Bitlis: Hatibiye Medresesi

Hatibiye Medresesi; Bitlis Merkez İlçesi, Zeydan Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Memi Dede Türbe ve zaviyesinin karşısında bulunan Hatibiye Medresesinin kitabesi olmadığından, kimin tarafından ve ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Medrese yapı üslubuna göre XVI. Yüzyılda yapılmıştır. Günümüzde harap bir durumdadır ancak; Vakıflar Bölge Müdürlüğü zaman zaman restorasyon çalışmaları yapmaktadır.

Hatibiye medresesi blok kesme taştan yapılmıştır. Osmanlı mimarisindeki medrese planlarından çok farklı bir düzendedir. Dikdörtgen planlı medresenin güney batı köşesi bir platform üzerinde olup, buradaki giriş kapısına oniki merdivenle çıkılmaktadır. Bu bölümde büyük bir dershane bulunmaktadır.

Medresenin yan ve arkası kayalıklara dayanmıştır. Bu nedenle de aydınlatma orta kısmın üzerini örten tonoz ve yanlardan sağlanmaktadır. Batı kenarında beşik tonozla örtülü bir eyvanla birleşen bir bölüm bulunmaktadır. Batı kenarından beşik tonozla örtülü dikdörtgen hücrelere geçilmektedir.

Bu hücreden günümüze gelemeyen ancak, izlerinden anlaşılan bir diğer hücreye geçilmektedir. Bu bölüm 5.10X5.05 m. Ölçüsünde dikdörtgen plan düzenindedir. Kalıntılarından medresenin güney batı yönünün bezemeli olduğu sanılmaktadır. Buradan yalnızca güney batı köşesindeki duvarlar günümüze gelebilmiştir. Bu bölümler nişler, örtü motifleri ve silmelerin izleri görülebilmektedir.

Paylaşın

Bitlis: Yusufiye Medresesi

Yusufiye Medresesi; Bitlis’in Merkez İlçesi, İnönü Mahallesi, Çürük Düzü (Esentepe) Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şems-i Bitlisi’nin türbesinin hemen alt kısmında bulunan bu medresenin kitabesi günümüze gelmediğinden kimin tarafından ve ne zaman yaptırıldığı bilinmemektedir. Yapı üslubundan XVII-XIX yüzyıllarda yapıldığı sanılmaktadır.
Yusufiye medresesi yüksek duvarlarla çevrili bir avlunun kenarında düzgün olmayan dikdörtgen planlı bir yapıdır.

Kesme taştan yapılmış medresenin planı L şeklini andırmaktadır. İki sütun ve üç yuvarlak kemerli bir revağın arkasında dört medrese hücresi sıralanmıştır. Bu hücrelerden giriş sağında bulunan hücre, diğerlerinden farklıdır.
Diğer hücreler dikdörtgen ve beşik tonozlu olmasına karşılık, burası kare planlı ve kubbe ile üzeri örtülüdür.

Bu hücrenin dershane olduğu ihtimali yüksektir. Hücreler dışarıya açılan birer pencere ile aydınlatılmıştır. Doğu kenarında L planının ucunu meydana getiren bir hücre daha bulunuyor. Medresenin tümünün üzeri toprak damlıdır. Dershane hücresinin üzeri konik taş külahlı olarak günümüze kadar gelmiştir. Geçmişte vezaevi olarakda kullanılan medrese, restore çalışmaları görmüştür.

Uzunca bir süre bakımsızlıktan yıkılma tehlikesi ile karşı karşıya kalan ve balicilerinde uğrak yerlerinden biri konumuna gelen Yusifiye Medresesi, şimdi hem koruma altına alınmış hemde hergün onlarca ziyaretçinin akınına uğruyor.

Paylaşın

Bitlis: İhlasiye Medresesi

İhlasiye Medresesi; Bitlis’in Merkez İlçesi, Taş Mahallesi, Gökmeydan Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Medrese, Selçuklular tarafından 1216 tarihinde yaptırılmıştır. Kitabesine göre 1589 tarihinde Bitlis hanlarından 5. Şerefhan tarafından onarılmıştır. Mimari görünüş açısından klasik Selçuklu estetiğinin tüm özelliklerini taşıyan şaheser, dikdörtgen planlı, düz damlı ve kubbesizdir. Ortada heybetli bir tamburu, dört köşesinde silindirik destek kuleleri vardır. Ön cephesindeki süslü portali yapının en güzide bölümüdür.

