Amasya: Hızır Paşa Camii

Hızır Paşa Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Hızırpaşa Mahallesi, Kumru Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yörgüç Paşa’nın kardeşi Hayrüddin Hızır Paşa tarafından 1466 yılında yaptırılmıştır. Cami, hamam, medrese ve şadırvandan oluşan bir külliye iken bugün sadece cami ve hamam ayakta kalmıştır.

İlk dönem Osmanlı mimarisinde görülen ve Amasya’da Bayezid Paşa ve Yörgüç Paşa camilerinde de örneği görülen zaviyeli (ters T planlı) camilerdendir. Ancak bu camilerin girişleri kuzey cephedenken Hızır Paşa Camii’nin girişi, bulunduğu yerin yüksek eğimi nedeniyle doğudan verilmiş, şadırvan da bu cepheye yerleştirilmiştir.

Yapımından bu yana pek çok kez hasar gören ve onarılan caminin gerçek örtü sistemi hakkında net bir bilgi edinilememekte; ortadaki iki bölümün iki kubbeyle, yan mekanların da muhtemelen tonozla örtülü olduğu sanılmaktadır

Paylaşın

Amasya: Gümüşlü Camii

Gümüşlü Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Gümüşlü Mahallesi, Mehmet Paşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Geçirdiği yangın ve depremlere rağmen her defasında ya yeniden yapılarak ya da onarılarak günümüze kadar ulaşan bu güzel cami Hükümet Köprüsü karşısında, Yavuz Selim Meydanı’na biraz yukarıdan bakan ve kendisini daha heybetli gösteren ufak bir yükselti üzerindedir.

Caminin ilk yapım tarihi 1326, yaptıranı Taceddin Mahmud Çelebi’dir. Ahşap çatılı olduğunu bildiğimiz bu cami 1419 yılındaki depremde yıkılmıştır. Cami ikinci kez 1491 yılında, bu defa Defterdar Mahmut Bey tarafından yaptırılmıştır. 1612 yılında yaşanan yangında büyük hasar gören caminin onarımını Şemseddin Paşa yaptırmıştır. Cami 1688 yılında bir kez daha onarımdan geçirilmiştir.

Camiye bugün kullanılan adını da veren bu onarımı Gümüşlüzade İbrahim Bey yaptırmış, bu zamandan sonra camiye Gümüşlü Camii denmiştir. Ancak bu da caminin son büyük onarımı olmamış, 1721 yılında bir yangın daha geçiren camiyi bu kez de vakfın mütevellisi Mustafa Ağa onartmıştır.

Kare planlı caminin tamamı düzgün kesme taştan inşa edilmiş, kuzey cephesine 1903 yılında bir son cemaat yeri eklenmiştir. Üzerindeki üçgen alınlıklı çatının ahşap direklerle desteklendiği bu bölüm, ahşap direklerin birbirlerine ve beden duvarına kemerlerle bağlanmasıyla beş gözlü bir yapı oluşturur.

Caminin kuzeydoğu köşesinde kesme taştan kare biçimli kaidesinin üzerinde tuğla örgülü silindirik minare bulunur. İç mekanın üzeri ise her yüzünde ikişer küçük pencerenin yer aldığı sekizgen bir kubbeyle örtülüdür. İç mekanın en dikkat çekici yanı burayı süsleyen kalemişi bezemelerdir. Bu bezemeler 1960 yılında yapılmıştır.

Paylaşın

Amasya: Yörgüç Paşa Camii

Yörgüç Paşa Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Hacılar Meydanı Mahallesi, Yörgüç Paşa Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Cami 1428 yılında Yörgüç Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yörgüç Paşa bir dönem Amasya’da Sancakbeyliği yapmış, daha sonra Çelebi Mehmet’in,oğlu Murat’ı küçük yaşta Amasya Sancakbeyliği’ne atamasıyla Şehzade Murat’ın lalası olarak Amasya’da kalmıştır.

Sultan II. Murat zamanında vezirlik de yapacak olan Yörgüç Paşa’nın Amasya ve çevresinde önemli hizmetleri olmuştur. Yörgüç Paşa Camii Amasya’da sık görülen ters T planlı camilerdendir. Duvarlarında düzgün kesme taş kullanılmıştır. Kalın duvarlarda ve mekanı aydınlatan pencere kemerlerinde yer yer kırmızı ve beyaz mermer kullanılması yapıya renkli bir görünüm kazandırmıştır.

Orta bölümdeki giriş kapısı büyükçe bir eyvan biçimindedir. Eyvanın büyük kemeri de yine kırmızı ve beyaz mermerden oluşur ve kemer doğrudan doğruya duvarlara oturtulmak yerine duvarlardan biraz çıkıntı yapılarak örülmüş, bu da girişe zarif bir görünüm kazandırmıştır. Kapının üstüne yerleştirilmiş, geometrik motifler ve çiçek motifleriyle süslü sağır pencerelerin altında kitabe yer almaktadır.

