Sivas: Tozkoparan (Tozkaldıran) Camii

Tozkoparan (Tozkaldıran) Camii; Sivas’ın Divriği İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Dikdörtgen planlı, kırma çatılı, kerpiçten inşa edilmiş caminin etrafında eski mezarlık alanı bulunmaktadır. Caminin dış sıvalarının bir bölümü döküldüğünden, kerpiç örgülerin arsında ahşap hatıllar gözlenmektedir.

Kürsü ve pabuçluğu kerpiç ve taş örgü olan tek şerefeli minarenin diğer bölümleri ahşaptır. Her cephesine birer pencere açılarak aydınlatılması sağlanan yapının kırma çatısı alaturka ve marsilya tipi kiremitle örtülmüştür.

Caminin girişi sokak seviyesinden dört basamak yüksek tutulmuştur. Mezarlık alanında, sanduka tipi mezar taşları değerlendirilmelidir.

Paylaşın

Sivas: Turabali Mescidi

Turabali Mescidi; Sivas’ın Divriği İlçesi, Nebi Paşa Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. 

Dikdörtgen planlı mescit, ahşap tavanlıdır. Yan cephelerden birinde ahşap söveli iki pencere açıklığı yer alır. Duvara bitişik minaresinin oldukça yüksek bir kaidesi vardır.

Kaidenin bir yüzü taş basamaklı merdiven şeklindedir. Gövde kısmı bulunmayıp, dört sütunlu şerefeli konik bir külahla örtülüdür. Cepheler ahşap, saçak altı ile son bulmaktadır. Kırma çatısı marsilya kiremitle örtülüdür. Çatısı yenilenmiş.

Paylaşın

Sivas: Ağılcık Köyü Camii ve Çeşmesi

Ağılcık Köyü Camii ve Çeşmesi; Sivas’ın Divriği İlçesi, Ağılcık Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Kare planlı yapının üzeri düz toprak damdır. Dam üzerindeki sal taşları uzatılarak saçak oluşturulmuştur. Caminin minaresi mevcut değildir. Caminin giriş kapısı doğuda yer almaktadır. Tek kanatlı ahşap kapının üzerinde mermer kitabe yer almaktadır.

Yapının beden duvarları bölgenin yöresel malzemesi olan sal taşından yapılmış olup aralarda ahşap hatıllara yer verilmiştir. Dış beden duvarları üzerinde herhangi bir sıva bulunmamaktadır. Yapı içerisine girildiğinde ahşap mertekli düz tavan sekiz adet ahşap sütunla taşınmaktadır. Üst örtünün bir kısmı yıkılmıştır.

Caminin içerisi doğu duvar üzerinde yer alan altta iki adet dikdörtgen formlu pencere, üst sırada ise 3 adet mazgal pencere ile aydınlatılmıştır. Doğu duvarın üzerine çeşme yapıldığından burada yer alan pencerenin kapatılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Güney duvarın ortasına simetrik olarak yerleştirilmiş olan alçı mihrap nişi yuvarlak kemerli olup kemerin ortasında yarım ay motifi yer alır. Yuvarlak kemerli nişin etrafı dikdörtgen bir çerçeve ile çevrelenmiştir. Kuzeyde yer alan kadınlar mahfili ahşap olup ahşap sütunlar tarafından taşınmaktadır.

Caminin güney-doğu duvarı üzerinde yer alan çeşme; dikey dikdörtgen formlu ve yuvarlak kemerlidir. Tek lülesi bulunan çeşme düzgün kesme taş malzemeden inşa edilmiştir. Niş içerisinde yer alan kitabelik kısmı boştur. Niş içerisinde iki adet kaş kemerli tas nişi bulunmaktadır. Köşelikte iki adet bitkisel rozet yer alır

Paylaşın

Sivas: Abana (Göllüce) Kilisesi

Abana (Göllüce) Kilisesi; Sivas’ın Akıncılar İlçesi, Abana (Göllüce) Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlı kilisenin üst örtüsü ve duvarları büyük oranda yıkılmıştır. Kemer kavisleri köşeleri kapı pencerelerde kesme taş malzeme, diğer kısımlarda moloz taş malzeme kullanılmıştır.

Batı cephenin ortasında yer alan kapının kalan izlerden yuvarlak kemerli olabileceği muhtemeldir. Doğuda yer alan apsis tekli yuvarlak dışa taşkın ve apsis yine bir nişle vurgulanarak dışa çıkıntı yapmıştır.

