Şanlıurfa: Cıncıklı Hamam

Cıncıklı Hamam; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Karaburç Mahallesi, Hızanoğlu Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şanlıurfa, İstanbul, Bursa, Edirne ve Erzurum’dan sonra Osmanlı Dönemi’nden kalma sekiz adet hamamı ile Türkiye’de dördüncü sırayı almaktadır. Şanlıurfa hamamları, soğukluk, sıcaklık ve ılıklık bölümleri ile klasik Osmanlı hamamları planındadır.

Kitabesi bulunmayan bu hamamın ne zaman yapıldığı bilinmemekle beraber 1729 yılında tamir görmüş olan Hızanoğlu Camii ile aynı tarihlerde yapılmış olabileceği düşünülmektedir. Evliya Çelebinin Seyahatnamesinde bu hamamdan bahsetmesi, yapının XVII. yüzyılın ikinci yarısında mevcut olduğunu göstermektedir.

Cıncıklı, Vezir, Şaban, Veli bey, Eski Arasa, Serçe, Sultan ve Keçeci hamamları Şanlıurfa’nın Osmanlı Dönemi’nden kalma diğer hamamlarıdır. Bunlardan Keçeci esnafı tarafından kullanılan Keçeci Hamamı ve depo olarak kullanılmakta olan Eski Arasa Hamamı hariç diğer hamamlar hizmet vermektedirler.

Paylaşın

Şanlıurfa: Vezir Hamamı

Vezir Hamamı; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Yusufpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şanlıurfa, İstanbul, Bursa, Edirne ve Erzurum’dan sonra Osmanlı Dönemi’nden kalma sekiz adet hamamı ile Türkiye’de dördüncü sırayı almaktadır. Şanlıurfa hamamları, soğukluk, sıcaklık ve ılıklık bölümleri ile klasik Osmanlı hamamları planındadır.

Sarayönü Semtindeki Vezir Hamamı, 1703 yılında Urfa Mutasarrıfı Arapkirli Yusuf Paşa tarafından Yusuf paşa Camii’ne vakfiye olarak yaptırılmıştır. Vezir Hamamı, dikdörtgen bir plana sahiptir. Doğu kısmında kadınlar, kuzey kısmında erkekler kapısı olmak üzere iki girişi vardır.

Cıncıklı, Vezir, Şaban, Veli bey, Eski Arasa, Serçe, Sultan ve Keçeci hamamları Şanlıurfa’nın Osmanlı Dönemi’nden kalma diğer hamamlarıdır. Bunlardan Keçeci esnafı tarafından kullanılan Keçeci Hamamı ve depo olarak kullanılmakta olan Eski Arasa Hamamı hariç diğer hamamlar hizmet vermektedirler.

 

 

Paylaşın

Şanlıurfa: Şeyh Saffet Çeşmesi

Şeyh Saffet Çeşmesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kurtuluş Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bugün için pek anlamı olasa da bir zamanlar adına besteler yapılan “Çeşme”ler kentirin fiziki yapısında çeşmeler önemli bir yere sahipti. Kentte hemen her mahallede en az bir çeşmenin bulunması gerekiyordu.

Mahalle dokusunun oluşumunda ve gelişiminde çeşmeler belirleyici unsurlardandı. Çoğunlukla düz kenar ve saçak silmeleriyle kuşatılan çeşme cepheleri, sâde görünümlü, düz-masif tasarımlara sahiptir. Çeşmelerin büyük bir bölümünde su haznesi bulunmaktadır.

Şeyh Saffet Çeşmesi, diye bilinen çeşme aslında kitabelerde Şeyh Safvet Çeşmesi olarak kaydedilmiştir. Ellisekiz Meydanındaki Halveti Tekkesi (Şeyh Saffet Tekkesi)’nin batı cephesinde yer alır. Çeşmenin kitabesinde H. 1309 (M. 1891) tarihinde Şeyh Safvet tarafından yaptırıldığı yazılıdır.

Paylaşın

Şanıurfa: Emencekzade Çeşmesi

Emencekzade Çeşmesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kadıoğlu Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bugün için pek anlamı olasa da bir zamanlar adına besteler yapılan “Çeşme”ler kentirin fiziki yapısında çeşmeler önemli bir yere sahipti. Kentte hemen her mahallede en az bir çeşmenin bulunması gerekiyordu.