Caminin ilgi çekici özelliklerinden biri son cemaat yerinin caminin ana mekanı içinde olmasıdır. Giriş kapısının ardında ana ibadet mekanının büyük kubbeli birinci bölümü bulunur. Buradan doğu ve batı duvarlarındaki birer kapı ile yan bölümlere geçilir. Bu bölümlerin üzeri de birer kubbeyle örtülüdür.

Paylaşın

Amasya: Şirvanlı (Azeriler) Camii

Şirvanlı (Azeriler) Cami; Amasya’nın Merkez İlçesi, Mehmet Paşa Mahallesi, Atatürk Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kendisi de Karabağlı olan Şeyh Hacı Mahmut Efendi tarafından, Azerbaycan’ın Karabağ ve Şirvan şehirlerinden yollanan yardımlar ve yine buralardan gelerek Amasya’ya yerleşenlerden toplanan yardımlarla 1873-1895 yılları arasında yaptırılmıştır. Amasya’daki camilerin çoğu bir devlet adamı ya da yine devletin ileri gelenlerinden biri tarafından yaptırılmışken, Şirvanlı Camii bir mürşidin, Mir Hamza Nigari’nin adına, sevenleri ve müridlerince yaptırılmıştır.

1886 yılında Harput’ta vefat eden Mir Nigari Hazretleri’nin cenazesi, vasiyeti üzerine sonradan Amasya’ya getirilerek burada bir evin arsasına defnedilmiş ve söylendiği üzere Şeyh Hacı Mahmut Efendi öncülüğünde toplanan yardımlarla mezarın üzeri bir türbeyle örtülerek yanına da bir cami yaptırılmıştır.

Cami kare planlı, tek kubbeli ve tek minarelidir. Yapımında kesme taş ve moloz taş malzeme birlikte kullanılmıştır. Kuzey cephesinde dört sütunlu, üç gözlü bir son cemaat yeri bulunur. Klasik sütun başlıklarının üzerindeki sivri kemerler kırmızı ve beyaz mermer kullanılarak süslenmiş, bu bölümün üzeri üç küçük kubbeyle örtülmüştür. Beyaz mermerden yapılmış giriş kapısındaki işçilik ve motifler Türk mimari anlayışında yapılmamıştır.

Türbe, caminin doğu cephesinde yer alır ve camiye bitişiktir. Yine kare planda yapılmış türbeye caminin içinden büyük bir kemerli kapı açılır. Camiyle aynı mimari özellikleri gösterir. Sekizgen kasnaklı bir kubbe ile örtülüdür. Türbenin bitişiğinde dört lahit mezarın bulunduğu bir de hazire vardır. Bezemesiz olan lahitlerin birinin mermer başlığı bitkisel kabartma süslüdür.

Paylaşın

Amasya: Saraçhane Camii

Saraçhane Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Hatuniye Mahallesi, Ziya Paşa Bulvarı üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Camiyi 1372 yılında Amasya Emiri Şadgeldi Paşa yaptırmıştır. Önceleri kare planlı ve tek kubbeli bir yapıyken sonradan bir mekan eklenerek planı dikdörtgene çevrilmiş, bu yeni mekanın üzeri de kubbeyle örtülmüştür.

Moloz taş ve tuğla malzemenin birlikte kullanıldığı caminin yine tuğladan silindirik bir minaresi bulunur. Caminin kuzeyindeki son cemaat yeri yedi gözden oluşur. Buradan girilen iç mekan kalemişleri ile süslenmiştir. Kubbeler kiremit kaplıdır ve kubbe kasnaklarının üst kısımlarında kuşevi örnekleri görülmektedir.

İlk zamanlar yaptıranından dolayı Şadgeldi Paşa Camii olan caminin ismi, etrafında bulunan saraç dükkanlarından dolayı Çelebi Mehmet devrinden itibaren Saraçhane Camii olarak değişmiştir. Cami günümüze kadar birçok onarım görmüş, bu onarımlarda caminin bazı kısımları ve duvarlarının bir bölümü tamamen yenilenmiştir.

Paylaşın

Amasya: Mehmet Paşa Camii

Mehmet Paşa Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Pirinççi Mahallesi, Mehmet Paşa Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

1486 yılında II. Bayezid’in oğlu Şehzade Ahmet’in lalası Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Ters T planlı caminin asıl ibadet mekanı kare biçimlidir ve yüksek tavanı sekizgen kasnaklı bir kubbeyle örtülüdür.

Caminin kuzey cephesinde yedi adet sekizgen biçimli sütunun altı bölüme ayırdığı bir son cemaat yeri bulunur. Her bölümün üzeri kubbeyle kapatılmıştır. Sütunlar birbirlerine kırmızı beyaz renkte işlenmiş mermer kemerlerle bağlıdır.

Camiye soldan üçüncü bölümde bulunan ve üzerinde caminin yapım kitabesinin bulunduğu yay kemerli kapıdan girilir. Giriş kapısı derin bir niş şeklindedir. Caminin, ağaç oymacılığının en güzel örneklerinden biri olan kapısı Amasya Müzesi’nde sergilenmektedir.

Benzer biçimde caminin, kıvrak dal ve yaprak motifleri ile süslenmiş mermer minberi, Türk mermer işçiliğinin nadir örneklerinden biridir.

