüzde de ulaşımı sağlayan köprünün taştan yapılmış ayakları her iki kısımda da ana kaya üzerine oturmaktadır. Dönemi hakkında herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Paylaşın

Şırnak: Halmun (Elamun) Kilisesi

Halmun (Elamun) Kilisesi; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Andaç Köyü, Yarma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

İlçe Merkezi’nden Andaç Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Kilisenin bulunduğu Andaç köyü, eski bir Nasturi yerleşmesi olup, asıl adı Halmun’dur. Burası günümüzde Uludere’ye bağlı köy yerleşmesidir. Irak sınırına çok yakın Hakkari –Şırnak karayolunun 3 km içerisinde bulunmaktadır. Kilise köyün içerisinde düz bir araziye kurulmuştur.

Kuzey ve güneyinde köy evleri yer almaktadır. Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı, 16.11 x 21.80 m ölçülerinde tutulmuştur. İki aşamalı olarak inşa edilen kilisenin güneyindeki dört mekan, asıl kiliseye sonradan eklenmiştir.

Ana kilise sahın ve kanki (sunak) bölümlerinden oluşmaktadır. Sahın 5.76 x 15.30 m ölçülerinde doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Üzeri beşik tonoz örtülüdür. Güney duvarının ortasından içten kemerli dıştan düz bir kapı açıklığıyla girilmektedir.

Batıdan itibaren ortaya kadar mekan ikiye bölünmüştür. Bölüntü duvar, kemerli iki açıklıkla değerlendirilmiş ve burası iki beşik tonoz örtülü hale getirilmiştir. Kuzey duvarına boydan boya devam eden beş adet yuvarlak kemerli girinti açılmıştır.

Paylaşın

Geramon Kilisesi, Malzemeleri, Hazırlanışı

Geramon Kilisesi; Şırnak’ın Uludere İlçesi, Andaç Köyü, Yarma Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. 

İlçe Merkezi’nden Andaç Köyü’ne günün belirli saatlerinde toplu ulaşım araçları ile ulaşım mümkündür.

Yarma Mahallesi eski bir Nasturi yerleşmesi olup, asıl adı Geramon’dur. Irak sınırına çok yakın Hakkari –Şırnak karayolunun 3 km içerisinde bulunan Andaç’dan bir km uzaklıktadır. Kuzeyden güneye eğimli bir arazi üzerine kurulmuş olan kilisenin güneyinde meydan, kuzey ve batı taraflarında bahçe, doğusunda yol bulunmaktadır.

Güneyde dışa açılan giriş kapısının olduğu mekan doğu-batı yönünde uzanan beşik tonoz örtülüdür. Burası da katlıdır. Buradan diğer bir kapıyla ikinci mekana geçilmektedir. Burası da doğu-batı ekseninde dikdörtgen planlı ve beşik tonoz örtülüdür.

Kuzey duvarına peş peşe sıralanan sivri kemerli girintiler açmıştır. Üçüncü kısmı, kilisenin asıl ibadet mekanı olup sahın oluşturmaktadır. Bunun doğusunda kanki yer almaktadır. Burası doğu batı yönünde dikdörtgen ve beşik tonoz örtülüdür. Doğu duvarı ortasındaki basık kemerli açıklık, kankiye açılan tören kapısıdır.

Kilisenin güneye bakan dış cephesinde kemerli açıklık ve iki katlı girintiler bulunmaktadır. Bunlar dışında kilise cepheleri yalın tutulmuştur. Tamamında taş malzeme kullanılmıştır. Sağlam kalmış olan yapı bölgedeki Nasturi kiliselerinin önemli yapılarından biridir.

Paylaşın