Apsisin iki yayında pastaforyum hücreleri olarak adlandırılan papaz hücreleri bulunmaktadır. Papaz hücrelerinin giriş kapıları yine yuvarlak kemerli oldukça yüksek tutulmuştur.

Kuzey güney cephede yer alan dörder adet pencere mazgal tipi ve yine yuvarlak kemerli bir şekildedir. Üst örtü tonozu ise kesme taşla oluşturulan kemerlerle (kirişlerle taşınmaktadır. Batı doğu cephenin önüne sonradan inşa edilmiş olan müştemilat kısmı eklenmiştir.

Yapım tarihi kesin olarak bilinmemesine rağmen 18. YY’ın onlarında inşa edilmiş olabileceği muhtemel binalardandır. Kilisede yoğun bir süsleme elemanı olmamasına rağmen apsis tarafında çeşitli haç motifleri yer almaktadır. Günümüzde yıkık harabe vaziyettedir.

Paylaşın

Sivas: Mehmet Ali Hamamı

Mehmet Ali Hamamı; Sivas’ın Merkez İlçesi, Akdeğirmen Mahallesi, Kepenek Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hamamın yapım kitabesi yoktur. 14 x 32 m dış ölçülerinde, dikdörtgen planlı kesme taştan inşa edilen hamamı bu özelliklerine göre XVII. Yüzyıla tarihlemek mümkündür. Soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümleri ile klasik Osmanlı hamamlarının temel özelliklerine sahiptir.

Güney yönünde basık kemerli bir kapıdan soyunmalık bölümüne girilir. İç ölçüleri 11 x 12.50 m olan soyunmalık ahşap, üzeri dört yöne eğimli kırma çatılıdır. Yapılan onarımla değişikliğe uğramıştır. Ortada sekiz köşeli havuzu bulunmaktadır.

Ilıklık bölümü 3.25 x 2.50 m iç ölçülerinde ortadan kubbe yanlarda beşik tonoz örtülüdür. Ilıklık bölümünde helâ ve tıraşlık yer almaktadır.

Sıcaklık bölümü klasik dört eyvan şemalıdır ve köşelere kare planlı hücreler (halvet) yerleştirilmiştir. Eyvan üstleri beşik tonoz, hücreler kubbelerle örtülüdür. Hazne ve külhan bölümü dikdörtgen planlı ve beşik tonozludur. Hamam halen faaliyettedir.

Mehmet Ali Efendi Hamamı Vakfiyesi; Sivas Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nde bulunan Mehmet Ali Hamamı’nın vakfiye sureti H. 1305 (1887) tarihinde düzenlenmiştir. Behram Paşa oğlu Mustafa Bey tarafından 1589 tarihinde yaptırılan Ali Ağa Camii’ne Çavuş Mahallesi’nde oturan, Sivas eşrafından Sahib’l-hayrat, Silahdar-zâde Zülfü-zâde Mehmet Ali Efendi İbni İbrahim tarafından vakfedilmiştir.

Vakıf suretinde, hamam kirasından elde edilecek gelirden önce hamamın tamiri sonra Köhne Bud bahçesi’nin (Erik Bahçesi) bakımı, cami çevresindeki mezarların ve caminin tamiri, geriye kalan paradan ise Ali Ağa Camii çevresinde bulunan kütüphaneye harcanması, bunlardan geriye kalanın ise hazineye bağışlanması hükme bağlamıştır.

2003–2004 yıllarında duvarlarda derz temizliği yapılmış, sıva raspası yapılmış, üst örtü değiştirilmiştir.

Paylaşın

Sivas: Hatipoğlu Camii

Hatipoğlu Camii; Sivas’ın Divriği İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Mülkiyeti Hatiboğlu Mescidi Vakfına aittir. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 19.yy sonu ile 20. yy başlarına tarihlenebilir.

Cami kareye yakın dikdörtgen planlıdır. Caminin strüktürü taş ve ahşaptan oluşan ‘Karma Yapı Sistemi’ olarak tanımlanabilir. Zemine oturan ana taşıyıcı duvarlar ahşap hatıllı moloz taştır.

Üst tarafları kerpiç duvardır. Ana mekanın döşemesi ahşap kaplamadır. Çatı Marsilya tipi kiremitle kaplanmıştır.