Paylaşın

Amasya: Kilari Selim Ağa Camii

Kilari Selim Ağa Camii; Amasya’nın Merkez İlçesi, Dere Mahallesi, Mustafa Kemal Paşa Caddesi üzerinde yer almaktadır.

Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kilari Selim Ağa’nın 1484 yılında yaptırdığı cami Taş Han ile Bedesten arasındadır. Caminin inşasında kesme taş ve tuğla kullanılmıştır.

Yuvarlak üç sütunu sivri kemerlerin bağladığı iki bölümlü ve iki kubbeli bir son cemaat yeri bulunur. Sağ taraftaki bölümde, üzerinde yapım kitabesinin yer aldığı küçük yay kemerli kapısı vardır.

Sol bölüm ise ibadete ayrılmıştır. Batı cephedeki minaresi tek şerefelidir. Kare plânlı camiyi sekizgen kasnaklı bir kubbe örter.

Paylaşın

Amasya: Küçük Ağa (Şamlar Camii) Külliyesi

Küçük Ağa (Şamlar Camii) Külliyesi; Amasya’nın Merkez İlçesi, Şamlar Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

1495 yılında II. Bayezid’in Kapı Ağası Ayas Ağa’nın inşa ettirdiği cami, medrese, sübyan mektebi ve hazireden oluşan külliyedir. Şamlar Mahallesi’nde bulunmasından dolayı camiye Şamlar Camii de denir. Yine yaptıranından dolayı Ayas Ağa Camii olarak da bilinir. Kare planlı, tek kubbeli caminin duvarları moloz taştan örülmüştür.

Kuzeyinde üç bölümlü bir son cemaat yeri bulunur. Yanlardan daha dar olan ve üzeri aynalı tonozla örtülü orta bölüm caminin giriş kısmıdır. İç mekanı duvarlarda iki sıra halinde dizilmiş sivri kemerli pencereler aydınlatır. Caminin altıgen bir kaide üzerine oturtulan minaresi tuğla örgülü ve taş şerefelidir.

Kaidenin orijinal olduğu bilinmektedir ancak gövde ve şerefe sonradan yapılmıştır. Medrese, caminin kuzeyindeki avluyu üç taraftan çeviren odalardan oluşur. U planlı klasik Osmanlı medreselerindendir. Kenarlarda sade başlıklı, silindirikon iki sütunun taşıdığı on üç kubbe ile örtülü revaklar bulunmakta, bunların arkasında da öğrenci odaları sıralanmaktadır. Sütunlar birbirlerine yuvarlak tuğla kemerlerle bağlıdır.

Odalarda birer ocak ve dolap bulunur. Medresenin bir dershanesi yoktur. Yapının doğu ucunda öğrenci odalarının sonunda biraz daha geniş inşa edilmiş kısım ise bugün kütüphane olarak kullanılan sübyan mektebidir. Caminin bahçesinde bulunan haziresinde basit işçilikle yapılmış ve çoğu zamanla tahrip olmuş sekiz adet mezar bulunur. Kitabeleri bulunmayan mezarların bazıları geometrik desenlerle, çiçek ve kılıç figürleriyle süslenmiştir.

Paylaşın

Amasya: Yıldız Hamamı

Yıldız Hamamı; Amasya’nın Merkez İlçesi, Hatuniye Mahallesi, Figani Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Yıldız Hamamı, Hatuniye Külliyesi’nin bir bölümü olarak inşaa edilmiştir. Çukur Hamam ya da Hatuniye Hamamı olarak da bilinen kare planlı hamam fenerli bir kubbe ile örtülüdür.

Kubbeli bir soyunmalık, soyunmalığın güneyinde soğukluk, bunun doğusunda yer alan tuvaletler ile batısında yer alan sıcaklık ve külhan (hamamın suyunun ısıtıldığı ocaklık) bölümlerinden oluşur.

Paylaşın

Amasya: Sübyan Mektebi

Sübyan Mektebi; Amasya’nın Merkez İlçesi, Hatuniye Mahallesi, Figani Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Sübyan Mektebi, Hatuniye Külliyesi’nın bir bölümü olarak inşaa edilmiştir. Caminin hemen doğusunda yer alır.

Moloz taştan örülen duvarlarda enlemesine üçer sıralık tuğla örgüler bulunur. Girişin bulunduğu cephede yine sivri kemerli üç pencere yer alır.

Kemerlerin üst kısımlarında tuğlaların değişik biçimlerde dizilmeleriyle geometrik süslemeler oluşturulmuştur. Batı cephesinde de içeriye açılan alçak kemerli bir kapı ve duvarın üst kısmına yakın iki pencere yer alır.

Tek katlı yapının içi büyükçe tek bir oda olarak inşa edilmiştir. Yapının ilk halinde çatı çift kubbeyle örtülüdür. Ancak sonradan kubbeleri yıkılmış, binanın üstü ahşap çatıyla kapatılmıştır. Yer ve tavan döşemeleri ahşaptandır.

Paylaşın