Mahalle dokusunun oluşumunda ve gelişiminde çeşmeler belirleyici unsurlardandı. Çoğunlukla düz kenar ve saçak silmeleriyle kuşatılan çeşme cepheleri, sâde görünümlü, düz-masif tasarımlara sahiptir. Çeşmelerin büyük bir bölümünde su haznesi bulunmaktadır.

Kitabelere göre geçen ismiyle Emencekzâde Çeşmesi, Kadıoğlu Camii avlu girişinin doğusuna bitişik olarak yapılmıştır. Çeşmenin kitabesinden H. 1138 (M.1723) tarihinde Emencekzâde lakaplı bir hayırsever tarafından
yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

Bu çeşme aynı zamanda Karakoyun Deresi üzerindeki su kemeri vasıtasıyla şehre gelen Kehriz Suyu’nun çevredeki cami, hamam ve evlere dağıtımının yapıldığı “Taksimiye” görevini de görmekteydi.

Paylaşın

Şanıurfa: Firuz Bey Çeşmesi

Firuz Bey Çeşmesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Camikebir Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bugün için pek anlamı olasa da bir zamanlar adına besteler yapılan “Çeşme”ler kentirin fiziki yapısında çeşmeler önemli bir yere sahipti. Kentte hemen her mahallede en az bir çeşmenin bulunması gerekiyordu.

Mahalle dokusunun oluşumunda ve gelişiminde çeşmeler belirleyici unsurlardandı. Çoğunlukla düz kenar ve saçak silmeleriyle kuşatılan çeşme cepheleri, sâde görünümlü, düz-masif tasarımlara sahiptir. Çeşmelerin büyük bir bölümünde su haznesi bulunmaktadır.

Firuz Bay Çeşmesi; Yıldız Meydanındaki 1781 (H.1196) tarihinde yapılan Nakıbzade Hacı İbrahim Efendi Medresesi’nin güney duvarına medrese ile aynı tarihte Firuz Bey tarafından yaptırılmıştır. Kitabede çeşme nişinin kemeri ve köşe sütunları taş süslemedir.

Paylaşın

Şanıurfa: Hekim Dede Çeşmesi

Hekim Dede Çeşmesi; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Hekim Dede Mahallesinde, Hekim dede Camii girişinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Bugün için pek anlamı olasa da bir zamanlar adına besteler yapılan “Çeşme”ler kentirin fiziki yapısında çeşmeler önemli bir yere sahipti. Kentte hemen her mahallede en az bir çeşmenin bulunması gerekiyordu.

Mahalle dokusunun oluşumunda ve gelişiminde çeşmeler belirleyici unsurlardandı. Çoğunlukla düz kenar ve saçak silmeleriyle kuşatılan çeşme cepheleri, sâde görünümlü, düz-masif tasarımlara sahiptir. Çeşmelerin büyük bir bölümünde su haznesi bulunmaktadır.

Hekim Dede Çeşmesi; Hekim Dede Camisi’nin kuzeybatı köşesine bitişik olarak inşa edilmiştir. Kare planlı ve beşik tonozlu bu çeşme iki cephelidir. Bu özelliği ile Şanlıurfa’da tek örnektir.

Güney cephesinde yer alan kitabesi oldukça siliktir. Bu kitabe üzerinden sadece H.1120 (1708) tarihi okunabilmektedir. Çeşmenin her iki cephesi yivli ve mukarnas başlıklı köşe sütunceleri ile süslenmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hacı Kamil Köprüsü

Hacı Kamil Köprüsü; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Kamberiye Mahallesi, Seyfettin Sucu Sokak üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Şanlıurfa şehir surlarının Saray Kapısı çıkışında olan bu köprüyü Urfa Valisi Ethem Paşa zamanında Hacı Yusuf Kâmil Bey 1903 yılında yaptırmıştır.

Halk arasındaki söylentiye göre Urfa Valiliği sırasında Ethem Paşa Urfa Eşrafından Hacı Yusuf Kâmil Efendi’ye şehrin iki yakasını birbirine bağlayacak olan bu köprüyü yapmasını istemiştir. Bundan sonra da köprünün tapusunu kendisine vereceğini söylemiştir.