Zamanının değerli bilim ve sanat adamlarını bünyesinde yetiştiren bu şaheser, giriş dışında üç ana bölümden oluşmaktadır. restore edilen medrese günümüzde Kültür ve Turizm Müdürlüğü olarak hizmet vermektedir. Bahçesindeki ziyaretgah olarak kullanılan Şerefhanoğullarına ait Veli Şemsettin, I. Ziyaeddin Han, II.Şerefhan ve Üç Bacılar Türbeleri ile birlikte bir bütünlük arz etmektedir.

Paylaşın

Bitlis: Kohoz (Zal Paşa) Hanı

Kohoz (Zal Paşa) Hanı; Bitlis’in Adilcevaz İlçesine bağlı Kohoz Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Köy dolmuşları ile ulaşım mümkündür. 

Zal Paşa tarafından yaptırılmıştır. Büyük olasılıkla da XVI.yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilmektedir. Zal Paşa, Kanuni Sultan Süleyman ve Sultan II.Selim zamanında görev yapmıştır.

Kohoz Hanı oldukça harap bir durumdadır. Hanın girişi yıkılmış, yalnızca arka ve yan cephelerdeki duvar kalıntıları günümüze gelebilmiştir. Kalıntılara dayanılarak hanın 18.56 X 26.28 m. ölçüsünde dikdörtgen bir planı olduğu anlaşılmaktadır. Kesme taştan olan hanın üst kısmı toprak damla örtülmüştür.

İç mekanı iki sıra halinde, kuzey-güney doğrultusunda payelerle üç nefe ayrılmıştır. Büyük olasılıkla da her sırada üçer paye bulunuyordu. Kalıntılardan bu payelerin sivri kemerler ile birbirlerine ve duvarlara bağlandıkları sanılmaktadır. Payelerin oluşturduğu bölümler diğer yöredeki hanlar gibi tonozlarla örtülü olmalıdır.

Paylaşın

Bitlis: Duhan Hanı

Duhan Hanı; Bitlis’in Merkez İlçesine bağlı Duhanşen Köyü, Duhan mevkide yer almaktadır. Bitlis-Diyarbakır Karayolu’nun 30’uncu kilometresindedir.

Hanın kitabesi olmadığından ne zaman ve kimin tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Hanın mimari üslubundan XVI-XVII.yüzyıllarda Osmanlı döneminde yapıldığı anlaşılmaktadır. Enine dikdörtgen planlı olan han, 49.65 X 15.50 m. ölçüsündedir. Yamaçta bulunan hanın girişi ile iki cephesinin büyük bir bölümü tahrip olmuştur.

Han iki bölümden meydana gelmiştir. Hanın her iki bölümüne de ayrı ayrı, ancak aynı cephe üzerindeki sivri kemerli niş içerisine alınmış yuvarlak kemerli kapılardan girilmektedir. Hanın büyük bölümü 34.15 m. boyunda enine dikdörtgendir. İçerisi iki sıra halindeki payelerle üç bölüme ayrılmıştır. Bu payeler birbirlerine sivri kemerlerle bağlanmıştır.

Üzeri boydan boya beşik tonozlarla Hanın küçük bölümü arazi konumundan ötürü düzgün bir plan göstermemektedir. İçerisi ikişerli dört paye ile üç bölüme ayrılmıştır. Bu payeler birbirlerine ve duvarlara kesme taştan sivri kemerlerle bağlanmıştır. Bu bölümün duvarlarında küçük mazgal pencerelerin oluşu bu kısmın yolculara diğerinin de hayvan ve arabalara ayrıldığını göstermektedir.

Paylaşın

Bitlis: El-Aman Hanı

El-Aman Hanı; Bitlis’in Merkez İlçesine bağlı Küllüce Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

El-Aman Hanı geniş bir avlusu ile birlikte beş ana bölümünden oluşmaktadır. Birinci kısım en batıda yer alıp çok kalın kesme taştan yapılmış duvarları yarım silindirik payandaları ile bir rıbat görünümündedir. Plan bakımından doğu batı aksında iki sıra halinde 6 haçvari paye ile üç bölüme ayrılır.

İkinci kısmı teşkil eden kapılı mekan birinci yapının kuzey doğusunda yer alır. Doğu batı istikametinde iki sıra halinde ve her sırada dört paye ve beş sivri kemerle üç uzun nefe ayrılır. Güney kenar ortasında bulunan büyük bir kapı kapalı mekanı esas haçvari bölümüne açılır.

Güney eyvanı en küçük eyvan olup güney kısmında bulunan mekanları kervansarayın diğer kısımlarından ayırır. Dördüncü bölümü teşkil eden ve avlunun güneyinde yer alan hamam ve hamama bitişik hücreler güney doğu köşede girintili çıkıntılı plan meydana getirir. Kervansarayın tamamı kesme taşla yapılmış örtü sistemi tonozlarda taş ve tuğla kullanılmıştır.