Minare ahşaptan yapılmıştır. Sanat Tarihi açısından yapım malzemeleri ve ahşap minareli olması açısından değerlendirilebilir. Cami ibadete açıktır.

Paylaşın

Sivas: Eski Paşa Hamamı

Eski Paşa Hamamı; Sivas’ın Merkez İlçesi, Uluanak Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hamamın kitabesi bulunmamakla beraber, yapı üslubundan XVII. yüzyılda yapıldığı anlaşılmaktadır. Klasik Osmanlı hamam mimarisi üslubunda yapılmış olan hamam soğukluk, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden meydana gelmiştir.

Doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı, doğuda soyunmalık batı da ılıklık ve sıcaklık yer almaktadır. Soyunmalık üzeri büyükçe ve yüksek kubbeli, batıdaki bölümün üzeri tek kubbeli olup çevresi toprak kaplı tamamı yığma taştır.

Güney Cephe: Sokağa cepheli sonradan yapılan briket + tuğla duvarlı ilave yapının çift kanatlı ahşap kapısı ile sokaktan giriş sağlanmıştır. Soyunmalık bir adet yuvarlak kemerli pencereli ve demir parmaklıklı diğer bölümlerin dışarıya açıklığı bulunmamaktadır. Doğu, batı ve güney cepheler kapalıdır.

Yapının soyunmalık kısmı altıgen olup doğusu ve batısı daha düşük seviyededir. Doğuda çıkıntılı kısmın üç yüzü tekrarlanmış olup üzeri toprak örtülüdür. Güneydeki sokaktan girişi sağlayan ilave yapı havlu kurutma ve çay ocağı olarak kullanılmaktadır.

Soyunmalık: Doğudaki duvardan kare planlı soyunmalığa girilir. Üzeri kubbeli kubbeye geçiş tromplu, tromp araları sivri kemer bağlantılı kuzeyi ve güneyi pencereli, kuzey tepesi aydınlık fenerli zemin mozaik kaplı kemerlidir. Soyunma hücreleri iç mekânlar bölünerek elde edilmiş olup, sekiz kenarlı şadırvan lambri ile kapatılmıştır.

Ilıklık: Dikdörtgen planlı  beşik tonozlu bu bölüme yuvarlak kemerli kapı açıklığı ile girilmektedir. Beşik tonoz iki aydınlık çevreli olup kuzeyi pencerelidir.

Çeşme 2007 yılında onarılmış olup, mozaik çimento karışımı malzemeden yapılmış olan eski yalak kaldırılarak yerine mermerden imal edilmiş olan yeni yalak konulmuştur.

Paylaşın

Sivas: Abdurrahman Paşa Camii

Abdurrahman Paşa Camii; Sivas’ın Kangal İlçesi, Gürsel Mahallesi Çarşı İçi Mevkii’nde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Yazıtından yapının Kangal Ağası Abdurrahman Paşa tarafından, minareninse Abdülkadir Ağa tarafından 1865-1870 yılları arasında bir tarihte yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

Abdurrahman Paşa Camii, taş malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Yakın tarihlerde ise çeşitli ilavelerle orijinal planında değişmeler olan caminin üç gözlü üzeri kubbe ile örtülü bir son cemaat yeri vardır.

Taş malzeme kullanılarak yapılan minber ve mihrap ise yağlı boya ile boyanarak orijinal özelliğini kaybetmiştir. Kadınlar mahfili ise beton malzeme kullanılarak daha sonraki dönemlerde yapılmıştır.

M. 1865 yılında yapılan iki renkli taş malzeme kullanılarak yapılan minare kare bir kaide üzerinde silindir şekilli gövde sade bir şerefe altlığı şerefeden sonra petek kısmına geçilir, bakırla kaplanmış külahtan sonra alemle sonlandırılır. Abdurrahman Paşa Camii minaresi, Kangal Alacahan Camii minaresi ile benzerlik gösterir.

Paylaşın

Sivas: Meydan Hamamı

Meydan Hamamı; Sivas’ın Merkez İlçesi, Küçükminare Mahallesi, Şemsi Sivasi Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Atatürk caddesinden Dikilitaş semtine giden yolun solundadır. Meydan Camii ile birlikte veya ondan bir süre önce yapılmış olması imkân dâhilindedir. 13 x 35 m boyutlarında olup tamamen kesme taştan yapılmıştır.