Ancak Hacı Yusuf Kâmil Bey bu teklifi kabul etmemiştir. Bunun üzerine Ethem Paşa Urfa eşrafından Kürkçüzade Mahmut Nedim Efendi’ye köprüyü yaptıracağını söyleyince Yusuf Ziya Efendi de 12 bin altın lira ile köprüyü yaptırmıştır. Ayrıca köprünün üzerine de otel ve dükkânlar yaptırmıştır.

İki sıra halinde kalın beyaz taş payeler üzerindeki köprü şehrin içerisinden geçen Karakoyunlu Deresi üzerindeki köprülerin en büyüğü durumundadır. Üzerinde de iki otel ve dükkânlar bulunmaktadır. Yapıldığı yıllarda şehrin dışında olan bu köprü, günümüzde şehir merkezindedir. 1939 yılında da köprünün batısına betonarme bir köprü yapılmıştır.

Paylaşın

Şanlıurfa: Hızmalı Köprü

Hızmalı Köprü; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Hızmalı Mahallesi, Bostancılar Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Hızmalı Köprü, Karakoyun Deresi üzerinde yer alır. Yapılış tarihi bilinmemektedir. Köprü ayağının doğu cephesindeki kitabeye göre, 1843 yılında (H.1259) Muhammet Said adında bir kişi tarafından onartılmıştır.

Halk arasındaki bir söylentiye göre, Karakoyunlu hükümdarının kızı Sakine Sultan, Hacca giderken, uğradığı Urfa’da bu köprüyü yaptırmış ve yıkıldığında tekrar yapılabilsin diye mücevherleri ile altın hızmasını köprünün temeline koydurmuştur.

Bu nedenle köprü, Hızmalı Köprü olarak bilinmektedir. Köprü üzerindeki gizli su kanallarından, köprünün su kemeri görevini de gördüğü anlaşılmıştır. 2001 yılında doğu cephesi yıkılan bu tarihi köprü, Şanlıurfa Valiliğince restore edilmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Millet Köprüsü

Millet Köprüsü; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Millet Köprüsü, Karakoyun üzerine inşa edilmiştir. Yapılış amacı derenin bir yamacından Millet Hastanesine (Eski Devlet Hastanesi) geçişi sağlamaktır.

Bu nedenle Millet Köprüsü olarak isimlendirilmiştir. Köprünün güney tarafındaki üçgen alınlıklı, kemerli giriş kapısı üzerindeki kitabede: “Ali Saip Köprüsü, sene 1341 (M.1922)” yazılıdır.

Mevcut kaynaklara göre bu kitabe yapım değil, onarım kitabesidir. Buna göre köprünün inşa tarihi daha eskidir. Yapının Urfa tarihi açısından büyük önemi vardır zira Urfa Kurtuluş Savaşı’nda Fransızlarla yapılan son anlaşma bu köprü üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Bu anlaşmanın anısına, Urfa kurtuluş mücadelesine katkılarından dolayı kitabeye zamanın Jandarma Komutanı Yüzbaşı Ali Saip Bey’in adı yazılmıştır. Millet Köprüsü 2001 yılında Şanlıurfa Valiliğince restore edilmiş; taş korkulukları ve döşemesi yenilenmiştir.

Paylaşın

Şanlıurfa: Jüstinyen Su Bendi ve Kemeri

Jüstinyen Su Bendi ve Kemeri; Şanlıurfa’nın Merkez İlçesi, Yusufpaşa Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Şehir içi ulaşım araçlarıyla ulaşım mümkündür.

Karakoyun (Dayşan) Deresi özünde yapay bir deredir. Aşırı yağışlarda şehri sürekli su bastığı için Bizans Dönemi’nde insan eliyle genişletilmiş bir su yatağıdır.

Bu su baskınlarından halk sürekli şikâyet ettiği için devlet su yatağını genişletip Karakoyun (Dayşan) Deresi’ni açar ve kenti su baskınlarından kurtarır.

Bent, kesme taşlardan yapılmıştır. Yapımı Bizans İmparatoru Jüstinyen (525-567) zamanında yapıldığı için onun ismiyle anılır.

Halk arasında bu bent “Kaldırım” olarak da adlandırılır. Yine aynı dönemde Karakoyun Deresi üzerine bir de su kemeri yapılmıştır. Kemer, bugün restore edilmiştir.

Paylaşın