Çevresinde başka bir kalıntı veya yapı bulunmayan Han’ın kitabesi yoktur. Doğu-batı doğrultusunda uzunluğu tariben 90 metre; Güney-Kuzey doğrultusunda eni 70 metre gibi muazzam ölçülere sahip, Anadolu’nun en büyük kervansaraylarından biridir. 16. yüzyılda Hüsrevpaşa tarafından yaptırılmıştır.

Paylaşın

Bitlis: Baş Han

Baş Han; Bitlis’in Merkez İlçesine bağlı Başhan Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

XVI. yüzyılda Van Beylerbeyi Hüsrev Paşa tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir.

Yapının güney ucunda esas duvarlardan daha içte yay kemerli bir kapı bulunur. Ortada bir duvarla iki bölüme ayrılmış olan giriş mekanın içindeki merdiven ile büyük kısmın birinci tonozu üzerinden dama çıkılır. Kuzey duvardan büyük bir niş içinde yer alan kapısı yay kemerlidir.

Kare bir forma sahip ana mekan eşit aralıklı dokuz paye ve payeleri birleştiren sivri kemerlerle dört bölüme ayrılır. Cephelerinde farklı ebat ve formlarda pencereleri açılan han Bitlis’e özgü düzgün kesme taştan yapılmış, Düz damla örtülmüştür.

Paylaşın

Bitlis: Papşin (Hüsrev Paşa) Hanı

Papşin (Hüsrev Paşa) Hanı; Bitlis’in Merkez İlçesine bağlı Papşin (Yumurtatepe) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Bitlis İl Merkezine 4-5 kilometre mesafedeki hana, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hanın dikdörtgen plandaki beden duvarları dıştan giriş cephesinin iki köşesindeki yarım silindirik kuzeydoğu-kuzeybatı köşe ile kuzey yanda kare payandalarla desteklenmiştir. Yapı basit saçak silmeleri ile nihayetlendirilmiştir. Hanın giriş cephesi ile kuzey cephe dışarı açılmıştır.

Ortada beden duvarlarına kenar profilleri ve bezemeli bordürlerle derinleşen portal sivri kemerli ve kemer kavsarası mukarnas niş teşkil etmektedir. Kapının sağında iki pencere açıklığı görülür.kapının nişini üç kenardan geometrik süslü bordür çevreler. portal, tonozla örtülü küçük bir hücreye açılır.

Birinci kısmı takiben ikinci kapı ile ana mekana girilir. Kuzey güney istikametinde üç bölüme ayrılan mekan moloz taştan sivri beşik tonozlarla örtülmüş ve tonozlar nefleri ayıran haçvari payeler üzerine birer kesme taş kemerlerle takviye edilmiştir. Bitlis’e özgü düzgün kesme taştan inşa edilen han düz damla örtülmüştür.

Paylaşın

Bitlis: Hatuniye (Hazo) Hanı

Hatuniye (Hazo) Hanı; Bitlis’in Merkez İlçesi, Müştakbaba Mahallesi, Şerefiye Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Doğu batı yönde enine dikdörtgen plandaki hanın beden duvarlarının bir kısmı ince yonu kesme taştan, diğer yarısı ise kaba yonu taşlardan yapılmış olup sade bir silmenin sınırladığı duvarlar üzerini dışta toprak dam örtmektedir.

Batı cephe ortasında yer alan giriş kapısı sivri kemerli niş içine alınmıştır. doğu, batı ve güney cephede dışta çok dar olan pencereler bulunmaktadır. dikdörtgen plan içte sekiz haçvari paye ve payeleri birleştiren sivri kemerlerle on beş bölüme ayrılmakta ve bölümün üzerini sivri beşik tonoz örtmektedir.

Girişten itibaren orta asta kalan bölümlerler diğerlerinden daha geniş olup dikdörtgendir. Hanın doğu ve batı cephelerinde sivri beşik tonozlarla örtülü üçer hücre bulunmaktadır. Bu hücreler birer kapı ile orta kısma ayrılmaktadır.

Paylaşın

Bitlis: Narlıdere (Kasrik) Köprüsü

Narlıdere (Kasrik) Köprüsü; Bitlis’in Merkez İlçesi, Narlıdere Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.

Köprü, Bitlis – Baykan yolu üzerindedir. Bu muhteşem yapının kitabesi olmadığından hangi tarihte ve kimin tarafından yapıldığı bilinmemektedir.

Ancak, gerek köprü mimari özellikleri ve gerekse yörenin tarihi durumu göz önüne alındığında Osmanlı dönemi 16. yy. sonları ya da 17. yy. içinde yapılmış olabileceği kanaati yaygındır.

Paylaşın