Hamamın giriş kapısı yandadır. Giriş kapısının sol tarafında sivri kemerli bir niş ve kapısının iki yanında burmalı sütuncuklar cephenin süslenmesini meydana getirir.

Klasik planda, yapılmış bir hamamdır. Kare planlı soyunma mahallinin eyvan şeklindeki girişi ve bunun yanındaki kemerli penceresi sütunce ve profillerle tezyin edilmiş; batı köşesi ise stalâktitli bir kavsara ile pahlanmıştır. Ortada sekiz köşeli bir havuzu vardır. Bu kısımdan önce cephede çıkıntı yapan, üzeri tonozlu kafes (havlu kurutma) mahalline, kubbe aksine isabet eden küçük bir kapı ile de ılıklık kısmına (ki bu kısımda helâlar ve tıraşlıklar yer alır) geçilir.

Sıcaklık kısmı merkezi bir kubbe etrafında aksiyal bir şekilde tertiplenmiş, dört eyvan ve köşelerde birer kubbeli halvet mevcuttur. Bu hücrelerin içinde üçer kurna vardır. Köşe hücrelerinin kapıları sıcaklık kısmına, giriş aksına rastlayan eyvanlara açılır. Orijinal kurnalar boz renkli mermerden yapılmış ve pahlı köşeleri sade bir şekilde ikişer ters lale motifiyle tezyin edilmiştir.

Sıcaklık kısmının sonunda ve hamamın kuzeybatı köşesinde tonozlu su haznesi ve altında külhan vardır. Soyunma mahallinin güney, doğu ve kuzeydoğu cepheleri kesme taş kaplama, diğer kısımları moloz taş duvardır. Kubbesi sekizgen kasnak üzerine oturtmaktadır. Beden duvarlarının üst hizasında ve kasnak üzerinde basit bir silme dolanır. Çıkıntılı kafes kısmının cephe duvarında silme hizasında bir adet çörten mevcuttur.

Etrafın toprakla dolması neticesinde hamam zemine gömülü ve 1.50 – 2 m aşağıda kalmıştır. Yan ve ön cephelerine muhtelif dükkân ve binalar yaptırılmış iken 1963 yılında kaldırılmıştır.

1962 yılında yapılan onarımda etrafı temizlenmiş ve eser ortaya çıkarılmıştır. Bu onarımda yine soyunma mahalli kubbesine iki adet tepe penceresi ile iki adet zemin penceresi açılmıştır. Hamam zemini ve kurnaların bir kısmı mozaik olarak yenilenmiş, WC kısmında değişiklik yapılmıştır. Külhan kısmının bacası yıkılmış, su tesisatı kısmen değiştirilmiştir. 1991 yılında hamamda meydana gelen patlama ile soyunmalık bölümü kubbesi yıkılmış, yapılan onarım sonunda kubbe çinko ile kaplanmıştır.

2008 yılında yapılan onarımda ise duvarda derzler yenilenmiş, üst örtü değiştirilmiş, iç dekorasyon yenilenmiş ve çevre düzenlemesi yapılmıştır.

Paylaşın

Sivas: Surp Asdvadzadzin Kilisesi

Surp Asdvadzadzin Kilisesi; Sivas’ın Gürün İlçesi, Pınarönü Mahallesi, Nurettin Sözen Caddesi üzerinde yer almaktadır.

İlçe merkezindeki kiliseye, şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür. Gürün Belediyesi bu mekanın restorasyonu konusunda planlama çalışmaları yürütmektedir.

Kilisenin çatısı ve sütunları çökmüş olsa da duvarların çoğu, üç apsis ve diğer pek çok mimari unsur bozulmadan günümüze ulaşmıştır.

Bu kilise binası, 20. yüzyıl boyunca, bir dönem hapishane, ardından sinema, son olarak depo olarak kullanılmış; sonunda kültürel miras varlığı olarak tescillenip koruma altına alınmıştır.

Gürün’de yaşayan Ermeni toplumu 1915 Ermeni Tehciri’yle bölgeden ayrılmak zorunda kalmışlardır. 1915 Ermeni Tehciri öncesi Gürün’de 3000 ev nüfusu vardı ve bunlardan 1550 hanesi Ermeni toplumdan oluşmaktaydı.

Paylaşın